Thiên 414 — Quyển 414

 Thái Bình quảng ký, quyển 414

 Cỏ cây, phần chín

 Hương liệu và cây thuốc

 Hương thuyên vu, Tam danh hương (hương ba tên), Ngũ danh hương (hương năm tên)

 Trầm hương, Long não hương, An tức hương

 Một cây năm hương, Ha lê lặc, Bạch đậu khấu

 Tề hương, Vô thạch tử, Tử phòng

 A ngùy, Tất bát, Hồ tiêu

 A bột sâm, Sơn (?), Ma hoàng

 Kinh tam lăng

 Phục nhĩ (uống, ăn các vị thuốc để bồi dưỡng thân thể, sống lâu, cầu thành tiên)

 Uống tùng chi (nhựa thông), Ăn nhị hoa thông, Được ban phục linh

 Uống phục linh, Uống xương bồ, Uống quế

 Ăn quả chử, Uống ngũ vị tử, Ăn truật

 Uống nhựa đào, Uống địa hoàng, Uống viễn chí

 Uống thiên môn đông, Uống nước đầm Cúc, Uống nước hang Cam Cúc, Ăn hoàng tinh

 Hương liệu và cây thuốc

 Hương thuyên vu

 Thời Yên Chiêu Vương (vua nước Yên thời Chiến Quốc), có nước Ba Dặc dâng hương thuyên vu. Nếu đốt lên thì mùi bám vào áo suốt cả tháng không hết. Đất đá ở nơi nó chạm tới đều thơm. Đi qua chỗ cây mục cỏ thối thì cây cỏ đều tươi tốt trổ hoa. Dùng nó hun xương khô thì da thịt mọc lại. (Trích sách Độc dị chí)

 Tam danh hương

 Đời Hán, Ung Trọng Tử dâng các thứ hương của vùng Nam Hải, được phong làm úy (chức quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong một huyện) huyện Phù Dương; người đương thời gọi ông là "hương úy" (viên úy nhờ hương mà làm quan). Quận Nhật Nam (quận thời Hán, ở vùng miền Trung Việt Nam ngày nay) có chợ hương, là nơi lái buôn mua bán các thứ hương. Quận Nam Hải có thôn chuyên làm hương. Quận Nhật Nam có rừng hương rộng nghìn mẫu, các thứ hương danh tiếng đều mọc ở đó. Hương Châu ở quận Chu Nhai (đảo Hải Nam ngày nay); trên bãi cù lao ấy sinh ra nhiều thứ hương lạ, thường không biết tên. Có thứ hương thông nghìn năm, mùi bay xa mười dặm, cũng gọi là tam danh hương.

 Ngũ danh hương

 Tụ Quật châu ở giữa biển phía tây, nằm về phương Thân (?). Trên châu có một cây lớn giống cây phong, lá thơm, mùi bay xa mấy trăm dặm; gọi là cây Phản hồn (cây gọi hồn người chết trở về). Gõ vào thân cây thì cây cũng tự phát ra tiếng, như tiếng bò rống; ai nghe thấy cũng tim đập thình thịch, tinh thần kinh hãi. Chặt lấy lõi rễ, nấu trong nồi ngọc lấy nước cốt, lại đun lửa cô đặc cho như mạch nha đen, có thể vo thành viên. Thứ ấy gọi là Kinh tinh hương, có người gọi là Chấn linh hoàn, có người gọi là Phản sinh hương, có người gọi là Nhân điểu tinh hương, có người gọi là Khước tử hương (hương đẩy lùi cái chết). Một thứ mà có năm tên, quả là vật thiêng. Mùi hương bay xa mấy trăm dặm; xác người chết nằm dưới đất, ngửi thấy mùi liền sống lại. (Trích Thập châu ký)

 Trầm hương

 Đường Thái Tông hỏi Phùng Áng, thủ lĩnh Cao Châu: "Nhà khanh cách chỗ có trầm hương xa hay gần?" Áng đáp: "Ngay quanh nhà thần đã có trầm hương. Nhưng cây còn sống thì không thơm, chỉ cây đã mục mới bắt đầu thơm." (Trích Quốc sử toản dị)

