Thái Bình Quảng Ký, quyển 415
Cây cỏ, phần mười
Yêu quái cây
Trương Thúc Cao; Lục Kính Thúc; Nhiếp Hữu
Đổng Kỳ; Triệu Dực; Ngụy Phật Đà
Viên tướng ở Lâm Hoài; Thôi Đạo; Giả Bí
Tiết Cơ; Lư Phòng; Sư Trí Thông
Viên tòng sự ở Giang Hạ
Yêu quái cây
Trương Thúc Cao
Trương Liêu, tự Thúc Cao, người Giang Hạ, làm Thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Quế Dương. Khi về ở nhà, ông mua ruộng (?). Trong ruộng có một cây lớn, thân to hơn mười ôm, cành lá xum xuê che phủ mấy mẫu đất, khiến chỗ ấy không mọc được lúa.
Ông sai người khách trong nhà đi chặt. Từ cây chảy ra sáu bảy đấu (đấu: đơn vị đo dung tích thời xưa) nhựa đỏ. Người khách kinh sợ, về kể lại đầy đủ với Thúc Cao. Thúc Cao giận nói: "Cây già chảy nhựa đỏ thì có gì là máu!" Rồi ông tự đi chặt tiếp, máu chảy ra lênh láng.
Thúc Cao sai chặt các cành trước. Ở một chỗ rỗng, người ta thấy một ông già đầu bạc cao chừng bốn năm thước. Ông già bỗng xông ra lao về phía Thúc Cao, Thúc Cao liền đón đánh. Cứ thế bốn lần. Người hầu hai bên đều sợ hãi nằm rạp xuống đất, riêng Thúc Cao vẫn điềm nhiên. Ông thong thả nhìn kỹ, thấy vật ấy chẳng phải người cũng chẳng phải thú, bèn chặt đổ cây.
Năm ấy, quan Tư không (một trong Tam công, ba chức quan cao nhất triều đình) vời Thúc Cao ra làm Thị ngự sử (quan giám sát, tố cáo lỗi lầm của các quan). Sau ông làm Thứ sử (quan đứng đầu một châu, trông coi các quận trong châu) Duyện Châu. Với địa vị bậc "hai nghìn thạch" (mức bổng lộc của quan lớn từ cấp quận trở lên), ông về quê dâng lễ tế tổ tiên, rốt cuộc không gặp điều quái lạ nào khác. (Trích sách Phong tục thông)
Lục Kính Thúc
Thời Ngô Tiên chủ (Tôn Quyền, vua đầu tiên nước Ngô thời Tam Quốc), Lục Kính Thúc làm Thái thú quận Kiến An. Ông sai người chặt một cây long não lớn. Chưa được mấy nhát rìu đã có máu chảy ra. Khi cây đứt, có một con vật mặt người thân chó từ trong thân chui ra. Kính Thúc nói: "Con này tên là Bành Hầu." Rồi đem nấu ăn.
Sách Bạch Trạch đồ (sách vẽ và ghi chép các loài yêu quái, tương truyền do thần thú Bạch Trạch kể lại) chép: "Tinh của cây tên là Bành Hầu, hình dạng như chó đen, không có đuôi, có thể nấu ăn được." (Trích sách Sưu thần ký)
Nhiếp Hữu
Nhiếp Hữu người nước Ngô, tự Văn Đễ, quê ở huyện Tân Đồ, quận Dự Chương. Lúc nhỏ ông nghèo hèn, thích săn bắn. Một lần ông thấy một con hươu trắng, bắn trúng. Ông lần theo dấu, đến chỗ vết máu hết thì không biết hươu ở đâu nữa. Đói mệt, ông nằm nghỉ dưới một cây tử (một loại cây gỗ tốt). Ngửa mặt lên, ông thấy mũi tên mình bắn hươu đang cắm trên cành cây, lấy làm lạ.
Ông về nhà mang lương ăn, bảo các con em cầm rìu đi chặt cây ấy. Cây chảy máu. Ông xẻ cây làm hai tấm ván, kéo thả xuống hồ. Ván thường chìm, thỉnh thoảng lại nổi lên. Mỗi lần ván nổi thì nhà ắt có chuyện vui (?).
