Thiên 43 — Quyển 43

 Thái Bình quảng ký, quyển 43

 Thần tiên, phần 43

 Doãn chân nhân; Lư sơn nhân; Tiết Chân

 Vu Đào

 Doãn chân nhân (chân nhân: người tu Đạo đã đắc đạo, thành tiên)

 Cách quận Kiền Vi (nay thuộc vùng Tứ Xuyên) hơn mười dặm về phía đông có một đạo quán (đền thờ, nơi tu hành của Đạo giáo) nằm sâu trong núi đá, bốn bề vách đá vây quanh. Có đạo sĩ họ Nhan ở đó. Trong điện có một chiếc hộp đá dài hơn ba thước. Mặt hộp chạm chim muông, hoa cỏ, đường nét tinh tế, khéo như tay thợ giỏi làm. Hộp được niêm khóa rất chặt, liền khít không hở một sợi tơ. Người trong làng truyền nhau rằng đó là hộp đá của Doãn Hỷ (vị quan giữ ải thời nhà Chu, người được Lão Tử truyền sách Đạo Đức kinh, về sau đắc đạo). Sự tích của chân nhân đã chép rõ trong sách sử và truyện ký. Khi sắp bay lên trời, chân nhân giao hộp đá cho học trò và dặn: "Trong hộp này có phù lục (bùa chú và sổ sách bí truyền của Đạo giáo). Phải cẩn thận, tuyệt đối không được mở, mở ra ắt gặp họa lớn." Vì thế người trong quận ai cũng kính trọng chiếc hộp.

 Trong niên hiệu Đại Lịch (766–779, đời Đường Đại Tông), có ông Thôi người Thanh Hà làm thái thú (quan đứng đầu một quận) Kiền Vi. Ông Thôi vốn cứng cỏi, quả quyết và rất tự tin. Đến quận, nghe nói có hộp đá của Doãn chân nhân, ông cười bảo các quan dưới quyền: "Trò lừa kiểu Tân Viên Bình (kẻ đời Hán bày điềm lạ giả để lừa vua, về sau bị lộ và bị giết) lộ ra rồi!" Ông liền đến đạo quán và sai đập khóa. Đạo sĩ Nhan nói: "Đây là hộp đá của Doãn chân nhân. Chân nhân có lời dặn lại: ai mở hộp của ta sẽ gặp họa lớn. Mong ngài đừng phạm vào lời ước của tiên quan." Ông Thôi giận: "Doãn chân nhân chết đã nghìn năm, sao riêng chiếc hộp đá còn lại được? Ta không tin." Đạo sĩ Nhan cố hết lời can, nhưng ông Thôi nhất quyết không nghe và sai phá khóa. Phá mãi mà khóa vẫn trơ trơ, không suy suyển. Ông Thôi tức giận, cho buộc dây thừng lớn vào núm hộp, dùng mấy chục con trâu kéo, vừa quất roi vừa thúc. Chừng nửa ngày thì hộp đá bật mở. Bên trong có mấy chục cuộn phù lục, viết bằng son đỏ trên lụa vàng, chữ nào cũng tươi rõ như mới. Xem xong, ông Thôi quay lại bảo đạo sĩ Nhan: "Ta tưởng trong hộp có của báu lạ nên mới mở ra xem, hóa ra chỉ có bùa chú mà thôi." Rồi sai niêm khóa lại như cũ.

 Về đến quận, ngay tối hôm ấy ông Thôi bỗng chết đột ngột. Ba ngày sau ông tỉnh lại. Các quan thuộc hạ và tướng lại đều đến hỏi thăm, gặng hỏi chuyện. Ông Thôi kể: "Ta rất ngu muội, chưa từng nghe chuyện thần tiên. Hôm trước ta tình cờ mở hộp đá của Doãn chân nhân, quả nhiên bị quan cõi âm (?) bắt đi. Lúc đầu thấy một người mặc áo tía vào phòng ngủ, bảo ta: 'Ta là lại (viên chức nhỏ) ở ty cõi âm (?), nay vâng lệnh đến gọi ông. Ông không thể chối, chối thì họa càng lớn. Mau đi thôi.' Mới nghe ta rất lo, định viện cớ thoái thác, nhưng chẳng biết từ lúc nào đã cùng sứ giả ra khỏi thành. Đi chừng năm mươi dặm thì đến ty cõi âm. Vị quan ở đó chính là cố tể tướng Lã công. Ông ấy hỏi ta: 'Sao ông lại mở hộp đá của Doãn chân nhân? Nay vâng lệnh Thượng Đế, sẽ cắt bổng lộc và tuổi thọ của ông, rồi xem ra sao.' Sau đó ông cho gọi viên thư lại đến, bảo tra sổ bổng lộc và tuổi thọ của ta. Viên thư lại thưa với Lã công: 'Ông Thôi còn được làm quan năm nhiệm kỳ, thọ thêm mười bảy năm. Nay theo lệnh của Thượng Đế, tước hết năm nhiệm kỳ làm quan, lại cắt mười lăm năm tuổi thọ, chỉ còn hai năm thôi.' Rồi họ cho ta trở về." Hai năm sau, ông Thôi quả nhiên chết. (Trích từ sách Tuyên thất chí)