 Long não hương

 Long não hương sản ở nước Bà Lợi, người Bà Lợi gọi là "cá bất bà luật"; cũng có ở nước Ba Tư. Cây cao tám, chín trượng (trượng: đơn vị đo chiều dài, khoảng hơn ba mét), to sáu, bảy vi (vi: một vòng ôm hai tay). Lá tròn, mặt sau trắng, không có hoa quả. Cây có loại béo loại gầy; loại gầy cho ra cao bà luật. Hương nằm trong lõi cây; chặt ngang thân rồi bổ ra mà lấy. Cao từ đầu cây chảy ra, người ta đẽo một cái hõm để hứng. Dùng làm thuốc thì có cách riêng. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 An tức hương

 An tức hương sản ở nước Ba Tư, người Ba Tư gọi là "tịch tà" (trừ tà). Cây cao ba trượng, vỏ màu vàng đen, lá có bốn góc, qua mùa rét không rụng. Tháng hai nở hoa màu vàng, nhụy hơi xanh biếc, không kết quả. Rạch vào lá (?) thì nhựa chảy ra như mạch nha, gọi là an tức hương. Tháng sáu, tháng bảy nhựa đông cứng lại thì lấy. Đốt lên thì thông được với thần linh, trừ được mọi điều ác. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Một cây năm hương

 Một cây cho năm thứ hương: rễ là chiên đàn (gỗ đàn hương), đốt thân là trầm hương, hoa là kê thiệt hương (đinh hương), lá là hoắc hương, nhựa là huân lục hương (nhũ hương). (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Ha lê lặc

 Cao Tiên Chi (tướng nhà Đường) đi đánh nước Đại Thực (đế quốc Ả Rập), được một quả ha lê lặc (quả kha tử, một vị thuốc) dài năm, sáu tấc. Lúc đầu ông để nó vào dải vải quấn bụng, liền thấy đau bụng, rồi đi lỏng hơn mười lần. Ban đầu ông cho rằng quả ha lê lặc làm hại mình, định vứt đi, bèn đem hỏi một vị trưởng lão người Đại Thực. Trưởng lão nói: "Vật này ai mang theo người thì mọi bệnh đều tiêu; đi lỏng là thải những thứ độc ra ngoài mà thôi." Tiên Chi rất quý nó. Cuối năm Thiên Bảo ông bị giết, quả ấy cũng mất, không biết ở đâu. (Trích Quảng dị ký)

 Bạch đậu khấu

 Bạch đậu khấu sản ở nước Gia Cổ La, người ở đó gọi là "đa cốt". Cây có hình dáng như cây chuối, lá giống cây đỗ nhược, cao tám, chín thước, mùa đông mùa hè đều không rụng lá. Hoa màu vàng nhạt, hạt kết thành chùm như chùm nho. Hạt mới ra thì hơi xanh, chín thì chuyển sang trắng. Tháng bảy hái. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Tề hương

 Tề hương sản ở nước Ba Tư, người nước Phất Lâm (Đông La Mã) gọi là "đính bột lê đà". Cây cao một trượng, chu vi hơn một thước; vỏ màu xanh, mỏng mà rất bóng sạch; lá giống lá cây a ngùy, cứ ba lá mọc ở đầu cành; không có hoa quả. Người Tây Vực thường chặt cây vào tháng tám, đến tháng chạp cây lại đâm cành mới rất tươi tốt; nếu không chặt bỏ thì cây khô chết. Tháng bảy chặt cành thì có nhựa vàng chảy ra, trông như mật, hơi có mùi thơm; đựng vào vò (?) dùng làm thuốc chữa được trăm bệnh. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Vô thạch tử

 Vô thạch tử sản ở nước Ba Tư, người Ba Tư gọi là "ma tặc". Cây cao sáu, bảy trượng, chu vi tám, chín thước; lá giống lá đào mà dài hơn. Tháng ba nở hoa màu trắng, nhụy hơi đỏ. Quả tròn như viên đạn, lúc đầu xanh, chín thì vàng trắng. Quả bị sâu ăn thủng lỗ là quả đã chín đúng độ; quả vỏ không có lỗ thì dùng làm thuốc. Cây ấy năm này ra vô thạch tử, năm sau ra bạt lũ tử; bạt lũ tử to bằng ngón tay, dài ba tấc, có vỏ cứng, nhân bên trong giống nhân hạt dẻ màu vàng, ăn được. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Tử phòng