Khi Hữu muốn đi đón khách, ông thường cưỡi tấm ván ấy. Có lần ra giữa dòng ván sắp chìm, khách rất sợ, Hữu quát một tiếng thì ván lại nổi lên. Đường làm quan của ông được như ý, lên đến chức Thái thú Đan Dương.
Bỗng một hôm tấm ván theo ông đến tận Thạch Đầu (thành Thạch Đầu, nay thuộc Nam Kinh). Hữu kinh hãi nói: "Ván dưới hồ mà đến đây, ắt có ý gì." Ông bèn từ quan về nhà. Hai tấm ván kẹp hai bên thuyền, chỉ một ngày đã về tới. Từ đó về sau, mỗi khi ván nổi lên thì có khi là điềm tai họa.
Nay cách huyện Tân Đồ hơn hai mươi dặm về phía bắc có nơi gọi là Phong Khê, còn chỗ Nhiếp Hữu xẻ ván cây tử và chỗ cắm cọc buộc thuyền (?). Cây cọc buộc thuyền bằng gỗ long não nay vẫn còn, đó là cây Nhiếp Hữu cắm xuống khi trở về, cành lá đều mọc chúc xuống dưới. (Trích sách Sưu thần ký)
Đổng Kỳ
Đổng Kỳ người vùng Kinh Triệu (vùng đất quanh kinh đô Trường An). Trước sân nhà ông có một cây lớn, bóng râm rất đẹp. Sau một trận mưa dầm, Kỳ ở nhà một mình, chợt có một viên lại nhỏ (người giúp việc trong cửa quan) đến nói: "Phủ quân Đại Thừa Vân đến." Rồi ông thấy Thừa Vân đội mũ thông thiên (loại mũ cao dành cho bậc vương hầu), cao tám thước. Người ấy tự xưng là con thứ ba của một vị phương bá (người đứng đầu chư hầu một phương), có tài xuất chúng, đang muốn kết giao qua lại với ông.
Hôm sau, ông nhận ra dưới gốc cây có điều lạ. Cứ mỗi buổi chiều, sau giờ bô (khoảng ba đến năm giờ chiều), lúc không có người, lại có một thiếu niên đến chuyện trò đùa giỡn với Kỳ, có khi sai lấy đồ ăn thức uống. Như thế suốt nửa năm, Kỳ thấy khí lực khỏe mạnh, cả nhà không ai đau ốm.
Sau đó Kỳ xuống trang trại ở quê. Ba người đầy tớ và khách trong nhà bàn rằng gỗ cây ấy dùng được, muốn đem bán, nhưng cậu chủ trước giờ không nghe, nay thử cùng nhau chặt đi (?). Kỳ bằng lòng. Vị thần kia từ đó cũng không đến nữa. (Trích sách U minh lục)
Triệu Dực
Triệu Dực người huyện Tùng Dương, quận Vĩnh Gia. Trong niên hiệu Nghĩa Hy (405–418, đời Đông Tấn), ông cùng con trai cả là Tiên vào núi chặt cây đào. Cây chảy máu, hai cha con sợ hãi bỏ dở. Sau đó, đứa con thứ ba bỗng mất tích, mười ngày sau tự trở về.
Từ đó trong nhà nghe giữa không trung có tiếng nói, khi thì hát, khi thì khóc. Dực nói với nó: "Ngươi đã là thần, sao không cho ta gặp mặt?" Tiếng đáp: "Ta chỉ là khí mà thôi."
Phía bắc nhà có một cây phong lớn, phía nam có một ngọn núi đứng trơ trọi tên là Thạch Lâu, bốn phía vách đá dựng đứng, người và thú đều không leo lên được. Hễ hơi phật ý một chút, nó liền mang đứa con ấy đặt lên ngọn cây phong hoặc lên đỉnh Thạch Lâu. Cả nhà phải dập đầu van xin, rồi đứa bé mới được đưa xuống. (Trích sách Dị uyển)
Ngụy Phật Đà
Cuối đời Lương, ở chợ Thái Châu có ngôi nhà bỏ trống của họ Tịch. Người ta truyền nhau rằng đó là nhà dữ, không ở được. Có một người lính là Ngụy Phật Đà, thuộc quyền một viên Đô đốc (quan võ chỉ huy quân sự) (?), mang đuốc vào nhà, nghỉ ở gian nhà trước.
