Thái Bình quảng ký, quyển 368 — Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn — Tinh quái (yêu quái do đồ vật, cây cỏ, muông thú lâu năm hóa thành), phần 1
Đồ dùng các loại (kèm cả tượng người)
Viên lại huyện Dương Thành — Hoàn Huyền (?) — Người hầu gái nhà họ Từ
Người đàn bà ở Giang Hoài — Lưu Huyền (?) — Du Tiên Triều
Chủ bộ lạc Cư Diên — Nhà sư Thái Quỳnh — Ông lão quận Thanh Giang
Vi Huấn — Lư Tán thiện — Liễu Sùng
Người hành giả ở Nam Trung — Khúc tú tài — Quắc Quốc phu nhân
Viên lại huyện Dương Thành
Trong niên hiệu Cảnh Sơ đời Ngụy (237–239), nhà một viên lại (viên chức nhỏ giúp việc ở huyện) huyện Dương Thành có chuyện quái lạ. Tự dưng nghe tiếng vỗ tay gọi nhau, rình xem thì chẳng thấy gì. Một đêm, bà mẹ làm việc mệt, kê gối nằm ngủ. Được một lúc lại nghe dưới bếp có tiếng gọi: "Văn Ước, sao không thấy đến?" Dưới đầu bà có tiếng đáp: "Ta đang bị kê làm gối, không đi được, ngươi đến chỗ ta đi." Sáng ra mới biết đó là cái xẻng xới cơm. Người nhà liền gom lại đem đốt, chuyện quái lạ từ đó chấm dứt. (Trích Sưu thần ký)
Hoàn Huyền
Đời Đông Tấn, vào thời Hoàn Huyền, dưới cửa Chu Tước bỗng có hai đứa trẻ toàn thân đen như mực, hòa giọng hát bài "Lồng cỏ mang". Trẻ con bên đường theo đó hát theo, có đến mấy chục đứa. Lời hát rằng: "Lồng cỏ mang trùm đầu, dây thừng buộc bụng; xe không có trục, dựa vào cây gỗ lẻ." Tiếng hát rất ai oán, người nghe quên cả về nhà.
Trời tối, hai đứa trẻ quay vào huyện Kiến Khang, đến dưới gác thì hóa thành một đôi dùi trống sơn. Viên lại giữ trống là Lưu nói: "Đôi dùi này để đã lâu, gần đây thường bị mất rồi lại tìm thấy, không ngờ lại hóa thành người."
Mùa xuân năm sau, Hoàn Huyền thất bại. Câu "xe không có trục, dựa vào cây gỗ lẻ" chính là ám chỉ chữ Hoàn (chữ này gồm bộ "mộc" là cây gỗ đứng bên cạnh, phần còn lại trông như chữ "xa" là xe nhưng thiếu nét dọc ở giữa, tức là xe không có trục). Châu Kinh gửi đầu Hoàn Huyền về, dùng một cái lồng rách để bọc, lại lấy dây cỏ mang trói (?) thi thể ông rồi dìm xuống sông, đúng hệt như lời đồng dao. (Trích Tục Tề Hài ký)
Người hầu gái nhà họ Từ
Nhà họ Từ ở Đông Hải có người hầu gái tên Lan Hương. Trong niên hiệu Nghĩa Hy đời Tấn (405–418), cô bỗng mắc bệnh, vậy mà lại chải chuốt, lau chùi cho mình khác thường. Mọi người cùng rình xem, thấy cây chổi từ góc tường đi ra, chạy tới giường cô, bèn bắt lấy đem đốt. (Trích Dị uyển)
Người đàn bà ở Giang Hoài
