Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, gom chép các truyện kỳ lạ từ sách xưa), quyển 385 — đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn — Tái sinh (chuyện người chết sống lại), phần 11
Thôi Thiệu; Tân Sát; nhà sư Ngạn Tiên
Trần Phạm
Thôi Thiệu
Thôi Thiệu là chắt của Bác Lăng vương Thôi Huyền Vĩ. Ông nội là Thôi Vũ, từng làm tòng sự (chức quan phụ tá trong phủ quan đầu một vùng) ở Quế Lâm. Cha là Thôi Trực, đầu năm Nguyên Hòa cũng làm tòng sự ở Nam Hải, từng tạm giữ ấn tín đứng đầu quận Đoan Châu. Ông Trực làm quan thanh liêm, sống kham khổ, không tích của dư. Ngoài phần đủ nuôi nhà, ông đem hết ra giúp người thân, bạn cũ. Ở quận hơn một năm, ông mắc bệnh trúng phong, thôi việc, nằm ở nhà trọ, liệt giường mấy năm. Nhà vốn nghèo, lại bệnh lâu ngày, đến lúc ông mất thì nhà trống trơn. Vì vậy gia quyến không về được phương Bắc.
Thôi Thiệu vẫn chăm chỉ làm điều lành, không bỏ nghiệp đèn sách của nhà. Phủ quan ở Nam Việt (?) có lệ cho người tạm giữ những chức quan còn thiếu người, để cứu giúp các sĩ phu sa cơ, kẹt lại nơi đất khách. Thiệu bị đói rét bức bách, thường phải hạ mình nhận những chức ấy. Con trai người anh họ bên ngoại của Giả Kế Tông, họ Hạ Hầu, là con rể của Thiệu. Nhờ mối thân thích ấy mà Thiệu qua lại, khá thân với nhà họ Giả. Năm Thái Hòa thứ sáu, Giả Kế Tông từ chức Chiêu thảo sứ (quan được sai đi dẹp loạn, chiêu dụ) Quỳnh Châu được đổi làm châu mục (quan đứng đầu một châu) Khang Châu, bèn tiến cử, mời Thiệu làm duyện thuộc (viên quan giúp việc trong phủ).
Huyện nằm sát thành Khang Châu tên là Đoan Khê. Người tạm giữ chức úy (quan coi việc trị an trong huyện) ở Đoan Khê là Lý Úc, người Lũng Tây, cháu gọi bằng chú của cựu Đại lý bình sự (quan xét án ở tòa Đại lý) Lý Cảnh Hưu. Thiệu với Úc (tên chữ là Tích Chi?) vốn chơi thân với nhau, nhà hai người lại ở gần nhau. Nhà Úc nuôi một con mèo cái, nó thường sang nhà Thiệu bắt chuột. Theo phong tục phương Nam, người ta ghét mèo nhà khác đẻ con trong nhà mình, cho là điềm rất xấu. Mèo nhà Úc đẻ hai con trong nhà Thiệu. Thiệu rất ghét, sai đầy tớ trói cả ba con mèo bỏ vào giỏ tre, chèn đá lên, lấy dây buộc chặt miệng giỏ rồi ném xuống sông.
Sau đó chưa được mấy tháng, mẹ đẻ của Thiệu là bà họ Trịnh người Huỳnh Dương qua đời, Thiệu phải thôi chức về để tang. Ở nhà lại nghèo khổ, phải nuôi mấy người góa bụa mồ côi, tiền cháo sớm tối cũng không đủ. Vì thế Thiệu đi xa đến các quận vùng Dương Thành (tức Quảng Châu) xin người thân, bạn cũ giúp đỡ. Ngày mùng 8 tháng 5 năm Thái Hòa thứ tám, Thiệu rời nhà công ở Khang Châu, đi qua các quận ven biển. Ngày 16 tháng 9 năm ấy thì tới Lôi Châu.
Nhà Thiệu thờ Nhất Tự Thiên Vương (một vị thiên vương hộ pháp của đạo Phật, được thờ cúng trong nhà) đã hai đời. Đến Lôi Châu, Thiệu trọ ở quán khách. Ngày 24 tháng ấy, Thiệu bỗng phát bệnh, qua một đêm thì nặng, hai ngày sau thì chết. Lúc sắp chết, Thiệu bỗng thấy hai người, một người mặc áo vàng, một người mặc áo đen, tay cầm giấy tờ, nói: "Vâng lệnh vua, đến bắt ông." Thiệu lúc đầu chống lại: "Cả đời tôi làm điều lành, chưa từng làm điều ác, nay có việc gì mà bị bắt gọi thế này?"
