Thiên 400 — Quyển 400

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống sưu tập truyện kể khắp nơi), quyển bốn trăm — đời Tống, Lý Phưởng và những người khác biên soạn. Vàng (phần trên)

 Vàng; Ông Trọng Nhụ; Hoắc Quang

 Trần Tước; Phù Kiên; Người huyện Vu Đô

 Hà Văn; Hầu Duật; Thành Bật

 Vàng; Trâu Lạc Đà; Bùi Đàm

 Đứa gia đồng nhà họ Ngưu; Vũ Văn Tiến; Tô Át

 Vi Tư; Lý Viên; Đạo sĩ ở Ngu Hương; Triệu Hoài Chính; Rắn vàng

 Vàng (phần trên)

 Vàng

 Bên ngoài cung Mặt Trời (?) ở phương tây có một ngọn núi. Núi dài hơn mười dặm (dặm: đơn vị đo đường dài thời xưa, khoảng hơn nửa cây số), rộng hai ba dặm, cao hơn trăm trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, khoảng ba mét). Cả núi đều là vàng ròng màu vàng thẫm, màu sắc đẹp lạ thường, không lẫn đất đá, không mọc cỏ cây. Trên núi có người vàng cao hơn năm trượng, đều bằng vàng nguyên chất, gọi là Kim Tê. Đào vào lòng núi sâu một trượng thì có bạc, sâu thêm một trượng có thiếc, thêm một trượng nữa có chì, thêm một trượng nữa có đồng Đan Dương. Đồng Đan Dương trông giống vàng, có thể rèn để làm đồ khảm hoặc mạ. Sách Hoài Nam tử thuật nói: “Luyện đồng Đan Dương để làm thành vàng” (?). (Trích từ sách Thần dị kinh)

 Ông Trọng Nhụ

 Đời Hán, Ông Trọng Nhụ nhà nghèo, phải làm lụng vất vả, sống ở vùng sông Vị. Một hôm trời đổ mưa vàng xuống nhà ông, được mười hộc (hộc: đơn vị đong lường thời xưa, bằng mười đấu). Từ đó ông giàu sánh ngang với vua chư hầu và các bậc vương hầu. Nay ở đất Tần Trung có hai nhà họ Ông, đời đời giàu có. (Trích từ sách Thần dị kinh)

 Hoắc Quang

 Vua Hán Tuyên Đế từng ban cho đại tướng quân Hoắc Quang một cỗ xe lọng đen, mọi chỗ nối đều bịt vàng. Đêm nào trên chốt trục xe cũng có một con phượng hoàng vàng bay đi, không ai biết bay đến đâu, sáng ra mới bay về; người canh xe cũng trông thấy. Hoàng Quân Trọng ở quận Nam giăng lưới bắt chim ở núi Bắc, bắt được một con phượng non; vừa cầm vào tay nó liền hóa thành vàng tía, lông cánh rõ ràng đầy đủ, dài chừng hơn một thước (thước: đơn vị đo chiều dài, khoảng ba mươi phân). Người canh xe trình rằng: “Con phượng hoàng trên chốt xe thường đêm bay đi, sáng thì bay về; nay sáng ra không thấy về, sợ đã bị người bắt mất.” Hoắc Quang rất lấy làm lạ, đem đầu đuôi tâu lên vua. Mấy hôm sau, Quân Trọng đến cửa cung dâng con phượng hoàng non bằng vàng. Vua nghe chuyện thì sinh nghi, đặt nó lên thừa lộ bàn (mâm đồng đặt trên cột cao để hứng sương, tin rằng uống sương ấy sẽ sống lâu), bỗng nó vụt bay đi. Vua sai người lần theo, thấy nó bay vào nhà Hoắc Quang, đậu lên chốt xe, bấy giờ mới biết là thật. Vua lấy cỗ xe ấy về, mỗi lần đi chơi đều ngồi xe ấy. Cho nên thơ “Du tiên” của Kê Khang có câu: “Phấp phới phượng trên chốt xe, gặp phải lưới giăng này”, chính là nói chuyện đó. (Trích từ sách Tục Tề hài ký)

