Thái Bình Quảng Ký, quyển bốn trăm hai mươi
Rồng (phần ba)
Nước Câu Danh; Thích Nguyên Chiếu; Vương Cảnh Dung
Nàng Lăng Ba; Đào Hiện; Tề Hoán
Sông Đen ở Sa Châu; Rồng ở ao Hưng Khánh; Rồng trong giếng
Sông Chiên Nhiên; Long Môn
Nước Câu Danh
Bộ Tăng-kỳ luật (bộ sách ghi giới luật của tăng sĩ Phật giáo) chép: Khi Phật ở thành Xá-vệ (kinh đô nước Kiều-tát-la ở Ấn Độ xưa), phía nam có một ấp tên là Đại Lâm. Bấy giờ có người lái buôn lùa tám con bò lên phương bắc, đến nước Câu Danh.
Có một người lái buôn đang chăn bò trong đầm. Khi ấy có người Ly-xa (một dòng tộc ở Ấn Độ xưa) bắt rồng để ăn thịt. Họ bắt được một con rồng, xỏ mũi dắt đi. Người lái buôn hỏi: "Nay các anh dắt con rồng này đi làm gì?" Họ đáp: "Ta đem giết để ăn." Người lái buôn muốn đổi một con bò lấy con rồng. Kẻ bắt rồng đòi đến đủ tám con bò mới chịu. Người lái buôn liền thả rồng cho đi. Rồi lại lo người Ly-xa đuổi theo, nên bắt rồng lại, đem thả vào một cái ao khác.
Con rồng bỗng hóa thành người, nói với người lái buôn: "Ông đã cho tôi mạng sống, nay tôi muốn báo ơn. Ông hãy cùng tôi vào cung, tôi sẽ đền đáp ơn lớn." Người lái buôn đáp: "Tính rồng nóng nảy hung dữ, giận dữ thất thường, e có khi giết tôi." Rồng đáp: "Không đâu. Khi nãy người ta trói tôi, sức tôi thừa giết được họ. Nhưng vì tôi đã thọ pháp Bồ-tát (?) (ở đây có lẽ là giới bố-tát, tức giữ trai giới theo đạo Phật, nên tuyệt không giết hại), nên không hề có lòng giết. Huống chi nay ông cho tôi mạng sống, lẽ nào lại hại ông? Nếu ông chưa muốn đi ngay thì hãy đợi ở đây một chút, tôi về trước quét dọn."
Sau đó người lái buôn vào cung, thấy bên cửa cung rồng có hai con rồng bị trói chung một chỗ, bèn hỏi: "Vì sao các ngươi bị trói?" Chúng đáp: "Long nữ này mỗi nửa tháng có ba ngày giữ trai pháp (giới ăn chay, giữ thân tâm thanh tịnh trong những ngày nhất định). Anh em chúng tôi có phận sự canh giữ long nữ, nhưng canh giữ không cẩn thận, để nàng bị người Ly-xa bắt, vì vậy mà bị trói."
Lát sau long nữ ra, mời người lái buôn vào cung, ngồi trên giường báu. Long nữ nói: "Trong cõi rồng có thứ thức ăn phải hết một đời mới tiêu, có thứ hai mươi năm mới tiêu, có thứ bảy năm mới tiêu, lại có thức ăn của người cõi Diêm-phù-đề (cõi đất loài người ở, theo vũ trụ quan Phật giáo). Không biết ông muốn ăn thứ nào?" Người lái buôn đáp: "Tôi cần thức ăn của cõi Diêm-phù-đề." Lập tức đủ các món ăn uống bày ra.
Người lái buôn hỏi long nữ: "Hai con rồng kia vì sao bị trói?" Long nữ nói: "Chúng có lỗi, tôi định giết chúng." Người lái buôn nói: "Cô đừng giết." Nàng nói: "Không được, nhất định phải giết." Người lái buôn nói: "Cô thả chúng thì tôi mới ăn." Nàng lại nói: "Không thể thả không như thế được, phải phạt đày sáu tháng xuống cõi người."
