Thái Bình quảng ký (bộ sách gom chép rộng rãi các truyện, biên soạn trong niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc đời Tống), quyển 409. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Cây cỏ, phần 4.
Hoa thân cỏ
Hoa tinh tiết, hoa dã tất mật, hoa đô thắng
Hoa thốc điệp, nhung quỳ, hoa kim đăng
Hoa kim tiền, hoa tì thi sa
Hoa thân gỗ
Bàn về mẫu đơn, mẫu đơn trắng, mẫu đơn đỏ tía, mẫu đơn quầng xuôi quầng ngược, mẫu đơn hợp hoan, nhuộm hoa mẫu đơn, đào bỏ mẫu đơn, hoa nguyệt quế, hoa mẫu quế
Hoa quế, hoa hải thạch lựu, chu cận ở Nam Hải, chu cận ở Lĩnh Biểu, hoa hồng cận, hoa na đề cận, hoa phật tang, hoa trinh đồng, hoa dành dành
Hoa sơn trà, hoa thạch nam ba màu, hoa tỉ lư
Hoa mộc liên, hoa na già, hoa mộc lan
Hoa cây lạ, hoa hồng xanh biếc, hoa thích đồng
Hoa hoài phong, hoa trịch trục, hoa lăng tiêu
Sen chia nhánh, sen xòe ban đêm, hoa sen ngủ
Hoa sen xanh biếc, nhuộm hoa sen xanh, ba đóa sen điềm lành
Ngó sen, hạt sen, ấu kị
Ấu lăng
Hoa thân cỏ
Hoa tinh tiết
Ở huyện Hán Nguyên thuộc châu… (mất tên châu) (?) có hoa tinh tiết, cao cách mặt đất hai ba thước (thước: đơn vị đo chiều dài, thời ấy khoảng 30 cm), từng hàng từng hàng đều giống như cờ tiết (loại cờ có tua mà vua ban cho sứ giả, tướng soái làm vật tin). (Chép từ sách Đồ kinh huyện Hán Nguyên — sách địa chí có kèm bản đồ của huyện.)
Hoa dã tất mật
Dã tất mật có ở nước Phật Lâm (tức Đông La Mã), cũng có ở nước Ba Tư. Thân cây cao bảy tám thước, lá giống lá mai, bốn mùa đều tươi tốt ra hoa. Hoa có năm cánh, màu trắng, không kết hạt. Lúc hoa nở thì khắp đồng đều thơm, giống loại cây thơm chiêm đường ở Lĩnh Nam (vùng phía nam dãy Ngũ Lĩnh, nay là Quảng Đông, Quảng Tây). Người Tây Vực (các nước phía tây Trung Quốc) thường hái hoa ép lấy dầu, xoa lên rất thơm và trơn mượt.
Hoa đô thắng
Hoa đô thắng màu tía, có hai tầng cánh. Giữa lòng hoa có vài cánh cuộn lên như bông lau, nhụy vàng, cánh nhỏ.
Hoa thốc điệp
Hoa thốc điệp, các đóa hoa chụm lại thành một nhụy trông như gương sen, màu đỏ nhạt, có ở Ôn Châu.
Nhung quỳ
Nhung quỳ vốn là loài quỳ của đất Hồ (vùng các dân tộc phía bắc và phía tây) (?), còn có tên là hồ quỳ, giống cây quỳ. Cây to thì màu đỏ, có thể se sợi dệt thành vải; đốt thành tro dùng để ủ lửa lớn thì lâu không tắt. Có loại hoa nhiều tầng cánh.
Hoa kim đăng
Kim đăng còn có tên là cửu hình. Hoa và lá không bao giờ gặp nhau (hoa nở thì lá đã tàn, lá mọc thì hoa đã rụng). Người đời ghét nhà ai trồng loài này, nên nó còn có tên là "vô nghĩa thảo" (cỏ bạc nghĩa).
Hoa kim tiền
Hoa kim tiền: thời nhà Lương, các viên thuộc quan (viên chức giúp việc) ở Kinh Châu chơi song lục (một trò chơi cờ đi quân theo xúc xắc) đánh cược bằng tiền vàng; tiền hết thì lấy hoa kim tiền bù vào. Người họ Ngư (?) nói được hoa còn hơn được tiền.