Hai sứ giả giận lắm, nói: "Ông giết ba kẻ vô tội. Oan gia (kẻ bị hại, mang mối thù đòi báo) đã kiện lên, có thiên phù (lệnh phù của Trời) giáng xuống, ra lệnh tra xét ông. Ông sắp phải đối chất với oan gia, sao còn dám kêu oan, chống lệnh vua?" Rồi họ mở tờ giấy ra. Thiệu thấy chữ rõ ràng, nhưng họ không cho đọc kỹ. Thiệu sợ hãi, không biết làm sao.
Chốc lát thấy một vị thần đến, hai sứ giả cúi rạp xuống lạy, rất kính cẩn. Vị thần hỏi Thiệu: "Ngươi có biết ta không?" Thiệu đáp: "Không biết." Thần nói: "Ta là Nhất Tự Thiên Vương. Nhà ngươi cúng dường (dâng lễ vật thờ phụng) ta đã lâu, ta vẫn nghĩ cách báo đáp. Nay biết ngươi gặp nạn nên đến cứu." Thiệu lạy rạp xin cứu. Thiên vương nói: "Ngươi cứ đi cùng ta, ắt không có gì phải lo."
Thiên vương bèn đi, Thiệu theo sau, hai sứ giả áp giải phía sau Thiệu. Đường sá rộng lớn, mịt mù không biết là đâu. Đi chừng năm mươi dặm, Thiên vương hỏi: "Ngươi có mệt không?" Thiệu đáp: "Cũng không mệt lắm, còn gắng được hai ba mươi dặm nữa." Thiên vương nói: "Sắp tới rồi."
Một lát sau, từ xa thấy một cổng thành, tường cao mấy chục nhận (đơn vị đo chiều dài thời xưa, mỗi nhận khoảng bảy tám thước), lầu cổng rất lớn, có hai vị thần canh giữ. Hai thần thấy Thiên vương thì đứng nép sang bên, vẻ kính sợ. Đi thêm năm dặm lại thấy một cổng thành có bốn vị thần canh, cách họ chào Thiên vương cũng như ở cổng thứ nhất. Đi thêm chừng ba dặm nữa lại có một cổng thành, cổng đóng kín. Thiên vương bảo Thiệu: "Ngươi hãy đứng đây chờ ta vào trước." Rồi Thiên vương bay qua trên không. Chừng bằng thời gian một bữa ăn, nghe tiếng lắc khóa, cổng thành mở toang, thấy mười vị thần, Thiên vương cũng ở trong số đó. Các vị thần sắc mặt rất lo sợ.
Đi thêm một dặm lại thấy một cổng thành, có tám con đường, đường nào cũng rất rộng. Hai bên đường có đủ loại cây không biết tên. Có rất nhiều thần, không biết bao nhiêu mà kể, đứng dàn hàng dưới gốc cây. Trong tám con đường có một con đường lớn nhất. Đi theo đường ấy về phía tây, lại có một cổng thành. Hai bên cổng, mỗi bên có mấy chục gian lầu, đều buông rèm. Trên đường người vật rất đông, xe kiệu chen nhau, người mặc áo đỏ áo tía (màu áo của quan lại) rực rỡ, có người cưỡi ngựa, có người cưỡi lừa, giống hệt cõi người. Cổng này không có thần canh giữ.
Qua thêm một cổng nữa thì toàn là lầu cao, không nhớ bao nhiêu gian. Rèm ngọc trai, màn xanh biếc làm hoa cả mắt. Trên lầu toàn là đàn bà, không có một người đàn ông nào. Áo quần tươi sáng, trang sức mới lạ, xa hoa tột bậc, cõi người chưa từng thấy. Ở cổng có cờ đỏ và cờ vẽ bằng bột bạc, rất nhiều cờ, lại có mấy trăm người mặc áo tía. Thiên vương để Thiệu đứng ngoài cổng rồi tự đi vào.