 Trần Tước

 Năm Vĩnh Bình thứ mười một đời Hán, ở nước hầu Hoàn (đất phong của một tước hầu) thuộc quận Lư Giang, có hai cậu bé dòng họ Hồ Hoàn (?) tên là Trần Tước và Trần Đĩnh, đều mới hơn mười tuổi, cùng nhau đi câu bên bờ hồ. Đĩnh câu trước, Tước đến hỏi: “Câu có được không?” Đĩnh đáp: “Được.” Tước về lấy cần và dây câu. Cách chỗ Đĩnh chừng ba mươi bộ (bộ: đơn vị đo bằng một bước chân, khoảng hơn một mét), Tước thấy ven hồ có một cái bình đựng rượu màu vàng óng chìm dưới nước. Tước tưởng là đồng, lội xuống lấy, nhưng trơn và nặng, không nhấc lên nổi. Đĩnh trông thấy, chạy lại cùng lấy, rốt cuộc vẫn không lấy được. Hai đứa lại lội ra chỗ nước sâu giữa hồ, nhìn thấy những vật như đồng tiền, vàng óng, có đến hàng trăm hàng nghìn cái, bèn cùng nhau nhặt, mỗi đứa được đầy tay, chạy về khoe với người nhà. Cha của Tước là viên lại cũ (người giúp việc giấy tờ trong nha môn) của nước hầu, tên tự là Quân Hiền, kinh ngạc hỏi: “Ở đâu ra thứ này?” Tước kể lại tình hình. Quân Hiền nói: “Đây là vàng!” Lập tức cùng Tước chạy đến chỗ có vàng, thấy dưới nước vẫn còn nhiều. Quân Hiền tự lội xuống nhặt. Hàng xóm láng giềng của Tước và Đĩnh nghe tin cũng tranh nhau đến vớt, tổng cộng được hơn mười cân (cân: đơn vị đo khối lượng thời xưa). Quân Hiền trình với quan tướng (quan cai quản nước hầu), quan tướng trình với thái thú (quan đứng đầu một quận). Thái thú sai lại đến thu lấy, rồi phái môn hạ duyện (viên thuộc lại thân cận bên quan) tên Dụ đích thân đem dâng lên triều đình, đồng thời tâu rõ việc tìm được vàng. (Trích từ sách Luận hành)

 Phù Kiên

 Năm Kiến Nguyên thứ năm đời Phù Kiên nước Tiền Tần, một người tiều phu ở Trường An thấy một cái vạc vàng ở phía nam thành, bèn chạy về báo với Phù Kiên. Phù Kiên sai người chở về; đến thành thì vạc hóa thành vạc đồng. (Trích từ sách Dị uyển)

 Người huyện Vu Đô

 Huyện Vu Đô thuộc quận Nam Khang nằm vắt qua sông; đi về phía nam cách huyện ba dặm có chỗ gọi là Mộng Khẩu, ở đó có một cái hang trông như gian nhà bằng đá. Tương truyền xưa từng có một con gà thần màu như vàng tốt từ trong hang ấy đi ra, vỗ cánh bay lượn, gáy dài vang dội; hễ có người trông thấy thì nó lại chui vào hang. Vì thế người ta gọi tảng đá ấy là Đá Gà. Xưa có người cày ruộng bên núi, trông thấy con gà ra chơi; một người cao lớn cầm ná bắn nó. Con gà từ xa trông thấy liền bay vào hang. Viên đạn bắn trúng ngay trên miệng hang, một tảng đá đường kính chừng sáu thước rủ xuống che miệng hang, vẫn còn khe hở nhưng không lọt người được nữa. Lại có người đi thuyền từ hạ lưu về huyện, khi còn cách vách núi ấy mấy dặm thì có một người mặc toàn đồ vàng, gánh hai sọt đồ màu vàng (?), xin đi nhờ thuyền. Người áo vàng xin ăn, chủ thuyền đưa cho một mâm rượu thức ăn. Ăn xong, đến dưới vách núi, chủ thuyền xin người ấy trả công, người ấy không đưa, còn nhổ nước bọt vào mâm, rồi đi thẳng lên vách núi, chui vào trong đá. Chủ thuyền lúc đầu rất tức giận, đến khi thấy người ấy chui vào đá mới biết là thần linh. Lấy bát đĩa vừa rồi ra xem thì thấy nước bọt trên mâm đều là vàng. (Trích từ sách Thuật dị ký)

 Hà Văn

 Trương Phấn là nhà giàu lớn, về sau bỗng suy sụp, bèn bán nhà cho họ Trình ở Lê Dương. Họ Trình dọn vào ở thì người chết người bệnh nối nhau, lại bán cho Hà Văn người đất Nghiệp. Chiều tối, Hà Văn cầm dao trèo lên ngồi trên xà nhà ở gian nhà phía bắc. Đến hết canh hai (khoảng từ chín đến mười một giờ đêm), bỗng thấy một người cao hơn một trượng, đội mũ cao, mặc áo vàng, bước lên nhà gọi: “Tế Yêu (Lưng Thon) đâu! Trong nhà sao có hơi người sống?” Có tiếng đáp: “Không có.” Lát sau một người đội mũ cao mặc áo xanh đến, rồi lại một người đội mũ cao mặc áo trắng, hỏi đáp đều như trước. Gần sáng, Hà Văn xuống giữa nhà, gọi theo đúng cách vừa nghe, hỏi: “Người áo vàng là ai?” Đáp: “Là vàng, ở dưới chân vách phía tây của nhà.” “Người áo xanh là ai?” Đáp: “Là tiền, ở cạnh giếng trước nhà, cách năm bước.” “Người áo trắng là ai?” Đáp: “Là bạc, ở dưới chân cột góc tường đông bắc.” “Còn ngươi là ai?” Đáp: “Ta là cái chày, ở dưới bếp.” Trời sáng, Hà Văn theo thứ tự đào lên, được vàng và bạc mỗi thứ năm trăm cân, tiền hơn mười triệu đồng; lại lấy cái chày đem đốt đi. Từ đó nhà được yên ổn. (Trích từ sách Liệt dị truyện)