Lúc trời chạng vạng, trong nhà xuất hiện một con vật mặt người thân chó, không có đuôi, nhảy nhót khắp nhà. Phật Đà giương cung bắn, chỉ một phát là nó biến mất. Hôm sau dỡ nhà ra tìm mũi tên, thấy tên cắm ngập đến tận lông đuôi vào một khúc gỗ mục dài chừng một thước, bên dưới có máu đông. Từ đó nhà hết quái. (Trích sách Ngũ hành ký)
Viên tướng ở Lâm Hoài
Trong niên hiệu Thượng Nguyên (760–761, đời Đường Túc Tông), các tướng ở Lâm Hoài nhân ban đêm mở tiệc, nướng thịt heo thịt dê thơm phức. Bỗng có một bàn tay khổng lồ từ cửa sổ thò vào, xin một miếng thịt. Mọi người đều không cho. Nó xin liền bốn lần, cuối cùng vẫn không ai cho.
Mọi người bèn lén thắt dây thành thòng lọng đặt ở lỗ cửa, rồi giả vờ bảo sẽ cho thịt. Bàn tay lại thò vào, liền bị thòng lọng siết chặt cánh tay. Nó vùng kéo rất mạnh mà không thoát ra được. Gần sáng, nghe "phựt" một tiếng, cánh tay đứt rời. Nhìn kỹ thì đó là một cành dương liễu. Mọi người cầm cành ấy đi tìm quanh đó, đến bờ sông thì thấy chỗ cây gãy dập nát, khắp nơi có máu (?). (Trích sách Quảng dị ký)
Thôi Đạo
Đời Đường, ở Kinh Nam có người giàu tên Thôi Đạo. Trước kia nhà ông nghèo túng, tình cờ trồng hơn một nghìn cây quýt, năm nào cũng thu lợi lớn. Bỗng một hôm, một cây quýt hóa thành một người đàn ông cao hơn một trượng, xin gặp Thôi Đạo. Lúc đầu Đạo thấy lạ, không dám ra. Người kia cứ nài nỉ mãi, Đạo mới ra gặp.
Người ấy nói: "Kiếp trước tôi nợ ông một trăm vạn tiền, chưa trả thì đã chết. Người nhà tôi lại còn lừa gạt ông, ông bèn kiện lên trời. Vì thế trời bắt cả nhà tôi hóa làm cây quýt, tính như làm thuê cho ông để trả nợ, nay vừa đủ số. Nay Thượng đế có lệnh thương xót họ hàng tôi, trả lại hình người cho tôi. Tôi tự nghĩ lại chuyện trước, chỉ như vừa qua hai đêm.
Mong ông dựng cho tôi một túp nhà tồi tàn, tôi sẽ tự cày cấy, đào giếng mà sống hết đời này. Ông cũng nên chặt hết quýt đi, sống yên ổn, giữ nếp thường thì tự giữ được mình; nếu không thế thì trời sẽ giáng họa. Vì sao vậy? Vì món tiền trăm vạn ngày trước nay đã trả đủ rồi."
Đạo kinh hãi, làm đúng như lời: dựng nhà cho người ấy và chặt hết quýt. Năm năm sau Đạo chết, nhà lại nghèo như cũ, còn người kia cũng không biết đi đâu. (Trích sách Tiêu Tương lục)
Giả Bí
Thời Đường Thuận Tông, có thư sinh Giả Bí đi từ Tuy Dương lên Trường An. Đến bên thành Lạc Dương cũ, anh thấy giữa cánh đồng xanh có mấy người ngồi vòng tròn uống rượu, tự hát tự múa. Bí bèn đến gần. Mấy người ấy vui vẻ cùng đứng dậy, chắp tay vái mời Bí ngồi chung.
Bí thấy bảy người đều mặc áo nhà nho, cử chỉ có lễ độ, bèn hỏi: "Tôi xem các vị đều là hàng người có học, sao lại dám tụ họp uống rượu giữa đồng, bốn bề không một bóng người?"
