Thiên 42 — Quyển 42

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn biên soạn đầu đời Tống, gom các truyện ghi chép chuyện lạ), quyển 42

 Loại Thần tiên, phần thứ 42

 Hạ Tri Chương — Tiêu Dĩnh Sĩ — Lý tiên nhân

 Hà Phúng — Hoàng tôn sư — Ông lão họ Bùi

 Lý Ngu — Người họ Hạ Hầu — Quyền Đồng Hưu

 Hạ Tri Chương

 Hạ Tri Chương có nhà ở phường Tuyên Bình, đất Tây Kinh (tức kinh đô Trường An). Đối diện cổng nhà có một cánh cửa gỗ nhỏ, ông thường thấy một ông lão cưỡi lừa ra vào nơi ấy. Suốt năm, sáu năm, nét mặt và quần áo ông lão vẫn y như cũ, cũng không thấy người nhà nào. Hỏi hàng xóm trong ngõ, ai cũng nói đó là ông lão họ Vương bán dây xâu tiền ở chợ Tây, ngoài ra không làm nghề gì khác. Hạ Tri Chương xét thấy ông lão không phải người thường.

 Nhân một hôm rảnh rỗi, ông sang thăm. Ông lão ra đón, rất cung kính, cẩn thận; trong nhà chỉ có một đứa tiểu đồng để sai bảo. Hạ hỏi ông lão làm nghề gì, ông lão trả lời qua loa tùy ý. Từ đó hai bên qua lại, ngày càng thêm kính trọng, chuyện trò ngày càng thân mật. Rồi ông lão nói mình giỏi thuật hoàng bạch (thuật luyện đan biến kim loại thường thành vàng, bạc). Hạ vốn tin và trọng những chuyện ấy, mong được thờ ông lão làm thầy.

 Sau đó, Hạ cùng vợ mang đến một viên ngọc sáng, nói rằng lúc còn ở quê có được viên ngọc này, đã giữ gìn quý báu từ lâu, nay đặc biệt dâng lên ông lão, xin được giảng cho nghe về phép tu Đạo. Ông lão liền đưa viên ngọc cho tiểu đồng, sai đi mua bánh. Tiểu đồng đem viên ngọc đổi được hơn ba mươi chiếc hồ bính (bánh nướng rắc vừng theo kiểu người Hồ, tức các dân tộc phía tây), rồi mời Hạ ăn. Hạ thầm nghĩ viên ngọc quý mà bị đem dùng rẻ rúng như vậy, trong lòng rất không vui.

 Ông lão nói: "Đạo là thứ có thể đạt được bằng lòng mình, đâu phải ở chỗ dùng sức mà giành lấy. Lòng keo kiệt, tiếc của còn chưa dứt thì thuật không có cách nào thành được. Phải vào núi sâu hang thẳm, chăm chỉ tìm cầu mới đạt được, chứ không phải thứ có thể truyền dạy ở chốn chợ búa, triều đình." Hạ hiểu ra phần nào, cảm tạ rồi ra về. Mấy hôm sau, ông lão biến mất không biết đi đâu. Hạ nhân đó xin trí sĩ (thôi làm quan, về nghỉ), theo đường tu Đạo, trở về quê. (Trích từ sách Nguyên hóa ký)

 Tiêu Dĩnh Sĩ

 Chức công tào (viên quan ở châu quận coi việc ghi công trạng, xét duyệt quan lại) là Tiêu Dĩnh Sĩ có lần đi chơi kín đáo, nghỉ ở một quán trọ đất Trần Lưu. Đang lúc ăn cơm, bỗng thấy một ông lão râu tóc bạc trắng, mày mắt rất khác thường, đi đến cửa, nhìn Tiêu hồi lâu, khẽ thở dài, lại như có vẻ quen biết. Tiêu ngờ có ý gì, bèn đứng dậy vái chào và hỏi. Ông lão nói: "Thấy dáng mạo của cậu có nét giống một người, bất giác thấy lòng buồn thương." Tiêu hỏi giống ai. Ông lão nói: "Cậu giống hệt Bà Dương vương nhà Tề."