Sứ giả bèn dẫn Thiệu đến một tòa sảnh (?). Sứ giả dẫn Thiệu đến gặp Vương phán quan (viên quan xử án giúp việc cho vua cõi âm) trước. Đến trước sảnh, thấy Vương phán quan mặc áo xanh lục, xuống thềm đón tiếp, tình ý và lễ nghi rất hậu, đáp lại lạy của Thiệu, hỏi han chuyện ấm lạnh, hỏi Thiệu là con thứ mấy trong họ, mời lên thềm ngồi, sai pha trà.
Hồi lâu, phán quan nhìn Thiệu nói: "Ông vẫn chưa sinh." Thiệu lúc đầu không hiểu lời ấy, trong lòng rất ngờ vực, sợ hãi. Phán quan nói: "Âm ty (cõi quan phủ dưới âm phủ) kiêng chữ 'chết', nên gọi chết là 'sinh'." Rồi giục mang trà. Trà mang đến, phán quan nói: "Đừng uống, đây không phải trà nhân gian." Một lát sau có người áo vàng xách một bình trà đến, nói: "Đây là trà của quan dương gian, ông Thiệu uống được." Thiệu uống ba bát xong, phán quan dẫn Thiệu đi gặp Đại vương. Phán quan tay cầm một tờ văn thư, cũng không cần báo trước mà đi thẳng vào.
Đại vương đang ngồi đối diện với Nhất Tự Thiên Vương. Thiên vương nói với Đại vương: "Ta đến chỉ vì người này." Đại vương nói: "Có oan gia kiện lên. Tay hắn tuy không giết, nhưng miệng ra lệnh giết chúng ở sông." Thiên vương ra lệnh gọi oan gia của Thôi Thiệu. Hơn mười người áo tía đồng thanh dạ ran rồi chạy ra. Chốc lát có một người mặc áo dài viền ngang màu tía, cầm hốt ngà, phía dưới có một lá đơn kiện (?), dẫn tới một người đàn bà cùng hai đứa con, đều mình người đầu mèo. Người đàn bà mặc váy màu thẫm, áo ngắn vàng. Đứa con gái cũng ăn mặc như thế. Đứa con trai cũng vậy, nhưng mặc áo đen. Ba oan gia khóc gào không dứt, kêu rằng Thôi Thiệu vô cớ hại chúng.
Thiên vương bảo Thiệu: "Mau mở miệng hứa làm công đức (việc lành như chép kinh, cúng dường, để lấy phúc ấy chuyển cho người khác) cho chúng." Trong lúc vội vàng sợ hãi, Thiệu quên hết tên các kinh Phật ở nhân gian, chỉ nhớ được kinh Phật Đỉnh Tôn Thắng (một bộ kinh Phật thường được chép, tụng để giải trừ tội lỗi, cứu độ người chết), bèn phát nguyện chép cho mỗi con một quyển. Vừa nói xong thì không thấy người đàn bà và hai đứa con đâu nữa.
Đại vương và Nhất Tự Thiên Vương bèn mời Thiệu lên thềm ngồi. Thiệu lạy tạ Đại vương, Đại vương lạy đáp lại. Thiệu khiêm nhường nói: "Tôi là kẻ phàm phu hèn mọn, bị oan gia kiện cáo, tội đáng không được tha, đâu dám mong được sống mà trở về. Đại vương tôn quý như thế mà lại lạy đáp, Thiệu thật không yên lòng." Đại vương nói: "Việc công đã xong, ông sắp trở về đường sống. Sống và chết là hai lối khác nhau, vốn không nên nhận lạy của ông."
Đại vương hỏi: "Ông là con em nhà ai?" Thiệu kể rõ chi họ. Đại vương nói: "Nếu vậy thì ta với ông là thông gia. Ta chính là Mã bộc xạ (chức quan rất cao, đứng đầu Thượng thư tỉnh) ở nhân gian." Thiệu liền đứng dậy thưa rằng cháu gọi bằng chú của Mã bộc xạ là Mã Bàn Phu chính là em rể của Thiệu. Đại vương hỏi Bàn Phu hiện ở đâu. Thiệu đáp: "Xa cách đã lâu, chỉ biết nhà đang ở nhờ Hàng Châu." Đại vương lại nói: "Ông chớ trách chuyến đến đây. Ta vâng thiên phù, được lệnh tra xét. Nay ông được trở về cõi người." Rồi quay sang hỏi Vương phán quan: "Cho ông Thôi ở lại đâu?" Phán quan đáp: "Xin xếp cho ở trong sảnh của tôi." Thiên vương nói: "Rất tốt."
