Thiên 380 — Quyển 380

 Thái Bình quảng ký, quyển 380 — đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. Mục Tái sinh (người chết rồi sống lại), phần 6.

 Vương Thục; Ngụy Tĩnh; Dương Tái Tư

 Ông huyện thừa họ Vương ở Kim Đàn; Hàn Triều Tông; Vi Diên Chi

 Trương Chất; Trịnh Khiết

 Vương Thục

 Đời Đường có Tống Hành Chất, làm Hình bộ lang trung (quan đứng đầu một ty trong bộ Hình) thuộc Thượng thư tỉnh (cơ quan hành chính cao nhất ở triều đình), người Bác Lăng. Ông vốn không tin Phật, từng buông lời khinh nhờn, chê bai. Tháng năm năm Vĩnh Huy thứ hai (năm 651), ông bệnh mà chết. Đến ngày chín tháng sáu, Vương Thục, làm Đô quan lệnh sử (viên lại lo giấy tờ ở ty Đô quan thuộc Thượng thư tỉnh), bỗng nhiên chết. Qua hai ngày thì tỉnh lại.

 Thục kể: lúc mới chết, thấy bốn người đến bảo: "Quan phủ bắt ngươi." Thục đi theo, vào một cổng lớn, thấy sảnh đường (?) rất đồ sộ. Gian phía tây có một người ngồi, dáng béo, nước da đen. Gian phía đông có một nhà sư ngồi ngang hàng với vị quan. Cả hai đều quay mặt về hướng bắc, mỗi người có giường, án, kỷ, đệm riêng. Hầu cận chừng hai trăm người, người đội mũ quan, người đội mũ biện, ai cũng đẹp đẽ. Dưới thềm có viên lại giữ hồ sơ. Có một ông già đeo gông, bị trói, đứng dưới thềm phía đông. Thục vào đến sân thì cũng đã bị trói.

 Viên lại cầm giấy bút hỏi Thục: "Năm Trinh Quán thứ mười tám (năm 644), lúc làm tá sử (viên lại phụ việc) ở huyện Trường An, vì sao ngươi sửa sổ hộ tịch của Lý Tu Đạt?" Thục đáp: "Trước kia Thục làm tá sử ở Trường An. Năm Trinh Quán thứ mười sáu thì được chuyển đi chờ xét chọn, năm mười bảy được (?) bổ làm phủ sử (viên lại giữ sổ sách) ở Tư Nông tự (cơ quan coi kho lúa, ruộng vườn của nhà nước). Hộ tịch sửa vào năm mười tám thì không phải tội của Thục." Viên lại lên sảnh trình quan lớn đọc lời biện bạch. Quan quay sang nói với lão tù dưới thềm đông: "Tên tù này sao lại kiện càn?" Lão tù thưa: "Tu Đạt thật chưa đến tuổi ấy, chính Thục sửa sổ mà tăng tuổi Tu Đạt lên, đâu dám kiện càn?"

 Thục nói: "Giấy bổ nhiệm đổi chức năm mười bảy hiện vẫn còn, xin cho lấy về đối chứng." Quan gọi ba người đã dẫn Thục đến, cởi trói cho Thục, sai đi lấy giấy bổ nhiệm. Lấy về rồi, quan lớn tự đọc, bảo lão tù: "Hắn đổi chức rõ ràng, ngươi không có lý." Rồi sai đưa lão tù ra ngoài cửa. Ngoài cửa tối tăm, có thành, trên thành đều có tường răng cưa, trông như chốn dữ. Quan lớn bèn viết lên án thư, bảo Thục: "Ngươi vô tội, tha cho về." Thục lạy tạ. Viên lại dẫn Thục đến thềm đông lạy từ biệt nhà sư. Nhà sư đóng dấu lên cánh tay Thục, nói: "Đi cho tốt."

 Viên lại dẫn Thục ra, đi về hướng đông nam, qua ba lớp cửa, cửa nào cũng xem dấu trên tay rồi mới cho ra. Đến cửa thứ tư (?), cửa rất đồ sộ, có lầu hai tầng sơn son tô phấn, ba lối đều mở, trông như cổng thành, canh gác nghiêm ngặt. Lại xem dấu rồi cho ra. Ra khỏi cửa, đi về đông nam vài chục bước, nghe có người phía sau gọi Thục. Thục ngoảnh lại, thấy Lang trung Tống Hành Chất mặt mày thảm hại, đen như đất ướt, đầu để trần, tóc xõa, mình mặc chiếc áo bào đỏ cũ, tóc ngắn rủ xuống như người Hồ, đứng dưới thềm một sảnh đường, có viên lại canh giữ. Phía tây, gần thành, có một tấm biển gỗ lớn cao hơn mười trượng hai thước, trên viết chữ lớn: "Đây là nơi khám xét những người sắp qua chỗ vua (?)". Chữ to hơn một thước vuông, rất rõ. Trên sảnh có giường ngồi, án kỷ như quan phủ, nhưng không có ai ngồi.

