Thái Bình Quảng Ký (bộ sách thời Tống tập hợp các truyện kể và truyện lạ từ xưa), quyển 387. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Mục "Nhớ ra kiếp trước", phần một.
Dương Hỗ — Vương Luyện — Con gái Hướng Tĩnh
Thôi Ngạn Vũ — Kỳ vương Phạm — Công chúa Thái Hoa
Con nhà họ Mã — Thái Nương — Lưu Tam Phục
Viên Quan
Dương Hỗ
Đời Tấn, Dương Hỗ lên ba tuổi, được vú nuôi bế đi chơi. Cậu bảo vú nuôi thò tay vào hốc cây ở nhà hàng xóm phía đông, mò ra được một chiếc vòng vàng. Người nhà hàng xóm phía đông nói: "Con tôi bảy tuổi rơi xuống giếng chết. Nó từng nghịch một chiếc vòng vàng, rồi làm mất, không biết để đâu." Bấy giờ mới biết kiếp trước của Hỗ chính là đứa con nhà hàng xóm phía đông. (Trích sách Độc dị ký.)
Vương Luyện
Vương Luyện, tự (tên chữ, tên gọi thứ hai bên cạnh tên chính) là Minh (?), người Lang Nha, làm thị trung (quan cận thần hầu bên vua, thuộc hàng quan cao trong triều) đời Tống. Cha ông là Vương Mân, tự Quý Diễm, làm trung thư lệnh (người đứng đầu sảnh Trung thư, cơ quan soạn thảo chiếu lệnh của vua, ngang hàng tể tướng) đời Tấn.
Mân quen một vị sa môn (nhà sư) người Hồ (người nước ngoài, thường chỉ người các nước phía tây). Mỗi lần nhìn thấy phong thái của Mân, vị sư rất kính phục và quý mến, thường nói với các bạn cùng học: "Nếu kiếp sau ta được làm con người này thì cũng đủ mãn nguyện." Mân nghe vậy, nói đùa: "Tài đức của pháp sư (cách gọi tôn kính một nhà sư) thì cũng chỉ vừa đáng làm con ta thôi."
Không lâu sau, vị sa môn bệnh mất. Hơn một năm sau khi sư mất thì Luyện ra đời. Vừa biết nói, cậu đã hiểu tiếng nước ngoài. Những của quý lạ, đồ đồng, ngọc trai, vỏ sò quý từ các nước xa xôi, từ khi sinh ra cậu chưa từng thấy, chưa từng nghe tên, vậy mà vừa thấy đã gọi đúng tên, lại biết chúng được làm ra ở đâu. Cậu cũng tự nhiên thân thiết với người Hồ hơn với người Hán. Mọi người đều cho rằng vị sa môn kia đúng là kiếp trước của cậu. Vì thế Mân đặt tên gọi cho cậu là A Luyện, về sau cái tên ấy thành tên chính. (Trích sách Minh tường ký (?).)
Con gái Hướng Tĩnh
Hướng Tĩnh, tự Phụng Nhân, người quận Hà Nội (vùng phía bắc sông Hoàng Hà, nay thuộc tỉnh Hà Nam, Trung Quốc). Khi ở quận Ngô Hưng, ông có một đứa con gái mới vài tuổi thì chết. Lúc cô bé mới ngã bệnh, cô nghịch một con dao nhỏ. Mẹ giật lấy, cô không chịu đưa, làm đứt tay mẹ.
Một năm sau đám tang, người mẹ lại sinh một bé gái. Lên bốn tuổi, bé hỏi mẹ: "Con dao nhỏ hồi trước đâu rồi?" Mẹ đáp: "Không có." Bé nói: "Hồi trước giành nhau con dao nên làm đứt tay mẹ, sao lại bảo không có?" Người mẹ hết sức kinh ngạc, kể hết với Tĩnh. Tĩnh hỏi: "Con dao trước còn không?" Bà đáp: "Vì đau lòng nhớ đứa con gái trước nên tôi vẫn để nguyên, không nỡ đụng tới (?)." Tĩnh bảo: "Hãy lấy thêm mấy con dao nữa, để lẫn vào một chỗ, cho con bé tự nhận." Bé nhìn thấy thì mừng rỡ, cầm ngay con dao cũ. (Trích sách Minh tường ký (?).)