 Hầu Duật

 Đầu niên hiệu Khai Hoàng đời Tùy, Hầu Duật là hiếu liêm (người được địa phương tiến cử lên triều vì có tiếng hiếu thảo, trong sạch) ở Quảng Đô, đi vào thành. Đến ngoài Kiếm Môn, bỗng thấy bốn hòn đá (?), hòn nào cũng to bằng cái đấu. Duật thích, cất vào hòm sách, chất lên lưng lừa. Đến khi nghỉ, tháo yên lấy ra xem thì đều đã hóa thành vàng. Duật vào thành đem bán, được trăm vạn tiền, bèn mua hơn mười người thiếp xinh đẹp, xây dinh thự lớn, lại tậu ruộng tốt và biệt thự ở vùng ven kinh. Sau đó, nhân cảnh xuân, Duật đi chơi, đem tất cả ca kỹ và thiếp theo. Xuống xe bày rượu thịt, bỗng có một ông lão mang một cái hòm sách lớn đến, ngồi ở cuối chiếu. Duật giận, mắng chửi, sai đầy tớ lôi ra. Ông lão không nhúc nhích, cũng chẳng giận dữ, chỉ rót đầy chén uống, gắp thịt nướng ăn, rồi cười nói: “Bấy lâu nay ta tìm ngươi để đòi nợ đấy thôi. Ngày trước ngươi lấy vàng của ta đi, không nhớ sao?” Rồi ông bắt hết hơn mười ca kỹ, thiếp của Duật ném vào hòm sách, mà cũng không thấy hòm chật. Ông mang hòm (?) chạy đi nhanh như chim bay. Duật sai đầy tớ phóng theo đuổi, chỉ trong chốc lát đã mất dấu. Từ đó nhà Duật ngày một nghèo, trở lại cảnh sống như xưa. Hơn mười năm sau, Duật về đất Thục, đến Kiếm Môn lại gặp ông lão năm trước dẫn các người thiếp đã bắt đi dạo chơi, kẻ hầu người hạ rất đông. Thấy Duật, ai nấy đều cười lớn. Hỏi thì không đáp; bước lại gần thì lại biến mất. Hỏi han khắp vùng Kiếm Môn đều không có người này, rốt cuộc không sao hiểu nổi. (Trích từ sách Quái lục)