 Tử phòng (cánh kiến đỏ) sản ở nước Chân Lạp (Campuchia xưa), người Chân Lạp gọi là "lặc trú"; cũng có ở nước Ba Tư. Cây cao một trượng, cành lá rậm rạp, lá giống lá quýt, qua mùa đông không rụng. Tháng ba nở hoa màu trắng, không kết hạt. Khi trời có sương mù dày, hoặc mưa thấm ướt cành, thì trên cành liền sinh ra tử phòng. Sứ giả nước Ba Tư là Ô Hải và Sa Lợi Thâm đều nói như vậy. Sứ giả nước Chân Lạp là chiết xung đô úy (chức võ quan nhà Đường, đứng đầu một phủ binh) Thiệp Môn Đà Sa Ni Bạt Đà thì nói: kiến tha đất lên cây làm tổ, đất tổ kiến gặp mưa sương thì đọng kết lại mà thành tử phòng. Tử phòng của nước Côn Lôn là tốt nhất, của nước Ba Tư kém hơn. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 A ngùy

 A ngùy (một loại nhựa cây có mùi hắc, dùng làm thuốc) sản ở nước Già Xà Na, tức là Bắc Thiên Trúc (miền bắc Ấn Độ); người Già Xà Na gọi là "hình ngu". Cũng có ở nước Ba Tư, người Ba Tư gọi là "a ngu tiệt". Cây cao tám, chín trượng, vỏ màu xanh vàng. Tháng ba ra lá, lá hình như tai chuột, không có hoa quả. Chặt cành thì nhựa chảy ra như mạch nha, để lâu thì đông cứng lại. Nhà sư Biến người nước Phất Lâm cũng nói như vậy. Nhà sư Đề Bà người nước Ma Già Đà thì nói: lấy nhựa ấy trộn với bột gạo, bột đậu mà làm thành a ngùy. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Tất bát

 Tất bát (một loại tiêu dài, dùng làm gia vị và làm thuốc) sản ở nước Ma Già Đà, người ở đó gọi là "tất bát lê"; người nước Phất Lâm gọi là "a lê ha đà". Cây non cao ba, bốn thước, thân nhỏ như chiếc đũa, lá giống lá diếp cá, quả giống quả dâu tằm. Tháng tám hái. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Hồ tiêu

 Hồ tiêu sản ở nước Ma Già Đà, người ở đó gọi là "muội lý chi". Cây mọc thành dây leo, thân rất mềm yếu, lá dài tấc rưỡi. Có những cành nhỏ dài ngang với lá, trên cành kết quả, từng đôi đối nhau. Lá cây sáng thì mở ra, tối thì khép lại; khi khép thì bọc quả vào trong lá. Quả trông giống hạt hoa tiêu của Trung Quốc, rất thơm và cay. Tháng sáu hái. Ngày nay làm các món thịt trong mâm cỗ kiểu người Hồ (người nước ngoài phía tây) đều dùng đến nó. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 A bột sâm

 A bột sâm sản ở nước Phất Lâm, cây cao hơn một trượng, vỏ màu xanh trắng, lá nhỏ mọc từng đôi đối nhau. Hoa giống hoa cây củ cải, màu vàng tươi; quả giống hạt hồ tiêu, màu đỏ. Chặt cành thì nhựa chảy ra như dầu, đem bôi hắc lào, ghẻ lở thì không chỗ nào không khỏi. Dầu ấy rất quý, giá đắt đến nghìn vàng. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Sơn (?)