Một người đáp: "Bảy chúng tôi đều mang tài giúp đời mà chưa được thời thế dùng đến, cũng như ông đang giấu tài mà tính đường ra làm quan. Chúng tôi vừa tình cờ gặp nhau bàn luận thì ông bất chợt ghé tới. Ta hãy cùng nâng chén rượu thơm, tiếc cảnh đẹp, lấy chuyện thịnh suy của người xưa làm lời răn, đem chuyện người đời được dùng hay bị bỏ ra bàn bạc. Cần gì phải lên lầu son gác tía, vào thuyền rồng của vua mới được một bữa say?"
Bí rất lấy làm lạ, bất giác kính cẩn tỏ lòng kính trọng. Vui cười đã lâu, bảy người đưa mắt nhìn nhau như có điều ngờ vực, bèn hỏi Bí: "Nay ông đã nghe lời bàn cao xa của chúng tôi, sao không bày tỏ mưu lược hay của ông, để chúng tôi phục ông mà khỏi ngờ?"
Bí đứng dậy nói: "Tôi người Tuy Dương, thuở nhỏ thích đọc sách, biết sơ qua đạo vương bá thời xưa (đạo trị nước: bậc vương dùng đức, bậc bá dùng sức mạnh). Nay nghe Hoàng thượng nối ngôi báu, mở đường cho người dám nói thẳng, tôi muốn một phen đến gõ cổng cung vua để bày tỏ chút lòng thành ngu muội. Tôi cũng không dám cầu giàu sang, chỉ mong giãi bày lòng quê mùa mà thôi. Vừa rồi thấy bảy vị quân tử họp mặt thanh cao nên tôi tìm đến, mong các vị đừng xa lánh bỏ rơi."
Một người nhìn cả bọn cười nói: "Người ta đã tự nói rõ lòng mình thì hẳn không hại gì; bọn ta mà tự lộ ra thì e sẽ bị tổn hại (?)." Một người khác nói: "Mình dù không nói, người ta há bỏ qua cho mình?" Lại một người nói: "Ông này tên là Bí (bí: giữ kín), hẳn sẽ giấu khuyết điểm cho bọn ta."
Rồi người ấy cười, nói với Bí: "Chúng tôi là bảy con tinh: thứ nhất là cây thông, thứ hai là cây liễu, thứ ba là cây hòe, thứ tư là cây dâu, thứ năm là cây táo, thứ sáu là cây dẻ, thứ bảy là cây xư (một loại cây gỗ xấu, xưa bị coi là vô dụng). Nay mỗi người sẽ nói chí hướng của mình, mong ông lắng nghe và giữ kín cho."
Tinh cây thông đứng dậy nói: "Tôi vốn ở núi vắng, chẳng phải loại gỗ tầm thường. Tôi mang khí tiết cứng cỏi trong sạch, dù sương lấn tuyết phủ cũng không đổi được lòng. Giả như có người thợ giỏi dựng nhà lớn, vung rìu búa, gỗ dài gỗ ngắn đều được dùng đúng chỗ; rui mè tuy nhiều mà thiếu rường cột, thì tôi ắt đủ sức làm rường cột. Có tôi giúp thì nhà ấy mãi mãi không lo nghiêng đổ."
Người kế tiếp đứng dậy nói: "Tiếng phong lưu của tôi vang khắp xưa nay. Chỉ tiếc Tùy Dạng Đế (vua nhà Tùy, từng cho trồng liễu dọc kênh và ban cho liễu mang họ vua) đi không trở về, nên không còn ai biết đến tôi. Trương Tự (người đời Nam Tề, phong thái thanh nhã được vua ví như cây liễu) bắt chước tôi, chỉ để lại tiếng sáng suông trong sách vở. Điều đáng mừng là: bông tôi bay thì tài tử ngâm thơ, lá tôi non thì giai nhân bắt chước vẽ mày. Mềm thắng được cứng, lại còn tự giữ được bản tính của mình."
