Thiên 39 — Quyển 39

 Thái Bình quảng ký, quyển thứ ba mươi chín

 Thần tiên, phần thứ ba mươi chín

 Lưu Yến — Thôi Hy Chân — Vi lão sư

 Người làng Ma Dương — Từ Tâm tiên nhân

 Lưu Yến

 Lưu Yến, tể tướng nhà Đường (tể tướng: chức quan đứng đầu triều đình, giúp vua điều hành việc nước), lúc trẻ ham đạo thuật (các phép tu luyện của Đạo gia để cầu sống lâu, thành tiên). Ông chuyên tâm, thành khẩn, không biết mỏi, nhưng chẳng gặp được ai. Ông thường nghe nói người kỳ lạ phần nhiều sống ở chốn chợ búa, hàng quán, vì nơi ấy ồn ào hỗn tạp, dễ giấu tung tích. Sau ông đến Trường An (kinh đô nhà Đường), ghé một hiệu thuốc, tình cờ hỏi han. Người ta nói: "Thường có ba bốn ông già đội mũ the, chống gậy, đến lấy rượu uống, uống xong thì đi. Có khi họ tiện thể tìm xem thuốc, nhưng cũng chẳng mua nhiều. Họ không phải hạng người phàm tục." Lưu công hỏi: "Bao giờ họ đến?" Đáp: "Ngày mai sẽ đến."

 Sáng sớm hôm sau Lưu công tới. Chốc lát, quả có ba người đạo sĩ đến, rót đầy chén uống rượu, đùa cợt cười nói hết sức vui vẻ, coi như bên cạnh không có ai. Hồi lâu, một người hỏi: "Trên đời còn có ai được như bọn ta không?" Một người đáp: "Vương Thập Bát." Rồi họ bỏ đi. Từ đó về sau, ông thường nhớ đến chuyện ấy nhưng không sao tìm được người kia.

 Đến khi làm thứ sử (chức quan đứng đầu một châu), ông đi xuống phương nam, qua huyện Hành Sơn. Bấy giờ đầu xuân, cảnh vật êm dịu ấm áp. Ông ăn một đĩa lãnh đào (món mì sợi trộn nguội), có rau thơm, nhân trần (một loại cỏ thuốc ăn được) và các thứ tương tự, rất thơm và sạch. Lưu công lấy làm lạ, hỏi viên lại coi trạm dịch: "Gần đây có nhà quan lại, sĩ phu nào ở không? Thứ rau này lấy ở đâu ra?" Đáp: "Huyện có người làm vườn của công tên là Vương Thập Bát, giỏi trồng trọt, cho nên trong trạm thường có thứ rau này." Lưu công chợt giật mình nhớ lại lời các đạo sĩ đã gặp, bèn hỏi: "Vườn gần hay xa, đi bộ đến được không?" Đáp: "Ngay sau trạm."

 Ông bèn đến xem, thấy Vương Thập Bát mặc chiếc quần đùi ngắn của người lao động, đang tưới luống rau, dáng vẻ quê mùa như người núi. Trông thấy Lưu công, hắn rảo bước đến lạy, run lẩy bẩy. Dần dần ông cùng ngồi với hắn, hỏi quê quán, gia quyến. Hắn đáp: "Tôi trôi dạt như cỏ bồng bị gió cuốn (ý nói sống lang bạt khắp nơi), chẳng nhớ quê đâu, cũng không có họ hàng." Lưu công vừa lạ vừa ngờ, mời ngồi, gọi rượu cùng uống, nhưng hắn nhất quyết không chịu, lui về.

 Lưu Yến bèn đến huyện, tự xin cho hắn cùng đi xuống phương nam. Quan huyện lệnh chẳng hiểu gì, lập tức cho đi. Vương Thập Bát cũng không từ chối mấy, mặc áo rách, đi giày cỏ, lên thuyền mà đi. Lưu công dần thân với hắn, bảo vợ con ra chào lạy, cùng ngồi uống trà ăn cơm. Dáng mạo, quần áo của hắn ngày càng tồi tàn, người nhà ai nấy đều ngấm ngầm ghét bỏ. Phu nhân nói: "Lẽ nào người này có gì khác thường? Sao lại phải đối đãi như vậy?" Lưu công vẫn không hề lơ là.