 Lư sơn nhân (sơn nhân: người ở ẩn trên núi)

 Trong niên hiệu Bảo Lịch (825–827) đời Đường, ở Kinh Châu có Lư sơn nhân thường buôn vôi nung (?), qua lại chợ quê phía nam Bạch Phục. Thỉnh thoảng ông để lộ chút việc lạ, người ta không đoán được ông là ai. Có người lái buôn là Triệu Nguyên Khanh thích chuyện lạ, muốn theo ông học, nên thường xuyên mua hàng của ông, bày hoa quả, pha trà mời, hỏi ông bí quyết làm ăn sinh lời. Lư biết ý, bảo: "Ta xem ý anh dường như không ở chuyện mua bán. Anh muốn gì?" Triệu bèn nói: "Tôi trộm biết ngài giấu mình giấu đức, tài thấu suốt còn hơn cả cỏ thi và mai rùa (hai thứ người xưa dùng để bói). Xin ngài ban cho một lời." Lư cười: "Hôm nay hãy thử nghiệm đã. Chủ nhà nơi anh trọ vào giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều) sẽ gặp tai họa bất thường. Nếu tin lời ta thì tránh được. Anh hãy báo cho ông ta: gần trưa sẽ có một người thợ đeo túi đến, trong túi có hơn hai lạng bạc. Kẻ ấy ắt sẽ vô cớ gây sự. Hãy đóng cửa, dặn vợ con đừng dễ dàng đối đáp. Đến trưa hắn ắt chửi bới dữ dội, cả nhà phải ra bờ nước lánh đi. Làm như thế thì chỉ tốn ba nghìn bốn trăm đồng mà thôi."

 Khi ấy Triệu đang trọ ở nhà một người dân họ Trương, liền vội về báo. Trương cũng vốn tin Lư là bậc thần, bèn đóng cửa chờ. Gần trưa, quả có một người đúng như lời Lư tả, gõ cửa xin mua gạo. Không thấy ai đáp, hắn giận đá cửa. Trương lấy tấm phên tre dày chặn lại. Chẳng bao lâu, mấy trăm người tụ lại xem. Trương bèn cùng vợ con theo cửa sau lánh đi. Vừa quá giờ Ngọ, người kia bỏ đi. Đi được vài trăm bước, hắn bỗng ngã vật ra chết. Vợ hắn đến, mọi người kể lại đầu đuôi việc hắn làm. Người vợ khóc lóc thảm thiết, rồi đến nhà Trương vu rằng chồng mình chết là có nguyên do. Quan không phân xử được. Mọi người đều kể lại việc Trương đóng cửa trốn tránh. Người xử án bảo Trương: "Anh vốn không có tội, nhưng có thể lo việc chôn cất cho người chết." Trương vui vẻ nghe theo, người vợ cũng mừng. Đến khi mua quan tài, thuê xe tang, tính ra vừa đúng ba nghìn bốn trăm đồng. Từ đó người ta kéo đến tìm Lư đông như họp chợ.

 Lư thấy phiền, lặng lẽ bỏ đi, đến địa giới Phục Châu, buộc thuyền trước cổng trang trại của tú tài (người học trò có học vấn) Lục Kỳ. Có người nói với Lục: "Lư sơn nhân không phải người thường đâu." Lục bèn mời ông. Lúc ấy Lục sắp lên kinh nương nhờ người quen, nên nhờ Lư đoán giúp việc mình còn ngờ. Lư nói: "Năm nay ông không nên đi đâu, ta e sớm tối sẽ có họa. Sau nhà chính chỗ ông ở có một vò tiền, đậy bằng tấm ván. Số tiền ấy không phải của ông, chủ của nó nay mới lên ba tuổi. Ông đừng tiêu một đồng nào, tiêu ắt sinh họa. Ông giữ được lời răn của ta không?" Lục giật mình, cảm tạ.