Hoa tì thi sa
Tì thi sa còn có tên là "hoa tiền vàng giữa ban ngày", vốn có ở nước ngoài, năm Đại Đồng thứ hai đời Lương (năm 536) mới đến Trung Quốc. (Bảy loài hoa trên đều chép từ sách Dậu Dương tạp trở — sách ghi chép các chuyện lạ của Đoàn Thành Thức đời Đường.)
Hoa thân gỗ
Bàn về mẫu đơn
Người đời cho rằng hoa mẫu đơn mới có gần đây, có lẽ vì trong văn tập của các văn sĩ cuối đời Tùy không có bài ca, bài thơ nào về mẫu đơn. Nhưng Dương Tử Hoa có chỗ vẽ mẫu đơn rất rõ ràng, mà Tử Hoa là người Bắc Tề, như thế thì biết hoa mẫu đơn cũng đã có từ lâu rồi. (Chép từ sách Thượng thư cố thực.) Lại trong văn tập của Tạ Khang Lạc (tức nhà thơ Tạ Linh Vận đời Nam Triều) cũng nói ở trong rừng trúc, bên mép nước có nhiều mẫu đơn. Thế mà trong hơn bảy mươi quyển sách về cách trồng trọt đời Tùy lại không nói đến mẫu đơn, vậy là trong các loài hoa và cây thuốc đời Tùy không có nó. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Mẫu đơn trắng
Cuối niên hiệu Khai Nguyên đời Đường (713–741), Bùi Sĩ Yêm làm lang quan (viên quan trong các bộ của triều đình), vâng mệnh đi sứ U Châu, Ký Châu. Trên đường về, đến chùa Chúng Hương ở Phần Châu, ông được một cây mẫu đơn trắng, đem về trồng ở nhà riêng tại phường Trường Hưng. Trong niên hiệu Thiên Bảo (742–756), cây ấy thành thứ hoa lạ mà cả kinh đô kéo nhau đến ngắm. Danh sĩ thời ấy có bài thơ "Đến nhà quan cấp sự (chức quan xét duyệt chiếu chỉ, giấy tờ trình vua) họ Bùi xem mẫu đơn", bài thơ ấy tìm kiếm mà chưa thấy. Thái thường bác sĩ (chức quan có học vấn ở cơ quan coi lễ nhạc của triều đình) là Trương Thặng từng nghe Bùi tế tửu (người đứng đầu Quốc tử giám, trường học cao nhất của nhà nước) kể lại chuyện này. Lại Phòng Quản có nói rằng những cuộc thưởng mẫu đơn (?) thì Quản không được dự. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Mẫu đơn đỏ tía
Trong niên hiệu Chí Đức đời Đường (756–758), Mã bộc xạ (bộc xạ: chức quan đứng đầu Thượng thư tỉnh, ngang hàng tể tướng) cai quản trấn Thái Nguyên, mẫu đơn hai màu đỏ và tía mới được dời vào trồng trong thành. Đầu niên hiệu Nguyên Hòa (806–820) vẫn còn ít, nay thì nhiều ngang với nhung quỳ. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Mẫu đơn quầng xuôi quầng ngược
Chùa Hưng Đường ở Trường An có một cây mẫu đơn. Trong niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường, cây ấy nở một nghìn hai trăm đóa. Màu hoa có loại quầng xuôi, quầng ngược (màu loang đậm dần từ ngoài vào trong, hoặc ngược lại từ trong ra ngoài), có đỏ nhạt, tía thẫm, vàng, trắng, màu gỗ đàn…, chỉ không có màu đỏ thẫm. Lại có hoa mà giữa cánh không có vệt màu ở lòng hoa (?), có hoa nhiều tầng cánh, có hoa mặt rộng bảy tám tấc. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Mẫu đơn hợp hoan
Mẫu đơn ở viện của sư Tố trong chùa Hưng Thiện tại Trường An có màu đẹp tuyệt. Cuối niên hiệu Nguyên Hòa, một cành nở hoa hợp hoan (hai hoa dính liền vào nhau). (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Nhuộm hoa mẫu đơn
Ở triều Đường, Hàn Văn công Dũ (tức Hàn Dũ, nhà văn lớn đời Đường, "Văn công" là tên hiệu đặt sau khi mất) có một người cháu họ xa từ vùng Giang Hoài đến, tuổi còn rất trẻ. Hàn cho vào học viện học cùng con em trong nhà, nhưng con em đều bị cậu ta lăng nhục. Hàn biết chuyện, bèn đưa cậu sang một viện của nhà sư ở phía tây phố, bắt đọc sách.