 Còn cách nơi đến mấy trăm dặm thì hắn mắc bệnh kiết lỵ, sớm tối khốn đốn cùng cực. Thuyền chật hẹp, hắn lại không rời chỗ Lưu công. Người hầu hai bên phải bịt mũi, bỏ ăn, khổ sở không chịu nổi. Lưu công hoàn toàn không có vẻ chán ghét, chỉ buồn rầu lo lắng mà thôi, khuyên hắn ăn chút nước cháo. Mấy ngày sau hắn chết. Lưu công than thở khóc lóc, lo việc tang ma không có gì là không chu đáo, rồi chôn hắn bên vệ đường.

 Một năm sau, ông mãn nhiệm về triều, đi qua huyện Hành Sơn, quan huyện lệnh ra ngoài thành đón. Ngồi xong, huyện lệnh nói: "Người làm vườn mà sứ quân (cách gọi tôn kính quan thứ sử) đem đi, chẳng bao lâu đã trở về, chắc là không dùng được việc." Lưu công kinh ngạc hỏi hắn về lúc nào. Đáp: "Sau khi đi hơn một tháng thì về, nói là được lệnh cho về." Lưu công vô cùng kinh hãi, lập tức đi bộ đến vườn. Căn nhà tranh tuy còn đó nhưng chẳng thấy gì. Người hàng xóm nói: "Vương Thập Bát chiều hôm qua đi rồi." Ông càng thêm tiếc nuối buồn bã, hướng về căn nhà lạy hai lạy, khóc lóc mà về. Xét ngày hắn về đến huyện, thì chính là ngày hắn bệnh chết trên đường. Ông sai người đi đào mộ, thấy trong mộ chỉ còn lại quần áo mà thôi.

 Mấy tháng sau, ông về đến kinh thành, làm quan trong hàng triều thần. Tình cờ ông mắc bệnh nặng, sắp đến lúc hấp hối. Vợ con, người nhà vây quanh gào khóc. Chợt nghe tiếng gõ cửa rất gấp, người giữ cửa chạy vào kêu: "Có người xưng là Vương Thập Bát, bảo vào báo." Cả nhà đều vui mừng nhảy nhót, ra đón lạy. Vương Thập Bát mỉm cười bước vào chỗ ông nằm. Lúc ấy ông bệnh đã không biết gì từ lâu. Hắn bảo dẹp hết màn che và thuốc thang, tự lấy trong lưng ra một quả bầu, mở ra, đổ ra ba viên thuốc to bằng hạt đậu nhỏ, dùng ống sậy dẫn nửa bát nước rót vào miệng ông rồi lắc người ông. Một lát sau, trong bụng ông sôi lên như sấm, rồi ông mở mắt, bật dậy, chẳng còn giống người vừa có bệnh.

 Phu nhân nói: "Vương Thập Bát đang ở đây." Lưu Yến nước mắt nước mũi chảy ròng ròng, níu áo hắn lạy hai lạy, như không nén nổi xúc động; vợ, con gái và người hầu đều khóc. Vương Thập Bát ngậm ngùi nói: "Để đền đáp tình xưa nên tôi đến cứu. Thuốc này mỗi viên kéo dài được mười năm tuổi thọ. Đến hạn, tôi sẽ lại đến tự lấy về." Hắn uống một bát trà rồi đi. Lưu công cố mời ở lại ít lâu, hắn không chịu; ông lại muốn tặng vàng lụa, hắn lại cười lớn.