Vùng Giang Hoài có một người đàn bà tính tình ham muốn nhục dục, lúc nào cũng tơ tưởng không thôi, ngày đêm như người say. Một sáng thức dậy, bà thấy sau nhà có hai cậu bé rất tươi tắn, sạch sẽ, trông như những viên chức nhỏ hầu việc trong cung. Bà muốn ôm lấy, thì chúng bỗng hóa thành cây chổi. Bà bèn lấy đem đốt. (Trích U minh lục)
Lưu Huyền
Đời Tống (thời Nam triều), Lưu Huyền người Trung Sơn sống ở thành Việt. Một buổi chiều tối, ông bỗng thấy một người mặc bộ khố triệp (bộ áo ngắn, quần ống bó, kiểu y phục cưỡi ngựa) màu đen đến xin lửa. Mặt và đầu người ấy không có bảy lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi và miệng), mặt trơn mờ mịt. Ông bèn mời thầy gieo quẻ bói. Thầy nói: "Đây là đồ vật có từ đời tổ tiên nhà ông, để lâu thì thành ma quái giết người. Nhân lúc nó chưa có mắt, nên sớm trừ đi." Lưu Huyền liền cầm dao chém mấy nhát, nó biến thành một cái gối. Đó chính là chiếc gối có từ thời ông nội. (Trích Tập dị ký)
Du Tiên Triều
Du Tiên Triều người Quảng Bình mất vợ. Sau đó ông thấy một người mặc bộ khố triệp màu đỏ, biết là ma quái, bèn lấy dao chém. Hồi lâu nhìn kỹ, thì ra là chiếc giày mình vẫn thường đi. (Trích Tập dị ký)
Chủ bộ lạc Cư Diên
Đầu đời Chu Tĩnh Đế (Bắc Chu, 579–581), chủ bộ lạc Cư Diên là Bột Đô Cốt Đê tính hung bạo, xa hoa, ham vui chơi, nhà cửa rất lộng lẫy. Một hôm bỗng có mấy chục người kéo đến cửa. Một người đi trước đưa danh thiếp, nói: "Chủ bộ lạc Tỉnh Danh (nghĩa là 'bớt tên') là Thành Đa Thụ", rồi rảo bước đi vào.
Cốt Đê hỏi: "Vì sao gọi là bộ lạc Tỉnh Danh?" Đa Thụ đáp: "Bọn chúng tôi mấy người, mỗi người một họ, nhưng không đặt tên riêng. Có người họ Mã (ngựa), họ Bì (da), họ Lộc (hươu), họ Hùng (gấu), họ Chương (hoẵng), họ Vệ, họ Ban, nhưng ai cũng tên là Thụ, chỉ riêng tôi là người đứng đầu nên tên là Đa Thụ."
Cốt Đê nói: "Các ông trông đều giống như phường trò, biết làm những gì?" Đa Thụ đáp: "Biết làm trò tung bát, tung hạt châu. Tính chúng tôi không ưa lời thô tục, nói ra đều là nghĩa lý trong kinh sách." Cốt Đê mừng lắm, nói: "Đây là điều ta chưa từng thấy bao giờ." Một người làm trò bước lên nói: "Bọn tôi bụng dạ phình phình, vui vẻ phơi phới (?), da bọc quanh mình ba vòng. Nếu chủ nhân cho ăn không đủ no, thì mở miệng ra rốt cuộc sẽ chẳng buông tha." Cốt Đê vui vẻ, sai mang thêm đồ ăn.
Một người nói: "Xin diễn trò 'lớn nhỏ làm nên nhau, đầu cuối sinh ra nhau'." Thế là người cao nuốt người thấp, người béo nuốt người gầy, cứ nuốt nhau cho đến khi chỉ còn hai người. Người cao lại nói: "Xin diễn trò 'đầu cuối sinh ra nhau'." Rồi nhả ra một người, người vừa được nhả ra lại nhả ra một người khác, cứ lần lượt nhả nhau ra, cho đến khi đủ số người như cũ. Cốt Đê rất kinh ngạc, ban thưởng hậu rồi cho về.