Thiệu lại thưa với Đại vương: "Lúc sống, Đại vương danh tiếng và đức độ rất lớn, quan vị rất cao, lẽ ra phải được sinh về cõi người hay cõi trời làm bậc quý nhân, sao lại giữ chức ở âm ty?" Đại vương cười nói: "Chức quan này rất khó có được. Trước kia Đỗ tư đồ (tư đồ: một trong ba chức quan tột bậc của triều đình) giữ chức này. Ta khi ấy tạm làm việc ở âm ty (?), được tư đồ biết đến và quý mến, tiến cử để thay mình, nên mới được giữ chức này. Đâu phải chuyện dễ!" Thiệu lại hỏi: "Tư đồ thay ai?" Đại vương nói: "Thay Lý Nhược Sơ. Nhược Sơ tính nghiêm khắc, ít khoan dung, nên Thượng đế không cho ở lâu, để Đỗ công thay."
Thiệu lại nói: "Thật khó có dịp đến được nơi này, tôi còn muốn hỏi Đại vương một điều. Thiệu nghe nói âm ty có sổ sinh ghi phận số của người đời. Thiệu bất tài, lại vốn mang bệnh, không dám mong quan chức ở nhân gian. Nhưng tôi có người thân, bạn cũ, muốn được biết phận của họ, không biết có được chăng?" Đại vương nói: "Người khác thì không được xem. Vì ông có tình thân thích với ta nên ta đặc biệt cho xem." Rồi quay bảo Vương phán quan: "Cứ cho ông ấy xem một lần, nhưng phải răn dặn kỹ, không được tiết lộ. Nếu tiết lộ thì suốt đời bị câm."
Thiệu lại hỏi: "Không biết cha tôi còn ở đây hay đã thác sinh (đầu thai làm người khác)?" Đại vương nói: "Hiện đang ở đây giữ một chức." Thiệu khóc nói: "Mong được lạy ra mắt một lần, không biết có được chăng?" Đại vương nói: "Mất đã nhiều năm, không thể gặp được."
Thiệu đứng dậy từ biệt. Đại vương cùng Nhất Tự Thiên Vương đưa Thiệu đến sảnh của Vương phán quan. Đồ đạc bày biện, cung cấp đầy đủ, giống hệt nhân gian. Phán quan dẫn Thiệu đến dưới một dãy hành lang lợp ngói. Dưới hành lang lại có một tòa lầu, phán quan dẫn Thiệu vào cửa. Khắp tường đều là bảng vàng, bảng bạc, ghi đủ tên họ những người quý hiển ở nhân gian. Hai hạng tướng soái và tể tướng được ghi tên trên bảng vàng. Những người dưới tướng soái và tể tướng đều ghi trên bảng bạc. Lại có những bảng sắt dài ghi tên họ quan lại ở các châu, huyện, phủ. Những người có tên trên ba loại bảng đều là người còn sống. Nếu ai đã qua đời thì tên được xóa khỏi sổ.
Vương phán quan bảo Thiệu: "Xem thì được, nhưng nhất thiết chớ kể với người đời về quan chức của những người trên bảng. Người đã ở chức ấy thì còn có thể nói, người chưa đến lúc nhận chức thì không được tiết lộ, nếu không sẽ phạm lời răn của Đại vương lúc nãy. Người đời ai biết giữ lòng tốt ắt được báo đáp tốt lành. Còn kẻ lòng dạ độc ác thì âm ty trừng phạt rất nặng."
Thiệu ở lại sảnh của Vương phán quan ba ngày. Sớm tối đều nghiêm ngặt đánh trống canh, có đến mấy trăm mặt trống, chỉ là không thổi tù và. Thiệu hỏi phán quan: "Mọi việc ở âm ty đều giống hệt nhân gian, chỉ có trống mà không có tù và, không biết là vì sao?" Phán quan nói: "Tiếng tù và tượng trưng cho tiếng rồng ngâm. Rồng là tinh khí của hành Kim (một trong năm hành: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ, theo thuyết cổ cấu thành vạn vật). Tinh khí của Kim là tinh khí của dương (mặt sáng, nóng, động, đối lập với âm). Âm phủ là nơi cực âm, nên nơi cực âm không muốn nghe tiếng cực dương."