Thôi Ngạn Vũ
Trong niên hiệu (tên gọi đặt cho các năm trị vì của một vị vua) Khai Hoàng đời Tùy, thứ sử (quan đứng đầu một châu) Ngụy châu là Thôi Ngạn Vũ, người Bác Lăng, đi tuần xét các nơi trong hạt. Đến một ấp, ông sững người, vừa kinh ngạc vừa mừng, nói với người theo hầu: "Xưa ta từng ở ấp này, làm một người đàn bà. Nay ta biết nhà mình ở đâu." Ông liền cưỡi ngựa vào một con ngõ dài, đi quanh co đến một nhà, sai người gõ cửa. Ông chủ nhà đã già, vội ra lạy chào.
Ngạn Vũ vào nhà, trước hết bước lên gian nhà chính, nhìn lên vách phía đông, chỗ cách mặt đất sáu bảy thước (thước thời ấy dài khoảng ba mươi phân) có một chỗ gồ cao. Ông nói với chủ nhà: "Bộ kinh Pháp Hoa (tức kinh Diệu Pháp Liên Hoa, một bộ kinh quan trọng của đạo Phật) ta đọc ngày trước, cùng năm chiếc thoa vàng, được giấu ở chỗ gồ cao trong vách này. Cuối quyển thứ bảy của bộ kinh bị lửa cháy mất chữ. Nay mỗi lần ta tụng kinh này đến cuối quyển bảy đều quên, không sao nhớ được." Ông bèn sai người đục vách, quả nhiên tìm được hộp kinh. Mở ra xem, cuối quyển bảy và thoa vàng đều đúng như lời ông nói.
Chủ nhà khóc: "Lúc vợ tôi còn sống thường tụng kinh này, thoa cũng là của bà ấy." Ngạn Vũ chỉ cây hòe trước sân, nói: "Lúc ta sắp sinh, có tự gỡ một lọn tóc nhét vào hốc cây này." Thử sai người mò trong hốc cây, quả nhiên lấy ra được tóc. Chủ nhà vừa buồn vừa mừng. Ngạn Vũ (bản gốc chép là Ngạn Quang, có lẽ chép nhầm) để lại quần áo đồ dùng, tặng chủ nhà rất hậu rồi đi. (Trích sách … Tạp lục (?), tên sách có chữ hỏng.)
Kỳ vương Phạm
Đầu niên hiệu Khai Nguyên đời Đường, Kỳ vương Phạm không có con, nhờ đạo sĩ Diệp Tịnh Năng dâng tấu lên Thiên tào (cơ quan của các quan nhà trời, coi sổ sách và định đoạt việc của người đời). Thiên tào trả lời: "Theo nghiệp (quả báo do việc làm từ trước định ra), Phạm không có con." Tịnh Năng lại gửi điệp văn (giấy tờ công văn) lên Thiên tào xin con cho Phạm. Thiên tào sai hai người đi bắt một vị sư ở chùa Kính Ái về làm con Kỳ vương, nhưng họ lại đến nhầm phòng vị đại đức (tiếng tôn xưng nhà sư đức hạnh cao) ở chùa Thiện Tuệ.
Vị đại đức nói: "Việc này hẳn là nhầm rồi. Ta tu để được sinh lên cõi trời Đâu Suất (cõi trời trong đạo Phật, nơi Bồ Tát Di Lặc đang ngự), không phải làm con nhà quyền quý. Người đó phải là sư mỗ ở chùa Kính Ái." Thế rồi hai người kia biến mất. Vị sư chùa Kính Ái rốt cuộc vì chuyện ấy mà chết.
Một năm sau, Kỳ vương sinh được con trai. Lên sáu bảy tuổi, cậu bé thường đòi đến chùa Kính Ái lễ bái. Vương cũng biết chuyện cũ nên để cậu tùy ý đi chơi. Đến viện cũ của mình, cậu như đã quen biết từ trước. Đến hơn mười tuổi, cậu rốt cuộc chẳng làm việc thiện, chỉ thích cầm ná bắn bồ câu trong chùa, gần như bắn hết. (Trích sách Quảng dị ký.)
Công chúa Thái Hoa
Đời truyền rằng công chúa Thái Hoa là kiếp sau của Vương hoàng hậu, vợ vua Cao Tông nhà Đường. Tuy do Võ phi (tức Võ Tắc Thiên, người đã hại chết Vương hoàng hậu) sinh ra, công chúa chưa bao giờ tươi cười, hễ thấy Võ phi là nổi giận. Lên mấy tuổi, công chúa bỗng đòi chuỗi tràng hạt (chuỗi hạt dùng để đếm khi niệm Phật). Người hầu hỏi lấy đâu ra thứ ấy, công chúa luôn nói là có, chỉ là mọi người không biết.