Người lái buôn thấy cung rồng dùng của báu trang hoàng cung điện lộng lẫy, liền hỏi: "Cô đã có sự trang nghiêm lộng lẫy như vậy, còn thọ pháp Bồ-tát (?) làm gì?" Nàng đáp: "Loài rồng chúng tôi có năm việc khổ. Năm việc ấy là gì? Là lúc sinh ra, lúc ngủ, lúc giao hợp, lúc giận dữ và lúc chết (vào năm lúc ấy rồng không giữ được hình người mà phải hiện nguyên hình rồng). Lại thêm trong một ngày ba lần da thịt rơi xuống đất, cát nóng bám đầy mình."
Người lái buôn hỏi: "Cô mong cầu điều gì?" Nàng đáp: "Mong được sinh vào cõi người. Làm loài súc sinh thì khổ, lại không biết đến Phật pháp, cho nên tôi muốn đến chỗ Như Lai (một danh hiệu của Phật) mà xuất gia (bỏ nhà đi tu)."
Long nữ liền tặng tám thỏi vàng hình bánh, nói: "Số vàng này đủ cho cha mẹ và người thân của ông dùng suốt đời không hết." Nàng lại nói: "Ông nhắm mắt lại." Rồi dùng phép thần biến đưa ông về đến quê nhà. Ông đem tám thỏi vàng biếu cha mẹ, nói: "Đây là vàng rồng, cắt đi rồi lại mọc ra (?), dùng hết đời cũng không cạn."
Vậy nên lúc nào cũng phải nghĩ đến lòng nhân từ, không thể không làm điều thiện. Chỉ một lần tạm cứu long nữ mà được báo ơn hậu như thế, huống chi giữ đại trai (giới trai lớn), phúc nhận được lẽ nào lại nhỏ? (Trích Pháp Uyển Châu Lâm)
Thích Nguyên Chiếu
Nhà sư Thích Nguyên Chiếu tu đạo ở hang Bạch Thước trên núi Tung Sơn, đức hạnh tinh thành chân chất, đứng đầu trong giới tăng sĩ. Ông thường nguyện giảng kinh Pháp Hoa (một bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa) một nghìn lượt để làm lợi cho người. Khi ông giảng trong núi, dù trời rét buốt nước đóng băng, đường núi rừng hiểm trở, người đến nghe vẫn luôn chật kín chỗ giảng.
Bấy giờ có ba ông lão mày râu trắng phau, dáng mạo khác thường, chăm chú (?) lắng nghe, như thế nhiều ngày. Nguyên Chiếu lấy làm lạ. Bỗng một buổi sớm, họ đến bái kiến Nguyên Chiếu, nói: "Đệ tử là rồng, mỗi người có phận sự riêng, cũng khá vất vả, đã trải mấy nghìn trăm năm rồi. Nay được nghe sức mạnh của Phật pháp, không biết lấy gì đền đáp. Nếu trưởng lão có việc sai bảo, xin được góp chút sức mọn."
Nguyên Chiếu nói: "Nay hạn hán đã lâu, trong nước mất mùa đói kém. Nếu các vị làm được mưa lành để cứu muôn dân thì đó chính là điều bần đạo (tiếng nhà sư tự xưng khiêm tốn) mong mỏi."
Ba ông lão nói: "Gọi mây làm mưa vốn là việc nhỏ. Nhưng việc mưa bị cấm rất nghiêm, không vâng lệnh mà tự ý làm thì bị trừng phạt chẳng nhẹ, e mất cả mạng. Xin thử bày một kế, mong có thể tránh được (?). Trưởng lão có làm được không?" Nguyên Chiếu nói: "Xin nghe kế ấy."
Ba ông lão nói: "Xử sĩ (người có tài đức ở ẩn, không ra làm quan) Tôn Tư Mạc ở núi Thiếu Thất, đạo cao đức trọng, ắt có thể cứu đệ tử khỏi tai họa, thì mưa có thể làm ngay được."
Nguyên Chiếu nói: "Bần đạo biết Tôn xử sĩ ở trong núi, nhưng không biết việc làm của ông ấy ra sao mà lại được như thế?" Ba ông lão nói: "Lòng nhân của Tôn công không thể đo lường. Ông soạn sách Thiên Kim Dực Phương (bộ sách thuốc nổi tiếng), ân huệ cứu giúp đến muôn đời, tên đã ghi trong sổ của cung Thượng đế, quả thật là bậc chân tiên cao quý. Nếu ông nói giúp một lời che chở thì chắc chắn chúng tôi vô sự. Nhưng trưởng lão phải giao ước với ông trước; nếu ông nhận lời, chúng tôi sẽ vâng làm ngay." Rồi họ trao cho Nguyên Chiếu cách cứu giúp (?).
