Thái Bình quảng ký, quyển 369. Đời Tống, Lý Phưởng và những người khác biên soạn. Phần Tinh quái (yêu quái do đồ vật hay sinh vật lâu năm hóa thành), thứ hai.
Đồ dùng linh tinh
Con gái Tô Phi; Tưởng Duy Nhạc; Thôn chính ở Hoa Âm
Vi Lượng; Người khách ở Đông Lai; Người làng ở Giao Thành
Sầm Thuận; Nguyên Vô Hữu; Lý Sở Tân
Con gái Tô Phi
Tô Phi người đất Vũ Công. Trong niên hiệu Thiên Bảo (niên hiệu của vua Đường Huyền Tông, 742–756), ông làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Sở Khâu. Con gái ông lấy chồng họ Lý. Anh họ Lý vốn sủng ái một người tì nữ (đầy tớ gái), vì thế tình vợ chồng với con gái Tô Phi không mặn mà. Người tì nữ ấy tìm thầy phép làm phép yểm cổ (dùng bùa chú, hình nhân để ếm hại người). Ả đem bùa chôn trong đống phân đất ở nhà họ Lý, lại bó cỏ (?) làm bảy hình người đàn bà, mỗi hình dài hơn một thước, giấu trong hốc tường phía đông rồi trát bùn bít lại, không ai hay biết.
Mấy năm sau, anh họ Lý và người tì nữ (?) lần lượt chết. Con gái họ Tô ở góa bốn, năm năm thì phép yểm thành, những hình đàn bà kia ra đi lại dạo chơi trong nhà. Cô gái họ Tô vì thế phát bệnh, nhiều lần ngất lịm. Người tì nữ họ Lý đã chết nên không ai biết nguyên do. Suốt một năm, nhà nhiều lần mời thầy phép, làm đủ các phép cấm chú (đọc thần chú để trừ tà, trói buộc ma quỷ) mà vẫn không trị được.
Về sau, người nhà rình lúc chúng lại ra, bèn dẫn mấy chục người vây bắt, bắt được một con. Xem kỹ thì mày mắt, hình thể đều đủ cả như người thật. Ở trong tay người, nó cứ cựa quậy mãi không thôi. Lấy dao chém thì máu chảy xuống đất. Bèn chất củi đốt nó. Đồng bọn của nó đều kéo đến chỗ đốt mà kêu gào, con thì ở trên không, con thì ở dưới đất. Đốt xong, trong nhà bốc lên mùi như thịt người nướng. Hôm sau, bọn chúng đều mặc áo trắng để tang, khóc lóc mấy ngày không dứt.
Nửa năm sau đó, lần lượt bắt được sáu con, đều đem đốt hết. Chỉ có một con bắt được rồi lại trốn thoát, đuổi theo thì nó chợt chui vào đống phân đất. Cô gái họ Tô dẫn hơn trăm người đào đống phân sâu bảy, tám thước, tìm được một lá bùa bằng gỗ đào. Trên bùa có chữ viết bằng mực son, rõ ràng còn đọc được, rằng: "Tì nữ nhà họ Lý ếm con gái nhà họ Tô, làm bảy hình người đặt trong hốc đất trên vách phía đông, chín năm sau thì thành." Bèn theo đó phá vách, lại bắt được thêm một con. Con gái Tô Phi từ đó không còn đau ốm gì nữa. (Chép từ sách Quảng dị ký.)
Tưởng Duy Nhạc
Tưởng Duy Nhạc không sợ thần quỷ. Ông thường nằm một mình dưới cửa sổ. Một đêm nghe ngoài có tiếng người, Nhạc khấn rằng: "Nếu các ngươi là oan hồn thì cứ vào gặp nhau. Nếu chỉ là loài vô cớ thì đừng làm kinh động ta." Thế là có tiếng sột soạt đẩy cửa, chúng định trèo lên giường. Thấy Nhạc không sợ, chúng liền quay ra đứng dưới vách, cả thảy bảy người. Ông hỏi chúng đến làm gì, chúng chỉ đứng mà không đáp. Nhạc lấy gối ném, chúng đều chạy ra cửa. Ông đuổi theo, chúng biến mất ở giữa sân. Hôm sau đào chỗ ấy, được bảy cái nan bánh xe gãy, từ đó yêu quái dứt hẳn.
