Thiên 373 — Quyển 373

 Thái Bình quảng ký, quyển 373 — đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn — Tinh quái (yêu quái, vật thành tinh) phần 6

 Lửa

 Giả Đam, Lưu Hy Ngang, Phạm Chương

 Hồ Vinh, Dương Chẩn, Lư Úc

 Lưu Uy

 Đất

 Mã Hy Phạm

 Lửa

 Giả Đam

 Tể tướng nhà Đường là Giả Đam bãi triều về phủ, vội sai gọi người lính gác cửa Thượng Đông môn đến. Ông nghiêm dặn: "Ngày mai đúng giữa trưa sẽ có người màu sắc khác lạ đi vào cửa. Ngươi phải đánh thật đau, dù có đánh chết cũng không sao."

 Người lính vâng lệnh. Từ giờ Tỵ (khoảng 9 đến 11 giờ sáng) đến giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều), quả có hai ni cô từ phía đông, cách chừng trăm bước, nối nhau đi tới, ngoài ra không có gì lạ. Đến cửa thì thấy hai ni cô tô son đánh phấn, trang điểm lẳng lơ diễm lệ như vợ của người hát xướng; áo trong màu đỏ thẫm, phần dưới cũng đỏ, cả hai đều như thế. Người lính nghĩ: "Ni cô cạo đầu, xưa nay chưa từng có ai như vậy."

 Bèn lấy gậy đánh thật đau, khiến họ vỡ đầu chảy máu. Họ kêu la xưng oan, quay đầu chạy nhanh như ngựa phi. Lính vừa đuổi vừa đánh, lại đánh trúng chân, gần như tơi tả rách nát. Chạy được hơn trăm bước thì họ lẩn vào cỏ, khuất sau bóng cây, rồi mất tăm, không còn dấu vết gì.

 Người lính về báo Giả Đam, kể rằng không thấy ai màu sắc khác lạ, chỉ gặp hai ni cô quần áo và dung nhan khác thường. Giả Đam hỏi: "Đánh chết được không?" Lính thưa đủ: "Vỡ đầu gãy chân, đau đớn đến cùng cực, nhưng đánh không chết, rồi mất tăm, không sao tìm được." Giả Đam than: "Vậy thì không tránh khỏi một chút tai họa rồi." Hôm sau chợ Đông tâu lên là bị cháy, lửa lan rộng ra hàng trăm, hàng nghìn nhà, cứu mãi mới dập được. (Trích sách "Chi điền lục")

 Lưu Hy Ngang

 Trong những năm Nguyên Hòa (niên hiệu của Đường Hiến Tông, 806–820), trước khi viên nội thị (hoạn quan hầu hạ trong cung) Lưu Hy Ngang gặp họa, có người nhà vào nhà xí, chợt nghe trong nhà xí có tiếng nói: "Sắp đến rồi, hãy cứ thong thả." Người nhà hoảng sợ, báo cho Hy Ngang. Hy Ngang tự đến nghe, lại nghe nói: "Ra ngay đây, ra ngay đây." Hy Ngang nói: "Sao không ra đi?"

 Lập tức có một người tí hon cao chừng hơn một thước (thước: đơn vị đo chiều dài thời xưa, khoảng 30 cm), cầm giáo cưỡi ngựa phóng ra (?), nhanh như chớp, đuổi không kịp. Ra khỏi cửa thì không còn thấy gì. Chẳng bao lâu nó lại đến.

 Giữa trưa ngày mười ba tháng bảy, chợt có một người đàn bà áo trắng đi một mình đến cửa nói: "Tôi đi chơi ngắm cảnh, nhà ở xa, xin mượn tạm vườn sau đi dạo một vòng có được không?" Hy Ngang cho mượn, sai người nhà dẫn vào. Dáng vẻ người ấy trông rất rõ ràng. Hồi lâu không thấy ra, ông sai người đi dòm thì đã không thấy đâu. Hy Ngang không tin, tự đi xem, cũng không thấy gì, chỉ có một đầu que củi cháy dở nằm trước cửa nhà xí.