 Hành Chất thấy Thục, vừa buồn vừa mừng, hỏi: "Sao ngươi lại đến đây?" Thục đáp: "Quan bắt đến tra hỏi việc sửa hộ tịch, không có tội gì nên được thả về." Hành Chất nắm hai tay Thục, nói: "Ta bị quan trách hỏi về sổ công đức (sổ ghi việc thiện như cúng dường, tụng kinh, bố thí để được phúc báo). Trong tay ta không có gì nên phải chịu khốn khổ thế này, thêm đói khát rét mướt không sao kể xiết. Ngươi hãy gắng đến nhà ta, bảo họ gấp làm công đức cho ta." Ông ân cần dặn đi dặn lại ba bốn lần như vậy. Thục bèn từ biệt ra đi.

 Đi vài chục bước, Hành Chất lại gọi Thục quay lại, nhưng chưa kịp nói thì trên sảnh có vị quan đến ngồi, giận dữ với Thục: "Ta đang xét việc, người nào dám tự tiện đến chỗ tù?" Rồi sai lính kéo tai Thục đẩy đi. Thục chạy đi, lại đến một cửa. Lính giữ cửa nói: "Ngươi bị kéo tai, tai sẽ điếc, để ta lấy vật trong tai ra cho." Rồi lấy tay áp vào tai Thục, trong tai kêu ù ù. Xem dấu xong thì thả ra.

 Ngoài cửa tối đen như sơn, Thục không biết mình đang ở đâu. Lấy tay sờ phía tây và phía nam thì đều là tường vách, chỉ phía đông không vướng gì, nhưng tối quá không đi được. Đứng đợi một lúc, thấy viên lại đã bắt Thục trước đó từ trong cửa đi ra, nói: "Ngươi còn biết đợi ta, tốt lắm. Cho ta xin một nghìn đồng tiền được không?" Thục ngượng ngùng cảm tạ: "Xin vâng." Viên lại nói: "Ta không dùng tiền đồng, muốn tiền giấy trắng (tiền cắt bằng giấy trắng để đốt cho người cõi âm). Hẹn ngày mười lăm đến lấy." Thục nhận lời, nhân đó hỏi đường về. Viên lại nói: "Cứ đi về đông hai trăm bước, sẽ có bức tường thủng lọt ánh sáng, đẩy đổ đi là đến nhà ngươi." Thục làm theo, quả đã tới cửa nam phường Long Chính, nơi mình ở. Rồi về nhà, thấy người nhà ngồi khóc, bước vào cửa thì tỉnh lại.

 Đến ngày mười lăm, Thục quên đưa tiền. Hôm sau lại đổ bệnh, nguy kịch tắt thở, thấy viên lại đến giận dữ: "Ngươi quả là kẻ không ra gì, hẹn cho ta tiền mà rốt cuộc không cho, nay lại bắt ngươi." Rồi lùa Thục đi, ra cửa Kim Quang, bắt xuống hố. Thục lạy tạ hơn trăm lạy, mới được thả về, lại tỉnh. Thục bảo người nhà mua trăm tờ giấy làm tiền đưa cho hắn. Hôm sau Thục lại ốm nặng, lại thấy viên lại nói: "Ngươi may mà đã cho ta tiền, nhưng tiền không tốt." Thục xin lỗi, xin làm lại; hắn bằng lòng. Thục lại tỉnh. Đến ngày hai mươi, Thục sai dùng tiền mua riêng giấy trắng làm tiền, cùng rượu và thức ăn, tự mình đem đốt bên dòng mương phía tây phường Long Chính. Sau đó thân thể khỏe mạnh, bình phục như cũ. (Trích Minh báo ký (?))

 Ngụy Tĩnh

 Ngụy Tĩnh, người Cự Lộc, lần đầu ra làm quan thì được bổ làm huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Vũ Thành. Bấy giờ Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Tào Châu là Lý Dung giao cho Tĩnh coi việc bắt giặc. Chú của một tên giặc là nhà sư, chứa chấp trộm cướp. Tĩnh tra xét rồi tha cho nhà sư. Thứ sử trách Tĩnh xử quá khoan dung, tự mình tra xét lại; nhà sư khai nhận tội. Lý Dung sai Tĩnh đánh trượng (hình phạt đánh bằng gậy) nhà sư đến chết.