 Thành Bật

 Cuối đời Tùy, có một đạo sĩ ở núi Thái Bạch luyện đan sa (chu sa, khoáng chất đỏ dùng luyện thuốc tiên), hợp thành đại hoàn đan (thuốc tiên luyện đi luyện lại nhiều lần, tin rằng uống vào thành tiên), nhờ đó đắc đạo, ở trong núi mấy chục năm. Có người tên Thành Bật hầu hạ ông. Đạo sĩ ở với Bật hơn mười năm mà không truyền đạo cho. Sau Bật có tang cha mẹ, xin từ biệt về. Đạo sĩ nói: “Con theo ta đã lâu, nay lại gặp chuyện buồn, ta không có gì cho con, chỉ cho con mười viên đan. Một viên đan làm mười cân đồng đỏ hóa thành vàng ròng, đủ để lo việc tang.” Bật về, làm đúng như lời, hóa ra vàng đủ dùng, lo xong việc tang. Sau đó Bật nảy dã tâm, lại vào núi gặp đạo sĩ, xin thêm hoàn đan; đạo sĩ không cho. Bật bèn cầm dao sáng loáng uy hiếp. Không được đan, hắn chặt hai tay đạo sĩ; vẫn không được, lại chặt chân. Đạo sĩ vẫn không đổi sắc mặt. Bật càng giận, chém đầu ông. Khi cởi áo ra, thấy sau khuỷu tay có một cái túi đỏ, mở ra thì chính là đan. Bật mừng rỡ, cầm đan xuống núi. Bỗng nghe có tiếng gọi “Bật!”, quay đầu nhìn thì chính là đạo sĩ. Bật vô cùng kinh hãi. Đạo sĩ nói với Bật: “Ta không ngờ ngươi đến nông nỗi này. Ngươi không đáng nhận đan, thần linh ắt sẽ giết ngươi, rốt cuộc ngươi cũng sẽ như ta thôi.” Rồi biến mất. Bật có nhiều đan nên hóa ra nhiều vàng; vàng ấy màu hơi đỏ, tốt hơn vàng thường, có thể dùng làm thuốc uống. Nhà đã giàu có thì bị người tố cáo là làm điều gian. Bị bắt, Bật tự khai là biết làm ra vàng, chứ không có lý do gì khác. Vua Đường Thái Tông hỏi chuyện, triệu đến bắt làm vàng. Vàng làm xong, vua vui mừng, ban cho chức quan ngũ phẩm (bậc thứ năm trong chín bậc quan), hạ lệnh cho làm vàng, dùng cho hết đồng trong thiên hạ. Bật làm ra được tổng cộng mấy vạn cân vàng thì hết đan. Vàng ấy gọi là “vàng Đại Đường”, càng tôi luyện nhiều lần càng tinh, được quý trọng lắm. Bật hết cách, xin được về. Thái Tông bắt Bật trình bày phương pháp; Bật thật không biết phương pháp, bèn thưa thật. Vua cho là dối trá, nổi giận, đem gươm giáo ra uy hiếp. Bật vẫn khai như cũ, bèn bị võ sĩ chặt tay; vẫn không nói, lại bị chặt chân. Bật cùng quẫn, mới kể đầu đuôi sự việc, nhưng vua cũng không tin, bèn chém đầu. Từ đó vàng Đại Đường lưu hành. Về sau có một người Bà-la-môn (tu sĩ người Ấn Độ) nổi tiếng giỏi phân biệt của báu. Vua dẫn vào kho cho xem khắp lượt. Người Bà-la-môn chỉ vàng ấy và một tấm thảm lớn, nói: “Chỉ có hai thứ này là báu vật mà thôi.” Hỏi tấm thảm có gì lạ mà gọi là báu, người Bà-la-môn sai trải thảm xuống đất, lấy nước tưới lên, nước đều chảy đi hết, thảm vẫn không ướt. Đến nay các nước ngoài vẫn truyền vàng của Thành Bật, coi là của quý. (Trích từ sách Quảng dị ký)

 Vàng

 Đời Đường Thái Tông, châu Phần tâu rằng có rồng xanh, hổ trắng nhả ra một vật giữa không trung, sáng như lửa, rơi xuống đất lún sâu hai thước. Đào lên thì được một khối vàng rộng hơn một thước, cao bảy thước. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)

 Trâu Lạc Đà

 Trâu Lạc Đà người Trường An, trước nghèo, thường đẩy xe nhỏ đi bán bánh hấp. Ở góc phường Thắng Nghiệp có một viên gạch lún, lần nào xe vấp phải cũng bị lật, đất cát làm bẩn bánh. Lạc Đà khổ vì nó, bèn lấy cuốc bới đi hơn mười viên gạch, thấy bên dưới có một cái vò sành chứa được chừng năm hộc, mở ra thì có mấy đấu vàng. Từ đó trở nên rất giàu. Con ông là Trâu Phưởng giao du với Tiêu Thuyên, con của phò mã (chồng của công chúa) (?). Người đương thời có câu: “Con phò mã Tiêu Thuyên, con Lạc Đà họ Trâu; chẳng phải vì đạo đức hợp nhau, chỉ vì tiền mà quen biết.” (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)

 Bùi Đàm

 Bùi Đàm làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) châu Hoài. Có người tiều phu vào núi Thái Hành, thấy một hang núi mở ra, bên trong có vàng, nhiều chừng chứa đầy mấy gian nhà. Tiều phu mừng rỡ, vào hang lấy vàng, được năm thỏi, mỗi thỏi dài hơn một thước, bèn lấy đá lấp hang lại và đánh dấu. Mấy hôm sau quay lại thì không tìm ra chỗ cũ. Tiều phu rất thông thạo núi non hang hốc, bèn đến thành Lạc Dương và châu Hoài làm đồ phá đá, búa đục được mấy xe. Trong châu có viên tư hộ (quan coi việc hộ tịch) họ Thôi biết chuyện nên giúp sức. Sắp đi đào thì vợ Bùi Đàm bị bệnh, mời đạo sĩ tấu chương (dâng bài văn khấn lên trời) cầu xin cho được sống. Đạo sĩ đang tấu chương bỗng truyền lời chiếu của Thiên Đế: “Thiên Đế phán bảo Bùi Đàm: Kho trời của ta ở núi Thái Hành mở ra, vừa rồi có tiều phu trông thấy. Ta đã cho hắn năm thỏi vàng, bảo hắn lấp lại. Thế mà kẻ ngu tham lam, tìm lại không được, bèn nảy lòng xấu, định phá kho của ta, đã làm búa đục mấy xe. Nếu cứ đào mãi không thôi, có khi trúng vào kho ngầm của ta; nếu búa đục phá vào đó thì người châu này sẽ chết hết, đào sâu cũng chẳng ích gì (?). Viên tư hộ họ Thôi trong châu này đồng lòng với hắn, cứ đến hỏi Thôi thì sẽ rõ. Mau ngăn lại, bệnh vợ ngươi tự sẽ khỏi.” Bùi Đàm rất lấy làm lạ, liền gọi Thôi đến hỏi duyên cớ, quả đúng như lời. Bèn tịch thu đồ phá đá và cấm chỉ việc ấy. Không lâu sau bệnh vợ ông đỡ dần. (Trích từ sách Kỷ văn)