Nguyên Chiếu đến chỗ ở của Tư Mạc, thành khẩn bái kiến, lễ nghĩa rất cung kính. Ngồi yên hồi lâu mới nói: "Xử sĩ là bậc hiền triết, lấy việc cứu giúp muôn vật (?) làm lòng. Nay nắng hạn gay gắt, một tấc mạ cũng không cấy được, trăm họ kêu than, khô héo đến thế này. Tài dụng của bậc nhân triết chính là ở lúc này. Mong ông mở lòng ra ơn cứu cảnh nguy khốn mất mùa."
Tư Mạc nói: "Tôi là kẻ bất tài, trốn bỏ đời vào núi rừng, lấy công sức gì mà giúp được người? Nhưng nếu có thể làm được thì quyết chẳng tiếc gì."
Nguyên Chiếu nói: "Hôm qua bần đạo gặp ba con rồng, bảo họ làm mưa, họ đều nói không có lệnh của Thượng đế mà tự ý làm mưa thì bị tội giết, không phải nhẹ. Chỉ có xử sĩ đức cao công lớn, nếu ông cứu thì họ khỏi tội. Nên tôi xin bày tỏ hết lòng, ngửa mong ông định liệu."
Tư Mạc nói: "Chỉ cần làm được, tôi chẳng tiếc gì." Nguyên Chiếu nói: "Sau khi mưa xong, ba con rồng tránh tội sẽ trốn vào cái ao sau nhà xử sĩ. Sẽ có người lạ đến bắt chúng. Xử sĩ nói rõ cho người ấy mà bảo đi, ắt chúng được tha tội." Tư Mạc nhận lời.
Nguyên Chiếu trở về, gặp ba ông lão bên đường, đem lời hứa (?) của Tư Mạc cho họ biết. Ba ông lão hẹn trong một ngày một đêm sẽ mưa đủ khắp nghìn dặm. Thế rồi đúng hẹn mưa đổ xuống, thấm nhuần rất rộng khắp.
Hôm sau, Nguyên Chiếu đến thăm Tư Mạc. Đang lúc trò chuyện, có một người cốt cách, dáng vẻ khác thường đi thẳng đến bờ ao sau nhà, lầm rầm quát tháo. Chốc lát nước ao đông thành băng. Bỗng có ba con rồng (?), hai con xanh một con trắng, từ dưới ao trồi lên. Người ấy lấy dây đỏ trói chúng lại, sắp dắt đi.
Tư Mạc gọi người ấy lại mà nói: "Tội của ba con vật này đáng chết, không gì chuộc được. Nhưng việc hôm qua chúng tự ý làm mưa là ý của kẻ quê mùa này. Mong ông tha cho chúng, và đem lòng thành này tâu lên trên, xin tha cho chúng khỏi tội nặng." Người ấy vâng lời, lập tức cởi trói cho chúng, cầm dây đi mất.
Lát sau ba ông lão đến tạ ơn Tư Mạc, xin được báo đáp. Tôn công nói: "Ta ở trong hang núi, không cần dùng gì, không phải báo đáp." Họ quay sang Nguyên Chiếu, xin được góp sức đền ơn. Nguyên Chiếu nói: "Trong núi có một bữa ăn, một tấm áo vá, ngoài ra không thiếu gì, không cần đền đáp." Ba ông lão lại cố nài. Nguyên Chiếu bèn nói: "Ngọn núi phía trước chắn ngang đường, đi lại bất tiện, dời nó đi được không?"