 Bà Dương vương chính là tổ tám đời của Tiêu. Tiêu kinh ngạc hỏi: "Vương là tổ tám đời của tôi, sao ông lại biết?" Ông lão khóc mà nói: "Tôi họ Tả, xưa làm thư tá (viên thư ký giúp việc giấy tờ) cho Bà Dương vương, được vương đặc biệt yêu quý. Gặp nạn Lý Minh (?), tôi bèn trốn chạy, tạm thoát được tai họa. Nhân đó vào núi tu đạo, rồi được độ thế (vượt khỏi cõi đời, thành tiên). Vừa rồi tôi giật mình vì cậu, không ngờ lại là cháu chắt của vương." Rồi hai người cùng khóc.

 Tiêu kính trọng và lấy làm lạ, hỏi tuổi ông, thì đã ba trăm hai mươi bảy tuổi. Hồi lâu mới chia tay. Nay ông ở núi Tiềm, thỉnh thoảng hiện ra giữa cõi người, về sau không biết đi đâu. (Trích từ sách Nguyên hóa ký)

 Lý tiên nhân

 Cao Ngũ Nương ở Lạc Dương là người có nhan sắc, tái giá lấy Lý tiên nhân. Lý tiên nhân chính là một vị trích tiên (tiên trên trời bị phạt đày xuống trần gian). Từ khi kết duyên với họ Cao, ông thường ở Lạc Dương, lấy thuật hoàng bạch (luyện kim loại thường thành vàng bạc) làm nghề sinh sống; họ Cao cũng học được phép ấy.

 Cuối niên hiệu Khai Nguyên (713–741, đời Đường Huyền Tông), vợ chồng Cao, Lý hòa thuận đã được năm, sáu năm. Một đêm, sau canh năm, nghe trên không trung có tiếng gọi Lý một tiếng. Ông khoác áo ra cửa, nói chuyện xong, trở vào bảo họ Cao: "Ta là thiên tiên, vừa rồi vì tội nhỏ mà bị đày xuống cõi người. Nay hạn phạt đã hết, người coi việc trên trời đến gọi, không thể ở lại được nữa. Nhiều năm quyến luyến, sao khỏi buồn thương. Sau khi ta đi, nàng nên dùng thuật hoàng bạch để tự nuôi thân, nhưng cẩn thận chớ truyền cho người khác, không được luyện nhiều cho người ta (?). Không chỉ hại nàng, mà e rằng cũng chẳng lợi gì cho người kia." Nói xong thì bay đi.

 Lúc đầu họ Cao làm theo lời ông, về sau đem bạc ra bán nhiều, bị quan coi phường tố cáo. Bấy giờ thiếu doãn (chức phó của quan đứng đầu phủ) phủ Hà Nam là Lý Tề biết chuyện, tha bổng không tra hỏi, rồi ngầm sai người gọi bà đến. Trước sau bà đã luyện cho ông hơn mười giá (?) đồ bạc. Lý Tề lại đem chuyện ấy kể với các quan lớn trong triều. Chưa được một năm, cả Lý Tề lẫn họ Cao đều chết. Người đương thời cho đó là trời phạt. (Trích từ sách Quảng dị ký)

 Hà Phúng

 Cuối niên hiệu Kiến Trung (780–783) đời Đường, có thư sinh Hà Phúng mua được một cuốn sách cổ giấy vàng. Đọc sách, trong cuốn thấy một vòng tóc, chu vi bốn tấc (tấc: đơn vị đo dài, khoảng 3 cm), tròn như chiếc nhẫn không có đầu mối. Phúng bèn bẻ đứt nó ra, ở hai đầu chỗ đứt nhỏ ra hơn một thăng nước (thăng: đơn vị đo dung tích, khoảng nửa lít đến một lít); đem đốt thì bốc lên mùi tóc cháy.

 Phúng từng kể chuyện ấy với một đạo sĩ. Đạo sĩ nói: "Ôi! Ông vốn là cốt tục, gặp vật ấy mà không thể vũ hóa (mọc cánh bay lên thành tiên), ấy là số mệnh vậy. Theo tiên kinh (sách kinh của đạo tu tiên) thì con mọt sách ba lần ăn phải chữ 'thần tiên' sẽ hóa thành vật ấy, gọi là 'mạch vọng'. Ban đêm cầm vòng ấy soi lên ngôi sao giữa trời, sứ giả của sao sẽ lập tức giáng xuống, có thể xin được hoàn đan (thuốc tiên luyện thành, uống vào thì thành tiên); lấy nước trong vòng ấy hòa với thuốc mà uống thì tức khắc hoán cốt (đổi xương phàm thành xương tiên) mà bay lên trời."