 Trong địa phận huyện Hy Mục có nhiều sơn (?). Sách Bản thảo (sách ghi chép về các vị thuốc) nói: thứ mọc ở sườn phía bắc của núi phía nam gọi là thự dự (củ mài, tức hoài sơn) (?), có tác dụng tiêu khí, làm khí uất trong người thông xuống, bồi bổ ngũ tạng (năm cơ quan chính trong người theo y học cổ: tim, gan, tỳ, phổi, thận). (Trích Nam Việt chí)

 Ma hoàng

 Ma hoàng (một loại cây thuốc) nở hoa ở đầu thân, hoa nhỏ màu vàng, mọc thành cụm. Quả giống quả phúc bồn tử (một loại mâm xôi), ăn được. Đến mùa đông thì khô chết như cỏ, sang xuân lại xanh trở lại. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Kinh tam lăng

 Đời Đường, cha của Bùi Đồng người Hà Đông bị đau bụng mấy năm, đau không chịu nổi. Ông dặn con rằng: "Sau khi ta chết, nhất định phải mổ lấy cái bệnh của ta ra." Người con làm theo, lấy ra được một vật to như dải thịt nai khô, đem treo lên, lâu ngày thì khô lại. Có người khách lấy trộm, thấy nó cứng như xương, gọt ra thì vân hoa sáng rực, bèn làm cán cho con dao nhỏ đeo bên người. Một lần đi đường, khách thả ngựa, rút dao cắt cỏ tam lăng rồi ngồi lên trên, thì cán dao tan hết thành nước. Khách lấy làm lạ, quay về hỏi Đồng. Đồng khóc, kể lại đầu đuôi. Về sau ai mắc bệnh giống như thế, uống nước cốt cỏ tam lăng phần nhiều đều công hiệu. (Trích Triều dã thiêm tái)

 Phục nhĩ

 Uống nhựa thông

 Ở Thượng Đảng có người tên Triệu Cù mắc bệnh hủi (bệnh phong) nhiều năm, chữa đủ cách không khỏi, sắp chết. Có người bảo: chi bằng nhân lúc còn sống đem bỏ đi, nếu không thì về sau con cháu sẽ lây truyền cho nhau. Người nhà bèn mang lương thực đưa anh đi, để anh ở trong một hang núi. Cù ở trong hang, tự oán mình bất hạnh, ngày đêm than thở khóc lóc.

 Trải qua nhiều ngày, có một vị tiên đi qua cửa hang, thương xót mà hỏi han đầu đuôi. Cù biết đó là người khác thường, bèn dập đầu kể hết, xin được thương cứu. Vị tiên cho anh một túi thuốc, dạy cách uống. Cù uống chừng trăm ngày thì mụn nhọt lành hẳn, sắc mặt đầy đặn tươi vui, da dẻ bóng như ngọc. Vị tiên lại đi qua thăm, Cù tạ ơn đã cứu mình sống lại, xin phương thuốc. Vị tiên bảo: "Đây chỉ là nhựa thông thôi. Trong núi này còn rất nhiều thứ ấy; ngươi đem luyện mà uống thì có thể sống lâu không chết."

 Cù bèn trở về nhà. Người nhà lúc đầu tưởng là ma, vô cùng kinh ngạc; anh bèn kể hết sự tình. Từ đó anh uống nhựa thông không ngừng, thân thể ngày càng nhẹ, sức lực tăng gấp trăm lần, leo núi cao, vượt chỗ hiểm suốt ngày không mỏi. Đến một trăm bảy mươi tuổi mà răng không rụng, tóc không bạc.

 Một đêm nằm ngủ, anh bỗng thấy trong nhà có ánh sáng to bằng tấm gương, hỏi người bên cạnh thì ai cũng nói không thấy. Lâu dần ánh sáng to ra, cả căn phòng sáng như ban ngày. Ban đêm anh lại thấy trên mặt mình có hai người con gái đẹp, cao chừng hai, ba tấc, mặt mũi đầy đủ, chỉ có điều nhỏ bé, chơi đùa giữa miệng và mũi anh. Như thế gần một năm, hai cô gái dần lớn lên bằng người thật, đứng bên cạnh anh. Anh lại thường nghe tiếng đàn cầm, đàn sắt, vui vẻ cười một mình. Anh sống ở trần gian hơn hai trăm năm, sắc mặt vẫn như trẻ nhỏ, rồi ôm một con nghé vào núi đi mất, chắc hẳn đã thành địa tiên (bậc tiên còn ở lại nơi trần thế, chưa bay lên trời).