Thiệu lại hỏi phán quan: "Nghe nói âm ty có địa ngục, không biết ở đâu?" Phán quan nói: "Địa ngục có nhiều loại, cách đây không xa. Tội nhân tùy nghiệp (những việc thiện ác mình đã làm, quyết định quả báo về sau) nặng hay nhẹ mà phải vào." Thiệu lại hỏi: "Thành trì, người vật ở đây sao đông đúc thịnh vượng thế?" Phán quan nói: "Đây là kinh thành của vua, sao lại lấy làm lạ chuyện đông đúc?" Thiệu lại hỏi: "Người trong kinh thành đông như biển, lẽ nào đều không có tội mà không phải vào địa ngục?" Phán quan nói: "Người được ở kinh thành là người nghiệp nhẹ, không đến mức phải vào địa ngục. Chờ có dịp được đầu thai thì tùy phận cao thấp mà mỗi người được sinh trở lại."
Lại nói, ở Khang Châu có ông Điền Hồng, nguyên giữ chức bình sự, làm quan ở một viện tại Tống Châu, bị đày đến châu này đã hai năm, ở cạnh nhà Thiệu. Nhà Thiệu với nhà Hồng lại giao hảo với nhau mấy đời, tình thân rất thắm thiết. Hôm Thiệu rời Khang Châu, ông Điền vẫn rất khỏe mạnh. Thiệu đi được nửa tháng thì ông mắc bệnh mà mất. Thiệu chưa về nên không hay biết gì. Đến khi bị bắt xuống âm ty, Thiệu đã thấy ông Điền ở đó. Hai người gặp nhau, cùng rơi nước mắt.
Ông Điền nói với Thiệu: "Hồng tôi từ khi chia tay ông, chưa đầy mười ngày đã qua đời. Không biết ông có việc gì mà bỗng đến đây?" Thiệu nói: "Tôi bị Đại vương bắt tra xét chút việc, việc cũng sắp xong, sẽ được thả về." Hồng nói: "Tôi có chút việc riêng, mạo muội nhờ ông. Hồng vốn không có con trai, nuôi con của cháu ngoại họ Trịnh làm con, đã lo cho nó có thân phận, danh tiếng (?). Đến sáu mươi tuổi tôi mới có được một đứa con trai. Nay âm ty trách tôi cướp người nối dõi của nhà khác, lấy người khác họ nối dõi nhà mình; đã có con ruột rồi mà vẫn không cho cháu ngoại trở về họ gốc. Hiện tôi đang vì chuyện này mà bị tra xét gắt gao lắm. Nay ông được trở về, mong ông tìm đủ mọi cách gửi một lá thư cho con trai tôi, bảo mau cho đứa con nhà họ Trịnh về với họ gốc."
"Lại xin chuyển lời Hồng tới sứ quân (cách gọi tôn quan đứng đầu một châu) Giả ở Khang Châu: Hồng những năm gần đất xa trời bị đày ra nơi xa, may được chủ nhân tình nghĩa sâu nặng, việc gì cũng được nương nhờ. Đến khi Hồng chết, ngài lại cho đứa con nhỏ về phương Bắc, cho đưa thi hài về chôn ở quê nhà, để gia quyến khỏi kẹt lại nơi xó xỉnh hoang vu. Tuy người có lòng nhân vốn nên làm như vậy, nhưng Hồng hèn kém, sao đáng được như thế? Chỉ biết đội ơn nơi chín suối, tiếc rằng không có sức báo đáp." Nói xong hai người khóc lớn rồi từ biệt.
Ở được ba ngày, Vương phán quan nói: "Ông về được rồi, không thể ở đây lâu." Nhất Tự Thiên Vương cùng Thiệu sắp lên đường về, Đại vương ra tiễn. Đoàn tùy tùng của Thiên vương rất lớn, người dẫn đường, quân cưỡi ngựa theo hầu chật cả đường phố. Thiên vương ngồi trên một quả núi nhỏ, núi tự đi. Đại vương cấp cho Thiệu một con ngựa để cưỡi. Đi hết các cổng thành, Đại vương xuống ngựa lạy từ biệt Thiên vương. Thiên vương ngồi trên núi không xuống, rồi đợi Thiệu từ biệt (?). Thiệu quỳ lạy, Đại vương cũng lạy đáp. Xong rồi Đại vương quay về, Thiệu cùng Thiên vương tự lên đường.