Lại có lần anh trai ông mắc bệnh nặng, Nhạc tự mình trông nom. Đêm khuya, ông lại thấy ba người đàn bà đến trước giường anh. Ông quát đuổi ba lần, chúng đều ngã lăn ra đất, hồi lâu mới chạy ra ngoài. Anh ông liền khỏi bệnh. (Chép từ sách Quảng dị ký.)
Thôn chính ở Hoa Âm
Ở thôn Triệu, làng Thất Cấp, huyện Hoa Âm, con đường làng bị nước xói lở thành khe, người ta bắc cầu qua để đi lại. Có một thôn chính (người đứng đầu một thôn), đêm nọ đi qua cầu, thấy một bầy trẻ con tụ quanh đống lửa chơi đùa. Ông biết là ma quỷ, bèn giương cung bắn. Mũi tên trúng phát ra tiếng như trúng gỗ, lửa liền tắt, rồi nghe có tiếng chiêm chiếp nói: "Bắn trúng đầu thằng A Liên của ta rồi!" Thôn chính lên huyện trở về, đi tìm chỗ ấy, thấy sáu, bảy mảnh bánh xe vỡ, có một mảnh nơi đầu mút còn cắm mũi tên của ông. (Chép từ sách Dậu Dương tạp trở.)
Vi Lượng
Trong niên hiệu Càn Nguyên (niên hiệu của vua Đường Túc Tông, 758–760), Vi Lượng làm huyện lệnh huyện Giang Ninh. Trước nhà chính chợt thấy một vật nhỏ (?) lấy môi dưới che mặt, đi đến chỗ đèn, đi rồi lại đến. Ông sai người đuổi theo, nó biến mất dưới bậc thềm. Sáng hôm sau đào chỗ nó biến mất, được một cánh cửa cũ dài hơn một thước, đầu cánh cửa làm hình lá sen cuộn. (Chép từ sách Quảng dị ký.)
Người khách ở Đông Lai
Ở quận Đông Đô (?) có một quán trạm, dãy hiên phía tây thường có chuyện quái lạ. Khách nằm ngủ dưới hiên ấy, đêm thường nghe có tiếng chó sủa rất nhỏ, soi đèn tìm thì chẳng thấy gì. Như thế đã nhiều năm. Về sau, quan quận thủ (quan đứng đầu một quận) cho khóa chỗ ấy lại làm kho. Một đêm trăng sáng, có viên lại giữ kho thấy một con chó rất nhỏ, lông màu xám xanh, từ dưới hiên chạy vòng quanh sân. Viên lại lấy làm lạ vì nó khác chó thường, bèn ném đá vào nó. Con chó sủa rồi chạy vào dưới hiên tây.
Hôm sau, viên lại đem chuyện ấy trình quận thủ. Quận thủ sai lục tìm dấu vết khắp hiên tây, thấy trên cửa có hình con chó (?) dính rất nhiều lông xám, đúng màu con chó xám mà viên lại đã thấy. Mọi người bấy giờ mới vỡ lẽ. (Chép từ sách Tuyên thất chí.)
Người làng ở Giao Thành
Cách huyện Giao Thành hơn mười dặm về phía nam, ban đêm thường có yêu quái hiện ra với người, nhiều người sợ hãi mà sinh bệnh, thậm chí chết. Người trong vùng khổ vì nó đã lâu. Về sau có một người làng mang cung tên đi đêm. Đến phía nam huyện, anh ta thấy một vật to lớn hình dạng như người khổng lồ, mặc áo đỏ, lấy khăn đen trùm đầu, bước chậm rãi đi tới, nghiêng ngả như người say khướt. Người ấy sợ quá, liền giương căng cung mà bắn, quả nhiên trúng. Yêu quái bèn lui đi. Người ấy bớt sợ, liền chạy về phía bắc đến quán trọ, kể lại chuyện ấy.