 Người nhà bảo nhau: "Sợ sắp gặp hỏa hoạn." Bèn đi tìm thuật sĩ (người làm phép thuật) đến trấn yểm (dùng bùa phép để trấn áp, trừ tà). Đúng ngày làm phép trấn yểm, lửa từ trong bếp bốc lên, thiêu gần hết nửa ngôi nhà. Đến mùa đông, Hy Ngang làm trái ý vua Hiến Tông, bị tội giết cả họ. (Trích sách "Bác dị chí")

 Phạm Chương

 Năm Bảo Lịch thứ hai (năm 826, niên hiệu của Đường Kính Tông), có người đỗ minh kinh (khoa thi về thông thuộc kinh sách Nho gia) là Phạm Chương ở núi Lương Sơn đọc sách. Giữa mùa hè, vào đêm khuya, chợt nghe (?) trong bếp có tiếng bẻ đồ vật. Phạm lười không ra xem. Đến sáng thấy những bó củi dài hơn năm tấc, cắt đều đặn trông rất dễ thương, chất trên bếp; dưới đất có năm cái bánh hấp xếp chồng lên nhau chênh vênh.

 Một đêm khác có vật gõ cửa, rồi vỗ tay cười lớn, tiếng như trẻ sơ sinh. Như thế suốt ba đêm. Chương vốn gan dạ, bèn nhân lúc nó đang cười, kéo một thanh củi lớn đuổi theo. Vật ấy hình dạng như con chó nhỏ. Ông đánh liền mấy cái, nó biến thành lửa tràn khắp khe núi rồi tắt. (Trích sách "Dậu Dương tạp trở")

 Hồ Vinh

 Mùa xuân năm Trường Khánh thứ nhất (năm 821, niên hiệu của Đường Mục Tông), nhà của Hồ Vinh, viên đồn quan (quan trông coi đồn binh, đồn điền) ở bờ sông Hoài thuộc Sở Châu, có vật tinh quái. Có lúc nó hiện ra, có lúc hóa thành đứa trẻ mặc váy đỏ của đàn bà, quấy nhiễu người, có khi tự xưng là "A Cô" (cô). Thỉnh thoảng lại có một chỗ bốc lửa, nhưng cháy ít, đều cứu được. Đến tháng ba, lửa lớn bùng lên, cháy lan khắp chợ ven sông, doanh trại đồn lính và nhà cửa gần như sạch trơn. Trong năm ấy Hồ Vinh cũng chết. (Trích sách "Tường dị tập kiểm")

 Dương Chẩn

 Tiến sĩ (người dự thi hoặc đỗ khoa Tiến sĩ, khoa thi văn chương quan trọng nhất thời Đường) Dương Chẩn nhà ở Vị Kiều (cầu trên sông Vị). Vì chỗ ở ồn ào, rất trở ngại việc học, ông đến gặp quan huyện Chiêu Ứng (huyện dưới chân núi Ly Sơn) xin mượn viện Văn Thù trong chùa Thạch Úng để ở.

 Được hơn mười ngày, có một người con gái mặc xiêm đỏ, trời vừa tối thì đến, dung sắc xinh đẹp, dáng vẻ làm say lòng người; những người con gái Chẩn từng yêu thích đều không ai sánh bằng. Nàng thong thả bước ngoài rèm, hát rằng:
"Gió mát chiều lên, Ly Sơn vắng lặng,
Điện Trường Sinh khóa kín, lá sương đỏ thắm.
Sáng nay thử bước vào cung Hoa Thanh,
Còn nhớ rõ ràng thuở Khai Nguyên."

 Chẩn nói: "Người hát là ai, sao lời buồn thảm đến thế?" Người xiêm đỏ lại hát:
"Điện vàng không kham nổi trăng thu xế,
Lầu đá lạnh lẽo (?), ai là người ngoảnh lại nhìn nhau,
Vén màn mà xót thương chiếc bóng lẻ loi."

 Chẩn ra cửa vái chào đón nàng. Ngồi vào chỗ rồi, nàng hỏi họ tên Chẩn, Chẩn kể rõ. Ông bà, cha mẹ, chú bác, anh em, họ nội họ ngoại của Chẩn, hễ ai từng đến chơi chùa Thạch Úng thì nàng đều quen biết cả. Chẩn lấy làm lạ, hỏi: "Phải chăng nàng là ma quỷ (?)?"

 Nàng đáp: "Tôi nghe nói hồn khí (phần tinh thần nhẹ nhàng của con người) khi chết thì bay lên trời, hình phách (phần linh hồn gắn với thể xác) thì trở về đất, thế là không còn hình chất gì, làm sao có ma được (?)." Chẩn hỏi: "Vậy chẳng phải hồ ly sao?" Nàng đáp: "Hồ ly thì quấn lấy người, một khi đã trúng phải sự mê hoặc của nó thì tai họa ắt đến. Nhà tôi đời đời có công đức, thật sự làm lợi cho dân. Tôi dù chẳng hiền thục gì, há lại cẩu thả mê hoặc người để đem họa đến hay sao?"