 Đứa gia đồng nhà họ Ngưu

 Cụ và ông của Ngưu Túc đều là người quận Hà Nội (vùng phía bắc sông Hoàng Hà, Trung Quốc), có hai hộ gia đồng (đầy tớ trong nhà) trông coi (?). Năm Khai Nguyên thứ hai mươi tám, một người gia đồng đem con trai là Tiểu An đi cầm cho nhà họ Bùi. Tiểu An bị đau răng, ban ngày nằm trong chuồng ngựa, thì như có người bảo: “Tiểu An, sao không dậy? Cứ lấy rễ cây tiên nhân trượng (tên một loài cây, nghĩa là “gậy tiên”) nấu nước ngậm thì khỏi bệnh, sao lại chịu đau như thế?” Tiểu An giật mình nhìn quanh, chẳng thấy ai, lại ngủ tiếp. Không lâu sau lại nghe bảo như trước. Tiểu An nghĩ: “Đây há chẳng phải thần báo cho ta sao?” Bèn đi tìm cây tiên nhân trượng, gặp một bụi lớn, đào rễ lên, rễ càng xuống càng to. Đào sâu ba thước, bỗng gặp một viên gạch lớn có khắc chữ. Lật viên gạch lên, bên dưới có một cái bát đồng đặt sẵn, trong đựng đầy thỏi vàng, lại có cả chu sa cất trong đó. Tiểu An không biết chữ; sau khi giấu vàng, đem viên gạch có chữ cho người trong làng là Dương Chi Khản xem. Khản giữ lấy bài khắc, đưa cho người khác xem, nhưng không cho Tiểu An biết. Bài khắc viết: “Dưới gạch có năm trăm lạng vàng. Đến ngày mười tám tháng năm năm Khai Nguyên thứ hai mươi tám, sẽ có một tên giặc hèn mọn người Hồ, hai mươi hai tuổi, họ Sử, lấy được. Phía bắc thành Trạch Châu hai mươi lăm dặm, phía nam ngọn tháp trắng (tháp thờ Phật) cũng hai mươi lăm dặm, có năm trăm lạng vàng, cũng là người này lấy được.” Mọi người xem bài khắc rồi, tin đồn lan khắp đường sá, đến tai cậu con nhà họ Bùi. Cậu ta hỏi Tiểu An, Tiểu An chối, bị trói lại đánh roi, rốt cuộc vẫn không nói. Bèn tra khảo đủ cách, Tiểu An vẫn không khai, bị giam nhốt trong phòng. Gặp lúc có người thợ vẽ đến tìm Tiểu An để mua chu sa. Cậu con nhà họ Bùi dụ hỏi, người thợ vẽ kể hết chuyện Tiểu An được vàng, lại nói: “Hôm qua tôi mua của cậu ta một cân chu sa giá một trăm đồng; chu sa tinh tốt nên lại đến mua nữa.” Người họ Trương (?) càng tin chuyện được vàng, gọi Tiểu An ra đối chất với người thợ vẽ. Tiểu An nói: “Đào được bài khắc rồi, bên dưới được ít vàng và chu sa, nay không còn gì nữa.” Không lấy được vàng bạc, họ lại đánh đập tra hỏi, Tiểu An rốt cuộc vẫn không nói, rồi nửa đêm trốn mất. Gặp lúc một người đầy tớ nhà họ Bùi từ Thái Nguyên đến Hà Nội, gặp Tiểu An ở Trạch Châu. Tiểu An mời ra chợ uống rượu, uống say rồi vẫy tay từ biệt mà đi. Có người đoán rằng Tiểu An bèn đi lấy số vàng ở Trạch Châu chăng? Đến khi người đầy tớ về kể với nhà họ Bùi, họ mới vỡ lẽ. (Trích từ sách Kỷ lục)