 Người thời ấy nghe nói Cù uống nhựa thông được như vậy, liền tranh nhau uống. Người có sức thì dùng xe chở, dùng lừa thồ (?), chất đầy cả nhà. Nhưng người uống lâu nhất cũng không quá một tháng, chưa thấy lợi ích lớn là bỏ ngay. Người có chí bền thật khó được như thế. (Trích Bão Phác Tử)

 Ăn nhị hoa thông

 Sách Độn giáp kinh (sách về thuật độn giáp, phép tính thời giờ, phương hướng để tránh điều dữ, ẩn thân) nói: "Vùng đất cát có phúc, nền cũ của Vân Dương, có thể ở ẩn." Vân Dương thị là một vị tiên thời xưa. Sách Phương ký nói: cách núi Nam Nhạc trăm dặm có một phúc địa (vùng đất lành nơi tiên ở, theo Đạo giáo), có cây thông cao một nghìn thước, chu vi mấy tầm (tầm: đơn vị đo dài, bằng tám thước), nhị hoa ngọt, tiên nhân có thể ăn được. Tương truyền những người tu luyện theo phép ăn uống thuốc tiên thường hái nhựa của cây thông này mà dùng; nó không đắng chát, khác hẳn thông ở các nơi khác. (Trích Thập đạo ký)

 Được ban phục linh

 Thẩm Ước dâng biểu tạ ơn Thủy An Vương đã ban cho một củ phục linh (một loại nấm mọc bám ở rễ cây thông, dùng làm thuốc) nặng mười hai cân tám lạng. (Trích Dậu Dương tạp trở)

 Uống phục linh

 Nhậm Tử Quý uống phục linh mười tám năm, được tiên nhân và ngọc nữ (tiên nữ) đến theo hầu. Ông có thể lúc ẩn lúc hiện, không còn ăn ngũ cốc nữa; các vết sẹo do cứu (đốt ngải trên huyệt để chữa bệnh) đều biến mất, mặt mũi thân thể sáng như ngọc. (Trích Bão Phác Tử)

 Uống xương bồ

 Hàn Chúng uống xương bồ (một loại cỏ thuốc mọc ở nơi ẩm, có rễ thơm) mười ba năm, trên người mọc lông; mỗi ngày đọc sách hàng vạn chữ đều thuộc lòng; mùa đông cởi trần mà không rét. Lại nói: xương bồ phải lấy loại mọc trên đá, mỗi tấc có từ chín đốt trở lên; loại hoa tím là tốt nhất. (Trích Bão Phác Tử)

 Uống quế

 Triệu Tha Tử uống quế hai mươi mốt năm, trên người mọc lông, mỗi ngày đi được năm trăm dặm, sức nâng nổi nghìn cân. (Trích Bão Phác Tử)

 Ăn quả chử (chữ "chử" này cũng như chữ "chử" chỉ cây dó giấy)

 Quả cây chử, loại màu đỏ, ăn trong một năm thì người già trẻ lại, khiến người nhìn thấu suốt được (?). Xưa có đạo sĩ Lương Khoảnh, bảy mươi tuổi mới bắt đầu ăn, rồi càng ngày càng trẻ ra; đến một trăm bốn mươi tuổi vẫn viết chữ được trong đêm tối, chạy kịp ngựa phi, sau vào núi Thanh Long đi mất. (Trích Bão Phác Tử)

 Uống ngũ vị tử

 Di Môn Tử ăn uống ngũ vị tử (một loại quả dùng làm thuốc, có đủ năm vị) sáu mươi năm, sắc mặt như tiên nữ, xuống nước không ướt, vào lửa không bỏng. (Trích Bão Phác Tử)