Hôm sau đến thành huyện, anh ta thấy trên cây quế đỏ phía tây vòng thành ngoài có một mũi tên cắm xuyên vào, đúng là tên của mình. Anh lấy đem về, thấy mũi tên dính rất nhiều máu. Anh trình lên huyện lệnh, huyện lệnh sai đem cây ấy đốt đi. Từ đó phía nam huyện không còn tai họa nữa. (Chép từ sách Tuyên thất chí.)
Sầm Thuận
Sầm Thuận, tên chữ là Hiếu Bá, người đất Nhữ Nam, thuở nhỏ ham học, có tài văn chương, lớn tuổi lại càng tinh thông binh pháp mưu lược. Ông ở trọ tại Thiểm Châu, nghèo không có nhà cửa. Họ ngoại của ông là họ Lã có một ngôi nhà trên núi bỏ hoang, Thuận xin đến ở. Có người khuyên can, Thuận nói: "Mệnh trời đã định sẵn, có gì mà phải sợ." Rốt cuộc vẫn đến ở.
Hơn một năm sau, Thuận thường ngồi một mình dưới lầu sách, ngay cả người nhà cũng không được vào. Nửa đêm, ông nghe có tiếng trống trận vang lên, không biết từ đâu tới, nhưng ra khỏi cửa thì lại không nghe thấy. Riêng ông lấy làm mừng, tự cho đó là điềm lành giống như của Thạch Lặc (vua khai lập nước Hậu Triệu thời Thập lục quốc; tương truyền lúc còn hàn vi từng nghe tiếng trống trận, tiếng binh khí trong núi, xem đó là điềm sẽ làm nên nghiệp lớn). Ông khấn rằng: "Đây ắt là âm binh (quân lính của cõi âm) đến giúp ta. Nếu đúng vậy thì hãy cho ta biết kỳ hẹn được giàu sang."
Mấy đêm sau, ông mộng thấy một người mặc áo giáp, đội mũ trụ đến trước mặt báo rằng: "Tướng quân nước Kim Tượng sai tôi đến nói với ông Sầm: thành của quân ta đêm đêm canh gác, có kẻ ồn ào tranh cãi, lại được ông khen ngợi, đâu dám không vâng lời kính cẩn. Ông vốn có bổng lộc rất hậu, mong ông tự giữ gìn. Ông đã mang chí lớn, liệu có chịu hạ mình đoái đến nước nhỏ chúng tôi chăng? Nay nước địch xâm phạm thành lũy, chúa tôi ngồi không yên chỗ, mong được giao việc cho người hiền, vẫn hằng kính mộ tiếng thơm của ông, mong ông cầm cờ tiết và búa việt (tức nhận chức thống lĩnh toàn quân)."
Thuận tạ ơn rằng: "Tướng quân trời phú anh minh, cầm quân chính nghĩa, nghiêm theo phép tắc, lại làm phiền ban lời tốt đẹp, cúi mình đoái đến kẻ hèn kém như tôi. Nhưng tôi chỉ một lòng như chó ngựa trung thành với chủ, chỉ mong được dùng đến mà thôi." Sứ giả trở về phục mệnh. Thuận chợt tỉnh dậy, ngẩn ngơ như mất mát điều gì, ngồi nghĩ về điềm mộng.
Chốc lát, tiếng trống và tiếng tù và nổi lên bốn phía, càng lúc càng vang dội. Thuận sửa lại khăn, xuống giường, lạy hai lạy mà khấn. Thoắt chốc, cửa sổ nổi gió, màn rèm bay phấp phới. Dưới đèn bỗng có mấy trăm kỵ binh mặc giáp sắt phi ngựa qua lại hai bên, con nào cũng chỉ cao vài tấc mà đều mặc giáp chắc, cầm binh khí sắc, tản ra như sao khắp mặt đất. Trong nháy mắt, trận thế như mây vây kín bốn mặt. Thuận kinh hãi, định thần mà quan sát.