Trước kia hoàng hậu tuy chết không yên lành, nhưng cung điện bà từng ở và những đồ bà thường chơi vẫn còn nguyên. Về sau, vú nuôi bế công chúa đi ngang qua điện ấy. Công chúa quay lại chỉ, nói: "Chuỗi hạt của ta ở góc đông bắc tấm màn quý trong điện." Sai người đi tìm, quả nhiên thấy. (Trích sách Quảng dị ký.)
Con nhà họ Mã
Ở chùa Trí Lực, huyện Phủ Dương, Tương châu, có nhà sư tên Cao, họ ngoài đời là Triệu. Đứa con của anh trai ông, kiếp trước làm con nhà họ Mã cùng làng, đến cuối niên hiệu Trinh Quán thì chết. Lúc sắp chết, nó ngoảnh lại nói với mẹ: "Con với nhà Triệu Tông có túc nhân duyên (mối duyên gắn bó từ kiếp trước). Chết rồi con sẽ làm cháu nhà Triệu Tông." Triệu Tông là người cùng làng với nó. Người mẹ không tin, bèn lấy mực chấm một chấm lên khuỷu tay phải của con.
Vợ nhà họ Triệu lại nằm mộng thấy đứa bé ấy đến nói: "Con sẽ làm con của mẹ." Nhân đó bà có thai. Đứa bé thấy trong mộng rõ ràng là con nhà họ Mã. Sinh xong, xem thì thấy vết đen vẫn còn ở chỗ cũ. Lên ba tuổi, không ai dẫn đường, đứa bé tự tìm đến nhà họ Mã, nói: "Đây là nhà cũ của con." (Trích sách Pháp uyển châu lâm.)
Thái Nương
Ông họ Trịnh, đời vua Túc Tông nhà Đường, làm thứ sử Nhuận châu. Anh ông là Trịnh Khản, chị dâu họ Trương, có đứa con gái mười sáu tuổi tên Thái Nương, nết na, cẩn trọng, đoan trang. Đêm thất tịch (đêm mồng bảy tháng bảy âm lịch, tục truyền là đêm Ngưu Lang gặp Chức Nữ; con gái thường bày lễ cầu Chức Nữ cho mình khéo tay), nàng bày hương án cầu khấn Chức Nữ.
Đêm ấy nàng mộng thấy xe mây, lọng lông chim che kín bầu trời. Xe dừng lại, có người bảo Thái Nương: "Ta là Chức Nữ, con cầu phúc gì?" Nàng đáp: "Xin cho con được khéo tay." Chức Nữ bèn cho nàng một cây kim vàng dài hơn một tấc, gắn vào (?) rồi đặt trong dải lưng váy, dặn: "Ba ngày không được nói ra, con sẽ khéo tay hơn người. Nếu không giữ được thì sẽ hóa thành con trai." Mới được hai ngày, nàng đã kể với mẹ. Người mẹ lấy làm lạ, xem thử thì chỗ ấy trống không, nhưng vẫn còn dấu vết cây kim.
Mấy đứa con gái của bà Trương đều đã chết. Thái Nương bỗng ngã bệnh, không nói được. Lúc ấy bà Trương có thai, than rằng: "Đã năm đứa con trai gái rồi, đứa nào cũng chết yểu, lại mang thai làm gì nữa!" Bà định uống thuốc để phá thai. Thuốc mang đến, sắp uống thì Thái Nương đang mê man bỗng kêu: "Giết người!" Mẹ hoảng hốt hỏi, nàng nói: "Thân con rồi sẽ làm con trai, chính là cái thai mẹ đang mang. Nghe nói thuốc đã đến, con sốt ruột nên mới kêu lên." Người mẹ lấy làm lạ, bèn không uống thuốc.
Ít lâu sau Thái Nương chết. Chôn cất xong, người mẹ thương nhớ, bèn lấy những đồ con thường chơi đem cất giấu. Chưa đầy một tháng, bà sinh được một con trai. Hễ có người động vào những đồ giấu ấy là đứa bé khóc. Bà Trương khóc thương con gái thì đứa bé cũng khóc, bà thôi khóc thì nó cũng nín. Đến khi biết nói, nó thường đòi những đồ chơi cũ ấy (?). Về sau người con trai làm quan đến chức trụ sử (tức thị ngự sử, quan có nhiệm vụ giám sát, đàn hặc các quan). (Trích sách Sử di.)