Hôm sau họ lại đến, diễn trò như hôm đầu, liên tiếp suốt nửa tháng. Cốt Đê thấy khá phiền, không bày tiệc đãi nữa. Đám phường trò đều nổi giận, nói: "Chủ nhân hẳn cho rằng bọn tôi chỉ làm ảo thuật, xin mượn các công tử, tiểu thư để thử." Rồi họ bắt con trai, con gái, em trai, em gái, cháu ngoại, cháu nội, vợ, thiếp của Cốt Đê nuốt vào bụng. Những người ở trong bụng đều kêu khóc xin tha mạng. Cốt Đê hoảng sợ, xuống thềm dập đầu, khẩn khoản van xin cho người thân được toàn vẹn. Bọn kia đều cười, nói: "Chuyện này chẳng hại gì, không đáng lo." Rồi nhả họ ra, người thân vẫn lành lặn như cũ.
Cốt Đê vô cùng tức giận, muốn tìm cơ hội giết chúng, bèn sai người lén theo dò xét. Người ấy thấy chúng đến một nền nhà cổ thì biến mất. Cốt Đê sai đào chỗ ấy, sâu vài thước, dưới đống gạch ngói vụn tìm được một cái cũi gỗ lớn, trong có mấy nghìn cái túi da. Bên cạnh cũi có thóc và lúa mì, chạm vào là hóa thành tro. Trong cũi còn có thẻ tre ghi chữ, chữ đã mòn mất không đọc được, chỉ có vài chữ trông giống chữ "Lăng". Cốt Đê biết chính những cái túi này làm quái, định mang ra đốt.
Những cái túi trong cũi liền gào khóc, nói: "Bọn tôi vốn không có sự sống, lẽ ra đã sớm tan biến. Nhờ Lý Đô úy để lại thủy ngân ở đây nên mới còn tồn tại. Bọn tôi chính là những túi chở lương của Đô úy (chức quan võ chỉ huy một cánh quân) Lý Thiếu Khanh (tức Lý Lăng, tướng nhà Hán, tên chữ là Thiếu Khanh). Nhà kho sập đè bẹp bọn tôi, trải qua bao năm tháng, nay đã có sự sống, hiện được thần núi Cư Diên thu nhận làm phường trò. Cúi xin ngài nể mặt thần núi mà đừng làm hại. Từ nay bọn tôi không dám quấy nhiễu nhà ngài nữa."
Cốt Đê tham số thủy ngân, đem đốt sạch các túi. Túi nào cũng phát ra tiếng kêu oan đau đớn, máu chảy tung tóe. Đốt xong, khắp phòng ốc, hành lang, cửa ngõ, cửa sổ nhà Cốt Đê đều vang tiếng kêu oan đau đớn giống như lúc đốt túi, hơn một tháng không dứt. Năm ấy cả nhà Cốt Đê mắc bệnh mà chết, tròn một năm thì không còn sót một ai. Số thủy ngân về sau cũng mất, không biết ở đâu. (Trích Huyền quái lục (?))
Nhà sư Thái Quỳnh
Đời Đường, ở Thượng Đô (kinh đô Trường An) có nhà sư Thái Quỳnh, giảng được kinh Nhân Vương. Đầu niên hiệu Khai Nguyên (713–741), sư đến giảng kinh ở thôn Kinh Diêu, huyện Phụng Tiên, rồi ở lại chùa làng, trải qua hai mùa hạ (mùa an cư kiết hạ, mỗi năm một lần, nhà sư ở yên một chỗ tu học; hai mùa hạ tức là hai năm). Một hôm, sư cầm bát lên nhà ăn, đang lúc đóng cửa thì có vật gì rơi xuống trước mái hiên. Khi ấy trời vừa hửng sáng, sư lại gần xem thì thấy là một đứa trẻ mới sinh, tã lót còn rất mới. Sư kinh ngạc, bèn bọc vào trong tay áo, định đem đến nhờ người trong làng nuôi. Đi được năm, sáu dặm, sư thấy tay áo nhẹ bẫng, sờ vào thì là một cây chổi. (Trích Dậu Dương tạp trở)
Ông lão quận Thanh Giang
Trong niên hiệu Khai Nguyên đời Đường, có một ông lão ở quận Thanh Giang thường chăn trâu trong ruộng phía nam quận. Một hôm ông bỗng nghe tiếng lạ từ dưới đất phát lên, ông cùng mấy đứa trẻ chăn trâu đều sợ hãi bỏ chạy. Từ đó ông bị sốt rất nặng, hơn mười ngày sau bệnh mới đỡ đôi chút. Ông nằm mơ thấy một người đàn ông mặc áo ngắn màu xanh, quay sang bảo: "Hãy dời ta đến quán Khai Nguyên (một đạo quán, nơi thờ tự của Đạo giáo)." Ông giật mình tỉnh dậy, nhưng không hiểu ý gì.