 Vũ Văn Tiến

 Vũ Văn Tiến, cháu gọi Vũ Văn Thái là chú, Thái làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Hạ. Tiến từng nhặt được ở ngoài đồng một tượng người Côn Lôn nhỏ (tượng hình người da đen ở phương nam), rửa lau đi thì ra là vàng ròng, bèn quý giữ. Mấy năm sau của cải đầy dẫy, gia tộc hưng thịnh. Về sau một đêm mất tượng, thì sản nghiệp tiêu tan sa sút. (Trích từ sách Kỷ văn)

 Tô Át

 Khoảng niên hiệu Thiên Bảo, ở phường Vĩnh Lạc thành Trường An có một ngôi nhà dữ, ai ở cũng tan nát, về sau không ai dám ở nữa; dù có người tạm đến cũng chưa qua được một đêm đã chết. Vì thế nhà bị bỏ hoang đổ nát, chỉ còn gian nhà chính, cỏ cây mọc rất nhiều. Có Tô Át người Phù Phong, tính chất phác, đang khổ vì nghèo, biết chuyện, bèn thuê lại của chủ nhà với giá rẻ; mới lập giấy tờ, chưa trả chủ đồng nào. Đến tối, Át tự mang một chiếc giường đến kê giữa nhà mà ngủ. Sau canh một, chưa ngủ, Át ra khỏi nhà đi tới đi lui, bỗng thấy dưới chân tường phía đông có một vật màu đỏ hình người, không có tay chân, trong ngoài trong suốt, sáng rực, kêu lên: “Ê!” Át nhìn, không động đậy. Hồi lâu nó lại nén giọng gọi: “Gỗ Mục! Ê!” Dưới chân tường phía tây có vật đáp: “Dạ.” Nó hỏi: “Người gì thế?” Đáp: “Không biết.” Nó lại nói: “Cứng rắn lắm.” Gỗ Mục đáp: “Đáng sợ.” Hồi lâu thì vật đỏ biến mất. Át bước xuống thềm ra giữa sân, gọi Gỗ Mục hỏi: “Tinh vàng lẽ ra thuộc về ta, cớ sao nó dám kêu gọi?” Đáp: “Không biết.” Át lại hỏi: “Thứ trước nay giết người ở đâu?” Gỗ Mục đáp: “Không có vật gì khác, chỉ có tinh vàng thôi. Người ta phúc mỏng, không đáng ở đây, nên mới chết, chứ nó chưa từng giết hại ai.” Đến sáng không xảy ra chuyện gì nữa. Át bèn mượn mai cuốc, trước hết đào dưới chân tường phía tây, sâu ba thước thì thấy một cây cột mục, lõi gỗ đỏ như máu, cứng như đá. Sau lại đào dưới chân tường phía đông, hai ngày được gần một trượng mới thấy một phiến đá vuông, rộng một trượng bốn tấc (tấc: một phần mười thước), dài một trượng tám tấc, trên khắc chữ: “Ba mươi cân vàng tía của thiên tử nhà Hạ, ban cho người có đức.” Át tự nghĩ: “Ta lấy gì mà gọi là có đức?” Lại tự tính: “Ta được báu vật này rồi tu đức thì cũng có thể giải trừ được.” Ngập ngừng chưa quyết, đến đêm vẫn thở dài không yên. Gỗ Mục bỗng nói: “Sao ngài không đổi tên là Hữu Đức (nghĩa là có đức), thế là được?” Át nói: “Hay lắm!” Bèn xưng là Hữu Đức. Gỗ Mục nói: “Nếu ngài đưa tôi thả xuống ao Côn Minh, từ nay tôi không quấy nhiễu người nữa.” Hữu Đức nhận lời. Sáng hôm sau đào thêm hơn một trượng, được một cái vò sắt, mở ra thì được ba mươi cân vàng tía. Hữu Đức bèn trả tiền nhà, sửa sang lại, đem Gỗ Mục thả xuống ao Côn Minh, rồi đóng cửa đọc sách ba năm. Sau được trấn Phạm Dương mời vào làm thuộc quan trong mạc phủ (dinh của viên tướng trấn giữ một vùng), trong vòng bảy năm được làm thứ sử châu Ký. Ngôi nhà ấy từ đó không còn chuyện gì nữa. (Trích từ sách Bác dị chí)