Chốc lát có một tên lính mang thư đến, nói là hịch của quân đội (văn thư quân sự). Thuận nhận lấy, thư viết: "Đất nước tôi tiếp giáp với giặc rợ phương bắc, ngựa chiến chưa lúc nào ngừng đã mấy chục năm nay. Lính già nơi biên giới xa xôi phải nằm bên tường thành mà không cởi giáp. Trời đặt ra kẻ địch mạnh, thế giặc không sao ngăn nổi. Minh công (cách gọi tôn kính người có địa vị) giữ lòng mộc mạc, tích chứa đức hạnh, tiến tu sự nghiệp đúng thời, chúng tôi nhiều lần được nghe tiếng tốt, mong được gửi gắm mà kết giao với ông như kết giao với thần. Nhưng minh công là người làm quan ở cõi dương, vốn đáng hưởng lộc lớn trong đời thánh trị, nay nước nhỏ chúng tôi đâu dám mong. Vì nước Thiên Na cùng giặc Bắc Sơn liên kết với nhau, hẹn ngày giao chiến, định vào giờ Tý (khoảng 23 giờ đến 1 giờ sáng) đêm nay. Còn hay mất chưa biết thế nào, chúng tôi thật lo sợ."
Thuận đáp lời tạ ơn, rồi cho thắp thêm đèn trong phòng, ngồi xem sự biến. Quá nửa đêm, trống và tù và nổi lên bốn bề. Trước đó, dưới vách phía đông có một cái hang chuột (?), nay hóa thành cổng thành, thành lũy chòi canh cao ngất. Ba hồi chiêng trống vang lên, quân từ bốn cửa kéo ra, cờ xí liền nhau kể đến hàng vạn, đi nhanh như gió cuốn mây bay, hai bên đều bày trận. Dưới vách phía đông là quân Thiên Na, dưới vách phía tây là quân Kim Tượng.
Mỗi bên bày quân xong, quân sư tiến lên nói: "Thiên mã chạy chéo, qua ba ô thì dừng; thượng tướng đi ngang, trấn giữ bốn phương; xe chở quân lương tiến thẳng, không được quay vòng; sáu người lính đi theo thứ tự, không được trái hàng lối." Vua nói: "Hay lắm." Thế là nổi trống, quân hai bên đều có một con ngựa chạy chéo ba thước rồi dừng. Lại nổi trống, mỗi bên có một lính bộ đi ngang một thước. Lại nổi trống, xe tiến lên. Cứ như thế, trống càng lúc càng dồn dập, hai bên đều tung ra binh khí, tên bay đá ném giao nhau loạn xạ.
Trong chốc lát, quân Thiên Na đại bại, tan vỡ tháo chạy, người chết người bị thương nằm đầy mặt đất. Vua Thiên Na một mình một ngựa chạy về phía nam, mấy trăm người chạy dồn vào góc tây nam, chỉ vừa thoát chết. Trước đó, ở góc tây nam có cái cối giã thuốc (?), nay hóa thành thành lũy. Quân Kim Tượng reo hò vang dội (?), thu nhặt áo giáp và tù binh, xác chết nằm ngổn ngang khắp nơi. Thuận cúi rạp người xuống mà xem.
Lúc ấy có một kỵ binh đến tuyên lệnh: "Âm dương đã có sự sắp đặt, ai được thì hưng thịnh. Uy trời sừng sững, như gió cuốn sóng tràn, chỉ một trận mà thắng. Minh công nghĩ thế nào?" Thuận đáp: "Tướng quân anh dũng sáng chói như mặt trời, thuận theo trời, nắm đúng thời. Tôi được trộm xem phép biến hóa thần diệu, mưu lược linh thiêng, thật vui mừng khôn xiết."