Người kế tiếp nói: "Tôi chịu ơn khí ấm áp của trời đất, nhưng là loại cây không thành gỗ quý. Sông lớn thiếu cầu, người ta không lấy tôi; nhà lớn thiếu rường, người ta không dùng tôi. Nếu không gặp tay thợ đất Dĩnh đẽo gọt (điển người thợ đất Dĩnh vung rìu cực khéo) thì ắt tôi chẳng hợp với việc dài ngắn lớn nhỏ nào. Ôi! Thế mà kẻ ngồi tựa vào tôi lại mang danh Tam công (thời Chu, triều đình trồng ba cây hòe, ba vị quan cao nhất ngồi hướng về đó, nên cây hòe tượng trưng cho Tam công)."
Người kế tiếp nói: "Bình sinh tôi chịu cho ăn mà không từ chối, nuôi nấng chẳng khác gì (?). Tằm chỉ cần ăn lá tôi là thành kén, kén thành tơ, tơ dệt thành lụa là, lụa là đến tay quý tộc dùng. Giả như hàng quý tộc thấy lụa là đẹp đẽ mà nghĩ đến tôi, thì tôi đâu cần lớn phải làm rường cột, nhỏ phải làm rui mè."
Người kế tiếp nói: "Từ ngày biện sĩ Tô Tần (nhà du thuyết thời Chiến Quốc) vào nước Yên, ông đã khen tôi có tiếng giúp được nhiều người (Tô Tần nói với vua Yên rằng táo và dẻ đủ nuôi dân). Không chỉ có Hán Vũ Đế gọi tôi là 'thúc thúc' (?); người ném tôi tặng nhau đủ tỏ tấm lòng son. Tôi còn lo gì không được người đời biết đến?"
Người kế tiếp nói: "Tôi tuy ở chốn lều tranh vách lá, bản tính thật điềm đạm, nhưng cũng có thể đáp ứng việc dùng của nước lớn. Nếu bậc vua dựng tông miếu (nhà thờ tổ tiên của nhà vua), lo việc cúng tế, theo phép xưa mà dùng tôi, thì tôi thật có thể khiến dân chúng run sợ (sách Luận ngữ chép: người nhà Chu dùng gỗ dẻ làm bài vị nơi tế thần đất, nói là để 'khiến dân run sợ', vì chữ 'lật' nghĩa là cây dẻ cũng có nghĩa là run sợ)."
Người cuối cùng nói: "Tôi có gì khác mọi cây đâu? Trời cũng che tôi, đất cũng chở tôi, xuân thì tươi tốt, thu thì rụng lá. Người đời gần đây cho tôi là cây vô dụng, tôi thường ôm lòng uất ức. Tôi không mọc dưới đáy khe thì sao thấy được tôi có thế vươn tận mây; tôi không ở dưới mái nhà thì sao biết được tôi là gỗ dựng nhà. Ngựa ký (ngựa hay) không được phi thì cũng như ngựa hèn; ngọc không được bổ ra thì cũng chỉ là đá trơ.
Hẳn không phải chỉ có cây thông mới dựng được nhà, vươn được tới mây, còn tôi thì không. Đó gọi là tin lời một người mà mất hẳn sự thật. Vì thế tôi mến những người ở ẩn, tạm giấu tung tích. Nếu tôi được gặp Đào Khản (danh tướng đời Tấn, nổi tiếng biết tận dụng mọi thứ, đến mạt cưa, đầu tre người ta bỏ đi ông cũng cất để dùng) liếc mắt một lần, thì dùng tôi còn thừa sức."
Nói xong, bọn họ lại tự hát tự múa. Bí nghe những lời ấy, rất sợ hãi, ngồi không yên chỗ, vội đứng dậy cáo từ. Bảy người cùng mời anh một chén rượu, nói: "Trong trời đất, con người và muôn vật đều khó lường được, chớ có xem thường." Bí uống xong, cảm tạ rồi đi. (Trích sách Tiêu Tương ký)
Tiết Cơ
Ở phường Đồng Đà, gần cầu Vị Kiều, thuộc Đông Đô (Lạc Dương), có một ẩn sĩ tên Tiết Cơ. Ông dựng một căn nhà nhỏ như vỏ ốc ở khúc quanh bờ sông, đóng cửa ở một mình, không vợ cũng không người hầu. Mỗi mùa thu, lá cây nhà hàng xóm bay vào sân, ông cũng quét gom lại, cho vào túi, mang ra đến bờ ranh mà trả lại.