 Chẩn hỏi: "Có thể cho biết họ tên chăng?" Nàng đáp: "Tôi là con cháu họ Toại Nhân (vị vua thời thượng cổ, tương truyền đã dạy dân dùi gỗ lấy lửa). Thủy tổ có công lớn với loài người, nên được coi giữ Bính Đinh (hai thiên can thuộc hành Hỏa), trấn giữ phương Nam. Lại lấy đức Hỏa mà làm vua vào thời Thần Nông và Đào Đường (vua Nghiêu), về sau lại làm vua ở Tây Hán (nhà Hán được xem là mang đức Hỏa), nhân đó được ăn lộc ở đất Tống.

 Ông tổ xa đời là Vô Kỵ vì hung dữ, làm hại người, không ai gần được, nên bị họ Bạch Trạch (con thần thú biết rõ tên và hình dạng mọi loài yêu quái) bắt giữ; đến nay bọn trẻ đốn củi, chăn trâu cũng đều biết tên ông.

 Thời Hán Minh Đế, đạo Phật truyền sang phương Đông, hai vị La-hán (bậc tu hành đã đắc đạo trong Phật giáo) là Ma Đằng (?) và Trúc Pháp Lan tâu xin cho tổ tiên đời thứ mười bốn của tôi làm sáng tỏ đạo Phật, bèn được phong là Trường Minh công (ý nói ngọn đèn thắp sáng mãi trước bàn Phật). Cuối đời Ngụy Thái Vũ Đế, vua diệt đạo Phật, giết người tu hành, Trường Minh công bị giam cầm đến chết. Văn Thành Đế lên ngôi, đạo Phật hưng thịnh trở lại, lại cho con trưởng của Trường Minh công nối tước.

 Đầu năm Khai Nguyên, Huyền Tông sửa sang núi Ly Sơn, xây cung Hoa Thanh, làm gác Triều Nguyên, dựng điện Trường Sinh, lấy gỗ đá còn thừa để sửa ngôi chùa này. Các tượng Phật dựng xong, bèn đặt một cột tràng (trụ đèn dựng trước điện Phật) ở phía đông.

 Một hôm vua cùng quý phi dự tiệc ở điện suối nước nóng xong, lặng lẽ đi vi hành đến chùa lễ Phật (?). Lễ xong, quý phi thưa với vua: 'Đang lúc chim liền cánh bay đôi (ý nói vợ chồng sum vầy), không nên để cột tràng phía đông đứng trơ trọi không có đôi.' Ngay hôm ấy vua sai dựng cột tràng phía tây, bèn phong tôi làm Tây Minh phu nhân, lại ban cho cao hổ phách để thấm vào da thịt xương cốt, đặt màn san hô để giữ gìn dung mạo tôi. Từ đó dù có con thiêu thân bay vào (?), tôi cũng không còn hung bạo nữa."

 Chẩn hỏi: "Ca, múa, đàn, sáo — bốn thứ ấy, nàng giỏi thứ nào?" Nàng đáp: "Không phải là không biết, chỉ vì tôi nối theo đức sáng của tổ tiên, bẩm sinh mang tính mãnh liệt bốc lên của lửa, nên những âm thanh gian tà, sắc đẹp làm loạn lòng người không lọt vào lòng tôi.

 Việc tôi làm được: lớn thì nấu chảy kim loại để đúc năm thứ binh khí, đúc vạc, đỉnh, chuông lớn; nhỏ thì biến thức ăn thành trăm món, làm nướng, quay, nấu, xào; khi động thì hun cháy núi non, thiêu đồng nội thành tro; khi tĩnh thì soi sáng chỗ tối tăm, phá tan sự mờ mịt. Còn như gảy dây đàn đỏ, thổi sáo ngọc, uốn eo thon, khoe răng trắng, đều là việc vặt của kẻ làm dáng, tôi không làm.

 Hôm qua nghe ngài có chí sống ẩn dật (?), tiếng tăm lừng lẫy đã lâu, muốn được một lần gặp mặt trò chuyện, vì thế mà đến, chứ không dám tự dâng thân mình. Nhưng đêm thanh trăng sáng, vui mừng được gặp người tốt, nên lời chê bai kiểu 'Tang Trung' (chỉ chuyện trai gái hẹn hò lén lút, theo bài thơ Tang Trung trong Kinh Thi) tôi cũng chẳng lấy làm hổ thẹn. Nếu vận hợp với thời, được qua lại với ngài đôi chút, ắt sẽ không làm lụy đến đức lớn của ngài."