 Mùa hè, tháng sáu năm Tái Sơ thứ hai (năm 690), Tĩnh mắc bệnh, đột ngột qua đời. Đã tạm khâm liệm xong, nhưng vì đang có việc cưới con gái nhà cậu nên chưa chôn. Qua mười hai ngày, Tĩnh sống lại, rên rỉ trong quan tài. Em và cháu sợ hãi bỏ chạy, chỉ có bà mẹ sai lấy búa mở quan tài, ghé miệng dò hơi thở của Tĩnh, thấy hơi hơi ấm. Hồi lâu Tĩnh mở mắt, da thịt đều đã nát rữa. Người nhà từ từ cho uống sữa bò. Khỏi bệnh rồi, Tĩnh kể:

 Lúc mới chết, đi qua cổng các ty sở, lính canh và cờ xí (?) rất nghiêm. Được dẫn vào gặp một vị quan. Quan hỏi Tĩnh vì sao đánh chết nhà sư. Nhà sư đứng trước mặt, cãi lý với Tĩnh. Tĩnh dẫn chứng sự việc, nhà sư đuối lý. Quan bảo Tĩnh: "Ông không có tội, thả về." Người hầu hai bên thưa: "Thịt đã hư rồi." Quan sai lấy thuốc gói vào giấy, nói: "Thuốc này có thể trả lại thịt cũ cho hắn." Lĩnh thuốc về đến cửa nhà, nghe tiếng khóc, Tĩnh sợ hãi không muốn vào; sứ giả cố kéo vào. Đến cửa phòng, sứ giả rắc thuốc vào quan tài, kéo tay Tĩnh đẩy vào trong, Tĩnh liền rũ xuống, không còn biết gì nữa. Sống lại rồi, thịt bị sâu đục nát hết, hơn một tháng sau mới lành như cũ. Lúc hồn Tĩnh mới về đến nhà, chó, ngựa, gà, ngỗng đều kêu, hẳn là chúng đã trông thấy gì đó. (Trích Quảng dị ký)

 Dương Tái Tư

 Năm Thần Long thứ nhất (năm 705), Trung thư lệnh (quan đứng đầu Trung thư tỉnh, hàng tể tướng) Dương Tái Tư qua đời. Cùng ngày, người lo cơm nước ở Trung thư tỉnh cũng chết. Cả hai cùng bị viên lại cõi âm dẫn đến chỗ vua cõi âm. Vua hỏi Tái Tư: "Lúc sống sao ngươi lại có nhiều tội trạng đến thế? Tội đã nhiều thì lấy gì mà chuộc?" Tái Tư nói mình thật không có tội. Vua sai lấy sổ đến. Chốc lát có viên lại áo vàng cầm sổ tới, đọc tội của Tái Tư:

 "Năm Như Ý thứ nhất (năm 692), Mặc Xuyết (thủ lĩnh người Đột Quyết) đánh chiếm các châu Doanh, Đàn. Triều đình sai quân đến cứu, quân ít không địch nổi. Có người dâng thư can ngăn, Tái Tư không nghe, vẫn sai quân đi, bị Mặc Xuyết đánh bại, chết hơn nghìn người. Năm Đại Định (?) thứ nhất, vùng Hà Bắc bị nạn châu chấu, dân không còn hạt gạo nào; Tái Tư làm tể tướng mà không mở kho cứu giúp, đến nỗi trăm họ lưu lạc, chết đói hơn hai vạn người. Tể tướng có chức trách điều hòa âm dương (theo quan niệm xưa, tể tướng cai trị đúng đắn thì trời đất, mưa nắng thuận hòa); Tái Tư dùng hình phạt và chính sự không công bằng, làm tổn hại khí hòa của trời đất, khiến ba quận ở Hà Nam bị lụt lớn, cuốn trôi, chết đuối mấy nghìn người."

 Những việc như thế cả thảy sáu bảy điều, đưa cho Tái Tư xem. Tái Tư lạy hai lạy, nhận tội. Bỗng có một bàn tay lớn như cái giường, lông lá dựng đứng đáng sợ, chộp lấy Tái Tư hai lần, máu chảy qua kẽ ngón tay, rồi bay vút lên không trung mà đi. Vua hỏi người lo cơm nước vì sao đến đây. Viên lại thưa: "Muốn hỏi chuyện người ấy." Vua nói: "Hắn không có lỗi, nên thả về." Người lo cơm nước sống lại, hay kể chuyện ấy với mọi người. Vua Trung Tông nghe được, gọi đến hỏi, người ấy kể đúng sự thật. Trung Tông sai chép sự việc ấy, lưu ở sảnh (?) Trung thư tỉnh để ghi nhớ. (Trích Quảng dị ký)