 Ăn truật

 Họ Văn ở Nam Dương kể rằng tổ tiên mình vào cuối đời Hán gặp loạn lớn, trốn vào núi Hồ, đói khốn sắp chết. Có một người dạy ông ăn truật (một loại cây có củ dùng làm thuốc bổ), ông bèn không đói nữa. Mười năm sau ông mới về quê, sắc mặt trẻ hơn, sức lực khỏe hơn trước. Ông tự kể khi ở trong núi, thân thể nhẹ đến mức muốn nhảy lên, leo cao đi chỗ hiểm cả ngày không mỏi, đi trong băng tuyết mà hoàn toàn không thấy rét. Ông thường thấy trên một vách đá cao có mấy người ngồi đối nhau đánh cờ, có người đọc sách; họ cúi xuống nhìn ông. Ông nghe họ hỏi nhau: "Có thể gọi người này lên không?" Một người đáp: "Chưa được."

 Lâm Tử Minh uống truật mười một năm, tai dài năm tấc, thân nhẹ như bay, có thể nhảy qua vực sâu, khe núi rộng hơn hai trượng. (Trích Bão Phác Tử)

 Uống nhựa đào

 Nhựa cây đào ngâm với tro gỗ dâu rồi uống thì trăm bệnh đều khỏi. Uống lâu ngày thì thân thể phát ra ánh sáng, ở chỗ tối ban đêm mà sáng như trăng mọc. Uống nhiều thì có thể đoạn cốc (nhịn hẳn cơm gạo ngũ cốc, một phép tu luyện của người cầu tiên). (Trích Bão Phác Tử)

 Uống địa hoàng

 Sở Tử uống địa hoàng (một loại cây có củ dùng làm thuốc bổ máu) tám năm, ban đêm nhìn thấy được như có ánh sáng, tay giương nổi cả nỏ xe (loại nỏ lớn đặt trên xe, thường phải nhiều người mới kéo được). (Trích Bão Phác Tử)

 Uống viễn chí

 Lăng Dương Tử Trọng uống viễn chí (một loại cây có rễ dùng làm thuốc, tương truyền giúp tăng trí nhớ) hai mươi năm, sinh được hai mươi bảy người con, mở sách ra xem gì thì không bao giờ quên. (Trích Bão Phác Tử)

 Uống thiên môn đông

 Đỗ Tử Vi uống thiên môn đông (một loại cây có củ dùng làm thuốc bổ) tám mươi năm, các thê thiếp sinh cho ông một trăm bốn mươi người con, mỗi ngày ông đi được hai trăm dặm. (Trích Bão Phác Tử)

 Uống nước đầm Cúc

 Đầm Cúc ở Kinh Châu, quanh nguồn nước có hoa cúc thơm mọc phủ kín bờ, nước thấm từ đó ra rất ngọt. Trong hang sâu có hơn ba mươi nhà, không đào được giếng, đều uống nước này. Người thọ bậc cao thì sống hai, ba trăm tuổi, bậc giữa thì hơn trăm tuổi; ai chỉ sống đến bảy, tám mươi thì vẫn bị coi là chết yểu. Hoa cúc làm thân thể nhẹ nhõm, tăng thêm khí lực, khiến người sống lâu, điều đó đã có chứng nghiệm. (Trích Thập châu ký)

 Uống nước hang Cam Cúc

 Trong núi thuộc huyện Lịch, quận Nam Dương, có dòng nước hang Cam (hang nước ngọt). Nước ngọt là vì hai bên bờ phía trên hang đều mọc cúc ngọt, hoa cúc rơi xuống nước, trải qua nhiều đời lâu dài nên vị nước biến đổi. Dân ở ven hang đều không đào giếng, mọi người đều uống nước hang Cam; ai uống cũng sống lâu, người thọ cao thì một trăm bốn, năm mươi tuổi, người thấp cũng không dưới tám, chín mươi, không có ai chết yểu; đó là nhờ sức của hoa cúc này.