 Chẩn vái lạy rồi nhận nàng. Từ đó nàng sáng đi tối về, chỉ những hôm trời u ám mù mịt thì không đến. Có lần gặp mưa gió, có đứa trẻ mang thơ của người xiêm đỏ đến, lời rằng:
"Khói tắt, lầu đá trống không,
Dằng dặc giữa đêm dài.
Lòng trống trải sợ mưa thu,
Vóc đẹp sợ gió lay.
Quay vào vách, hoa tàn vụn nát,
Lấn lên thềm, lá rụng đỏ hồng.
Lại như con hạc lạc đàn,
Nuốt hận trong lồng chạm trổ."

 Mỗi lần trời còn sao, nàng đã xin về; Chẩn níu giữ lại, nàng đáp: "Ngài bỏ việc phụng dưỡng cha mẹ sớm tối, đến ở nơi hang núi, chẳng phải là để tìm chỗ yên tĩnh mà chuyên tâm học văn sao? Sao lại muốn để kẻ chuyên dò xét lỗi người nói rằng ngài bỏ cha mẹ mà đi theo tình nhân? Một khi đã mang vết nhơ, rửa sạch được chăng? Không chỉ làm tổn hại danh tiếng tốt của ngài, mà còn khiến tôi sớm mất mạng."

 Ở được nửa năm, đứa tiểu đồng trong nhà về kể với bà vú của Chẩn. Bà vú bèn nấp trên bệ Phật, chờ sáng để xem, quả thấy nàng từ khe hở chui ra, đi vào cột tràng phía tây, thành một ngọn đèn sáng trong vắt. Bà liền dập tắt. Từ đó về sau người xiêm đỏ không còn đến nữa. (Trích sách "Toản dị ký")

 Lư Úc

 Tiến sĩ Lư Úc người đất Hà Sóc (vùng phía bắc sông Hoàng Hà), dời nhà đến Trường An. Ông từng đi chơi phía bắc, qua đất Yên, đất Triệu, rồi làm khách ở quận Nội Hoàng. Quan quận thủ (quan đứng đầu một quận) cho Úc ở trong nhà công. Trước đó ngôi nhà ấy không có ai ở.

 Khi Úc đến, thấy một bà già tóc bạc trắng cả, người thấp mà béo, mặc áo trắng, đến nói với Úc: "Tôi ở nhờ nơi này đã lâu, nên đến chào hỏi." Nói xong thì cáo về. Tối hôm ấy Úc ngồi một mình ở gian trước, đêm khuya giá lạnh, có gió tuyết. Bà già lại đến, nói với Úc: "Khách quý ở một mình, lấy gì làm vui?" Úc mời ngồi trò chuyện.

 Bà nói: "Tôi họ Thạch, nhà ở quận Hoa Âm, sau theo một vị ngự sử (quan giám sát, có quyền vạch tội quan lại) họ Lã đến đây, đã bốn mươi năm. Nhà khổ vì nghèo, may được khách quý thương xót." Úc sai dọn đồ ăn, nhưng bà già rốt cuộc không đoái hoài. Úc hỏi: "Bà sao không ăn?" Bà đáp: "Tôi đói lắm, nhưng không ăn thóc gạo, vì thế mà sống lâu và yên ổn."

 Úc vốn thích chuyện lạ, nghe vậy rất mừng, cho rằng bà là người có đạo thuật, bèn hỏi: "Bà đã không ăn thóc gạo, thì lấy gì cho no bụng? Hay là thường uống thuốc tiên?" Bà đáp: "Nhà tôi ở Hoa Âm, tổ tiên ưa chuộng thần tiên, dựng lều ở núi Thái Hoa. Tôi cũng từng theo đạo sĩ trong núi học phép trường sinh. Đạo sĩ dạy tôi nuốt lửa, từ đó tôi tuyệt cốc (bỏ hẳn ngũ cốc, không ăn cơm gạo), nay đã chín mươi tuổi, chưa từng có một ngày mắc bệnh nóng lạnh."