 Phúng bèn lấy cuốn sách cổ ra xem, thấy mấy chỗ bị mọt ăn thủng; dò theo nghĩa văn mà đọc thì đều là chữ "thần tiên". Phúng lúc ấy mới than thở, chịu phục. (Trích từ sách Nguyên hóa ký)

 Hoàng tôn sư

 Hoàng tôn sư (danh xưng tôn kính dành cho đạo sĩ bậc thầy) ở núi Mao, đạo thuật tinh thông huyền diệu. Có người bán củi nhặt được trong một hang đá hơn mười tờ sách cổ, tự cho đó là sách tiên, bèn tìm đến ông Hoàng, khẩn khoản xin thờ làm thầy. Ông Hoàng nhận lấy sách mà không nói gì, ngày ngày sai anh ta chặt năm mươi bó củi; hơi chậm trễ hoặc không đủ số thì quát mắng và đánh đập, anh ta cũng không hề có vẻ oán giận.

 Một hôm, anh ta thấy hai đạo sĩ đánh cờ trên tảng đá trong núi, mải đứng xem không biết trời đã tối, bèn về tay không. Ông Hoàng giận lắm, mắng chửi, đánh hai mươi gậy, rồi hỏi lý do. Anh ta kể hết. Ông nói: "Núi sâu không người, lấy đâu ra đạo sĩ đánh cờ? Quả là nói dối." Anh ta bèn dập đầu nói: "Thật là có, ngày mai con sẽ bắt họ về."

 Đến lúc đi, lại thấy họ đang đánh cờ, anh ta giả vờ đến gần xem, rồi nhân đó chụp bắt. Hai đạo sĩ cùng bàn cờ vọt lên không trung, lên ngọn cây cao, anh ta chỉ giữ được mấy quân cờ. Đạo sĩ cười bảo: "Nhắn lời với tiên sư: cứ trao pháp lục cho hắn đi." (Pháp lục: sổ bí truyền ghi phép thuật và danh sách thần tướng, cấp cho đạo sĩ khi được chính thức truyền đạo.) Anh ta bèn mang mấy quân cờ về, kể hết đầu đuôi. Ông Hoàng cười lớn, liền bảo anh ta tắm gội, rồi truyền hết pháp lục cho. Nhận xong, anh ta từ biệt ra đi, không biết về sau ra sao. (Trích từ sách Dật sử)

 Ông lão họ Bùi

 Trong niên hiệu Đại Lịch (766–779) đời Đường, có một viên ngoại (chức viên ngoại lang, quan phó ở các bộ trong triều) họ Vương ưa thích đạo thuật. Tuy đứng trong hàng quan triều, ông ngày ngày vẫn giao du với người áo vải và khách ở núi. Một hôm, có mấy người bạn đạo đang ngồi tiếp chuyện (?), ông Vương đang nói cười vui vẻ, vỗ tay. Gặp lúc ông lão họ Bùi, người dọn nhà xí, cũng đến. Lão đang làm việc cho nhà ông Vương, nhân nghe các vị khách nói chuyện thì cười thầm. Đầy tớ nhà ông Vương đều lấy làm lạ.

 Một lát sau, lão Bùi làm xong việc thuê. Ông Vương sắp vào nhà xí, gặp lão ở trong cửa, lão sửa lại áo như muốn thưa điều gì. Ông hỏi có việc gì. Lão bước tới nói: "Viên ngoại rất thích đạo." Ông Vương ngạc nhiên nói: "Tôi quả có để tâm vào việc ấy." Lão nói: "Tôi biết viên ngoại rất ham, nhưng chưa gặp được người thật. Hai vị khách trong tiệc vừa rồi đều là hạng phàm tục, chỉ lừa viên ngoại để mong được rượu thịt mà thôi." Ông Vương kinh ngạc hồi lâu.