 Ông huyện thừa họ Vương ở Kim Đàn

 Cuối năm Khai Nguyên, huyện thừa (quan phó của huyện) huyện Kim Đàn là Vương Giáp được cử làm người áp tải tiền thuế hộ về kinh, đang nộp ở kho Tả Tàng (kho chứa tiền của triều đình). Bỗng có sứ giả đến kho nói: "Vua sai gọi ông huyện thừa." Giáp vội vàng đi theo, ra khỏi thành hơn mười dặm thì đến một dinh sở. Vào cửa, nghe tiếng nói của Thôi Hi Dật, vị Tả thường thị (quan hầu cận, can gián vua) đã qua đời. Vương với Hi Dật là chỗ quen biết đã ba mươi năm, bèn hỏi người gác cổng, biết rõ ngọn ngành, xin chuyển danh thiếp vào. Người gác cổng vào thưa. Hi Dật hỏi người ấy ở đâu, vội sai gọi vào gặp. Hi Dật vừa ngạc nhiên vừa mừng, bảo Giáp: "Có biết đây là địa phủ (âm phủ) không?" Giáp mới biết mình đã chết, đau buồn hồi lâu.

 Hi Dật lại hỏi: "Ông có gặp Thôi Hàn không?" Hàn là con của Hi Dật. Vương nói: "Từ khi vào kinh thành, tôi bận việc ở ty mở kho, chưa rảnh đến nhà." Hi Dật cười: "Đúng là kẻ bạc bẽo, vì chuyện sống chết mà đổi lòng (?)." Rồi hỏi vì sao Vương đến đây. Vương nói: "Vừa ở trong kho, theo sứ giả đến đây, chưa rõ cớ sự." Lát sau bên ngoài truyền tin vua đã lên ngồi. Thôi sai người chuyển lời thưa với vua: "Huyện thừa họ Vương ở Kim Đàn là bạn thân của tôi, tính ra chưa đến lúc phải chết; xét việc xong, mong sớm cho về, kẻo thân xác ông ấy hư hoại."

 Vua cho dẫn vào, bảo Giáp: "Viên huyện thừa trước ông nhận của đút lót, khai kéo ông vào." Giáp thấy viên huyện thừa ấy đeo gông ngồi dưới gốc cây trong sân, bèn hỏi: "Ban đầu tôi đâu có đồng mưu, sao lại vu cho tôi?" Viên huyện thừa nói: "Chịu tội cay đắng quá, tạm kéo người vào để cứu cái khổ trước mắt." Vua nói: "Nếu không liên can thì nên thả về."

 Giáp ra cửa, đến từ biệt Hi Dật. Hi Dật nói: "Ông đã được về, tốt lắm. Hãy nhắn Thôi Hàn: làm quan, điều quan trọng nhất là chớ xử oan cho người, về sau chính mình phải gánh lấy; lấy tiền bất chính thì ắt bị giảm thọ ngay trong đời này. Mỗi ngày mồng một và ngày rằm, nên đem một bình nước trong đặt lên điện Phật trong chùa, sẽ được phúc lớn." Giáp hỏi công đức ấy là thế nào. Hi Dật nói: "Việc cõi âm, ông chớ biết trước; chỉ cần biết có phúc là được." Nói xong, tiễn Giáp ra. Giáp về đến chỗ cũ thì sống lại. (Trích Quảng dị ký)

 Hàn Triều Tông

 Trong năm Thiên Bảo, chủ bạ (viên quan coi sổ sách, giấy tờ của huyện) huyện Vạn Niên là Hàn Triều Tông từng bắt một người; người ấy đến muộn, ông đánh năm roi. Khi giải qua huyện lệnh (quan đứng đầu huyện), huyện lệnh lại đánh thêm mười roi. Người ấy mắc bệnh dịch theo mùa mà chết, sau đó làm đơn kiện Triều Tông ở ty sở cõi âm. Triều Tông bèn bị bắt đến.

 Ông vào một cổng Ô Cảnh (?) (loại cổng lớn có trụ và xà ngang dựng trước dinh quan) rất lớn. Đến trước cửa giữa có một cặp cây ngô đồng, bên cửa có một gác treo rèm. Nhòm vào thấy Hồng Tử Dư, vị Ngự sử (quan can gián, vạch tội quan lại) đã qua đời, đang ngồi. Tử Dư nói: "Anh cả Hàn sao lại đến đây?" Triều Tông nói: "Bị bắt đến, không biết vì việc gì." Tử Dư bảo ông mau qua chỗ quan Đại sứ. Vào bên trong bức tường chắn, thấy Lý Nghệ, vị Hình bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Hình) đã qua đời. Triều Tông vào ra mắt. Lý Nghệ hỏi: "Sao lại đánh chết người?" Triều Tông kêu oan: "Không phải Triều Tông đánh chết. Huyện lệnh đánh nặng, lại thêm hắn mắc bệnh dịch mà tự chết, không phải lỗi của Triều Tông." Lý Nghệ lại hỏi người kiện: "Huyện lệnh đánh ngươi, sao lại kéo cả chủ bạ vào?" Rồi phán: Triều Tông không có tội, nhưng việc ấy huyện thừa cũng đều chứng kiến, theo lệ đều phải chịu đánh trượng (?). Đánh hai mươi gậy rồi thả về.