Ông thường đề ở góc chỗ ngồi mấy lời: "Trong mưu tính của con người, nếu cẩu thả theo cái sai trước kia thì không được; cố chấp ý mình không chịu theo mọi người cũng không được. Đời người thật khó, chỉ cốt giữ lòng trống rỗng, không thiên lệch, mà làm theo đạo thôi."
Một hôm, nắng chiều tàn xế tây, gió sương lùa vào cửa, ông khoác áo vải thô ngồi một mình, ngưỡng mộ tiếng thơm còn lại của Trương và Bỉnh (hai ẩn sĩ nổi tiếng đời Hán). Bỗng có một người khách đến cửa, dáng vẻ cổ kính lạ thường: mũi cao, mày rậm lốm đốm, miệng vuông, trán rộng, đứng sừng sững có thể sánh với Tứ Hạo (bốn ông lão ẩn sĩ râu tóc bạc trắng ở núi Thương Sơn cuối đời Tần). Người ấy mặc áo lông màu ráng đen, vái dài chào Tiết Cơ, nói: "Ngài tính chuộng ở ẩn, đạo hợp với lời Kinh Dịch về sự lui về ở ẩn thong dong tốt đẹp. Chỗ tôi ở không xa, vẫn ngưỡng mộ phẩm hạnh của ngài, nên đặc biệt đến thăm."
Cơ vừa gặp đã thấy hợp ý, hai người cùng bàn luận chuyện xưa nay. Cơ hỏi họ tên, người ấy đáp: "Tàng Kinh, họ Liễu." Rồi người ấy cất tiếng ngâm vịnh. Đêm thanh sắp tàn, người ấy nói: "Nhà Hán dựng nghiệp, Thúc Tôn Thông đặt ra lễ nghi, sao lại đem việc tang ma và cưới hỏi mà theo chế độ hai năm? Tôi lấy làm ngờ." Rồi hát:
"Nước lạnh đọng hồ tròn,
Ao thu đầy sen tàn.
Đóng cửa đọc hết sách,
Điều biết nay đã nhiều."
Cơ thích Kinh Dịch, nhân đó hỏi Tàng Kinh. Tàng Kinh đáp: "Đạo của Kinh Dịch sâu xa kín nhiệm, tôi chưa dám học. Vả lại sáu thuyết của họ Lưu chỉ làm sáng tỏ Kinh Thi, Kinh Thư, Kinh Lễ, Kinh Nhạc và Kinh Xuân Thu, mà mất phần Kinh Dịch; thật ra chỉ có năm thuyết, ấy là vì đạo Dịch khó vậy (?)." Cơ rất thích lời bàn này.
Nói xong, khách cáo từ ra đi, có tiếng sột soạt. Cơ trông theo, thấy bóng lờ mờ cao hơn một trượng rồi biến mất. Sau hỏi hàng xóm, đều nói không có người nào như thế. Cơ nhớ Tàng Kinh khôn nguôi mà không biết tìm ở đâu.
Hơn một tháng sau, Tàng Kinh lại đến thăm Cơ. Mỗi lần Cơ muốn lại gần thì Tàng Kinh lùi ra. Cơ cố sát lại, thoang thoảng ngửi thấy mùi củi mục. Rồi Tàng Kinh lại vắng bóng, đến tháng năm năm sau mới đến, nói với Cơ: "Bạn tri âm khó gặp, ngày tháng dễ qua. Lòng gần mà đạo xa, nhà gần mà người cách. Tôi có một bài thơ tuyệt cú (thơ bốn câu) tặng ông, xin ông ghi nhớ." Thơ rằng:
"Ai bảo tam tài (trời, đất, người) là quý,
Ta xem muôn vật biến hóa như nhau.
Lòng rỗng sợ mọt ăn,
Tuổi già e gió dữ."