 Vợ ông quát mắng: "Thân làm quan triều mà lại kết giao với gã này!" rồi sai người đuổi lão đi. Ông Vương nói: "Người tu đạo chân thật không chọn nơi ở." Lão Bùi xin về, ông Vương khẩn khoản mời ở lại thong thả chuyện trò, lâu lắm lão mới nhận lời. Ông hỏi: "Ngày mai cụ đến được không?" Lão đáp: "Không được, ngày kia tôi sẽ đến."

 Đến hẹn, ông Vương dọn sạch một gian phòng riêng để chờ. Vợ ông kêu lên: "Sao lại đi thân mật với kẻ dọn nhà xí đến thế!" Ông Vương nói: "Còn sợ cụ không chịu đoái đến ta đấy." Một lát lão đến, mặc áo vải, kéo gậy, rất có phong thái của bậc ẩn sĩ thanh thoát. Ông Vương mời ngồi nói chuyện, trà rượu dâng lên liên tiếp. Lão Bùi thỉnh thoảng nói những lời thanh cao, hoàn toàn không có dáng vẻ của kẻ làm thuê gánh vác.

 Lão nói: "Viên ngoại không phải thật lòng thích đạo, mà là thích thuốc tiên thôi; nhưng cũng có chút duyên phận. Tôi đã đến đây, viên ngoại có muốn xem thử phép lò lửa (phép luyện đan bằng lò) không?" Ông Vương dập đầu nói: "Tiểu sinh rất ham, nhưng không dám vội cầu xin." Lão Bùi chỉ vào một chiếc hộp sắt nặng chừng hơn hai cân (cân: đơn vị đo khối lượng, khoảng 600 gam), nói: "Viên ngoại lấy thêm lửa lại đây."

 Lửa mang đến, lão tách chiếc hộp làm hai nửa đặt vào trong lửa, rồi lại lấy lửa phủ lên trên. Chốc lát hộp đỏ rực. Lão Bùi cởi ở góc áo vải ra một túi nhỏ, lấy hai viên thuốc nhỏ như hạt vừng, hạt kê, gạt bớt ít than, bóp vụn thuốc rắc lên hộp, rồi lại vun lửa lên mà đốt. Chừng một bữa ăn, lão Bùi nói: "Thành rồi." Lão bảo một gia nhân khỏe mạnh của ông Vương dùng đũa gắp than gắp ra ném xuống đất. Giây lát, nó đã thành chiếc hộp vàng thượng hạng, màu như mào gà.

 Ông Vương bước xuống thềm lạy hai lạy, dập đầu cảm tạ. Lão Bùi nói: "Vàng này một lạng bằng ba lạng vàng thường. Nhưng viên ngoại đừng giữ lại, hãy đem bố thí đi." Lúc từ biệt, lão nói: "Từ nay tôi cũng không đến nữa." Ông Vương lạy xin: "Kẻ hậu học tầm thường này lòng thành thiết tha, xin được đến nơi tiên bá (bậc tiên trưởng) ở trong núi để làm lễ thăm hỏi." Lão Bùi nói: "Cần gì thế." Rồi hẹn ba ngày sau gặp nhau ở phía sau vườn rau lớn phía tây phường Lan Lăng.

 Ông Vương lại đi đúng hẹn. Đến nơi, quả thấy một cánh cổng nhỏ, gõ cửa thì có một gã nô bộc tóc vàng ra hỏi: "Có phải Vương viên ngoại không?" Rồi mang ra một chiếc hồ sàng (ghế xếp kiểu người Hồ), mời ông ngồi ngoài cổng giữa. Một lát sau, dẫn ông vào, có một gian nhà nhỏ rất sạch sẽ. Lão Bùi mặc áo đạo sĩ bước xuống thềm, có mười thị nữ theo hầu, ai cũng xinh đẹp. Lão mời ông lên, hỏi han ân cần; phong thái, dáng vẻ đều khác hẳn trước kia, trông như người hơn bốn mươi tuổi. Trà rượu, hoa quả rất quý lạ, nhà cửa ngăn nắp sạch sẽ, đồ dùng tinh xảo lộng lẫy.