Cứ như thế mấy ngày liền giao chiến, thắng bại không chừng. Vua Kim Tượng thần thái oai vệ, dáng vẻ hùng tráng ít ai sánh bằng. Vua bày tiệc với những món quý, tặng Thuận châu báu, ngọc sáng, ngọc trai nhiều vô kể. Thuận được vinh hiển trong cõi ấy, muốn gì cũng có đủ. Sau đó ông dần dần cắt đứt với người thân bạn bè, ở nhà nhàn rỗi không ra ngoài. Người nhà lấy làm lạ mà không biết vì cớ gì, còn Thuận thì sắc mặt tiều tụy như bị tà khí xâm nhập. Họ hàng cùng ngờ có điều lạ, gặng hỏi thì ông không nói. Họ bèn cho ông uống rượu mạnh, đợi ông say mới moi ra được chuyện.
Người thân ngầm sắm sẵn cuốc xẻng, nhân lúc Thuận đi nhà xí thì giữ ông lại bên ngoài, rồi vác cuốc xẻng xông vào đào bới trong phòng. Đào sâu tám, chín thước thì đất chợt sụt xuống, hóa ra là một ngôi mộ cổ. Trong mộ có gian nhà xây bằng gạch. Minh khí (đồ vật chôn theo người chết) phần nhiều là mấy trăm bộ áo giáp mũ trụ. Phía trước có một chiếc giường bằng vàng, trên đặt bàn cờ, quân cờ hình ngựa bày đầy bàn, đều đúc bằng vàng và đồng, đủ cả các thứ binh khí. Bấy giờ mới hiểu lời của quân sư chính là cách đi quân trong cờ tượng (một lối cờ tướng thời xưa).
Rồi họ đem đốt hết, san phẳng chỗ đất ấy, thu được rất nhiều báu vật, đều là đồ chôn trong mộ. Thuận nhìn thấy, bàng hoàng như vừa tỉnh mộng, liền nôn mửa dữ dội. Từ đó ông khỏe mạnh vui vẻ, ngôi nhà cũng không còn điều gì dữ nữa. Bấy giờ là năm Bảo Ứng thứ nhất (năm 762, đời vua Đường Đại Tông). (Chép từ sách Huyền quái lục (?).)
Nguyên Vô Hữu
Trong niên hiệu Bảo Ứng, có người tên là Nguyên Vô Hữu. Vào cuối tháng hai âm lịch, ông đi một mình ở vùng đồng nội Duy Dương (?). Gặp lúc trời tối, mưa gió kéo đến dữ dội. Khi ấy vừa qua thời binh lửa, nhiều nhà dân đã bỏ trốn, ông bèn vào một trang trại bỏ trống bên đường. Chốc lát trời tạnh, vầng trăng xế vừa ló ra. Vô Hữu ngồi bên cửa sổ phía bắc, chợt nghe ở hành lang phía tây có tiếng người đi lại. Chẳng bao lâu, ông thấy dưới ánh trăng có bốn người, áo mũ mỗi người một khác, cùng nhau chuyện trò vui vẻ, ngâm vịnh rất thỏa thích.
Họ nói: "Đêm nay mát như trời thu, gió trăng đẹp thế này, bọn ta sao có thể không có một lời để bày tỏ việc của đời mình?" Một người liền nói ra thế này thế này. Tiếng ngâm vịnh sang sảng, Vô Hữu nghe rõ cả. Người thứ nhất mặc áo mũ, dáng cao, ngâm trước rằng: "Lụa trắng nước Tề, lụa mỏng nước Lỗ trắng như sương tuyết; tiếng cao vang vọng là do ta phát ra." Người thứ hai mặc áo mũ đen, dáng thấp xấu, đọc thơ rằng: "Khách quý họp vui giữa đêm thanh; đèn nến sáng rực, ta cầm nổi." Người thứ ba mặc áo mũ vàng cũ rách, cũng thấp xấu, đọc thơ rằng: "Suối trong mát lạnh chờ sáng múc; dây dâu kéo nhau, thường lên xuống." Người thứ tư mặc áo mũ đen cũ, đọc thơ rằng: "Đun củi chứa nước, cùng nấu nung; cho người no bụng, ta chịu nhọc."