 Về sau Lưu công làm tể tướng, kiêm coi việc diêm thiết (việc nhà nước nắm độc quyền buôn muối và sắt, nguồn thu lớn của triều đình), rồi vì mắc tội bị giáng chức xuống Trung Châu. Bấy giờ đã ba mươi năm kể từ lần được cứu. Một hôm ông có bệnh, Vương Thập Bát lại đến, nói: "Tôi muốn gặp tướng công." Lưu công cảm động than thở khôn xiết, mời vào trong gác, lại khẩn cầu cứu giúp. Vương Thập Bát nói: "Bệnh sẽ khỏi ngay, nhưng hãy trả lại thuốc." Hắn bèn lấy một lạng muối bỏ vào nước, bảo ông uống. Uống xong ông nôn thốc nôn tháo, trong chỗ nôn có ba viên thuốc, màu sắc không khác gì lúc uống ba mươi năm trước. Vương Thập Bát xin nước thơm nóng để rửa thuốc. Người cháu họ của Lưu công đang hầu bệnh bên cạnh liền chộp lấy hai viên nuốt mất. Vương Thập Bát nhìn kỹ, cười nói: "Ngươi có đạo khí (căn cơ, khí chất có duyên với việc tu tiên), ta vốn biết thuốc sẽ bị ngươi cướp mất." Rồi hắn rảo bước ra đi, không nói lời từ biệt nữa. Lưu công chẳng bao lâu khỏi bệnh. Mấy tháng sau có chiếu chỉ của vua đến, ông bèn qua đời. (Trích từ sách Dật sử.)

 Thôi Hy Chân

 Đầu niên hiệu Đại Lịch (niên hiệu của vua Đường Đại Tông, khoảng năm 766–779), có người khách trọ ở Chung Lăng tên là Thôi Hy Chân, nhà ở phía tây quận. Ông giỏi gảy đàn, khéo vẽ tranh, ưa thuật tu dưỡng (phép giữ gìn thân tâm để sống lâu). Năm thứ hai, ngày mồng một tháng mười, đêm có tuyết lớn. Sáng ra, Hy Chân bước ra cửa, thấy một ông già mặc áo tơi, đội nón, đứng tránh tuyết dưới cổng. Thôi lấy làm lạ, mời vào. Khi ông già cởi áo tơi, nón ra, Thôi thấy thần sắc và cốt cách không phải người thường, càng thêm kính trọng, bèn hỏi: "Nhà có bột lúa mạch, xin tạm làm bữa, cụ ăn được không?" Ông già nói: "Lúa mạch hấp thụ khí của cả bốn mùa, là loại tốt trong các thứ lúa thóc. Nếu chan thêm nước đậu thị (đậu nành lên men) thì càng ngon."

 Thôi bèn sai người nhà sửa soạn. Trong lúc ấy lại dâng rượu tùng hoa (rượu ngâm phấn hoa thông). Ông già nói: "Hoa chát, rượu không có vị. Tôi là người quê mùa, có thể làm cho rượu đậm đà ngon lành." Ông bèn lấy trong ngực áo ra một viên thuốc màu vàng, cứng, dùng đá đập vụn bỏ vào rượu, rượu lập tức trở nên ngọt ngon. Ông lại tặng Hy Chân mấy viên. Hy Chân hỏi đó là thuốc gì, ông già cười không đáp. Thôi đi vào nhà, nhìn trộm qua cửa sổ, thấy ông già đang như bôi vẽ gì đó lên tấm lụa trắng treo trước màn trướng, chớp mắt đã xong. Một lát sau, Thôi bày thức ăn dâng lên, ông nhận, không từ chối. Sau đó Thôi vào trong, lúc trở ra thì ông già đã đi rồi.

 Thôi bèn giẫm tuyết lần theo dấu chân mấy dặm, đến bờ sông, vào một bãi lau, thấy một chiếc thuyền lớn. Trong thuyền có mấy người, dáng mạo đều kỳ lạ, còn ông già mặc áo tơi trông như người tiều phu kia thì ngồi bên cạnh. Một người trong đó quay lại cười nói: "Cát Tam lại bị người kia đuổi theo tới đây rồi." Rồi quay sang nói với Thôi: "Lễ tôn trọng đạo, kính thờ thầy thì không cần phải như thế." Thôi lạy tạ rồi trở về.