 Đến tối, ông Vương ra về, lão Bùi tiễn ra cửa. Mười ngày sau ông lại đến, thì ngôi nhà đã có người khác thuê ở, không biết lão Bùi đi đâu nữa. (Trích từ sách Dật sử)

 Lý Ngu

 Viên ngoại Lý Ngu ở Tín châu từng cùng tú tài (người học trò theo đường khoa cử) Dương Lăng đi chơi núi Hoa, tìm khắp các vách đá, hang khe. Bấy giờ Lý chưa ra làm quan, cùng với Dương đều có chí ở ẩn. Mỗi khi gặp cảnh u tịch đẹp đẽ, họ lại ngâm vịnh hồi lâu.

 Bỗng họ đến một hang nhỏ, cửa hang dựng đứng cao vài thước, đi vào chưa được ba, bốn bước thì bên trong đã rất cao, đường đi rất bằng phẳng, dễ đi. Hai người muốn đi đến tận cùng, đi chừng bốn, năm dặm (dặm: đơn vị đo đường, khoảng nửa cây số), định quay lại nhưng lại thấy không nên, bèn khuyến khích nhau đi tiếp. Thêm hai, ba dặm thì hơi sáng, một lát sau đến cửa hang. Lúc ấy đã vào khoảng giữa giờ Thân và giờ Dậu (khoảng từ 3 đến 7 giờ chiều).

 Sông núi, cây cỏ không giống cõi người; cũng có người cày ruộng. Người cày thấy hai người thì rất kinh ngạc, hỏi: "Các cậu làm sao đến được đây?" Hai người bèn kể đầu đuôi. Đi thêm hơn hai dặm, có một ngôi điện thờ Phật, mấy người đang uống trà. Lý và Dương bèn đến xin ngủ nhờ. Một người trong đó nói: "Phải báo cho động chủ (người làm chủ cõi động này) biết."

 Chốc lát thấy một người mặc áo tía cưỡi ngựa nhỏ, có bốn, năm người theo hầu hô dẹp đường mà đến, chào hỏi rất nhã nhặn: "Đến được đây là vì sao?" Một người kể lại tường tận. Ông ta nói: "Nơi này hẻo lánh quê mùa, xin mời đến chỗ tôi ở." Rồi cùng đi bộ đến một tòa dinh thự, có nhiều trúc, nhà cửa chỗ ngồi rất sạch sẽ, người hầu, nha lại có đến mấy chục.

 Ông ta tự nói: "Tôi họ Đỗ, tên Tử Hoa, gặp thời loạn lánh đời, gặp được bạn tiên, ở đây đã mấy trăm năm rồi." Hai người bèn ở lại nghỉ đêm. Cơm nước đều rất tinh khiết, đầy đủ; trong đó có con đà dương (?), hình dáng như con bò. Ngày đêm chuyện trò, Tử Hoa hỏi han việc triều đình. Hai người nán lại mấy ngày, Tử Hoa tặng mỗi người mấy món đồ bạc, sai sứ dẫn đường đưa về, và nói: "Nơi này có thể sống an nhàn, các vị có muốn ở lại không?" Hai người lộ vẻ khó xử. Tử Hoa cười, nắm tay từ biệt, lại dặn đừng tiết lộ cho người khác.

 Về sau, Dương lại đi tìm cái hang ấy nhưng không thấy nữa. Dương đổi tên là Kiệm, làm quan đến chức ngự sử (quan chuyên can gián vua và tố cáo lỗi lầm của các quan), bị giáng chức đày đến Phiên Ngung rồi chết. Lý rốt cuộc cũng trôi nổi phiêu bạt. Cõi tiên linh thiêng chân thật, nếu không phải điều mình thật lòng yêu thích thì không thể chỉ dựa vào tiếng tăm mà đến được. Người quân tử đời sau hãy lấy đó làm răn. (Trích từ sách Dật sử)

 Người họ Hạ Hầu

 Người họ Hạ Hầu không biết là người ở đâu. Cuối niên hiệu Đại Trung (847–860), ông đi chơi khoảng núi Mao và núi Thiên Thai, thường chỉ mang theo một túi vải và một cây gậy trúc. Ăn uống như người thường, nhưng ở một mình một phòng, không lẫn với mọi người. Có khi ông ngủ ngoài trời, trên đàn tế, trong bụi cỏ, dưới gốc cây; người ta rình xem thì chỉ thấy mây hơi dày đặc, không thấy thân ông đâu.

