Thái Bình Quảng Ký (bộ sách lớn soạn đầu đời Tống, gom các truyện kể và chuyện lạ từ xưa), quyển 421
Rồng (phần bốn)
Tiêu Hân; Đầm Di Xích; Lưu Quán Từ
Người đàn bà họ Vi; Nhậm Húc; Triệu Tề Tung
Tiêu Hân
Tiêu Hân, về sau làm Binh bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Binh, coi việc quân trong cả nước) đời Đường, đã mất. Hồi ông còn làm Kinh Triệu doãn (quan đứng đầu vùng kinh đô Trường An), kinh đô gặp hạn lớn. Hơi nóng oi bức hun lên thành dịch bệnh. Vua Đại Tông sai các tể tướng (quan đứng đầu triều đình, giúp vua điều hành mọi việc) giao cho các quan phụ trách đi cúng tế cầu đảo thần núi, thần sông. Được hơn một tháng mà khí nóng càng gắt.
Lúc ấy có nhà sư người Thiên Trúc (Ấn Độ) là Bất Không Tam Tạng (Tam Tạng: danh hiệu tôn xưng vị sư thông suốt cả ba kho kinh điển Phật giáo là kinh, luật, luận) ở chùa Tĩnh Trụ. Tam Tạng giỏi dùng phép trì niệm (chuyên tâm tụng niệm thần chú) để gọi rồng làm mây. Hân bèn đến chùa, nói với Tam Tạng: "Nay mặt trời gay gắt đã nhiều tháng rồi. Đức Thánh thượng lo lắng, dẹp bỏ âm nhạc, ăn uống giảm bớt. Năm mất mùa là điều Ngài canh cánh, dân đau ốm là điều Ngài lo. Mong thầy lập đàn (nền đất dựng lên để làm lễ, làm phép) cầu mưa cho."
Tam Tạng nói: "Việc ấy dễ thôi. Nhưng gọi rồng lên làm mây mưa, tôi e sấm gió dữ dội sẽ hại cây cối, như thế thì có ích gì cho mùa màng?" Hân nói: "Sấm nhanh mưa to, quả thật không làm tươi tốt được các loại lúa, nhưng cũng vừa đủ làm dịu cái nóng và bớt bệnh cho dân. Xin thầy đừng từ chối."
Tam Tạng không đừng được, bèn sai đệ tử lấy một miếng vỏ cây hoa chỉ dài hơn một thước (thước: đơn vị đo dài, khoảng 30 phân), vẽ một con rồng nhỏ lên đó, rồi đặt lò hương và bát nước thơm phía trước. Tam Tạng tụng chú (câu khấn mang sức thiêng) liên hồi, rung lưỡi hô khấn. Tụng chừng một bữa ăn thì đưa miếng vỏ cây vẽ rồng cho Hân, dặn: "Ông đem cái này ném xuống hồ Khúc Giang (hồ lớn ở Trường An). Ném xong thì mau về, đừng để dầm mưa gió."
Hân làm theo lời, ném xuống hồ. Lập tức có một con rồng trắng chỉ dài hơn một thước, lắc bờm, giũ vảy, từ dưới nước trồi lên. Chốc lát thân nó dài ra mấy trượng (trượng: đơn vị đo dài, bằng mười thước, khoảng 3 mét), trông như ai kéo một dải lụa trắng, thoắt cái đã vắt ngang trời. Hân quất ngựa chạy gấp, chưa được vài chục bước thì mây kéo đến dày đặc, trời tối sầm, mưa to ập xuống. Về đến phường Vĩnh Sùng thì nước trên đường đã chảy như vỡ kênh. (Trích sách Tuyên Thất Chí)
Đầm Di Xích (Đầm Đánh Rơi Thước)
Đầm Di Xích ở huyện Côn Sơn vốn có gốc tích thế này: trong niên hiệu Đại Lịch (niên hiệu của vua Đường Đại Tông, năm 766–779), có một cô gái trong làng được chọn làm Nguyên phi (vợ chính) của Hoàng thái tử. Cô đánh rơi cây thước ngọc, thước hóa thành rồng, chỗ ấy đến nay thành đầm. (Trích sách Truyện Tải)
Lưu Quán Từ
Đời Đường, Lưu Quán Từ người Lạc Dương, trong niên hiệu Đại Lịch đi Tô Châu nhờ vả xin tiền người ta. Ông gặp một tú tài (người học trò có học vấn) tên là Thái Hà, dáng vẻ sáng sủa, phong thái tuấn tú. Vừa gặp, Hà đã tỏ ý rất ân cần, gọi Quán Từ là anh. Sau đó Hà mang dê, mang rượu đến mời tiệc.