Được hơn mười ngày, vị sư trụ trì coi việc chùa lại đến kêu rằng cậu ngông cuồng, lỗ mãng. Hàn vội gọi cậu về, trách rằng: "Hạng người hèn ngoài chợ lo kiếm cái ăn cái mặc còn có được một nghề sở trường, mày làm ăn như thế, rốt cuộc định thành cái thứ gì?" Người cháu lạy tạ, thong thả nói: "Cháu có một nghề, chỉ tiếc chú không biết." Nhân đó chỉ khóm mẫu đơn trước thềm mà nói: "Chú muốn hoa này màu xanh, tía, vàng hay đỏ, cháu đều làm theo được." Hàn rất lấy làm lạ, bèn cấp cho những thứ cần dùng để cậu thử.
Cậu dựng phên che kín khóm mẫu đơn, không cho ai nhìn trộm, rồi đào quanh bốn phía gốc, sâu đến tận rễ, rộng đủ cho một người ngồi. Cậu chỉ mang theo tử khoáng (một loại nhựa cây màu tía dùng làm thuốc nhuộm), khinh phấn (bột trắng chế từ thủy ngân) và chu hồng (son đỏ), sớm tối chăm bón rễ. Được bảy ngày thì lấp hố lại, thưa với chú: "Hoa sẽ nở chậm hơn một tháng." Lúc ấy là đầu mùa đông.
Mẫu đơn vốn màu tía, đến khi hoa nở thì thành màu vàng đỏ, viền lần lượt (?); mỗi đóa có một câu thơ, chữ màu tía rõ ràng, chính là vần đầu bài thơ Hàn công làm khi ra cửa ải: "Mây giăng núi Tần Lĩnh, nhà đâu tá? Tuyết phủ ải Lam Quan, ngựa chẳng đi", mười bốn chữ. Hàn vô cùng kinh ngạc. Người cháu bèn từ biệt về Giang Hoài, rốt cuộc không chịu ra làm quan. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Đào bỏ mẫu đơn
Giới quyền quý chơi bời ở Trường An chuộng mẫu đơn đã hơn ba mươi năm. Mỗi độ cuối xuân, xe ngựa chạy như điên, ai không đi ngắm hoa thì lấy làm xấu hổ. Các chùa, các đạo quán ở ngoài vòng các trạm canh của quân Kim Ngô (đội quân tuần phòng kinh thành) trồng mẫu đơn để kiếm lời, có gốc bán đến mấy vạn tiền. Cuối niên hiệu Nguyên Hòa, cháu của Hàn lệnh (?) mới đến Trường An, nhà riêng có mẫu đơn, liền sai đào bỏ đi, nói: "Ta há lại bắt chước bọn đàn bà trẻ con sao!" (Chép từ sách Quốc sử bổ.)