Ngâm xong, vẻ mặt bồn chồn, không còn thong dong như trước. Khách ra cửa đi về phía tây rồi mất dấu. Đêm ấy gió dữ nổi lên, tốc nhà nhổ cây. Hôm sau, bên ao Ngụy Vương có một cây liễu khô lớn bị gió mạnh quật gãy. Trong ruột cây có hơn trăm quyển kinh không biết ai cất giấu, đều đã mục nát cả.
Cơ đến thu nhặt, phần nhiều bị nước mưa thấm làm đứt rời, mất cả thứ tự, trong đó chỉ không có Kinh Chu Dịch. Cơ than: "Cái tên 'Tàng Kinh' (cất giữ kinh sách) là ý này chăng!" Đó là chuyện trong niên hiệu Kiến Trung (780–783). (Trích sách Can tử)
Lư Phòng (?)
Ở Đông Lạc (Lạc Dương) có một ngôi nhà cũ, gian trong, hiên và bậc thềm đều rất rộng lớn khác thường. Nhưng người đến ở phần nhiều đột ngột chết, vì vậy nhà bị bỏ trống, khóa lại đã lâu.
Cố Hữu tán kỵ thường thị (chức quan hầu bên vua, chuyên khuyên can) là Lư Phòng người Vạn Dương, trong niên hiệu Trinh Nguyên (785–805) làm Ngự sử (quan giám sát, tố cáo lỗi lầm của quan lại) được phân đi giám sát ở Đông đài (cơ quan Ngự sử đặt tại Đông Đô Lạc Dương). Ông định mua ngôi nhà ấy để ở. Có người nói: "Nhà này có yêu quái, không ở được." Phòng nói: "Ta tự dẹp được nó."
Một đêm, Phòng cùng một viên lại theo hầu ngủ trong gian nhà chính, sai các đầy tớ đều ở ngoài cổng. Viên lại theo hầu gan dạ, bắn giỏi, bèn cầm cung tên ngồi dưới hiên trước.
Đêm sắp khuya, nghe có tiếng gõ cửa. Viên lại hỏi, có tiếng đáp: "Liễu tướng quân sai mang thư đến dâng Lư thị ngự (cách gọi kính quan Ngự sử)." Phòng không đáp. Lát sau, một bức thư bị ném xuống dưới hiên, chữ như viết bằng bút còn ướt, nét chữ mảnh mai. Phòng sai viên lại đọc chữ, thư viết:
"Nhà ta ở đây đã nhiều năm. Gian trong, hiên, bậc thềm đều là chỗ ta ở; thần cổng, thần cửa đều là thuộc hạ của ta. Thế mà ông lại xông vào nhà ta, lẽ nào như thế là phải? Giả sử ông có nhà mà ta vào ở, có được chăng? Ông đã không sợ ta, lẽ nào trong lòng không thẹn? Ông mau đi đi, chớ chuốc lấy cái nhục thất bại diệt vong."
Đọc xong, bức thư bay tản ra bốn phía như tro tàn bay. Chốc lát lại nghe có tiếng: "Liễu tướng quân muốn gặp Lư ngự sử." Rồi một con quỷ dữ to lớn hiện ra, cao mấy chục tầm (tầm: đơn vị đo dài thời xưa, khoảng tám thước), đứng giữa sân, tay cầm một cái gáo bầu.
Viên lại liền kéo căng cung bắn, trúng cái gáo nó cầm. Con quỷ lùi đi, bỏ cái gáo lại. Hồi lâu nó lại đến, đứng nghiêng xuống mái hiên, cúi đầu nhòm vào, mặt mũi rất kỳ dị. Viên lại lại bắn, trúng ngực nó. Con quỷ hoảng hốt như sợ hãi, đi về phía đông.
Trời sáng, Phòng sai người lần theo dấu vết. Đến bãi đất trống phía đông ngôi nhà, thấy một cây liễu cao hơn trăm thước, trên thân có một mũi tên cắm xuyên vào; đó chính là "Liễu tướng quân". Phòng sai chặt cây làm củi. Từ đó người ở trong nhà không bị sao nữa.