Rượu gần tàn, Hà hỏi: "Anh nay đi khắp sông hồ là để làm gì?" Đáp: "Đi xin thôi." Hà hỏi: "Anh có chỗ định đến, hay đi khắp các quận các nước?" Đáp: "Đi như cỏ bồng bay theo gió (tức lang bạt không định hướng) thôi." Hà hỏi: "Vậy được bao nhiêu thì anh thôi?" Đáp: "Mười vạn tiền." Hà nói: "Đi lang bạt mà mong mười vạn thì đúng là không có cánh mà muốn bay. Giả sử có được thì cũng mất mấy năm.
Nhà tôi ở Lạc Dương, cũng không nghèo. Vì có chuyện riêng nên tôi phải lánh đi nơi khác, tin tức với nhà đã lâu bặt hẳn. Tôi có điều muốn cậy nhờ: xin anh quay về, tôi lo phí tổn dọc đường; cái anh mong khi đi lang bạt, không phải tốn ngày tháng mà vẫn có được. Anh thấy thế nào?" Quán Từ nói: "Đó vốn là điều tôi mong."
Hà bèn tặng mười vạn tiền, trao một phong thư, thưa rằng: "Ở nơi quán trọ mà bỗng được anh quan tâm chu đáo, giữa chúng ta đã không còn gì phải giữ kẽ, nên tôi xin nói thật lòng. Nhà tôi vốn thuộc loài có vảy (tức là loài rồng), ở dưới cầu Vị Kiều. Anh cứ nhắm mắt gõ vào cột cầu, sẽ có người đáp, ắt sẽ mời anh vào nhà. Khi mẹ tôi ra tiếp, anh nhất định phải xin được gặp em gái nhỏ của tôi. Đã là anh em thì tình nghĩa không nên xa cách; trong thư tôi cũng bảo nó ra chào anh. Nó tuy ít tuổi nhưng tính rất thông minh. Để nó giúp anh lo việc tiếp đãi, thì món quà trăm quan (quan: xâu tiền một nghìn đồng; trăm quan tức mười vạn đồng) nó ắt sẽ chịu đưa."
Quán Từ bèn trở về. Đến dưới cầu Vị Kiều, chỉ thấy một đầm nước trong vắt, chẳng biết làm sao vào được. Đứng lâu, ông nghĩ thần rồng chắc không lừa mình, bèn thử nhắm mắt gõ vào cột cầu. Bỗng có một người lên tiếng đáp. Ông nhìn lại thì cầu và đầm đều biến mất, chỉ thấy cổng son, dinh thự bậc nhất, lầu gác cao thấp san sát. Có một sứ giả áo tía chắp tay đứng trước mặt hỏi ông đến có việc gì.
Quán Từ nói: "Tôi từ quận Ngô đến, cậu chủ có thư gửi thăm nhà." Người ấy cầm thư đi vào, lát sau trở ra nói: "Thái phu nhân (bà mẹ của chủ nhà) xin mời ngài vào."
Ông bèn vào trong sảnh, gặp thái phu nhân, tuổi chừng hơn bốn mươi, quần áo toàn màu tía, dung mạo dễ mến. Quán Từ lạy chào, thái phu nhân lạy đáp, lại cảm tạ rằng: "Con tôi đi xa, lâu nay bặt tin, nhọc ông ghé thăm, mang thư đi mấy nghìn dặm (dặm: đơn vị đo đường, khoảng nửa cây số) đến tận nơi. Trước đây nó làm phật ý bề trên, mối giận ấy đến nay vẫn chưa nguôi. Từ khi nó trốn đi, ba năm nay im bặt. Nếu không có ông cất công đến đây, nỗi sầu của tôi vẫn còn chất chứa." Nói xong mời ngồi.