 Lư vừa đi, sóng nước còn chưa lặng, Lục đã cười bảo vợ: "Lư sơn nhân nói như thế thì ta còn mong gì hơn nữa!" Rồi sai gia đồng đào đất. Đào chưa được mấy thước, quả gặp tấm ván. Nhấc ra thì thấy một chiếc vò lớn đựng đầy tiền rời. Lục mừng lắm, vợ cũng xúm vào khuân, lấy dây cỏ xâu tiền lại. Xâu được gần một vạn đồng thì con cái bỗng đau đầu dữ dội, không chịu nổi. Lục nói: "Lẽ nào lời Lư sơn nhân sắp ứng nghiệm?" Ông liền phi ngựa đuổi theo, kịp gặp Lư, xin lỗi vì đã trái lời răn. Lư giận nói: "Ông tiêu số tiền ấy ắt họa đến ruột thịt. Ruột thịt với lợi lộc, cái nào nặng cái nào nhẹ, tự ông cân nhắc lấy." Rồi chèo thuyền đi thẳng, không ngoảnh lại. Lục phóng ngựa về nhà, làm lễ tiếu (lễ cúng tế cầu đảo của Đạo giáo) rồi chôn vò tiền lại. Con cái liền khỏi bệnh.

 Lư đến Phục Châu, lại có lần cùng mấy người đi dạo, giữa đường gặp sáu bảy người ăn mặc sang trọng, ai nấy hơi rượu xộc vào mũi. Lư bỗng quát họ: "Việc các ngươi làm mà không chịu sửa thì chẳng sống được bao lâu nữa!" Bọn kia đều quây quanh vái lạy giữa đám bụi, nói: "Không dám, không dám." Những người đi cùng lấy làm lạ. Lư nói: "Bọn này đều là cướp cả." Ông kỳ lạ đến thế.

 Triệu Nguyên Khanh kể rằng dáng mạo Lư lúc già lúc trẻ, không cố định, cũng chưa từng thấy ông ăn uống. Ông thường bảo Triệu: "Trên đời, thích khách biết ẩn hình (?) không ít. Người tu Đạo học được thuật ẩn hình (?) mà nhịn được, không đem ra dùng suốt hai mươi năm thì có thể đổi được hình hài, gọi là 'thoát ly'. Hai mươi năm sau nữa thì tên được ghi vào sổ địa tiên (bậc tiên sống trên mặt đất, thấp hơn thiên tiên trên trời)." Ông lại nói thích khách khi chết thì xác cũng không thấy đâu. Những điều ông bàn phần nhiều kỳ quái, có lẽ ông là người thuộc hàng thần tiên. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)

 Tiết Chân

 Tiết Chân là cao tổ (ông nội của ông nội) của cấp sự trung (chức quan trong triều chuyên xem xét, có quyền bác lại chiếu chỉ và tấu chương) Tiết Bá Cao đời Đường. Thuở trẻ ông thích Đạo, không ham danh vọng chức tước, ngao du nơi mây núi suối nguồn, đạt được phép sống lâu. Ông thường nghỉ lại vùng Ngũ Lĩnh (năm dãy núi lớn ở phía nam Trung Quốc). Gặp ai ông cũng nói: "Cửu Nghi, Ngũ Lĩnh là chốn của thần tiên. Núi sông u tịch kỳ lạ, mây khói ráng chiều đẹp khác thường. Như núi non Dương Sóc vươn cao sừng sững, động phủ (hang động nơi tiên ở) Bác La trong trẻo thanh vắng, không thể nào quên được. Bởi vậy Chúc Dung gửi thần ở núi Hành, vua Thuấn thành tiên ở Thương Ngô, Hách Tư để dấu sáng ở Tiềm Phong, Hoàng Đế cưỡi xe bay lên ở Đỉnh Hồ. Ngoài ra, các bậc chân tiên cao cả, các vị tiên, cùng những bề tôi, quan phụ chính đã bay lên tự tại, núi nào cũng có. Vì sao vậy? Vì núi sâu kín nên linh thiêng, nước sâu nên trong. Thông trúc soi bóng vào nhau, mây và dây leo mịt mù thăm thẳm (?). Đó vốn không phải thứ mà kẻ cốt phàm lòng tục yêu thích. Huống chi trong hang tiên (?) lại mở ra một trời đất riêng, có cao ngọc, nhũ đá nhỏ giọt, cỏ thiêng, nấm chi tươi tốt, mắt tục đâu nhìn trộm được, chân phàm đâu đặt tới được! Có được phép kéo dài tuổi thọ mà thong dong ở chốn ấy, thật là vui thay!"