Hoa nguyệt quế
Nguyệt quế lá giống lá quế, hoa màu vàng nhạt, bốn cánh, nhụy xanh. Khi hoa nở rộ trông như cuống quả hồng. Có ở núi Tưởng Sơn. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Hoa mẫu quế
Mẫu quế lá to như lá trúc đắng, giữa lá có một đường gân như nét bút. Cuống hoa có lá ba cánh, đầu mỗi cánh chẻ làm hai nhánh; mặt ngoài màu vàng nhạt, gần chỗ chẻ thì màu đỏ nhạt. Hoa sáu cánh, màu trắng, lòng hoa nổi gồ lên như quả vải; cành màu tía. Có ở trong núi Vụ Châu. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Hoa quế
Hoa quế nở vào tháng ba, màu vàng chứ không trắng. Các bài thơ về núi Đại Dữu (?) đều khen hoa quế chịu được nắng, còn câu thơ của Trương Khúc Giang (tức Trương Cửu Linh, tể tướng, nhà thơ đời Đường) "Hoa quế mùa thu trong trắng" thì là nói sai. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Hoa hải thạch lựu
Nước Tân La (ở bán đảo Triều Tiên) có nhiều hoa hải hồng và hải thạch lựu. Lý Đức Dụ, người đất Tán Hoàng, đời Đường nói rằng các loài hoa trong tên có chữ "hải" (biển) đều từ phía đông bên kia biển đem về. Hoa Chương Xuyên hơi giống hải thạch lựu, năm đóa mọc chụm lại, lá hẹp mà dài, chồng nhiều lớp đỡ nhau (?) (đoạn này còn thiếu chữ).
Chu cận ở Nam Hải
Ở Nam Hải bốn mùa đều có hoa chu cận (dâm bụt đỏ), hoa nở quanh năm; nhưng mỗi cây nở chẳng qua mười, hai mươi bông, không thể nở chen chúc rực rỡ như trong tranh vẽ.
Chu cận ở Lĩnh Biểu
Hoa chu cận ở Lĩnh Biểu (tức vùng Lĩnh Nam, phía nam dãy Ngũ Lĩnh), thân và lá đều giống cây dâu, lá bóng mà dày, người phương nam gọi là phật tang. Thân cây cao thì (chép từ Dậu Dương tạp trở) cũng chỉ bốn năm thước, nhưng cành lá xum xuê. Từ tháng hai bắt đầu nở hoa, đến giữa mùa đông mới thôi.
Hoa màu đỏ thẫm, năm cánh, giống hoa thục quỳ lớn. Có một nhụy dài vượt lên khỏi cánh hoa, trên đính bụi vàng, ánh nắng chiếu vào lấp lánh, ngỡ như có lửa bốc lên. Một khóm mỗi ngày nở mấy trăm đóa, tuy nhiều mà vẫn đẹp, nhưng lại gần thì không có mùi thơm. Chiều rụng sáng nở, cắm cành xuống là sống, nên gọi là "cận" (tên ngụ ý hoa chỉ nở trong chốc lát) (?). Con gái dân miền ấy cũng hái đem bán, một đồng tiền được mấy chục đóa. Nếu không có hoa này thì hồng mai (?) chẳng lấy gì mà tô màu. (Chép từ sách Lĩnh biểu dị lục.)
Hoa hồng cận
Hồng cận ở Lĩnh Nam nở quanh năm từ tháng giêng đến tháng chạp, chỉ mùa thu và mùa đông thì hơi ít mà thôi. (Chép từ sách Lĩnh Nam dị vật chí.)
Hoa na đề cận
Hoa na đề cận màu tía, cánh hai tầng; tầng cánh ngoài cuộn lấy lòng hoa, giữa lòng hoa mọc lên một cuống cao hơn một tấc, đầu cánh chia làm năm như dải đai, trong cánh có nhụy tía, trên cuống có nhụy vàng.
Hoa phật tang
Đất Mân (nay là Phúc Kiến) có nhiều cây phật tang, cành lá giống cây dâu, chỉ có điều trên cành móc ra bầu hoa giống hoa ngô đồng, nụ dài hơn một tấc, trông như hoa nhiều tầng. Hoa cũng có loại màu vàng nhạt. Hoa ngô đồng ở phương nam có loại màu thẫm.
Hoa trinh đồng
Trinh đồng: đầu cành mọc ra những nhánh màu đỏ vàng, các nhánh lại mọc đối nhau hai bên, chia làm ba tầng. Hoa to như hoa cà tím, màu vàng, một cuống có năm sáu chục đóa.