Đi được nửa đường, thấy bốn người đều mình người đầu cá, mặc áo màu xanh lục thẫm, tay cầm hốt, trên áo có vết máu loang nhẹ, đứng bên bờ một cái hố sâu dựng đứng, vừa khóc vừa lạy Thiệu nói: "Tính mạng chúng tôi nguy cấp, sắp rơi xuống hố này. Ngoài ông ra không ai cứu sống được chúng tôi." Thiệu nói: "Tôi có sức gì mà cứu được?" Bốn người nói: "Ông chỉ cần nhận lời là được." Thiệu nói: "Nhất định được." Bốn người lạy tạ, lại nói: "Tính mạng đã được ông tha, nay còn muốn mở miệng nói điều khó nói, có lời cầu xin không biết đủ, ông chớ trách nhé." Thiệu nói: "Việc gì sức tôi làm được, tôi sẽ hết sức đáp ứng." Họ nói: "Bốn chúng tôi cùng xin ông một bộ kinh Kim Quang Minh (bộ kinh Phật nói về sám hối diệt tội), như thế thì tấm thân tội lỗi sẽ được cứu thoát." Thiệu lại nhận lời. Nói xong, bốn người đều biến mất.
Trở về đến quán khách ở Lôi Châu, Thiệu thấy thân mình nằm ngửa trên giường, chăn trùm kín tay chân. Thiên vương nói: "Đây là thân ông đấy, cứ từ từ nhập vào, đừng sợ." Thiệu làm theo lời Thiên vương, nhập vào thân mình thì sống lại. Tỉnh lại hỏi người nhà, thì ra đã chết bảy ngày, chỉ có vùng tim và miệng mũi còn hơi ấm. Sau khi tỉnh chừng một ngày, Thiệu vẫn còn lờ mờ thấy Thiên vương trước mắt.
Thiệu lại thấy trước thềm có một cái chậu gỗ, trong chậu thả nước nuôi bốn con cá chép. Thiệu hỏi: "Đây là cá gì?" Người nhà nói: "Vốn mua về để nấu ăn, vì cậu bệnh nặng nên chưa kịp làm." Thiệu nói: "Chẳng phải là bốn người đứng bên hố đó sao?" Bèn sai thả cá xuống ao, lại phát nguyện chép một bộ kinh Kim Quang Minh. (Trích từ sách Quái lục)
Tân Sát
Ngày mùng 9 tháng 12 năm Thái Hòa thứ tư, Ngụy Thức, giữ chức tòng sự ở vùng biên giới, chết đột ngột trong miếu thờ riêng của nhà họ Thẩm ở phường Diên Phúc, kinh đô Trường An. Đêm hai hôm trước đó, ở phường Thắng Nghiệp có Tân Sát làm Ti môn lệnh sử (viên lại giữ giấy tờ ở ty Ti môn, coi việc cửa ải, cổng thành), bỗng đau đầu rồi tắt thở, chỉ có trên ngực còn hơi ấm.
Lúc đầu Sát thấy một người mặc áo vàng đến bên giường, lấy tay nắm dắt mình ra. Rồi ngoảnh lại nhìn thân mình thì đã cứng đờ. Vợ con đang ôm lấy mà gào khóc, phun nước, hơ đốt, châm cứu, cả nhà rối loạn. Sát trong lòng rất ghét cảnh đó, vậy mà bất giác đi theo viên lại áo vàng.
Ra đến ngoài cửa, người áo vàng ngập ngừng hồi lâu rồi bảo Sát: "Ông chưa đến lúc phải đi. Chỉ cần nộp hai nghìn quan tiền (mỗi quan là một xâu một nghìn đồng) thì ta sẽ tha." Sát nói: "Tôi vốn nghèo, lấy đâu ra chừng ấy?" Người áo vàng nói: "Là tiền giấy thôi (?)." Thế là hai người cùng quay vào sân. Sát gọi to vợ mấy tiếng, đều không thấy đáp. Người áo vàng cười nói: "Thế này thì không được." Bèn chỉ vào một đứa đầy tớ, dạy Sát đặt tay lên lưng nó, để nó nói thay lời Sát mà đòi tiền. Quả nhiên nhà ấy lấy tiền giấy ra đốt.