 Mỗi lần đi xa ba mươi, năm mươi dặm, leo núi lội nước, ông vẫn nhắm mắt ngủ ngon; người đi cùng nghe ông ngáy mà bước chân không hề trượt ngã, chân không hề vấp váp. Đến nơi dừng chân thì ông mới tỉnh. Người đương thời gọi ông là "Thụy tiên" (ông tiên ngủ). Về sau không biết ông ra sao. (Trích từ sách Thần tiên thập di truyện)

 Quyền Đồng Hưu

 Tú tài Quyền Đồng Hưu, trong niên hiệu Nguyên Hòa (806–820), thi trượt, đi lang thang khoảng đất Tô châu, Hồ châu, bị bệnh, nghèo túng. Người đầy tớ để sai vặt vốn là dân trong thôn trại, đã thuê được một năm. Trong lúc bệnh, tú tài thèm món canh cam đậu (canh đậu nấu với cam thảo), bèn sai anh ta đi mua cam thảo (một loại rễ cây vị ngọt dùng làm thuốc). Người làm thuê mãi không đi, chỉ bày sẵn nước và lửa.

 Tú tài đang nghĩ anh ta lười biếng không chịu vâng lời, thì lại thấy anh ta bẻ một nắm cành cây, xoa đi xoa lại mấy lần, hơ gần lửa một chút, bỗng hóa thành cam thảo. Tú tài trong lòng rất lấy làm lạ, nghĩ chắc hẳn đây là người có đạo. Hồi lâu, anh ta lại bốc mấy vốc (?) cát thô, vò xát một hồi thì đã thành đậu. Đến khi canh nấu xong, cũng không khác gì canh thường; bệnh cũng dần khỏi.

 Tú tài nói với anh ta: "Ta nghèo túng thế này, không có cách gì tiến lên được một bước." Bèn cởi chiếc áo bẩn đưa cho anh ta: "Có thể đem cái này đổi lấy chút rượu thịt, mời (?) các cụ già trong làng đến, xin họ ít tiền đi đường." Người làm thuê mỉm cười nói: "Thứ này thì chẳng đủ sắm được gì, để tôi lo liệu."

 Anh ta bèn chặt một cây dâu khô, được mấy sọt, gom lại trên mâm, ngậm nước phun lên thì thành thịt bò; lại múc mấy bình nước đổ ra thì thành rượu. Các cụ già trong làng đều được ăn no uống say, tú tài thu được năm mươi xấp lụa. Tú tài hổ thẹn, cảm tạ người làm thuê, nói: "Tôi vốn kiêu ngạo ngu dại, không biết ông là người có đạo; nay xin ngược lại được làm kẻ hầu của ông (?)."

 Người làm thuê nói: "Tôi vốn là người khác thường, vì có chút lỗi nhỏ mà bị đày xuống làm kẻ hèn mọn, phải hầu hạ tú tài. Nếu chưa đủ hạn, tôi lại phải ra sức làm cho người khác nữa. Xin tú tài đừng thay đổi cách đối xử thường ngày, mong cho xong việc của tôi." Tú tài tuy nhận lời, nhưng mỗi khi gọi bảo sai khiến, nét mặt đều lộ vẻ rụt rè bất an. Người làm thuê bèn từ biệt, nói: "Tú tài như thế này quả làm lỡ việc của tôi rồi."

 Nhân đó anh ta nói cho tú tài biết số mệnh thọ yểu, nghèo khổ hay hiển đạt của ông, lại nói rằng muôn vật đều có thể biến hóa được, duy chỉ có đôi đũa sơn son ngâm trong bùn và sợi tóc là sức thuốc không biến hóa được. Rồi anh ta đi mất, không biết về đâu. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)

 Thái Bình quảng ký, quyển 42 (hết)

 <Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn (ghi chép chuyện lạ), sách Thái Bình quảng ký> (cách xếp loại sách trong bộ Tứ khố toàn thư)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn gom và sắp xếp sách vở bốn kho Kinh, Sử, Tử, Tập, do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn và duyệt định)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video