 Vi Tư

 Khoảng niên hiệu Bảo Ứng, có Vi Tư người Kinh Triệu ở trọ tại Lạc Dương, tính thích chuyện lạ, từng ngưỡng mộ phép thần tiên. Sau đi chơi núi Tung, có đạo sĩ dạy rằng: “Uống kim dịch (nước vàng, một loại thuốc tiên luyện từ vàng) thì có thể kéo dài tuổi thọ. Ngươi nên học luyện vàng trước, như vậy thì có thể sánh vai Xích Tùng, cưỡi xe cùng Quảng Thành (Xích Tùng Tử, Quảng Thành Tử: các vị tiên thời thượng cổ).” Vi Tư bèn đi tìm thuật luyện vàng, suốt mười năm gặp đến mấy trăm thuật sĩ (người làm phép thuật, luyện đan) mà rốt cuộc không nắm được chỗ huyền diệu. Một hôm có người cư sĩ (người tu hành tại gia) tên Tân Duệ, dáng rất gầy gò, vẻ mặt rầu rĩ lạnh lẽo, mặc áo cừu rách, gõ cửa nói với Vi Tư: “Tôi bệnh tật, cùng khốn không có chỗ về. Nghe tiên sinh thích chuyện xưa chuộng chuyện lạ, tụ tập dị nhân, phương sĩ (người có phép lạ, thuật lạ) khắp thiên hạ, nên tôi đến yết kiến, mong tiên sinh thu nhận.” Vi Tư liền cho cư sĩ ở trong nhà. Về sau cư sĩ khắp người lở loét, máu chảy rất nhiều, cả nhà họ Vi đều ghê tởm. Có lần Vi Tư mời mấy thuật sĩ đến ăn tiệc mà không cho cư sĩ dự. Cỗ bàn vừa dọn xong, cư sĩ bỗng xông đến trước mặt khách, tiểu tiện lên chiếu tiệc, ướt hết. Khách giận, đều đứng dậy; gia đồng nhà họ Vi cũng tranh nhau chạy đến mắng. Cư sĩ bèn cáo từ, đi ra đến sân thì bỗng biến mất. Vi Tư và các khách rất lấy làm lạ, nhân nhìn chỗ nước tiểu thì thấy đều là vàng tía, ánh sáng lạ rực rỡ, thật là báu vật hiếm có ở đời. Vi Tư vừa kinh ngạc vừa than thở. Có người giải thích: “Cư sĩ là tinh của vàng tía. Xét tên họ thì đúng vậy. Chữ Tân là Canh Tân ở phương tây (theo ngũ hành, can Canh, can Tân thuộc hành Kim tức kim loại, ứng với phương tây), thuộc Kim; còn chữ Duệ gồm chữ Đoài ghép với chữ Kim, mà Đoài (tên một quẻ trong Bát quái) cũng là vị trí chính của phương tây. Suy ra nghĩa ấy thì lời giải của tôi hoàn toàn khớp.” (Trích từ sách Tuyên thất chí)

 Lý Viên

 Tiến sĩ (người đỗ khoa thi tiến sĩ) Lý Viên là người Hà Đông, ở phường Diên Thọ thành Trường An. Đầu niên hiệu Nguyên Hòa, một đêm mùa hè, Viên ở một mình trong phòng, vừa nằm lên giường, chưa ngủ say, bỗng nghe ở góc tây căn phòng có tiếng nhỏ, mảnh mà xa, leng keng như tiếng nhạc khí bằng kim loại và đá, kéo dài mãi không dứt. Chốc lát có tiếng hát, giọng rất trong trẻo vang xa, lanh lảnh, lại hồi lâu không dứt. Viên lén ghi nhớ lời hát: “Sắc như lá chàm xanh biếc, tiếng như khánh đá ngân vang; ngày mùng bảy tháng bảy, ta sẽ hiện hình cho ngươi thấy.” Hát xong thì tiếng ngừng. Viên vừa sợ vừa lạ, sáng ra sai gia đồng lục tìm dấu vết khắp nơi mà không thấy. Đêm ấy Viên lại ở một mình, lại nghe tiếng ấy, buồn thảm vang xa, kéo dài hồi lâu, cũng hát như lời trước. Hát xong, Viên biết là vật quái, lặng lẽ lấy làm lạ. Như thế mấy đêm liền đều nghe thấy. Về sau, đến đêm mùng sáu tháng đầu thu, trời mưa rất to, đổ sập bức tường phía bắc của gian nhà. Hôm sau, phía bắc tường lại nghe tiếng ấy. Viên kinh hãi ra xem, tìm được dưới chân tường bắc một cái phẫu (bình miệng nhỏ, có thể gõ làm nhạc cụ) chỉ hơn một thước, làm bằng vàng, hình dáng kỳ lạ cổ kính, rất khác với bình thời nay. Rêu phủ che mất ánh sáng, trên có chữ nhưng nhìn không ra, có lẽ là đồ vật từ cả nghìn năm trước. Gõ vào thì tiếng ngân rất dài. Viên liền sai rửa sạch bụi rêu, mới đọc được chữ; chữ đều viết nhỏ, chính là bài “Tọa hữu minh” (bài châm ngôn đặt bên phải chỗ ngồi để tự răn mình) của Thôi Tử Ngọc. Viên được vật ấy, lấy làm lạ, nhưng rốt cuộc không biết làm từ đời nào. (Trích từ sách Tuyên thất chí)