Sát thấy tiền đốt xong đều hóa thành tiền đồng. Người áo vàng lần lượt kéo về, chất thành đống. Hắn lại bảo Sát: "Đã làm ơn thì làm ơn cho trót, xin ông trả luôn tiền xe chở ra khỏi thành." Sát nghĩ hồi lâu, chợt nhớ ra cách nhà mình hơn trăm bước về phía tây có một người kéo xe chở thuê, cũng thường qua lại, bèn cùng người áo vàng đến nhà ấy. Cửa đã cài then. Sát gõ cửa, người kéo xe ra nói: "Đêm đã khuya, sao ông lại đến?" Sát nói: "Có người khách cần thuê chở tiền ra ngoài cửa Diên Bình." Người kéo xe nói: "Được." Rồi đến chất tiền lên xe.
Chất xong, Sát định không đi theo, người áo vàng lại mời: "Xin ông tiễn tôi đến cổng thành." Ba người dẫn nhau, đốc xe đi qua phố phía tây thành, đến phường Trường Hưng rồi rẽ về hướng tây nam. Lúc ấy trăng sắp lặn còn le lói, chuông trống báo sáng sắp điểm. Người áo vàng nói: "Trời sắp sáng, không đi được nữa, hãy tạm dừng ở miếu họ Thẩm phường Diên Phúc."
Chẳng bao lâu thì đến nơi, cửa miếu cũng đóng. Người áo vàng gõ cửa, một lát có một người đàn bà chừng hơn năm mươi tuổi, mặc váy tía, áo ngắn trắng, tự ra mở cửa. Người áo vàng nói lời tạ lỗi: "Mong phu nhân đừng trách. Ngày kia tôi có việc công mới đến miếu này. Nay có ít tiền chưa thể mang đi ngay, xin mượn một chỗ trống để tạm cất. Ngày kia việc công xong, tôi sẽ đến chuyển đi." Người đàn bà nhận lời.
Sát, người áo vàng và người kéo xe cùng khiêng tiền xếp ở góc tây bắc của miếu. Lại thấy ngoài cửa có mấy tấm chiếu lau, bèn lấy phủ lên. Vừa xong thì trời sáng, người áo vàng cáo từ đi mất. Sát cùng người kéo xe theo nhau trở về. Về đến nhà, Sát thấy thân mình vẫn được người nhà ôm lấy, hơ đốt chữa chạy như cũ. Bất giác hồn với xác nhập lại, Sát tỉnh dậy.
Hồi lâu Sát nghĩ lại, thấy như mộng mà không phải mộng, bèn hỏi: "Lúc nãy có chuyện gì vậy?" Vợ kể lại đầy đủ: một đứa đầy tớ bị trúng tà, nói giọng của ông, đòi sáu trăm tờ giấy làm tiền để đốt, đúng hệt như chuyện Sát đã thấy. Sát rất kinh ngạc, vội đến nhà người kéo xe. Người kéo xe thấy Sát thì nói: "Ông đến đúng lúc để giải giấc mộng cho tôi. Đêm qua tôi mộng không giống như thường, rõ ràng lắm: từ nhà ông đi ra, tôi cùng một người áo vàng chở một xe tiền đến miếu họ Thẩm ở Diên Phúc, rành rành như còn trước mắt."
Sát càng kinh hãi, lại cùng người kéo xe đi đến miếu họ Thẩm. Hai người xưa nay chưa từng đến đây, vậy mà mọi thứ y hệt như những chỗ đã đi qua, đã dừng lại đêm trước. Họ liền thấy ở góc tây bắc miếu có một hai tấm chiếu lau, bên dưới vẫn còn những xâu tiền. Sát và người kéo xe đều nhận ra chỗ đã để tiền đêm qua. Họ bèn tìm hỏi người đàn bà. Người giữ cửa nói: "Trong miếu chỉ có quan thị ngự (chức quan ngự sử, coi việc giám sát quan lại) họ Ngụy ở, không có ai khác." Nhà họ Thẩm có một người đầy tớ cũng ở cạnh miếu, nghe kể chuyện cùng hình dáng, áo quần của người đàn bà thì khóc nói: "Đó là bà cụ chủ nhà tôi."