 Đến chiều Triều Tông mới tỉnh lại, trên lưng sưng bầm, đau đớn không sao tả xiết. Hơn một tháng sau mới đi lại được. Về sau, khi đi tuần tra các phường ngõ, ông đến một phường trong vòng thành ngoài phía nam kinh thành, thấy một ngôi nhà cổng quay về hướng nam, nhận ra rõ như in đó là nơi mình bị bắt đến và chịu đòn. Ngôi nhà bỏ trống, không ai ở. Hỏi người quanh đó thì được biết đây là nhà dữ của một vị công chúa, không ai dám ở. Ông mới hiểu rằng những ngôi nhà dữ dằn đều là chỗ thần ở, và tin điều ấy. (Trích Triều dã thiêm tái)

 Vi Diên Chi

 Tư mã (quan phụ tá thứ sử) Mục Châu là Vi Diên Chi, mãn nhiệm kỳ, đến ở nhờ huyện Gia Hưng thuộc Tô Châu. Năm Đại Lịch thứ tám (năm 773), ông mắc bệnh lỵ. Một hôm mùa hè, ông ngủ một mình trong sảnh, bỗng thấy hai viên lại đến nói: "Trưởng quan mời ông đi." Diên Chi hỏi trưởng quan là ai. Viên lại đáp: "Chúng tôi vâng lệnh đến bắt ông, ngoài ra không biết gì." Diên Chi ngờ là yêu ma, bước xuống đất định vào nhà trong. Viên lại liền tiến tới nắm tay áo ông nói: "Đã bắt ông thì ông phải đi, còn định đi đâu?" Thân xác Diên Chi vẫn ở trước giường, còn hồn thì theo họ ra đi.

 Ra khỏi thành ngoài, không thấy ao đầm, chỉ toàn đường bộ. Đi vài chục dặm thì đến một nơi có dinh sở. Viên lại đưa Diên Chi qua chỗ quan Đại sứ. Đại sứ truyền lời đưa Diên Chi sang chỗ phán quan (quan phụ tá lo việc xét xử). Khi viên lại đưa Diên Chi qua, phán quan mặc áo lan, cầm hốt (áo và thẻ cầm tay của quan khi làm việc công), bước xuống thềm, rất mực kính cẩn, rồi bảo Diên Chi: "Có người kiện tụng, cần phải đối chất." Rồi sai viên điển (thư lại coi việc giấy tờ) dẫn tư mã đi đối chất.

 Viên điển dẫn Diên Chi đến dãy phòng. Ở đó có sảnh của phán quan, phía trước giống như sảnh của huyện lệnh thời nay (?). Sảnh có hai dãy nhà, trong dãy nhà toàn là phòng, trước phòng có song cửa mắt cáo chéo, trong song có giường ván cho người ngồi. Viên điển dẫn Diên Chi ngồi lên giường ván để đối chất. Chốc lát, dẫn sáu bảy tù nhân đến chỗ Diên Chi, kẻ đeo gông, kẻ đeo xích, kẻ để trần tay. Viên điển nói: "Các ngươi kiện Vi tư mã lấy tiền, nay hãy đòi lại đi (?)." Rồi tự hỏi: "Người các ngươi kiện là ai?" Bọn tù đáp: "Là Vi Băng." Tư mã quả thật không quen người này. Viên điển liền chúc mừng tư mã: "Nay ông được sống lại, mừng lắm." Rồi dẫn Diên Chi đến chỗ phán quan, thưa rõ đầu đuôi. Phán quan cũng mừng lắm, ra lệnh đem việc về thưa với Đại sứ để thả tư mã về.

 Viên điển lại dẫn Diên Chi đến sảnh của Đại sứ. Đại sứ đã vào trong, nói vọng ra: "Thả Vi tư mã về, sai đi bắt Vi Băng." Chốc lát có viên lại áo xanh lục cầm hồ sơ đến, quát lính bắt: "Sao lại bắt nhầm người khác?" Mỗi tên bị đánh sáu mươi gậy, máu chảy loang đất. Rồi sai đưa Diên Chi về ngay. Diên Chi nói: "Tôi muốn xem quan chức của mình về sau thế nào." Viên lại nói: "Biết làm gì?" Diên Chi cố nài, viên lại mở sổ ra; sau tên Diên Chi chỉ thấy giấy trắng, không còn chữ nào. Rồi ông bị đuổi ra.