 Về xem trong màn trướng, ông thấy một bức tranh: có ba người, hai cái cây, một con hươu trắng, một tráp đựng thuốc. Hai người trong đó có dáng người phương ngoại (người sống ngoài vòng thế tục, tức người tu tiên), tay cầm cỏ chi (nấm linh chi, loại cây thuốc quý của nhà tiên), là người đi hái thuốc. Một cây tiên giống cây bách. Các cây đều gãy lởm chởm như bị mưa gió phá hoại, dáng khô héo, rễ liền vào nhau. Tất cả đều là những điều người thường không nghĩ tới. Sau đó Thôi đem bức tranh và thuốc đến núi Mao Sơn hỏi thiên sư Lý Hàm Quang (thiên sư: danh hiệu tôn xưng đạo sĩ bậc cao). Thiên sư nói: "Đây là tranh do con trai thứ ba của chân nhân Cát Hồng vẽ (chân nhân: người tu đạo đã đắc đạo thành tiên; Cát Hồng là đạo gia nổi tiếng đời Tấn)." Ông Lý lại nói: "Vẽ hình thần nhân dưới gốc cây mục là có ý nói người đắc đạo thì sống lâu hơn cả cây tùng cây bách. Còn thuốc ấy là nhựa thông nghìn năm." (Trích từ sách Nguyên hóa ký.)

 Vi lão sư

 Đạo sĩ ở núi Tung Sơn là Vi lão sư (lão sư: cách gọi tôn kính người thầy tu già), tính trầm lặng, ít nói, không biết nhờ phép gì mà thành tiên. Ông thường nuôi một con chó lông rậm màu vàng, đi đâu cũng cho theo. Khi thì ông ngồi một mình trong rừng núi, khi thì ngủ giữa mưa tuyết, khi thì ba ngày năm ngày mới đến ngôi chùa trên núi xin cơm chay thừa mà ăn; người ta không ai biết ông là ai. Cuối niên hiệu Khai Nguyên đời Đường (khoảng năm 713–741), ông dắt chó đến chùa trên núi xin ăn. Các nhà sư tranh nhau giận dữ hỏi sao lại đến nữa. Lão sư nói: "Xin ăn để cho chó thôi." Các sư nổi giận chửi rủa, sai đầy tớ xới thức ăn thừa cho lão đạo sĩ ăn mày. Lão sư đem hết cho chó ăn. Một nhà sư to khỏe lại chửi rủa, định đánh ông. Con chó nhìn nhà sư, vẻ giận dữ; lão sư xoa đầu nó hồi lâu, các sư mới dần lui đi.

 Lão sư bèn ra ao trước chính điện tắm cho chó. Bỗng có mây năm sắc tràn khắp khe suối, các sư sợ hãi nhìn theo. Mây đều bay tụ trên mặt ao, trong chốc lát con chó dài ra mấy trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, khoảng hơn 3 mét), biến thành một con rồng lớn. Lão sư cũng tự tắm rửa, mặc áo lụa mỏng, cưỡi rồng ngồi yên; mây năm sắc nâng chân, từ từ bay lên trời. Các sư trong chùa làm lễ sám hối thì đã không còn kịp nữa. (Trích từ sách Kinh thính lục.)

 Người làng Ma Dương

 Ở huyện Ma Dương, châu Thần, có một người dân làng thấy con lợn ăn lúa của mình, giận lắm, cầm cung tên rình. Một ngày sau nó lại ra, người ấy bắn trúng. Con lợn chạy mấy dặm rồi chui vào một cái cổng lớn. Trong cổng thấy nhà cửa tráng lệ, có một ông già râu trắng như tuyết chống gậy, một đồng tử (đứa trẻ hầu hạ) áo xanh theo sau, hỏi người ấy sao đến được đây. Người ấy nói: "Lợn ăn lúa, tôi bắn trúng nó nên đuổi theo đến đây." Ông già nói: "Dắt trâu giẫm qua ruộng người ta mà bị người ta cướp luôn con trâu, chẳng phải là quá đáng sao? (câu nói cổ, ý là lỗi nhỏ mà bị phạt quá nặng)." Rồi ông sai một đồng tử cho người ấy rượu uống.

 Đi về phía trước mấy chục bước, đến một khu nhà lớn (?), thấy các vị tiên mặc áo lông chim, đội khăn đen, kẻ chơi xu bồ (một trò cờ bạc thời xưa), kẻ đánh cờ, kẻ uống rượu. Đồng tử đến chỗ uống rượu truyền lời: "Ông bảo cho người này một chén rượu." Uống xong, người ấy không thấy đói nữa. Lại đến một chỗ có mấy chục cái giường, trên mỗi giường có một người ngồi, cầm sách như đang nghe giảng. Hồi lâu, họ trở lại chỗ ông già. Ông trách đồng tử giữ cửa: "Sao lại mở cửa để lợn ra vào được mà không hay biết?" Rồi bảo người kia: "Đó không phải lợn thật, anh nên đi ra đi." Bèn sai đồng tử lúc nãy tiễn ra.