Ba ông lão nói: "Đó là việc nhỏ thôi. Chỉ xin đừng trách vì gió sấm là được." Đêm ấy sấm sét nổ vang. Đến sáng trời quang tạnh, trước chùa trống trải mấy dặm, phẳng như lòng bàn tay. Ba ông lão lại đến cáo từ rồi đi. Tư Mạc đạt đến đạo cao tột mà không cầu báo đáp, lại càng là điều kỳ lạ đặc biệt. (Trích Thần Tiên Cảm Ngộ Truyện)
Vương Cảnh Dung
Vương Cảnh Dung, nguyên Thị ngự sử (chức quan can gián, xét hặc quan lại) đời Đường, người huyện Bình Thư, châu Doanh. Ông dời linh cữu của cha về châu Lạc. Khi đào đường hầm dẫn vào mộ, đào trúng hang rồng, to bằng miệng chum. Cảnh Dung cúi xuống nhìn, có luồng hơi như khói bốc thẳng lên xộc vào mắt, liền bị mù, mười ngày sau thì chết. (Trích Triều Dã Thiêm Tái)
Nàng Lăng Ba
Vua Huyền Tông ở Đông Đô (Lạc Dương), ban ngày ngủ trong điện, mộng thấy một người con gái nhan sắc đậm đà diễm lệ, chải búi tóc kiểu giao tâm, khoác áo choàng lớn, mặc xiêm rộng, lạy dưới giường. Vua hỏi: "Ngươi là ai?" Nàng thưa: "Thiếp là long nữ trong ao Lăng Ba của bệ hạ. Thiếp giữ gìn cung điện, hộ vệ xa giá (?), quả thật có công. Nay bệ hạ thông hiểu nhạc quân thiên (âm nhạc của cõi trời), xin ban cho một khúc để làm vẻ vang dòng họ."
Trong mộng, vua đánh đàn hồ cầm (một loại đàn dây gốc từ các dân tộc phía tây bắc), hợp các điệu cũ và mới làm thành khúc Lăng Ba. Long nữ lạy hai lạy rồi đi. Khi tỉnh dậy, vua nhớ trọn khúc ấy, liền sai các nhạc công trong cung cùng tập với đàn tỳ bà mà phổ lại.
Rồi vua mở tiệc đãi các quan tùy tùng ở cung Lăng Ba, ra bên ao tấu khúc mới. Sóng nước trong ao cuộn lên rồi lại lặng, có một thần nữ hiện ra giữa lòng sóng, chính là người con gái đêm trước. Hồi lâu nàng mới chìm xuống. Vua bèn sai lập miếu bên ao, mỗi năm cúng tế. (Trích Dật Sử)
Đào Hiện
Đào Hiện là cháu của quan Lệnh huyện Bành Trạch (chỉ Đào Uyên Minh, nhà thơ nổi tiếng từng làm huyện lệnh Bành Trạch). Trong niên hiệu Khai Nguyên (713–741, đời Đường Huyền Tông), ông ở Côn Sơn, giàu có ruộng vườn. Ông chọn người nhà thật thà, biết giữ việc, giao hết việc nhà cho họ, còn mình thì bơi thuyền ngao du sông hồ, đi khắp thiên hạ, thường mấy năm không về, đến nỗi gặp con cháu đã thành người lớn cũng không phân biệt được tên.
Văn học của Hiện đủ để giúp nước trị dân, nhưng tự cho mình là người phóng khoáng, không mưu cầu làm quan. Ông bẩm sinh đã thông hiểu bát âm (?) (tám loại âm thanh của nhạc cụ làm từ tám chất liệu: kim, đá, tơ, trúc, bầu, đất, da, gỗ). Ông sai thợ gốm làm gạch, ngầm ghi năm tháng, rồi nghe tiếng mà đoán, không hề sai. Ông từng soạn sách Nhạc Lục, dựa vào bát âm để định chỗ đúng sai của âm luật.
Ông tự đóng ba chiếc thuyền, hết sức tinh xảo: một chiếc để mình đi, một chiếc cho khách, một chiếc chứa đồ ăn uống. Khách có tiền tiến sĩ Mạnh Ngạn Thâm, tiến sĩ Mạnh Vân Khanh, người áo vải (thường dân) Tiêu Toại, mỗi người đều có đầy tớ, thê thiếp đi cùng. Hiện có một đội nữ nhạc, thường tấu các khúc thanh thương (một loại nhạc điệu thanh nhã). Gặp nơi núi suối thì đi cho tận cảnh vật, mùa xuân thì theo hứng mà đi.
Tiếng tăm Hiện vang đến triều đình, lại gặp lúc thiên hạ thái bình, đi qua quận ấp nào cũng được mời đón. Hiện từ chối, nói: "Tôi là người sống giữa đám hươu nai, không phải thượng khách của các bậc vương công." Cũng có nơi chưa mời mà ông tự đến, ấy là theo tính cách một "thủy tiên", chỉ cốt nơi non nước đáng dừng chân mà thôi. Người đất Ngô, Việt gọi ông là Thủy tiên (tiên trên sông nước).