 Đi hơn trăm bước, thấy viên lại giải huyện lệnh huyện Thanh Lưu là Trịnh Tấn Khách đến. Tấn Khách là cháu ngoại (con của chị em gái) của Diên Chi. Diên Chi hỏi: "Sao cháu lại đến đây?" Đáp: "Bị người ta kiện." Tấn Khách cũng hỏi Diên Chi: "Sao cậu lại đến đây?" Diên Chi nói: "Ta bị bắt nhầm, nay được thả về." Tấn Khách khen mừng mấy lần, muốn gửi lời nhắn, nhưng viên lại giữ chặt dẫn đi, không nói được, chỉ ngoái lại nhiều lần, nói: "Cậu ơi, nghìn vạn lần xin cậu…" Diên Chi về đến nhà thì sống lại. Hỏi thăm về Tấn Khách thì được biết Tấn Khách đã chết năm sáu ngày. Nhà Vi Băng ở Thượng Nguyên; ngay sau khi Diên Chi sống lại, đến ngày hôm sau thì Vi Băng chết. (Trích Quảng dị ký)

 Trương Chất

 Trương Chất là người Y Thị. Trong năm Trinh Nguyên, ông thi đỗ khoa Minh kinh (khoa thi về thông hiểu kinh sách), được bổ làm huyện úy huyện Lâm Hoán thuộc Bạc Châu. Nhậm chức được hơn một tháng thì một chiều tối, ông thấy mấy người cầm phù lệnh (giấy lệnh của quan) đến bắt. Người hầu của ông cũng dắt ngựa đợi sẵn dưới thềm. Ông lên ngựa theo họ ra cổng huyện. Bọn lại trong huyện ngồi thành hàng dưới cổng, chẳng ai đứng dậy. Chất giận nói: "Ty châu tạm gọi quan đi, đâu phải việc gấp mà sai người đến bắt (?), bọn lại dám vô lễ sao?" Người ta cũng chẳng ngoảnh lại.

 Ra khỏi huyện vài chục dặm, đến một rừng bách, sứ giả nói: "Đến đây nên xuống ngựa." Rồi đi bộ hơn trăm bước, vào một tòa thành. Phía bắc có cổng phủ lớn, đề hai chữ "Bắc phủ". Vào phủ, đi thẳng về phía tây có cửa đề "Thôi viện" (nơi tra xét án). Lại và lính rất đông. Người gác cửa hô: "Huyện úy Lâm Hoán là Trương Chất." Chất bèn đi vào, thấy một người râu đẹp, mặc áo đỏ, ngồi trước án, trách: "Làm quan vốn để trị dân cho phải lẽ, cớ sao xét án gian lệch, khiến người chết oan?" Chất bị túm ném sấp xuống đất, kêu lên: "Chất mới ra làm quan, đến nhậm chức được hơn một tháng, chưa từng xét án nào." Người kia lại nói: "Hồ sơ rõ ràng, người kiện ở ngay gần đây, phủ ra lệnh bắt về tra xét, ngươi còn dám nói dối? Nói dối thì lấy gông gông lại." Chất lại nói: "Người kiện đã ở gần, xin cho được gặp mặt."

 Người bị oan được gọi đến. Có một ông già mù một mắt từ phòng phía tây đi ra, nhìn chằm chằm Chất, nói: "Người này còn trẻ, không phải kẻ đã xét án tôi." Người kia bèn gửi giấy xuống kho sổ sách tra cứu: Trương Chất người Y Thị nhậm chức huyện úy Lâm Hoán ngày hai mươi bảy tháng tư năm Trinh Nguyên thứ mười bảy (năm 801). Lại tra đơn kiện về việc bị oan, lại gửi công văn cho quan cõi âm ở Bạc Châu hỏi: tháng ba năm ấy, huyện úy đương nhiệm ở Lâm Hoán tên tuổi là gì; nếu đã bị thay thì người thay tên tuổi là gì, nhận chức ngày tháng nào.

 Công văn trả lời: tháng ba năm ấy, huyện úy đương nhiệm là Trương Chất người Giang Lăng, năm mươi mốt tuổi, nhậm chức ngày mười một tháng tư năm Trinh Nguyên thứ mười một, bị thay ngày hai mươi mốt tháng tư năm thứ mười bảy; người thay là Trương Chất người Y Thị, bốn mươi bảy tuổi. Tra xong trình lên phán quan, nói: "Tên họ tình cờ trùng nhau nên đã không xét kỹ." Viên thư lại phụ trách bị đánh mười roi, rồi sửa lại cho bắt đúng người.