 Cuối niên hiệu Trinh Nguyên (785–805), Trịnh Dư Khánh làm trưởng sử (chức quan phó, giúp việc cho quan đứng đầu châu) Sâm Châu. Có một môn lại (viên chức hầu việc ở cửa quan) từ xa đến thăm Dư Khánh. Còn cách Sâm Châu hơn mười dặm, người ấy dừng nghỉ ở một quán trọ và gặp Tiết Chân. Tiết Chân trông chừng hai mươi ba, hai mươi bốn tuổi, thần thái tuấn tú, lời nói phần nhiều dẫn chuyện đời xưa. Có lúc ông nói đến những việc thời Khai Nguyên (713–741) và Lân Đức (664–665) mà như chính mắt trông thấy. Ông lại nói tháng hai năm sau Dư Khánh sẽ được gọi về triều. Những lời khác của ông đều thần diệu lạ lùng. Hỏi họ tên, hỏi đi hỏi lại mãi ông vẫn không đáp. Nài nỉ gặng hỏi, ông mới nói: "Tôi có chí ở chốn rừng suối, từ bỏ quê hương đã lâu, không muốn họ hàng ruột thịt biết hành tung. Tôi họ Tiết, tên Chân." Môn lại kể lại với Dư Khánh, Dư Khánh sai người đi tìm thì không còn dấu vết. Tháng hai năm sau, Dư Khánh quả được gọi về. Đến Trường An, ông kể lại chuyện lạ ấy. Cấp sự trung Tiết Bá Cao rơi nước mắt thưa: "Cao tổ của tôi từ chức tả thường thị (quan cận thần hầu bên vua, lo việc can gián), bỏ quan vào núi Chung Nam tu Đạo, không ai biết rốt cuộc ở đâu. Chính là người ấy." (Trích từ sách Tiên truyện thập di)

 Vu Đào

 Vu Đào là cháu gọi bằng chú của tể tướng Vu Tông đời Đường. Khi Vu Tông bị đày xuống phương nam, đi qua trạm dịch (trạm nghỉ dọc đường dành cho quan lại và người đưa tin) Bình Vọng, ông buộc thuyền lại, đang ăn thì có một ông già từ cổng đi vào, đến thẳng gian phòng nhỏ bên cạnh (?) để gặp Vu Đào. Lúc ông già đến, người coi trạm tưởng ông đi theo tể tướng nên không hỏi. Tể tướng lại tưởng ông là người trong trạm nên cũng không vặn hỏi. Đến chỗ Vu Đào nghỉ, Đào hỏi ông là ai. Ông đáp: "Lão Tào." Hỏi từ đâu đến, ông đáp: "Cậu sau này có chức quan rất tốt, chuyến đi này không cần lo." Đào đang sắp phải đi xa, trong lòng rất lo âu, nghe vậy thì mừng rỡ tiếp đón, vái chào rồi mời ngồi.

 Đào cùng em họ bên ngoại là hiệu thư (chức quan lo hiệu đính sách vở) họ Tiết, trước làm ở Bí thư tỉnh (cơ quan giữ sách vở của triều đình), cùng nói chuyện với ông già, hỏi ông giỏi việc gì. Ông nói: "Lão chẳng hiểu gì, chỉ thấy chức quan của cậu sau này cao sang hiển đạt, không kể hết từng việc được. Xin cậu thấm bút cầm lấy, ta nói đến đâu ghi đến đó." Thế là Đào ghi theo lời ông già được mấy đoạn. Lời lẽ phần nhiều kín đáo, gần như lời sấm (lời tiên tri ẩn ý) (?), trong đó cũng nói việc tể tướng sẽ được gọi về phục chức. Rồi Đào hỏi về hiệu thư Tiết. Ông già nói: "Ra ngoài nghìn dặm, gặp chữ 'Tây' thì dừng. Ông ấy sẽ có chức quan, tuy không phải thứ sử (quan đứng đầu một châu) chính thức nhưng cũng được làm quận thủ tạm quyền."