Mấy ngày sau ông lại ra đồng, lại nghe tiếng ấy, bèn đem chuyện trình lên quan quận thú (quan đứng đầu một quận) họ Phong. Phong quân giận, nói: "Chẳng phải ông lú lẫn nói càn đấy sao?" rồi quát đuổi về. Đêm ấy ông lại mơ thấy người mặc áo xanh bảo: "Ta vùi thân dưới đất đã lâu rồi, ngươi mau đưa ta ra, không thì sẽ mắc bệnh." Ông lão rất sợ. Sáng ra ông cùng con trai đến phía nam quận, đào chỗ đất ấy sâu hơn một trượng, được một quả chuông màu xanh, chính là màu áo của người đàn ông trong mộng.
Ông lại trình lên quận thú, quận thú cho đặt chuông ở quán Khai Nguyên. Ngay hôm ấy, vào giờ Thìn (khoảng 7 đến 9 giờ sáng), không ai đánh mà chuông bỗng tự kêu, tiếng vang dội. Người Thanh Giang ai cũng lấy làm lạ, kinh ngạc than thở. Quận thú nhân đó tâu việc lên triều. Vua Huyền Tông xuống chiếu sai Tể tướng Lý Lâm Phủ vẽ hình quả chuông ấy, ban bố khắp thiên hạ. (Trích Tuyên thất chí)
Vi Huấn
Đời Đường, Vi Huấn người Kinh Triệu, ngày rảnh rỗi ngồi đọc kinh Kim Cương trong trường học ở nhà. Bỗng thấy ngoài cửa có một người đàn bà mặc váy đỏ, cao ba trượng, trèo tường vào, đi thẳng tới chỗ thầy đồ của nhà, túm tóc lôi thầy xuống đất, lại đưa tay chộp lấy Vi Huấn. Vi Huấn ôm kinh Kim Cương che khắp người, vội vàng mới thoát được. Thầy đồ bị lôi đến một nhà khác, người nhà đuổi theo la gọi mới giành lại được; còn người đàn bà thì chạy vào trong một đống phân lớn.
Thầy đồ khắp người đã tím tái như màu chàm, lưỡi thè ra dài hơn một thước. Người nhà dìu về trường, rất lâu sau thầy mới tỉnh lại. Họ dẫn người làng đến đào đống phân, sâu mấy thước thì tìm được một con búp bê hình cô dâu, mặc váy đỏ, áo trắng bằng vải lụa rách. Họ đem đốt ở ngã năm đường, chuyện quái lạ từ đó chấm dứt. (Trích Quảng dị ký)
Lư Tán thiện
Nhà ông Lư, chức Tán thiện (chức quan ở Đông cung, chuyên khuyên răn, chỉ bảo thái tử), có một bức tượng sứ hình cô dâu, để đã mấy năm. Vợ ông đùa: "Cho chàng làm vợ lẽ đấy." Từ đó ông Lư cứ thẫn thờ, thường thấy một người đàn bà nằm trong màn. Lâu ngày ông ngờ là tượng sứ làm ma, bèn đem gửi vào chùa để cúng dường (dâng lễ vật, thờ phụng).