 Người ấy hỏi ông già là ai. Đồng tử nói: "Đó là Hà Thượng Công (vị ẩn sĩ thần tiên đời Hán, nổi tiếng chú giải sách Đạo đức kinh), được Thượng đế sai giảng Kinh Dịch cho các vị tiên." Lại hỏi: "Còn anh là ai?" Đồng tử nói: "Tôi là Vương Phụ Tự (tức Vương Bật, học giả đời Ngụy, từng chú giải Kinh Dịch). Từ khi học Kinh Dịch đến nay đã gần năm trăm năm mà chưa thông được nghĩa sâu xa, nên bị phạt giữ cửa." Người ấy đi rồi, đồng tử đá một tảng đá lớn chắn cổng, thế là không còn thấy gì nữa. (Trích từ sách Quảng dị ký.)

 Từ Tâm tiên nhân

 Năm Quảng Đức thứ hai đời Đường (năm 764), bọn giặc của Viên Triều ở huyện Lâm Hải đánh phá Vĩnh Gia. Thuyền của bọn giặc gặp gió, trôi về phía đông mấy nghìn dặm, xa xa trông thấy một ngọn núi xanh biếc um tùm, có thành lũy năm sắc sáng chói. Chúng quay lái ghé thuyền vào đậu, thấy một tinh xá (ngôi nhà thanh tịnh của người tu hành), ngói lợp bằng lưu ly (thứ đá quý trong suốt nhiều màu), tường xây bằng đồi mồi. Vào trong rồi, phòng ốc, hành lang vắng lặng, không thấy bóng người. Trong phòng chỉ có hơn hai mươi con chó con giống Hồ (?), đồ đạc toàn bằng vàng ròng, không có thứ tạp nào khác. Lại có chăn đệm rất rực rỡ, phần nhiều là gấm dày quý lạ của đất Thục. Lại có một tòa thành bằng vàng, vàng vụn còn thừa chất thành đống, không đếm xuể. Bọn giặc xem quanh không thấy người, bèn tranh nhau lấy đồ.

 Chợt thấy một người đàn bà từ trong thành vàng bước ra, cao chừng sáu thước, mình mặc gấm thêu, áo ngoài là váy lụa mỏng màu tía, bảo bọn giặc: "Các ngươi chẳng phải bè đảng của Viên Triều sao? Sao lại đến được đây? Những đồ vật này các ngươi cần dùng vào việc gì mà dám tự tiện lấy? Lúc nãy thấy những con chó con, các ngươi tưởng đó là chó ư? Không phải, đó là rồng đấy. Đồ các ngươi lấy, ta thật chẳng tiếc gì, chỉ sợ bầy rồng nổi giận, đuổi theo thuyền các ngươi thì các ngươi chết ngay tức khắc. Hãy mau trả lại."

 Bọn giặc xếp hàng lạy, mỗi người đem đồ trả về chỗ cũ, rồi hỏi đây là đâu. Người đàn bà nói: "Đây là núi Kính Hồ, nơi Từ Tâm tiên nhân tu đạo. Các ngươi vô cớ theo Viên Triều làm giặc, không quá mười ngày sẽ gặp họa lớn, phải hết sức cẩn thận." Bọn giặc bèn xin gió thuận để về bờ biển. Người đàn bà quay đầu ra lệnh, chẳng mấy chốc gió nổi lên. Bọn giặc lạy từ biệt, nhân gió giương buồm, mấy ngày sau về đến Lâm Hải. Thuyền mắc cạn trên bãi cát bùn, không xuống được, cả bọn bị quan quân đánh chết, chỉ có sáu bảy người đàn bà còn sống. Viên áp nha (chức quan võ coi quân hầu cận, nghi vệ trong phủ) ở Chiết Đông là Tạ Thuyên Chi được chia cho một người trong số đó làm tớ gái, tên là Khúc Diệp; chính cô ta kể lại chuyện này. (Trích từ sách Quảng dị ký.)

 Thái Bình quảng ký, quyển thứ ba mươi chín

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video