Ông có người thân làm Thái thú (quan đứng đầu một quận) Nam Hải, nhân đi thăm đá Thiều Thạch mà ghé thăm. Quan Thái thú mừng vì ông từ xa tới, tặng một trăm vạn tiền. Ông gặp được một thanh kiếm cổ dài hơn hai thước, một chiếc vòng ngọc đường kính bốn tấc, cùng một người nô Côn Lôn (người nô lệ da đen từ vùng biển phương nam) trên thuyền biển tên là Ma-ha, bơi lặn giỏi, lại dũng mãnh nhanh nhẹn. Ông dùng hết số tiền mua cả ba, nói: "Đây là báu vật bậc nhất của nhà ta."
Rồi ông quay thuyền xuôi Bạch Chỉ, vào sông Bách. Mỗi khi gặp chỗ nước đẹp đáng yêu, ông lại ném kiếm và vòng xuống nước, sai Ma-ha lặn lấy lên để làm trò vui. Như thế mấy năm. Nhân qua hồ Sào, ông lại ném kiếm và vòng xuống, sai lặn lấy. Ma-ha vừa xuống, lấy được kiếm và vòng liền lên ngay, nói: "Bị rắn độc cắn, phải chặt vội một ngón tay mới thoát được."
Tiêu Toại nói: "Ma-ha bị thương, chẳng phải là thần linh dưới nước nổi giận ư? Có lẽ thủy phủ (cõi của thần linh dưới nước) không muốn người dòm ngó."
Hiện nói: "Kính vâng lời chỉ bảo. Nhưng tôi vẫn mến con người Tạ Khang Lạc (tức Tạ Linh Vận, nhà thơ yêu sơn thủy đời Nam triều), từng nói rằng rốt cuộc sẽ vui mà chết giữa núi sông. Chỉ theo điều mình thích, chẳng biết đến chuyện khác. Vả lại sống tạm trong quán trọ của cõi đời, được chở trên mặt đất lớn, ở thân phận áo vải hèn mọn mà hưởng niềm vui của kẻ quyền quý ngao du, rong ruổi cho thỏa lòng đã gần ba mươi năm, cũng là phận của mình. Không được bước lên thềm ngọc chầu thiên tử, ra tay lập công, ban ân nuôi dân, thỏa chí bình sinh, ấy cũng là phận của mình."
Rồi ông sai dời thuyền, nói: "Phải đến núi Tương Dương một chuyến rồi mới về quận Ngô." Đi đến núi Tây Tái, buộc thuyền ở chùa Cát Tường, thấy nước sông đen mà không chảy, ông nói: "Ở đây ắt có quái vật." Liền ném kiếm và vòng xuống, sai Ma-ha lặn lấy.
Thấy Ma-ha chìm giữa làn sóng, lâu lắm mới lên, sức lực gần như kiệt, hầu không đứng vững, nói: "Kiếm và vòng không lấy được. Có con rồng cao khoảng hai trượng (một trượng bằng mười thước, chừng 3 mét), đặt kiếm và vòng trước mặt. Tôi vừa đưa tay định lấy thì rồng liền trợn mắt giận dữ."
Hiện nói: "Ngươi cùng kiếm và vòng là ba báu vật của ta. Nay hai vật đã mất, thì ngươi còn dùng vào việc gì? Nhất định phải vì ta mà cố tranh lấy lại." Ma-ha bất đắc dĩ, xõa tóc kêu to, khóe mắt chảy máu, lặn một lần xuống tận đáy vực rồi không trở lên nữa.
Hồi lâu, thấy thân thể Ma-ha bị xé nát, nổi lềnh bềnh trên mặt nước, như có ý cho Hiện thấy. Hiện khóc bên bờ nước, rồi sai quay thuyền về, nhân làm thơ tự kể lòng mình, không còn bàn đến chuyện ngao du sông hồ nữa. Thơ rằng:
"Cơ nghiệp cũ ở Khuông Lư đã có chủ,
Nhà mới ở Ngô Việt yên ổn đời này.
Mấy sợi tóc bạc mà chưa về được,
Ngắm một dải núi xanh, tính đường trở lại.