 Đào lại hỏi: "Việc trong nhà tôi ở kinh có thể biết được không?" Ông già cúi đầu hồi lâu rồi nói: "Nhà ở kinh rất yên ổn. Hôm nay trước nhà chính có phu nhân nọ, ni cô kia." Tên các vị khách ông đều nói rõ từng người. "Dưới hiên nọ có thằng bé tên kia đang dắt con rùa đồng nhỏ chạy chơi." Đào cũng hỏi kỹ cho chắc chắn, rồi ghi hết vào cuộn giấy. Dần dần đã ghi được mấy tờ. Mọi người nhìn nhau cười nói thì trời sắp tối. Đào chỉ người thiếp tên Vân Hương của hiệu thư Tiết, hỏi ông già: "Người này thì sao?" Ông đáp: "Rất tốt, ngoài ba nghìn dặm cũng được chức quan tốt." Lúc đầu Đào ghi theo lời ông, lòng rất hăng hái tin tưởng. Đến khi nghe người thiếp này cũng có chức quan tốt, Đào lấy làm lạ vì lời ấy quá viển vông, trong lòng cũng chán dần.

 Bấy giờ em họ bên ngoại của Đào là cấp sự Đỗ Nhụ Hưu đang làm thứ sử Hồ Châu, có gửi biếu một vò rượu Nhược Hạ (loại rượu ngon nổi tiếng vùng Hồ Châu), chứa chừng năm đấu. Đào hỏi ông già có thích rượu không. Ông vui vẻ xin uống. Đào bèn đưa ông cái bát bạc, để ông tự rót uống. Chẳng mấy chốc rượu hết thì trời cũng đã tối mịt. Ông lấy bát bạc gối đầu mà ngủ. Lúc ấy muỗi mòng rất nhiều mà không con nào bay đến gần ông. Sáng ra không thấy ông già đâu, chỉ còn cái bát bạc. Mọi người kinh ngạc, hỏi han tìm kiếm mà không ai biết ông đi đâu. Có người bảo đó chính là bác sĩ (chức quan học, chuyên về kinh sách) Tào Hưu. Tào Hưu là người trong họ vua nước Ngụy, làm sử quan (quan chép sử) dưới triều Tấn, đến thời Tề, Lương có lúc lại đứng trong hàng quan triều. Ông đắc đạo thành tiên, thường dạo chơi khắp sông hồ, qua lại buôn bán, hay cứu giúp người, làm nhiều âm công (việc thiện làm thầm, không ai hay) cho muôn vật. Nhiều người từng gặp ông và nhận đồ ông cho.

 Về sau Đào được bổ làm phòng ngự sứ (quan võ lo việc phòng thủ một vùng) Tứ Châu, thứ sử Hấp Châu, rồi giúp Ngô vương Dương Hành Mật ở Hoài Nam, làm phó sứ. Tể tướng không lâu sau cũng được trở về phương bắc. Hiệu thư Tiết làm khách trong mạc phủ (phủ quan của vị tướng trấn giữ một vùng) ở Giang Tây, coi việc quân ở Viên Châu. Gặp lúc đang có chiến sự, ông đưa cả nhà vào đất Mân (vùng Phúc Kiến). Đến một huyện nhỏ thì người thiếp bỗng mắc bệnh mà chết. Giữa núi không có chỗ nào tìm được quan tài, ông nhờ một ông lão trong làng, ông lão nhường cỗ áo quan làm sẵn cho mình để chôn nàng. Cỗ áo quan ấy sơn son, thếp vàng, rất quý giá và đẹp đẽ. Chôn xong, người ta mới thấy ứng nghiệm lời nói "được quan tốt" (chữ "quan" là chức quan đọc giống chữ "quan" là quan tài, nên lời ấy thực ra ứng vào việc được cỗ quan tài tốt). Cả chuyện hôm ấy ở nhà kinh có những vị khách nào, chuyện thằng bé dắt rùa đồng chạy chơi, không việc gì là không đúng. (Trích từ sách Thần tiên cảm ứng truyện)

 Thái Bình quảng ký, quyển 43

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh vâng lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video