Có một chú tiểu sáng sớm quét điện, thấy một người đàn bà, hỏi từ đâu đến, người ấy đáp là vợ lẽ của ông Lư Tán thiện, bị vợ cả ghen nên đưa đến đây. Sau đó chú tiểu gặp người nhà họ Lư đến, nhân đó kể lại chuyện gặp người vợ lẽ. Ông Lư tra xét đầu đuôi, thấy màu sắc quần áo người đàn bà kia đúng là của bức tượng sứ, bèn sai đập vỡ. Ở chỗ tim tượng có một cục máu to bằng quả trứng gà. (Trích Quảng dị ký)
Liễu Sùng
Liễu Sùng, giữ chức Binh tào (viên quan lo việc quân sự ở một châu) châu Việt, bỗng mọc nhọt trên đầu, đau đến rên rỉ không chịu nổi. Ông bèn mời một thầy thuật sĩ (người làm phép thuật, bói toán) ban đêm đến xem. Thầy nói: "Có một người đàn bà mặc váy xanh lục, hỏi không đáp, đứng dưới cửa sổ nhà ông, phải mau trừ đi." Liễu Sùng tìm dưới cửa sổ, chỉ thấy một bức tượng sứ hình kỹ nữ, dáng rất đoan trang, trang sức bằng men sứ xanh lục. Ông bèn bỏ vào cối sắt giã nát rồi đem đốt, nhọt liền khỏi. (Trích Triều dã thiêm tái)
Người hành giả ở Nam Trung
Ở vùng Nam Trung (vùng đất phía nam) có một ngôi chùa, trong chùa có tượng Cửu Tử Mẫu (Bà mẹ chín con, vị nữ thần được thờ để cầu con), đắp nặn, trang trí rất lạ. Từng có một hành giả (người tu ở chùa nhưng chưa cạo tóc, làm việc vặt) còn trẻ, chuyên hầu hạ các sư. Chưa được mấy năm, người ấy dần gầy gò ốm yếu, tinh thần mơ màng. Các sư khá lấy làm lạ.
Có một nhà sư thấy hành giả này đến đêm thì vào điện Cửu Tử Mẫu ngủ. Dần dần thấy có một người đàn bà đẹp đến, tối thì kéo hành giả cùng ngủ, như vậy đã gần một năm. Nhà sư biết là pho tượng đắp làm quái, liền đập phá đi. Từ đó không còn thấy người đàn bà ấy nữa, hành giả cũng khỏe lại, liền cạo tóc làm sa môn (nhà sư chính thức). (Trích Ngọc đường nhàn thoại)
Khúc tú tài
Đạo sĩ Diệp Pháp Thiện tinh thông thuật phù lục (thuật dùng bùa chú và văn tự bí truyền của Đạo giáo để trừ tà, sai khiến quỷ thần). Vua nhiều lần thăng chức cho ông, đến chức Hồng lư khanh (quan đứng đầu Hồng lư tự, cơ quan lo việc đón tiếp khách và lễ nghi), đối đãi đặc biệt hậu. Pháp Thiện ở quán Huyền Chân (?), thường có hơn mười vị quan trong triều đến thăm, cởi đai áo ngồi lại lâu, cả gian đều thèm rượu.
Bỗng có người gõ cửa, xưng là Khúc tú tài ("khúc" nghĩa là men rượu). Pháp Thiện sai người ra bảo: "Đang có các quan trong triều, không rảnh trò chuyện, mong cậu hôm khác ghé thăm." Lời chưa dứt, đã có một anh học trò nghèo dáng vẻ ngạo nghễ bước vào, tuổi chừng hai mươi, người béo trắng, trông dễ coi. Anh ta cười, vái chào các vị, rồi ngồi ở chỗ cuối, cất cao giọng bàn luận, dẫn chuyện xưa nay, cả gian không ai lường nổi, mọi người đều chăm chú nhìn. Hồi lâu anh ta tạm đứng dậy, xoay tròn như gió.