Hoa dành dành
Các loài hoa ít có loại sáu cánh, chỉ có hoa dành dành là sáu cánh. Đào Trinh Bạch (tức Đào Hoằng Cảnh, đạo sĩ kiêm nhà nghiên cứu cây thuốc đời Lương) nói: hoa dành dành như cắt thành sáu cánh, quả như khắc bảy đường. Hoa rất thơm, tương truyền chính là hoa chiêm bặc của Tây Vực (loài hoa thơm thường được nhắc đến trong kinh Phật).
Hoa sơn trà
Sơn trà lá giống lá cây chè, cây cao hơn một trượng (khoảng ba mét), hoa to đầy một tấc, màu đỏ thắm, nở vào tháng chạp.
Hoa thạch nam ba màu
Hoa thạch nam ở núi Hành Sơn có ba màu: tía, xanh biếc và trắng, hoa to như hoa mẫu đơn; cũng có cây không ra hoa.
Hoa tỉ lư
Hoa tỉ lư ở Bạch Châu, hoa trông như lông chim. Chặt gỗ cây này làm củi thì đốt suốt ngày lửa không tàn.
Hoa mộc liên
Hoa mộc liên lá giống lá tân di (cây mộc lan tím), hoa có màu giống hoa sen. Có ở suối Minh Ngọc, Cung Châu cũng có.
Hoa na già
Hoa na già hình dạng như hoa tam xuân (?), không có lá, hoa màu trắng, lòng vàng, sáu cánh, theo thuyền buôn đường biển mà đến.
Hoa mộc lan
Trong niên hiệu Đại Hòa đời Đường (827–835), nhà một người dân ở phường Đôn Hóa, Trường An, có một cây mộc lan hoa màu đỏ thẫm. Về sau người trông nhà cho Lý Bột, quan Quan sát sứ (chức quan giám sát, cai quản một vùng gồm nhiều châu) Quế Châu, bỏ ra năm nghìn tiền mua cây ấy. Nhà ở phía bắc sông, qua một năm thì hoa thành màu tía.
Hoa cây lạ
Vệ công Lý Đức Dụ đời Đường từng được một cây lạ, mùa xuân nở hoa màu tía. Tôi (người soạn sách) nghĩ trong các loài cây, loại trong một năm ra hoa như thế chỉ có mộc lan (?).
Hoa hồng xanh biếc
Người bán hoa cây ở Lạc Dương nói rằng nơi sâu trong núi Tung Sơn có hoa hồng màu xanh biếc, nhưng nay thì mất rồi. (Từ hoa na đề cận trở xuống đều chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Hoa thích đồng
Hoa thích đồng (cây vông) so với trong tranh vẽ thì không giống. Gỗ cây dùng làm vật liệu. Tháng ba, tháng tư ra lá dày đặc, sau đó có hoa đỏ mọc xen giữa các lá, chỉ ba năm chùm, không được như trong tranh vẽ là hoa đỏ thắm đầy cây. (Viên thuộc quan bị giáng chức (?) là Trần Khứ Tật nhà ở đất Mân, nhân nói chuyện về phong vật miền ấy, Khứ Tật nói thích đồng ở Tuyền Châu đất Mân lá xanh mà hoa đỏ, chùm hoa rực rỡ soi sáng mọi vật (?), khác hẳn thứ ở Phiên Ngung (nay là Quảng Châu). Mới biết thứ được vẽ ở đây thực ra là giống ở đất Mân, chứ không phải giống mọc ở Nam Hải. Chép từ sách Đầu hoang tạp lục.)
Hoa hoài phong
Trong vườn Lạc Du tự mọc cây hoa hồng, dưới gốc có nhiều cỏ mục túc (cỏ linh lăng, dùng làm cỏ nuôi ngựa), còn gọi là hoài phong ("ôm gió"); người thời ấy có kẻ gọi là quang phong ("gió ánh sáng"). Gió thổi qua đám cỏ thường xào xạc, nắng chiếu vào hoa thì ánh lên rực rỡ, nên gọi là "mục túc hoài phong". Người đất Mậu Lăng gọi là liên chi thảo (cỏ liền cành). (Chép từ sách Tây Kinh tạp ký.)