(Hạc?) lật lá phong, nắng chiều lay động,
Cò đứng giữa hoa lau, nước thu trong vắt.
Từ nay bỏ thuyền rồi biết đi đâu?
Cờ (?) và quạt múa hát đang ra đón chào."
(Trích Cam Trạch Dao)
Tề Hoán
Trong niên hiệu Khai Nguyên đời Đường, Thái phỏng sứ (quan triều đình phái đi tuần xét một đạo) Hà Nam kiêm Sắc sứ (quan được vua sai đi lo việc) Biện Châu là Tề Hoán, vì dòng nước ở Từ Thành hiểm trở chảy xiết, tâu xin đào một con sông dài mười tám dặm thông tới Thanh Thủy, để tránh chỗ hiểm của sông Hoài dài. Con sông ấy được chia cho các châu huyện đào từng đoạn.
Huyện thừa (phó quan huyện) huyện Chân Nguyên, châu Bạc, là Thôi Diên Y, tập hợp dân phu trong huyện đào được mấy nghìn bước thì gặp một tòa long đường (nhà của rồng). Mới đào ra, tưởng là mộ cổ, nhưng trông như mới xây, sạch sẽ tinh tươm. Nhìn quanh, dưới vách phía bắc có một con rồng năm sắc đang nằm ngủ đông, dài hơn một trượng; bên đầu có năm sáu con cá chép, mỗi con dài hơn một thước. Lại có hai con vật thiêng (?) dài một thước hai tấc, lông dài chín tấc, giống như loài thường (?).
Diên Y báo lên Ngự sử (quan giám sát) coi việc đào sông là Ổ Nguyên Xương. Nguyên Xương làm tờ trình lên Tề Hoán. Hoán sai dời rồng đến sông Hoài, đem (con vật kia) về Biện Châu. Diên Y dời rồng và cá đi hơn hai trăm dặm đến bờ sông Hoài. Có hàng trăm vạn con cá trắng nhảy nhót kéo đến chỗ rồng, nước sôi sục lên. Rồng vào sông Hoài, phun nước, mây mù mịt mùng, rồi không thấy nữa.
Lúc mới sắp dời đi, Ngự sử Cống Tích xin (?) lấy một con. Nguyên Xương sai hộ chài lưới đưa đến Biện Châu. Gặp vũng nước, con vật lớn (?) (có lẽ là rùa) nhiều lần vươn cổ về phía nước. Người chài thương nó, tạm thả xuống nước. Nước rộng mấy thước, sâu không quá năm tấc, vậy mà không biết con vật đi đâu mất. Tát cạn nước tìm cũng không thấy, đành đem không đến nơi. (Trích Quảng Dị Ký)
Sông Đen ở Sa Châu
Ở Sa Châu, phía tây bắc Bắc Đình (vùng biên cương phía tây bắc đời Đường), có con sông Đen sâu đến mức đi thuyền được. Nước sông ấy thường dâng tràn, cuốn trôi nhà cửa, ngập đọng đồng ruộng, vì thế lúa má ở phía tây bắc mất hết, đất hoang không cày cấy được, dân cư cũng phải dời đi xa để tránh nạn chết đuối.
Các quan làm việc ở Bắc Đình, Sa Châu đều phải sắm sẵn vật hiến tế và rượu, đứng bên bờ sông vọng tế (cúng hướng về nơi thần ngự), rồi mới dám nhận việc cai trị. Nếu không thì mưa dầm liền mấy tháng, hoặc nước lớn đổ ập làm sập thành ấp, dân trong làng đều làm mồi cho cá cả.
Trong niên hiệu Khai Nguyên đời Đường, Trương Tung người Nam Dương vâng chiếu làm Đô hộ (quan cai quản vùng biên cương) ở Bắc Đình. Mang ấn tín đến biên giới, ông cho gọi viên lại ra ngoài thành đón tiếp đến hỏi chuyện ấy. Có người nói: "Trong sông Đen có con rồng lớn thích ăn dê con, bò đực và chó, cho nên thường làm sóng dâng nước, để mong người trong quận ra bờ sông tế lễ." Tung nói: "Ta biết chuyện này lâu rồi."