 Trước kia, Tư không (một trong ba chức quan cao nhất triều đình, coi việc xây dựng, thủy lợi) Vương Sướng, Thái úy (một trong ba chức quan cao nhất, coi việc quân sự) Lưu Khoan, Thái phó (chức quan cao cấp, làm thầy dạy và cố vấn cho vua) Ngỗi, đều từng làm Thái thú (quan đứng đầu một quận) Nam Dương. Mỗi khi đến nhậm chức, các ông thường sai huyện Lịch mỗi tháng đưa đến bốn mươi hộc (hộc: đơn vị đong, khoảng mười đấu) nước hang Cam để dùng nấu ăn và uống. Các vị ấy phần nhiều mắc chứng phong tý (bệnh tê đau tay chân, khớp xương) và chứng choáng váng, đều được khỏi. Nhưng họ không được hưởng lợi ích lớn như những người dân ở trên hang Cam, những người từ lúc mới sinh đã ăn uống nước này.

 Lại nữa, hoa cúc và hoa ý (một loại cúc dại vị đắng) trông giống nhau, chỉ phân biệt được bằng vị ngọt hay đắng: cúc thì ngọt, ý thì đắng; tục ngữ có câu "đắng như hoa ý" chính là nói vậy. Nay nhiều nơi có cúc dùng để tiến cống, nhưng số lượng ít, phần nhiều mọc ở ven nước. Núi Câu Thị và huyện Lịch là nhiều nhất. Các phương thuốc tiên có nói đến bạch tinh, canh sinh, chu doanh, thật ra đều là một thứ cúc, chỉ vì rễ, thân, hoa, quả mà có tên khác nhau. Lời nói về nó rất hay, nhưng gần đây người uống hầu như không thấy hiệu quả, chính là vì không có được cúc thật. Nước hang Cam Cúc mang khí vị phương nam, vốn chưa đáng kể gì, vậy mà dân ở trên hang còn nhờ đó sống lâu; huống chi được uống thuốc tốt, sao lại không có ích? (Trích Bão Phác Tử)

 Ăn hoàng tinh

 Ở Lâm Xuyên có một người học trò đối xử tàn ác với người tớ gái của mình. Người tớ gái không chịu nổi sự hành hạ, bèn trốn vào trong núi. Lâu ngày hết lương ăn, đói lả, ngồi bên bờ nước, thấy một loài cỏ dại cành lá trông ưa mắt, liền nhổ lên, rửa dưới nước rồi ăn cả rễ, thấy rất ngon. Từ đó cô thường ăn nó, lâu dần không còn đói, lại thấy thân thể nhẹ nhàng khỏe mạnh.

 Một đêm cô nghỉ dưới gốc cây lớn, nghe trong cỏ có tiếng thú chạy, tưởng là hổ nên sợ, bèn nghĩ: giá mà lên được ngọn cây thì tốt. Vừa nghĩ thế thì thân đã ở trên ngọn cây rồi. Đến sáng, cô lại nghĩ nên xuống đất bằng, thì bỗng chốc đã xuống. Từ đó hễ trong lòng muốn đi đâu thì thân liền nhẹ nhàng bay đến đó, có khi từ đỉnh núi này sang đỉnh núi khác như chim bay.

 Được vài năm, người nhà chủ đi kiếm củi trông thấy, về báo với chủ. Chủ sai người đi bắt, nhưng không bắt được. Một hôm gặp cô ở dưới một vách đá dựng đứng, họ liền dùng dây nhỏ vây kín ba mặt, nhưng chỉ trong chốc lát cô đã vọt lên đỉnh núi. Người chủ càng kinh ngạc, quyết bắt cho được. Có người nói: "Con tớ gái ấy làm sao có cốt tiên được, chẳng qua là ăn được thứ thuốc thiêng nào đó thôi. Thử bày thật nhiều món ăn đủ mùi vị, nấu cho thật thơm ngon, đặt trên lối nó hay qua lại, xem nó có ăn không."

 Làm theo lời ấy, quả nhiên cô đến ăn. Ăn xong thì không còn đi xa được nữa, bèn bị bắt. Cô kể lại đầu đuôi; hỏi hình dáng loài cỏ cô đã ăn, thì chính là hoàng tinh (một loại cây có củ dùng làm thuốc bổ). Sai cô đi tìm lại thì không sao tìm được nữa. Người tớ gái ấy vài năm sau cũng chết. (Trích Kê thần lục)

 Thái Bình quảng ký, quyển 414

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập do triều Thanh ra lệnh biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video