Vô Hữu cũng không thấy bốn người ấy có gì lạ, bốn người cũng không ngờ có Vô Hữu ở trong nhà. Họ lần lượt khen ngợi lẫn nhau, xem cái vẻ tự đắc của họ thì dẫu là Nguyễn Tự Tông (tức Nguyễn Tịch, thi nhân thời Ngụy Tấn) làm thơ "Vịnh hoài" có lẽ cũng không hơn được. Gần sáng, bốn người mới trở về chỗ cũ. Vô Hữu lần theo tìm, thấy trong nhà chỉ có cái chày cũ, cái chân đèn, cái thùng nước và cái nồi gãy, mới biết bốn người kia chính là do những vật này hóa thành. (Chép từ sách Huyền quái lục (?).)
Lý Sở Tân
Lý Sở Tân là người đất Sở, tính cứng cỏi ngạo mạn, chỉ lấy việc săn bắn làm nghề; mỗi lần đi săn không lần nào là không được nhiều thú (?). Bấy giờ có Đồng Nguyên Phạm nhà ở Thanh Sơn, mẹ mắc bệnh, ban ngày thì không đau đớn gì, cứ đến đêm là phát bệnh. Như thế suốt một năm, thuốc thang chạy chữa đủ cả mà bệnh tuyệt nhiên không thuyên giảm.
Đầu niên hiệu Kiến Trung (niên hiệu của vua Đường Đức Tông, 780–783), có Chu Hàm giỏi bói theo Kinh Dịch, trên đường về Dự Chương đi ngang qua nhà Nguyên Phạm. Hàm gieo quẻ bói cho, rồi bảo Nguyên Phạm: "Hôm nay vào giờ Mùi (khoảng 13 đến 15 giờ), ông hãy mặc áo chỉnh tề ra đứng đợi bên đường, sẽ có người cầm cung cắp tên đi qua. Nếu ông cầu được người ấy thì người ấy ắt chữa khỏi bệnh cho mẹ ông, lại còn tìm ra được căn nguyên." Nguyên Phạm làm đúng như lời, quả gặp Sở Tân giương cung phi ngựa đến. Nguyên Phạm lạy mời ông về nhà. Sở Tân nói: "Sáng nay ta chưa săn được gì, sao ông lại giữ ta lại?" Nguyên Phạm đem bệnh của mẹ kể cho ông nghe, Sở Tân nhận lời. Nguyên Phạm dọn cơm rượu, rồi để Sở Tân ngủ lại ở dãy nhà phía tây.
Đêm ấy trăng sáng như ban ngày. Sở Tân bước ra cửa, thấy trên không có một con chim lớn bay đến đậu trên mái nhà chính của Nguyên Phạm, rướn mỏ mổ vào mái. Liền nghe trong nhà có tiếng kêu đau đớn không chịu nổi. Sở Tân đoán: "Đây chính là yêu quái." Bèn giương cung bắn, hai phát đều trúng, con chim liền bay đi, tiếng kêu đau đớn trong nhà cũng dứt.
Đến sáng, Sở Tân bảo Nguyên Phạm: "Đêm qua ta đã trừ được cái hại cho mẹ ông rồi." Rồi cùng Nguyên Phạm đi quanh nhà tìm khắp nơi mà chẳng thấy gì. Đến trong một gian nhà đổ nát, ở chỗ nền cũ đặt cối giã gạo (?), thấy có hai mũi tên, chỗ tên cắm vào đều có vết máu. Nguyên Phạm bèn lấy lửa đốt đi, tinh quái từ đó dứt hẳn, bệnh của mẹ ông cũng khỏi hẳn. (Chép từ sách Tập dị ký.)
Thái Bình quảng ký, quyển 369
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video