Đêm ấy vào canh năm, cả nhà họ Ngụy nghe tiếng gõ cửa, sai người ra xem thì không thấy gì; cứ như thế ba bốn lần. Ngụy Thức cho là kẻ trộm, hôm sau báo với nha lại ở huyện, nhờ phòng bị. Đêm hôm đó Thức mời khách đến, làm bánh rán đãi, ăn xong thì chết. Sát muốn kiểm nghiệm cái "việc công" mà người áo vàng nói, đã tự mình rình ở gần đó, đến lúc này quả nhiên đúng thật. (Trích từ sách Hà Đông ký)
Nhà sư Ngạn Tiên
Nhà sư Ngạn Tiên ở núi Bảo Viên vùng Thanh Thành từng phạm lỗi lầm giấu kín. Một lần sư rời núi đi Thục Châu, trọ ở viện Thiên Vương giữa đường thì chết đột ngột, bị người bắt dẫn đến một quan nha. Chưa được dẫn đến gặp vua, sư được đưa đến gặp phán quan trước. Phán quan gặng hỏi sư đã phạm tội gì, Ngạn Tiên chối phăng. Phán quan bèn lấy một cái chân giò lợn đưa cho Ngạn Tiên. Ngạn Tiên từ chối không kịp, đành miễn cưỡng nhận lấy, thì ra đó là một tấm gương. Sư soi vào, thấy thân mình trong gương, mọi lỗi lầm dơ bẩn từ trước đến giờ đều hiện ra rành rành. Ngạn Tiên xấu hổ, sợ hãi, không biết làm sao. Phán quan vỗ về, răn dạy rồi cho về. Đến khi sống lại, sư đem chuyện kể khắp với mọi người, nhưng không nói ra lỗi lầm giấu kín mình đã phạm. (Trích từ sách Bắc mộng ngôn)
Trần Phạm
Trần Phạm là người Minh Châu, đi xa đến Quảng Lăng, nhân có việc mà theo làm việc dưới quyền quan tán thiện (chức quan hầu cận, khuyên can Thái tử) Mã Tiềm. Một đêm Phạm chết đột ngột, đến một phủ quan. Quan trong phủ xem công văn, nói: "Ta bắt Trần Mưu, sao lại bắt Phạm?" Phạm đáp: "Phạm vốn tên là Mưu. Gần đây theo hầu quan tán thiện họ Mã, Mã công kiêng chữ ấy (?), nên đổi đi một chữ thôi." Quan phủ nói: "Đem sổ Minh Châu lại đây." Chốc lát một viên lại mang sổ đến, xem thì đúng là Mưu.
Rồi Phạm được dẫn đến một phòng làm việc. Viên lại nói: "Có người kiện ông, nhưng đã rút đơn rồi, ông sẽ được trở về." Phạm bèn kể rằng cả đời mình gặp nhiều tai nạn, nghèo khổ đủ đường; người ta sống thì vốn phải chết, nay đã đến được đây thì không muốn trở về nữa. Viên lại nhất quyết bắt về. Phạm lại nói: "Nếu vậy thì tôi muốn biết sau này mình sẽ khốn cùng hay hiển đạt." Viên lại bèn xem sổ cho, nói: "Sau này ông rất khá, tuy không đến mức giàu sang, nhưng chức tước bổng lộc không bao giờ thiếu." Phạm lại hỏi mình thọ được bao nhiêu tuổi. Viên lại nói: "Điều này vốn không được nói." Phạm lại hỏi sẽ chết ở đâu. Viên lại nói: "Không chết ở châu nhà, cũng không chết ở Ngạc Châu." Rồi đưa Phạm về nhà.
Sau khi tỉnh lại, Mã Tiềm lần lượt cai quản hai quận, rất tin dùng Phạm. Tiềm mất, Phạm trở về châu nhà, rồi được sai đi Ngạc Châu. Trên đường về thì Phạm chết ở Bành Trạch. (Trích từ sách Kê thần lục)
Thái Bình quảng ký, hết quyển 385
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video