Lưu Tam Phục
Lưu Tam Phục nhờ văn chương mà được Lý Đức Dụ (bản gốc thiếu chữ, đây là vị tể tướng nổi tiếng đời Đường) biết đến. Khi Đức Dụ trấn giữ Chiết Tây, ông cử Tam Phục về kinh đô dự thi. Tam Phục thi đỗ, lần lượt giữ nhiều chức ở các cơ quan trong triều.
Tam Phục nhớ được chuyện ba kiếp. Ông kể mình từng làm ngựa. Ngựa thường khổ vì khát, thấy trạm dịch (trạm nghỉ dọc đường dành cho người đi việc quan và ngựa) thì hí lên. Hễ móng chân bị đau là đau thấu tận tim. Vì thế về sau, mỗi khi cưỡi ngựa qua chỗ đất đá lởm chởm, Tam Phục đều chùng cương cho ngựa đi chậm, thấy có đá thì nhặt đi. Nhà ông không làm bậc cửa, vì sợ làm đau móng ngựa.
Con ông là Lưu Nghiệp được vua ra sắc lệnh ban cho đỗ tiến sĩ, về sau lên đến hàng tể tướng. Nghiệp dâng biểu xin minh oan cho Đức Dụ, rồi đưa linh cữu Đức Dụ từ Chu Nhai (nơi Đức Dụ bị đày và mất) về chôn ở Lạc Dương, để đền ơn xưa. Giới quan lại và người có học đều khen ngợi. (Trích sách Bắc mộng tỏa ngôn.)
Viên Quan
Viên Quan là nhà sư chùa Huệ Lâm ở Lạc Dương vào cuối niên hiệu Đại Lịch đời Đường. Ông giỏi làm ruộng vườn, có nhiều thóc lúa và vải lụa. Ngoài việc học kinh Phật, ông còn thông thạo âm nhạc. Người đương thời gọi ông là "nhà sư giàu", nhưng không ai biết ông từ đâu đến.
Lý Nguyên, sau làm gián nghị đại phu (quan chuyên can ngăn, góp ý với vua), là con nhà công khanh (các quan to bậc nhất triều đình). Thời niên hiệu Thiên Bảo, ông chỉ lo chơi bời, yến tiệc, ca hát, rượu chè. Cha ông là Lý Tưng giữ chức cư thủ (quan ở lại coi giữ kinh đô khi vua đi vắng), bị giặc bắt và chết trong tay giặc. Từ đó Nguyên ăn gạo lức, mặc áo vải, đến ở chùa Huệ Lâm, đem toàn bộ gia sản làm của chung cho chùa. Mỗi ngày người trong chùa chỉ cấp cho ông một bát cơm, một chén nước mà thôi. Ông không dùng người hầu, cắt đứt tin tức với người quen cũ, chỉ kết bạn tri kỷ với Viên Quan, hiểu nhau không cần lời. Hai người ngồi kề gối trò chuyện lặng lẽ từ sáng đến tối. Người đương thời cho rằng một bên trong sạch, một bên trần tục, không cùng một loại, nên chê cười không ít. Cứ như thế suốt ba mươi năm.
Một hôm hai ông hẹn nhau đi Thục châu, đến núi Thanh Thành, núi Nga Mi, cùng tìm đạo, tìm thuốc. Viên Quan muốn đi qua Trường An rồi ra Tà Cốc, còn Lý muốn lên Kinh châu đi qua Tam Hiệp (ba hẻm núi trên sông Trường Giang). Hai người tranh nhau về hai con đường suốt nửa năm vẫn chưa quyết. Lý nói: "Tôi đã dứt bỏ việc đời, lẽ nào còn đi đường qua hai kinh đô?" Viên Quan nói: "Chuyến đi vốn chẳng do người định đoạt. Vậy xin đi theo đường Tam Hiệp."
Thế là hai người từ Kinh châu ngược lên các hẻm sông. Đến Nam Phố (?), họ buộc thuyền dưới chân núi. Thấy mấy người đàn bà mặc quần gấm có sọc (?), vác vò đi múc nước, Viên Quan nhìn mà rơi lệ, nói: "Tôi không muốn đến đây chính vì sợ gặp người đàn bà kia." Lý kinh ngạc hỏi: "Từ lúc vào hẻm sông đến đây, những người như thế gặp không ít, sao riêng người này lại khiến ông khóc?" Viên Quan đáp: "Trong số đó, người đàn bà có mang họ Vương chính là chỗ tôi sẽ gửi thân. Bà ấy mang thai đã hơn ba năm mà chưa sinh, là vì tôi chưa đến. Nay đã gặp rồi thì mạng tôi đã có chỗ về. Đó là điều nhà Phật gọi là luân hồi (vòng sinh tử xoay vần, chết kiếp này lại sinh kiếp khác)."