Ông liền sai bày đủ vật tế và rượu, dọn tiệc, ngầm gọi tả hữu cầm cung tên đứng chờ bên cạnh. Tung dẫn các quan xếp hàng trên bờ sông, đội mũ cao, cầm thẻ hốt (tấm thẻ quan cầm khi hành lễ), cúi gập mình nghiêm cẩn. Chốc lát, có con rồng dài trăm thước từ dưới sóng vọt lên, rồi bỗng lên bờ, mắt có ánh lửa chiếu vào người, cách người chừng vài chục bước. Tung liền ra lệnh giương cung kéo căng mà chờ.
Rồi quả nhiên rồng đến bàn tiệc, thân dần thu ngắn lại chỉ còn dài mấy thước. Nó vừa định ăn, chưa kịp thì Tung bắn tên, cùng lúc mọi người đồng loạt bắn. Rồng không kịp thi thố thế lực, gục ngã. Rồng chết rồi, dân trong làng kéo đến xem, ồn ào như chợ. Tung mừng vì đã trừ được hại cho dân, bèn đem dâng lên vua.
Vua khen ông quả quyết, xuống chiếu cắt lưỡi rồng bỏ vào hộp ban cho Tung, lại cho con cháu nối đời làm Thứ sử (quan đứng đầu một châu) ở Sa Châu. Đến nay người ta gọi là họ Trương Lưỡi Rồng.
Rồng ở ao Hưng Khánh
Vua Huyền Tông đời Đường lúc còn "tiềm long" (ví vua khi chưa lên ngôi, như rồng còn ẩn) từng ở cung Hưng Khánh. Đến khi lên ngôi, trong ao Hưng Khánh thường có một con rồng nhỏ ra dạo chơi trong dòng ngự câu (con kênh chảy trong cung) ngoài cung, dáng hình kỳ lạ uốn lượn, tư thế bay nhảy, các cung nữ và hoạn quan không ai là không trông thấy.
Về sau Huyền Tông chạy vào đất Thục, đêm trước khi xa giá lên đường, con rồng từ trong ao cưỡi mây trắng vọt lên, vắt ngang bầu trời, hướng về phía tây nam mà đi. Những quân sĩ đứng vây quanh đều cùng trông thấy. Đến khi vua đến sông Gia Lăng, lên thuyền sắp qua sông, thấy con rồng nhỏ kèm bên thuyền mà tiến, các quan hầu đều trông thấy.
Vua rưng rưng (?) rơi lệ, quay lại bảo tả hữu: "Đây là con rồng trong ao Hưng Khánh của ta." Rồi sai lấy rượu rưới cúng, vua tự mình khấn. Rồng bèn từ dưới nước rũ bờm mà đi. (Trích Tuyên Thất Chí)
Rồng trong giếng
Cuối niên hiệu Khai Nguyên, nước phương tây dâng sư tử. Đến giữa đường thuộc đạo An Tây, buộc sư tử vào gốc cây ở trạm dịch, gần một cái giếng. Sư tử gầm lên, có vẻ không yên. Chốc lát gió sấm kéo đến dữ dội, có con rồng từ trong giếng bay ra mà đi. (Trích Quốc Sử)
Sông Chiên Nhiên
Vua Huyền Tông sắp làm lễ phong Thái Sơn (lễ lớn của vua lên núi Thái Sơn tế trời), đi đến Huỳnh Dương, thấy trên sông Chiên Nhiên có con rồng đen, liền sai đưa cung tên, tự tay bắn. Tên vừa bay ra thì rồng biến mất. Từ đó sông Chiên Nhiên chảy ngầm dưới đất, đến nay đã hơn trăm năm.
Xét ra Chiên Nhiên tức là sông Tế. Sông Tế tràn ra thành vùng Huỳnh, nên gọi là Chiên Nhiên. Sách Tả truyện chép "quân Sở qua sông Chiên Nhiên" chính là chỗ này. (Trích Khai Thiên Truyền Tín Ký)
Long Môn
Chuyện xưa kể rằng: mùa xuân nước lên, cá vượt qua Long Môn thì có con hóa thành rồng. Đến nay trong núi vùng Phần, Tấn còn rất nhiều xương sừng rồng để lại, người ta lấy làm thuốc, có thứ năm sắc. (Trích Quốc Sử)
Thái Bình Quảng Ký, quyển bốn trăm hai mươi
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh sai biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video