 Kẻ cầm phù lệnh lại dẫn Chất quay về. Ông như đang đi trên núi cao bỗng rơi xuống vực, rồi như tỉnh mộng, thấy mình ở trong rừng bách, gục trên cổ ngựa, mưa thấm ướt áo, lưng đau không tự dậy được, lại không biết đây là đâu. Nghe tiếng hát của người kiếm củi, biết có người, ông bèn kêu to cứu mạng. Người kiếm củi chạy đến, kinh ngạc nói: "Huyện đang mất ông quan cùng con ngựa, chẳng phải người này sao?" Họ tranh nhau đến hỏi, Chất không trả lời được. Họ đỡ ông ngồi ngay ngắn, thúc ngựa đưa về huyện. Ngựa của Chất đã bị bọn kia dùng để cưỡi (?), người hầu không hề hay biết.

 Huyện mất Chất, viên huyện lệnh rất bối rối, lại ngờ rằng lúc mới đến Chất nghiêm khắc với bọn lại, bọn lại oán nên giết ông. Đêm ấy, những người ngồi ở cổng, người gác cổng và các viên lại trực đêm đều bị giam giữ. Tìm ông không thấy đã bảy ngày. Chất về, nghỉ mấy ngày mới nói được, nhưng thần trí từ đó kém sút. (Trích Tục quái lục)

 Trịnh Khiết

 Trịnh Khiết vốn người Huỳnh Dương, sống nhờ ở quận Thọ Xuân, từng nhờ làm nhiếp chức (tạm giữ chức thay người khác) huyện thừa, huyện úy để kiếm sống. Ông lấy vợ họ Lý, là cháu gọi bằng chú của Lý Thiện Ước. Khi thôi giữ chức tạm, Khiết đến ở nhờ trong làng An Phong. Trung tuần tháng tư năm Khai Thành thứ năm (năm 840), lúc trời sắp tối, Lý thị bỗng đau tim, rồi như người nói cuồng, vái lạy vào khoảng không, nói: "Xin cho thêm chốc lát nữa." Rồi chết, chỉ có vùng ngực còn ấm. Cả nhà gào khóc, gọi thầy thuốc, mời đồng cốt, đều không hiệu quả, chỉ còn biết lo việc tang.

 Đến canh năm, gà vừa gáy một tiếng, bà bỗng tỉnh lại. Mọi người kinh hãi đỡ lấy; hồi lâu thấy hơi thở ra vào nơi mũi miệng. Đến sáng bà mới nói: "Có hai người cầm giấy đến bắt. Lúc đầu tôi tưởng là việc ở châu huyện, còn mong được thong thả, nhưng chốc lát đã bị sứ giả lôi đi. Tôi sợ hãi, nhưng đi cũng không thấy khó nhọc lắm. Đến một tòa thành, được dẫn vào gặp một vị quan, giống như hàng quan coi một ty, rồi lại được dẫn vào ty sở, đọc lý do bắt tôi: kiếp trước tôi họ Lưu, là đàn ông, có vợ là Mã thị. Mã thị hung dữ ngang ngược, Lưu bèn giết đi rồi mổ bụng, khiến Mã thị không còn ngũ tạng (năm tạng trong cơ thể: tim, gan, tỳ, phổi, thận) nên không thể đầu thai. Người kiện là mẹ của Mã thị.

 Tôi bèn thưa với ty ấy: nếu muốn cho Mã thị được đầu thai thì hãy thả tôi về, tôi sẽ đem hết những gì có được cả đời làm công đức (việc thiện như cúng dường, tụng kinh, bố thí để cầu phúc) cho bà ấy, như thế là được. Còn nếu nay bắt tôi chỉ để bỏ vào ngục Vô Gián (địa ngục nặng nhất, chịu khổ liên tục không ngừng) thì có ích gì cho Mã thị đâu? Ty ấy nói: việc này hãy tự biện bạch lấy."

 Chốc lát Mã thị đến. Lý thị sợ Mã thị vô lễ, bèn đến trước quan. Quan nói: "Sao lại xảo trá độc ác đến thế (?)" Lý thị đem hết những lời riêng đã thưa mà đáp. Quan hỏi Mã thị: "Thế nào?" Mã thị nói: "Tôi bị giam oan nhiều năm, các tội khác đã chịu xong, muốn trở về đường sống mà không có cách nào, xin cúi nghe quan phán xử." Lý thị lại nói: "Xin hãy tra xem tuổi thọ của tôi được bao nhiêu. Nếu chưa đến lúc phải đến đây thì xin làm theo lời tôi đã nói; nếu số đã hết thì xin cúi nghe xử trí." Quan nói: "Rõ ràng là có lý." Bèn gọi Tư mệnh (vị thần coi sổ tuổi thọ con người). Chốc lát một viên chủ sự ôm hồ sơ vào thưa: "Lý thị chưa đến lúc phải đến; hôm qua lúc bắt đã tra rồi." Chốc lát tra lại, tra ra rồi bưng trình lên. Quan nói: "Còn mười tám năm nữa phải ở nhân gian." Ty ấy nói: "Hãy cho theo nha môn để tra xét, ban đêm thì thả về."