 Đạo sĩ ở Ngu Hương

 Ở Ngu Hương có một đạo quán trên núi, rất vắng vẻ tĩnh mịch, có một đạo sĩ người Địch Dương (?) ở đó. Khoảng niên hiệu Đại Hòa, một đêm đạo sĩ một mình lên đàn tế, trông thấy giữa sân bỗng có ánh sáng lạ phát ra từ trong giếng. Chốc lát có một vật hình như con thỏ, màu vàng ròng, theo ánh sáng đi ra, chạy vòng quanh đàn tiếu (đàn dựng để làm lễ tiếu, nghi lễ cúng tế của Đạo giáo) hồi lâu rồi lại vào giếng. Từ đó đêm nào cũng thấy. Đạo sĩ lấy làm lạ, không dám nói với ai. Về sau nhân vét giếng, được một con thỏ vàng rất nhỏ, ánh sáng lạ rực rỡ, liền cất vào hộp đựng khăn. Bấy giờ ngự sử (quan giám sát, can gián) Lý Nhung đang làm việc ở Bồ Tân, vốn thân với đạo sĩ, đạo sĩ bèn đem tặng. Về sau Lý Nhung từ chức huyện lệnh huyện Phụng Tiên lên làm thứ sử châu Hân, con thỏ vàng bỗng biến mất. Hơn một tháng sau thì Lý Nhung chết. (Thiếu nguồn trích dẫn)

 Triệu Hoài Chính

 Triệu Hoài Chính, dân châu Biện, ở phường Quang Đức. Năm Đại Hòa thứ ba, vợ là họ Hạ thường làm nghề may vá kiếm sống. Một hôm có người mang một cái gối đá đến bán, Hạ thị bỏ ra một trăm đồng (?) mua được. Đêm Triệu gối lên thì thấy trong gối có tiếng như mưa gió. Ông bèn bảo vợ và con mỗi người gối thử một đêm, thì không ai nghe thấy gì; Triệu gối lại thì vẫn như cũ, có khi ồn ào khiến ông hoảng hốt không ngủ được. Người con xin đập ra xem, Triệu nói: “Nếu đập ra mà chẳng thấy gì thì phí mất cái lợi một trăm đồng. Đợi ta chết rồi con hẵng đập.” Hơn một năm sau Triệu bệnh chết, vợ sai đập ra xem, bên trong có vàng và bạc mỗi thứ một thỏi, như được đúc bằng khuôn. Chỗ bao lấy hai thỏi, khuôn đá như đã được khoét sẵn cho vừa, không hở một sợi tóc, không biết vàng bạc từ đâu mà vào được. Mỗi thỏi dài hơn ba tấc, rộng bằng ngón tay cái. Bèn đem bán, lo việc khâm liệm và trả nợ, không còn thừa một đồng. Hạ thị nay ở phường Huệ Tiết thành Lạc Dương; người nhà Đoạn Thành Thức thuê bà may vá, chính tai nghe bà kể. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)

 Rắn vàng

 Đầu niên hiệu Khai Thành, trong cung có một con rắn màu vàng, ban đêm từ kho báu bò ra, đi lại giữa các bậc thềm, ánh sáng chiếu rực, không bắt được. Có cung nữ ném một chiếc vòng khuyết bằng san hô để buộc nó, nó bèn mang luôn chiếc vòng mà đi mất. Người coi kho đem đầu đuôi tâu lên vua. Vua sai lục soát khắp trong kho, tìm được một con rắn bằng vàng ròng, chiếc vòng còn mắc ở đầu. Vua nhìn kỹ rồi nói: “Xưa Tùy Dạng Đế khi còn là Tấn vương, từng đem rắn vàng tặng Trần phu nhân. Nay không biết con rắn này từ đâu mà có.” Người hầu nhân xem dưới trán rắn thì thấy có chữ “A”. Vua bật dậy nói: “Quả không sai điều trẫm ngờ!” Chữ “A” chính là tên lúc nhỏ của Tùy Dạng Đế. Sự học rộng và nhanh trí của vua phần nhiều là như thế. Vua bèn sai lấy dây xích bằng pha lê buộc con rắn vào chân trước của một con vật bằng ngọc (?). Từ đó về sau không còn thấy gì nữa, vì con vật ngọc ấy là loài ăn rắn (?). (Trích từ sách Đỗ Dương tạp biên)

 Thái Bình quảng ký, quyển bốn trăm (hết)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua đời Thanh ra lệnh biên soạn, thu thập sách vở khắp nơi)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video