Pháp Thiện bảo mọi người: "Gã này xông vào, ăn nói như thế, há chẳng phải yêu quái đến mê hoặc người sao? Xin cùng các vị lấy kiếm ra phòng bị." Khúc sinh quay lại, nắm cổ tay, vỗ bàn tay, biện luận sắc bén dồn dập, khí thế không ai cản nổi. Pháp Thiện lén lấy thanh kiếm nhỏ chém, tức thì đầu rơi xuống dưới thềm, hóa thành cái nắp bình. Cả gian kinh hãi, hốt hoảng nhìn chỗ ấy, thì ra là một bình đầy rượu nồng. Mọi người đều cười lớn rồi uống, rượu rất ngon. Khách say, vỗ vào bình mà nói: "Khúc sinh ơi Khúc sinh, hương vị của cậu thật không thể quên!" (Trích Khai Thiên truyền tín ký)
Quắc Quốc phu nhân
Ở Trường An có một nhà sư nghèo, áo quần rách rưới, đem bán một con vượn nhỏ biết nói tiếng người, có thể sai chạy việc. Quắc Quốc phu nhân (chị của Dương Quý phi, được phong tước hiệu Quắc Quốc phu nhân) nghe tin, vội cho mời sư đến nhà. Sư đến, phu nhân hỏi duyên cớ. Sư nói: "Bần tăng vốn ở đất Tây Thục, sống trong núi hơn hai mươi năm. Tình cờ có bầy vượn đi qua bỏ lại con vượn nhỏ này, bần tăng thương xót đem về nuôi. Mới nửa năm nay, con vượn nhỏ này đã hiểu ý người, lại biết nói tiếng người, hễ tay chỉ mắt nhìn đến đâu là nó làm theo đến đấy, sai bảo chẳng khác gì một người đệ tử. Bần tăng hôm qua đến thành, tiền tiêu khá thiếu, không có cách nào giữ nó lại, nên đem ra chợ bán." Phu nhân nói: "Nay ta cho sư một bó lụa, sư để con vượn lại, ta sẽ nuôi nó." Sư cảm tạ, để vượn lại rồi đi.
Con vượn nhỏ sớm tối ở bên phu nhân, phu nhân rất yêu quý. Nửa năm sau, Dương Quý phi (phi tần được vua Đường Huyền Tông sủng ái nhất) tặng phu nhân cỏ linh chi. Phu nhân gọi vượn nhỏ đến cho xem chơi. Vượn nhỏ ngã lăn ra đất trước mặt phu nhân, hóa thành một đứa trẻ, dung mạo đoan chính xinh đẹp, chừng mười bốn, mười lăm tuổi. Phu nhân rất lấy làm lạ, quát hỏi.
Đứa trẻ nói: "Tôi vốn mang họ… (?). Nhà sư bán tôi trước kia ở trong núi đất Thục. Tôi tình cờ theo cha vào núi hái thuốc, sống dưới rừng ba năm, cha tôi thường cho tôi ăn mầm cây thuốc. Bỗng một hôm, tôi không hề hay biết mà tự biến thành vượn. Cha tôi sợ hãi bỏ tôi lại, vì thế tôi được nhà sư này nhặt về nuôi, rồi đến nhà phu nhân. Trước đây tuy miệng tôi không nói được, nhưng mọi chuyện trong lòng chẳng hề quên chút nào. Từ khi được ơn phu nhân nuôi dưỡng, tôi rất muốn bày tỏ tấm lòng, chỉ hận không nói được, đêm khuya nào cũng chỉ biết một mình rơi lệ. Nay không ngờ lại trở lại thân người, chẳng biết ý phu nhân thế nào."
Phu nhân lấy làm lạ, bèn cho mặc áo gấm, sai người hầu đi theo, và luôn giữ kín chuyện này. Lại ba năm nữa, đứa trẻ dung mạo rất đẹp, Quý phi từng mấy lần để mắt đến. Phu nhân sợ bị người khác cướp mất, nên không cho ra ngoài, để riêng trong một căn phòng nhỏ. Đứa trẻ chỉ thích ăn các thứ thuốc, phu nhân sai một người tỳ nữ (đầy tớ gái) thường xuyên mang đồ ăn bằng thuốc đến. Bỗng một hôm, đứa trẻ cùng người tỳ nữ ấy đều hóa thành vượn. Phu nhân kinh hãi, sai người bắn chết, thì ra đứa trẻ chỉ là một hình người bằng gỗ. (Trích Đại Đường kỳ… (?))
Thái Bình quảng ký, quyển 368
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video