Hoa trịch trục
Hoa ở phương nam phần nhiều màu đỏ, đó cũng là màu của phương ấy (theo thuyết ngũ hành, phương nam ứng với màu đỏ). Trong số đó hoa trịch trục (hoa đỗ quyên) là đẹp hơn cả. Phía bắc dãy Ngũ Lĩnh thỉnh thoảng cũng có, nhưng không nhiều bằng phương nam. Trong các khe núi đâu đâu cũng mọc, tháng hai khi hoa nở thì rực sáng như lửa, hơn một tháng chưa tàn. (Chép từ sách Lĩnh Tây dị vật chí.)
Hoa lăng tiêu
Nước sương đọng trong hoa lăng tiêu làm hại mắt người. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Sen chia nhánh
Thời Hán Minh Đế, trong ao có sen chia nhánh, một cuống bốn lá, trông như những chiếc lọng đặt sóng đôi, hạt như ngọc trai, có thể làm đồ trang sức đeo trên người. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Sen xòe ban đêm
Thời Hán Linh Đế có sen xòe ban đêm, một cuống bốn bông, lá ban đêm thì xòe ra, ban ngày thì cuộn lại. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Hoa sen ngủ
Sen ngủ: ở Nam Hải có sen ngủ, ban đêm hoa cúi xuống chìm vào trong nước.
Hoa sen xanh biếc
Thái phó (một trong ba chức quan tôn quý bậc nhất triều đình), tướng quốc (tể tướng) Lư công của nhà Đường, khi còn đi thi, ở nhờ trong một ngôi nhà vườn tại huyện An Phong, Thọ Châu. Ông từng dạo chơi hồ Thược Pha, thấy một người làng đi đốn củi cầm một đóa sen màu xanh biếc. Ông ngạc nhiên hỏi, người ấy đáp: "Hái được trong hồ." Về sau Lư công làm tòng sự (thuộc quan giúp việc) ở Chiết Tây, nhân đi sứ vùng Hoài, kể chuyện ấy với Thái úy (chức quan võ cao nhất) Vệ công Lý Đức Dụ. Đức Dụ sai người đi tìm ở hồ Thược Pha thì không có; lại tìm khắp các bến bãi ven sông, rốt cuộc cũng không được, mới biết đóa hoa lúc trước hẳn là vật thần kỳ. (Chép từ Thượng thư cố thực.)
Nhuộm hoa sen xanh
Cháu của Hàn Văn công Dũ đời Đường có tài lạ về trồng hoa. Tôi nghe chuyện ấy từ quan cấp sự Đỗ Nhụ Hưu. Lại ở Hồ Châu có một nhà thợ nhuộm, trong ao mọc hoa sen xanh. Quan thứ sử (người đứng đầu một châu) sai thu hạt sen mang về kinh, trồng trong ao hồ, nhưng có hạt lại biến thành sen đỏ. Lấy làm lạ, ông bèn viết thư hỏi người thợ nhuộm.
Thợ nhuộm đáp: "Nhà tôi từ đời ông (?) đời đời làm nghề chum chàm (vại ngâm lá chàm để nhuộm màu xanh), từng ngâm hạt sen dưới đáy chum, đợi qua năm tháng mới đem trồng. Nếu lấy hạt của hoa sen xanh đã trồng ra ấy mà làm giống thì nó sẽ thành đỏ, ấy là trở về bản chất cũ, có gì lạ đâu." Rồi gửi những hạt sen đã ngâm cho ông. Đạo sĩ Thân Khuông Đồ lại thấy người ta lấy phân gà trộn với đất vun gốc khóm thược dược, những cây hoa đỏ nhạt đều thành đỏ thẫm; việc nhuộm làm đổi màu hoa như thế càng tin là có thật.
Khi Tiên chủ họ Vương của nước Thục giả (chính quyền Thục tự xưng đế, sử gọi là không chính thống) sắp băng hà, năm ấy hoa sa la ở núi Nga Mi đều nở hoa trắng. Lại trước khi Văn Hiến vương nước Kinh mất mấy năm, các ngòi lạch, hào thành đều nở sen trắng. Một đằng là được nhuộm do các thứ cùng loại cảm ứng nhau, một đằng là hiện ra làm điềm dữ, còn gì mà ngờ nữa.