 Úc lại hỏi: "Thuở trẻ tôi từng gặp bậc chí nhân (người đắc đạo ở mức cao nhất) dạy thuật hít thở khí, tự cho là kỳ diệu. Về sau vì bôn ba theo danh lợi (?), theo đường thi cử được các quận tiến cử lên kinh, ngày thì chạy vạy, đêm thì nghỉ ngơi (nên bỏ bê việc luyện tập). Chẳng ngờ đêm nay gặp bà, nói đến sở thích bình sinh. Nhưng không biết nuốt lửa có phải là ý chỉ của thần tiên không?"

 Bà đáp: "Ngài chưa nghe nói bậc chí nhân thì nóng lạnh không xâm phạm được sao? Cho nên vào lửa lửa không đốt được, xuống nước nước không dìm được. Đã như thế thì nuốt lửa vốn là chuyện đương nhiên." Úc nói: "Xin được xem bà nuốt lửa, có được không?" Bà đáp: "Có gì mà không được."

 Bèn lấy tay bốc lửa trong lò mà nuốt; lửa gần hết mà sắc mặt bà vẫn không đổi. Úc vừa sợ vừa lạ, đứng dậy thắt lại đai áo, vái hai lạy tạ rằng: "Kẻ quê mùa này chưa từng nghe chuyện thần tiên, đêm nay gặp tiên cô, được thấy phép lạ nuốt lửa, thật là điều cả đời chưa từng nghe." Bà nói: "Đó chỉ là thuật nhỏ, có gì đáng quý." Nói xong thì cáo về. Úc xuống thềm tiễn bà.

 Chia tay xong, Úc về phòng ngủ. Đã ngủ say thì có người hầu báo: "Dưới dãy nhà phía tây có lửa cháy." Úc giật mình dậy xem, thì dãy nhà phía tây đã cháy rồi. Người trong xóm kéo đến, tranh nhau lấy nước dội, đến sáng lửa mới tắt hẳn.

 Khi lần theo dấu chỗ lửa phát ra, người ta tìm thấy trong một cái hố dưới mái hiên một cái hỏa thông bằng đá (ống đá dùng để giữ lửa than), trong đó có rất nhiều lửa. Trước đó có cỏ mục chất trên miệng nó, nên lửa lan ra mà cháy nhà. Úc mới hiểu bà già chính là cái hỏa thông ấy, quả đúng như lời nói "họ Thạch (nghĩa là đá), ở núi Hoa".

 Úc nhân đó hỏi về Lã ngự sử. Có viên lại già trong quận nói với Úc: "Lã ngự sử là tòng sự (viên quan giúp việc) ở đất Ngụy, từng ở ngôi nhà này, tính đến nay đã bốn mươi năm." Tất cả đều đúng như lời bà già.

 Lại có chuyện: ở phía bắc thành Bình Lăng, đất Tế Nam thuộc Thanh Châu có một con hổ bằng đá, một đêm tự dời sang bờ rạch Thiện Thạch ở phía đông nam thành; có hơn nghìn dấu chân sói, cáo đi theo sau, dấu chân giẫm thành cả con đường. (Trích sách "Tuyên thất dị lục ký")

 Lưu Uy

 Năm Đinh Mão, thứ sử (quan đứng đầu một châu) Lư Châu là Lưu Uy được dời sang trấn giữ Giang Tây. Ông vừa rời chức thì trong quận xảy ra cháy lớn. Quan lại canh gác ở Lư Châu đi tuần phòng lửa rất gắt gao, vậy mà vẫn thường có kẻ cầm lửa đi ban đêm, đuổi bắt không được. Có lần bắn chết một kẻ, đến xem thì hóa ra là ván quan tài, gỗ mục, chổi hỏng. Người trong quận càng thêm sợ hãi. Mấy tháng sau, triều đình bổ Trương Tông làm thứ sử Lư Châu, hỏa hoạn mới dứt. (Trích sách "Kê thần lục")

 Đất

 Mã Hy Phạm

 Sở vương Mã Hy Phạm sửa thành Trường Sa, vừa đào xong hào thành, chợt có một vật dài hơn mười trượng (trượng: đơn vị đo dài thời xưa, bằng mười thước, khoảng 3 m), không có đầu đuôi tay chân, hình như một quả núi đất, từ bờ bắc đi tới, bơi trên mặt nước. Hồi lâu nó đi vào bờ nam rồi biến mất; lúc ra lúc vào đều không để lại dấu vết. Có người gọi nó là "rồng đất". Chẳng bao lâu sau thì họ Mã mất nước. (Trích sách "Kê thần lục")

 Thái Bình quảng ký, quyển 373

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do triều Thanh ra lệnh biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video