Hơn một năm sau, nhân sửa lại nhà, người ta tìm thấy dưới mái ngói một cái gáo bầu dài hơn một trượng, có mũi tên xuyên qua cán, chính là cái gáo mà Liễu tướng quân đã cầm. (Trích sách Tuyên thất chí)
Sư Trí Thông
Sư Trí Thông ở chùa Lâm Thoan thường trì tụng (đều đặn đọc tụng và giữ theo) kinh Pháp Hoa (một bộ kinh quan trọng của Phật giáo Đại thừa). Mỗi khi nhập thiền, ngồi yên tĩnh tọa, sư đều tìm nơi rừng lạnh cảnh vắng thanh tịnh, gần như là chỗ không có dấu chân người.
Qua một năm (?), bỗng có đêm có kẻ đi vòng quanh viện gọi tên Trí Thông, đến sáng tiếng mới dứt. Ba đêm liền như vậy, tiếng gọi đã sát tới cửa. Trí Thông không chịu nổi, bèn đáp: "Gọi ta có việc gì? Có thể vào đây mà nói."
Có một vật cao hơn sáu thước, mặc áo đen, mặt xanh, mắt trợn, mõm lớn bước vào. Thấy sư, lúc đầu nó cũng chắp tay chào. Trí Thông nhìn kỹ hồi lâu, bảo: "Ngươi lạnh à? Lại đây hơ lửa." Vật ấy bèn ngồi xuống. Trí Thông cứ thế tụng kinh.
Đến canh năm (khoảng ba đến năm giờ sáng), vật ấy hơ lửa đến ngây ngất, nhắm mắt há miệng, tựa vào lò mà ngáy. Trí Thông thấy vậy, liền dùng thìa xúc hương xúc tro than đang cháy bỏ vào miệng nó. Vật ấy kêu thét đứng bật dậy, chạy đến cửa thì nghe tiếng như vấp ngã.
Chùa tựa lưng vào núi. Trời sáng, Trí Thông đến xem chỗ nó vấp ngã, nhặt được một mảnh vỏ cây. Sư lên núi tìm kiếm vài dặm, thấy một cây ngô đồng xanh lớn, ngọn đã già cỗi; dưới gốc có chỗ lõm như mới bị khuyết. Sư áp mảnh vỏ cây vào, khít khao không chút kẽ hở.
Ở lưng chừng thân cây có chỗ người đốn củi đẽo thành bậc, sâu hơn sáu bảy tấc, đó chính là miệng con yêu; tro than còn đầy trong ấy, để lâu vẫn còn le lói. Trí Thông đốt cây ấy đi, từ đó yêu quái không còn nữa. (Trích sách Dậu Dương tạp trở)
Viên tòng sự ở Giang Hạ
Trong niên hiệu Đại Hòa (827–835), có người làm tòng sự (quan phụ tá dưới quyền quan đứng đầu một vùng) ở Giang Hạ. Nơi quan xá của ông từng có chuyện quái lạ: tối nào cũng thấy một người khổng lồ, toàn thân đen bóng. Ai thấy nó đều kinh hãi rồi ốm chết.
Sau có Hứa Nguyên Trường giỏi nhìn thấy ma quỷ (?). Viên tòng sự mời Nguyên Trường dùng phép bùa chú để tra xét và triệu yêu quái đến. Một tối, Nguyên Trường ngồi dưới hiên phía tây gian nhà chính, người khổng lồ bỗng xuất hiện. Nguyên Trường rút một lá bùa phóng ra, trúng cánh tay nó, nghe "rắc" một tiếng, cánh tay rơi xuống đất, người khổng lồ liền bỏ đi.
Nguyên Trường xem cánh tay rơi thì đó là một cành cây khô. Sáng hôm sau, có một đứa đầy tớ nhỏ nói với Nguyên Trường: "Ở góc đông bắc nhà có một cây khô, lá bùa của tiên sinh nay đang dính trên đó." Mọi người liền đến xem, thấy cây có một cành bị gãy, quả đúng là cánh tay người khổng lồ bị đứt. Bèn chặt cây đem đốt, từ đó nhà hết yêu quái. (Trích sách Tuyên thất chí)
Thái Bình Quảng Ký, quyển 415
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh biên soạn theo lệnh vua)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video