Ba đóa sen điềm lành
Khi vua Thục giả tiếm ngôi (tự xưng đế trái phép), các bậc công thần quyền quý đua nhau dựng dinh thự lớn. Riêng Trung thư lệnh (người đứng đầu Trung thư tỉnh, cơ quan soạn chiếu lệnh) của Thục giả là Triệu Đình (?) dựng nhà phía nam, nhà phía bắc, nghìn xà vạn đấu củng (đấu củng: các khối gỗ đỡ mái trong kiến trúc cổ), mọi thứ xa hoa lộng lẫy không ai sánh bằng. Phía sau tựa vào ao Giang Độc, trong ao có hai hòn đảo nhỏ; bèn xây đá quanh bốn bờ ao, trồng khắp dương liễu rủ, có chỗ xen phù dung thân gỗ; trong ao trồng sen.
Mỗi khi đến mùa hè, mùa thu, hoa nở cá nhảy, dưới bóng liễu có kẻ sĩ cầm sách, có người buông cần câu, có người cầm như ý (vật cầm tay cán cong, đầu như cái nấm linh chi, dùng để trang sức), có người cầm phất trần đuôi hươu (vật kẻ sĩ thường cầm khi đàm luận), có người bàn thơ luận đạo. Một hôm, ở góc bờ có một cuống sen trên chia làm hai nhánh, nở hai đóa. Người thời ấy gọi đó là buổi thái bình vô sự; trai gái thơm tho kéo đến tha hồ ngắm, rất đông. Triệu Đình vẽ tranh dâng lên, vua Thục khen ngợi; người làm bài hát, ngâm vịnh lúc ấy không ít.
Chẳng bao lâu, trong vườn cấm của vua có một cuống sen chia nhánh nở ba đóa. Vua Thục mở tiệc, mời quần thần đến thưởng ngoạn. Bấy giờ từ các từ thần (quan văn chuyên soạn văn từ cho vua) trở xuống đều dâng thơ. Đương thời có người hiếu sự đem vẽ thành tranh, đến nay vẫn còn truyền lại.
Ngó sen
Tô Châu dâng ngó sen, loại ngon nhất gọi là "thương hà ngẫu" (ngó của cây sen bị hại lá). Có người bảo đó là tên giống sen, có người bảo vì lá ngọt nên bị sâu cắn, có người bảo người ta cố ý làm hại lá để rễ lớn lên. Gần đây người ta trồng nhiều loại sen nhiều tầng, trong gương sen lại mọc ra hoa, cũng rất lạ. (Chép từ Quốc sử bổ.)
Hạt sen
Thạch liên (hạt sen già, vỏ cứng như đá) bỏ vào nước thì chìm, chỉ khi nấu với nước muối mặn mới nổi lên được. Chim nhạn ăn hạt ấy, theo phân rơi trong núi, trăm năm không hỏng. Tương truyền quả dẻ rơi xuống nước thì hóa thành sen. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Ấu kị
Kị còn có tên là thủy thái, lại có tên là tiển đài. Trong hồ Côn Minh của Hán Vũ Đế có loại ấu rễ nổi, rễ trồi lên mặt nước, lá chìm dưới sóng, cũng gọi là thanh thủy kị. Ở Huyền Đô (?) có loại kị màu xanh biếc, hình như con gà đang bay, gọi là phiên kê kị (ấu gà lật); tiên nhân Phù Bá Tử thường hái nó. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Ấu lăng
Về kị, người nay chỉ gọi chung là "kị lăng"; các sách giải nghĩa cây cỏ cũng không phân biệt. Chỉ có sách Vũ Lăng ký của Ngũ An Bần (?) nói: loại bốn sừng gọi là kị, loại hai sừng gọi là lăng. Nay ở Tô Châu, loại ấu gãy lưng phần nhiều có hai sừng. Ở Kinh Châu có một nhà sư tặng Đoàn Thành Thức một đấu ấu thành Dĩnh, ba sừng mà không có gai nhọn, có thể cầm vò trong tay. (Chép từ Dậu Dương tạp trở.)
Thái Bình quảng ký, quyển 409.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn gom các sách cổ, do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video