Ông lại nói với Lý: "Xin ông dùng bùa chú giúp tôi sinh ra cho nhanh. Ông hãy dừng thuyền lại ít hôm, chôn tôi dưới chân núi. Ba ngày sau, đến lúc tắm cho đứa bé, ông cũng hãy đến thăm. Nếu nó nhìn ông mà cười một cái, tức là nó nhận ra ông. Mười hai năm sau, vào đêm trăng Trung thu, ở ngoài chùa Thiên Trúc tại Hàng châu, tôi sẽ gặp lại ông. Đó là lời hẹn với ông."
Lý hối hận vì chuyến đi này, khóc một trận thảm thiết. Ông gọi người đàn bà đến, bảo cho bà phương thuốc. Người đàn bà mừng rỡ chạy về nhà. Lát sau họ hàng kéo đến đông đủ, mang cá khô và rượu ra cúng ở bờ nước. Lý đến trao cho họ lá bùa viết bằng mực đỏ. Viên Quan tắm gội, thay quần áo mới. Tối hôm ấy Viên Quan mất, và người đàn bà có mang sinh con.
Ba ngày sau, Lý đến xem đứa bé mới sinh. Người ta bế đứa bé còn quấn tã ra chỗ sáng, quả nhiên nó cười một cái. Lý rơi lệ, kể hết sự tình cho nhà họ Vương. Nhà họ Vương bèn bỏ ra nhiều tiền của, chôn cất Viên Quan rất chu đáo. Hôm sau Lý quay thuyền trở về chùa Huệ Lâm. Hỏi người nhà của Viên Quan, ông mới biết Viên Quan đã để lại lời dặn từ trước.
Mười hai năm sau, vào tháng tám mùa thu, Lý đi thẳng đến Dư Hàng để giữ lời hẹn. Lúc ấy ở chùa Thiên Trúc mưa núi vừa tạnh, ánh trăng tràn khắp mặt sông, ông không biết tìm ở đâu. Bỗng nghe bên bờ suối Cát Hồng (bản gốc thiếu chữ) (?) có đứa bé chăn trâu hát khúc Trúc chi (một thể dân ca vùng Ba Thục). Nó cưỡi trâu, gõ sừng trâu mà quát giục, tóc búi hai bên, mặc áo ngắn, chốc lát đã đến trước chùa. Đó chính là Viên Quan.
Lý đến chào, hỏi: "Ông Quan có khỏe không?" Đứa bé hỏi lại Lý: "Ông quả là người giữ chữ tín. Nhưng tôi với ông nay đã khác đường, xin chớ đến gần. Duyên đời của ông chưa hết. Tôi chỉ mong ông chăm chỉ tu hành. Chăm tu, không sa đọa, thì rồi sẽ gặp lại nhau." Lý không có cách nào trò chuyện, chỉ nhìn theo mà rơi lệ (?). Viên Quan lại hát khúc Trúc chi, từng bước đi xa dần. Núi dài sông xa mà vẫn còn nghe tiếng hát, lời thiết tha, giọng vút cao, không ai hiểu ý.
Lúc mới đến trước chùa, đứa bé hát rằng:
"Trên đá Tam Sinh (ba kiếp: kiếp trước, kiếp này, kiếp sau), hồn cũ vẫn còn đây;
Chuyện ngắm trăng ngâm gió, chẳng cần nhắc nữa.
Thẹn thay, người bạn tình nghĩa từ xa đến tìm;
Thân này tuy đã khác, nhưng bản tính vẫn còn mãi."
Lại hát rằng:
"Chuyện kiếp trước kiếp sau thảy mịt mờ;
Muốn kể chuyện nhân duyên, sợ đau đứt ruột.
Núi sông xứ Ngô xứ Việt đã tìm khắp cả;
Lại quay thuyền trong khói sóng, ngược lên Cù Đường (một hẻm núi trong Tam Hiệp)."
Ba năm sau, Lý được phong chức gián nghị đại phu, hai năm sau thì mất. (Trích sách Cam trạch dao.)
Thái Bình Quảng Ký, quyển 387.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách đồ sộ do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn, gom các sách quý từ xưa).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video