 Ở chỗ ấy hễ trời sắp tối thì ty sở thả ra, bà như trong mộng mà trở về. Từ đó, ở nhân gian cứ trời tối thì sứ giả đến bắt, gà gáy thì thả về, thành lệ thường. Trịnh tuy nghèo khổ, vẫn tìm trăm cách chỉ để chờ đón sứ giả. Dăm ba ngày sau, sứ giả ngượng ngùng cảm tạ Trịnh, nói: "Đồ ăn trăm vị ông bày ra, chúng tôi rất áy náy, nhưng chẳng bằng cho trà, nước tương (nước gạo để lên men chua, thứ đồ uống rẻ tiền) và cháo thôi." Lại nói: "Trà rượu không bằng nước tương, lại là thứ nhà nghèo dễ lo." Từ đó mỗi tối Trịnh đều sửa soạn nước tương, cháo và dăm ba tờ tiền giấy.

 Hơn mười ngày sau, mỗi lần đến, sứ giả đều bàn bạc cách cứu thoát Lý thị. Lúc đầu mỗi lần về, Lý thị không dám nói gì. Từ khi sứ giả đã hòa thuận, lại cho phép nói đôi chút chuyện cõi âm, bà thường nói: trong các tội của con người, nặng nhất không gì bằng làm trái pháp luật giết người để lấy vàng lụa. Lại nói: người bố thí không cần phải xây chùa Phật, chẳng bằng trước hết cứu cái đói rét trong họ hàng ruột thịt; nếu còn dư thì ban ơn cho những người cùng cảnh, còn dư nữa thì cứu giúp người ngoài đường phố; phúc ấy là lớn nhất.

 Trịnh nhờ hỏi giúp tuổi thọ và quan tước của một người quen. Lý thị hỏi về báo rằng: người này thích nhận vàng lụa, nay đã bị giảm thọ, sắp hết rồi; nhưng còn được một chức quan nữa, nếu biết sửa mình thì làm trọn được nhiệm kỳ ấy, còn nếu cứ theo lối cũ thì sẽ chết ngay ở nhiệm sở.

 Bà lại nói: mỗi khi đốt tiền của, nếu sáng mai muốn đưa tiền cho vị thần linh nào thì trước hết hãy đốt ba mươi hai tờ tiền giấy để cầu Ngũ Đạo (vị thần coi năm nẻo luân hồi, xét xử người chết), thì vị thần ấy ắt nhận được. Còn đốt hương thông thường thì phần nhiều không tới. Nếu là cúng tế mùa xuân, mùa thu thì không cần báo trước. Khi đốt, không được đốt ngay trên mặt đất, phải lót củi hoặc cỏ, châm lửa từ một đầu, không được khều tiền, thì tiền không vỡ vụn, tờ nào cũng tới nơi.

 Đến giữa tháng tám, Lý thị trở về, bỗng mừng rỡ nói: "Đã có cách thoát rồi." Trịnh hỏi: "Thế nào?" Bà đáp: "Nhưng phải có ba đến năm vạn tiền giấy để họ lo liệu thì được." Trịnh bèn đi xin những người quen biết; quan lại cả huyện đều biết chuyện, cùng góp sức theo lời mà cứu. Mấy ngày sau bà mới chịu nói, bảo rằng: "Ở ty ấy lại có một kẻ mổ lấy ngũ tạng mà giết người, ty xét lại chưa xong, nên tạm lấy ngũ tạng của kẻ ấy đặt vào bụng Mã thị cho bà ta được đầu thai rồi."

 Từ đó việc gọi bắt thưa dần, có khi mười ngày mới đi một lần, chỉ nói là đang rà soát hồ sơ chưa xong. Còn chuyện chịu tội thì bà cũng không thấy gì khác, chỉ là tra hỏi, xử phạt mà thôi. Bà lại từng nói: người tên họ thế này, ở phường ngõ nào trong huyện, sẽ chết vào ngày tháng nào; đến kỳ quả không sai chút nào. Trịnh lại tự kể rằng vợ từng báo mình sắp được tạm giữ chức huyện úy An Phong; đến ngày ba tháng giêng năm sau, quả được Thôi trung thừa (quan Ngự sử trung thừa, phó quan của Ngự sử đài) mời tạm giữ chức huyện úy An Phong. Những việc ấy vợ ông đều biết trước. Từ sau tháng giêng, bà không còn bị gọi bắt nữa. Trịnh có tự ghi chép hơn bốn mươi tờ, ở đây chỉ kể sơ lược. (Trích Bác dị ký)

 Thái Bình quảng ký, quyển 380

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh vâng lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video