Quán Từ nói: "Cậu nhà đã kết làm anh em với tôi, em gái nhỏ của cậu tức là em gái tôi, cũng nên được gặp mặt." Phu nhân nói: "Trong thư con tôi cũng nói vậy. Nó chải đầu qua loa rồi sẽ ra chào." Chốc lát có thị nữ áo xanh báo: "Tiểu thư đến." Cô chừng mười lăm, mười sáu tuổi, nhan sắc tuyệt trần, khôn ngoan hơn người. Chào xong, cô ngồi dưới mẹ.
Bà bèn sai dọn cỗ, món ăn cũng rất tinh khiết. Đang ăn, thái phu nhân bỗng mắt đỏ ngầu, nhìn trừng trừng vào Quán Từ. Cô gái vội nói: "Anh ấy là người anh con cậy nhờ mà đến, mẹ nên lấy lễ mà đãi. Huống chi anh ấy đang giúp nhà ta tiêu trừ tai họa, không thể động lòng (ác) được."
Rồi cô quay sang nói: "Trong thư, anh con dặn biếu anh trăm quan. Số tiền ấy một mình anh khó mang, nên phải đưa thứ gì nhẹ, dễ mang. Nay xin biếu anh một món đồ, giá trị tương đương, được chăng?" Quán Từ nói: "Đã là anh em, chỉ gửi giúp một lá thư, sao lại nên nhận quà tặng." Thái phu nhân nói: "Cậu nghèo phải đi xa, con tôi đã kể đủ cả. Nay làm đúng như lời nó xin, cậu không được chối từ." Quán Từ cảm tạ. Bà bèn sai người lấy cái bát Trấn Quốc (bát giữ yên đất nước) đến.
Lại dọn thêm món ăn. Chưa được bao lâu, thái phu nhân lại trừng mắt, mắt đỏ ngầu, hai mép miệng nhỏ dãi. Cô gái vội bịt miệng mẹ, nói: "Anh con thành thật gửi gắm người ta, mẹ không nên như vậy." Rồi nói với Quán Từ: "Mẹ em tuổi cao, bệnh phong (chứng bệnh thần kinh, phát cơn bất thường) phát tác, không thể tiếp chuyện được. Anh nên tạm ra ngoài."
Cô gái có vẻ như sợ hãi, sai thị nữ áo xanh cầm bát theo mình, rồi trao cho Quán Từ, nói: "Đây là bát của nước Kế Tân (một nước xưa ở vùng Tây Vực, khoảng vùng Kashmir ngày nay); nước ấy dùng nó để trấn áp tai ương, dịch bệnh. Người nước Đường có được thì vốn chẳng dùng vào việc gì. Ai trả mười vạn tiền thì anh hãy bán, thấp hơn thì đừng bán. Em vì mẹ bệnh phải hầu bên cạnh, không được thong thả tiếp anh." Cô lạy hai lạy rồi đi vào.
Quán Từ cầm bát đi ra, được mấy bước ngoảnh lại thì đầm nước xanh biếc, cây cầu cao chênh vênh vẫn y như lúc mới đến. Nhìn món đồ trong tay thì chỉ là một cái bát đồng màu vàng, giá chẳng qua ba năm đồng tiền. Ông rất cho là em gái rồng nói bậy.
Ông mang ra chợ bán, có người trả bảy trăm, tám trăm, cũng có người trả năm trăm. Ông nghĩ thần rồng trọng chữ tín, không đến nỗi lừa người, nên ngày ngày cầm bát ra chợ. Được hơn một năm, tại một cửa tiệm ở chợ Tây, bỗng có một người khách người Hồ (người các nước phía tây và tây bắc Trung Quốc) đến xem, mừng rỡ lắm, hỏi giá. Quán Từ nói: "Hai trăm quan."
Khách nói: "Giá trị thật của món đồ này đâu chỉ hai trăm quan. Nhưng nó không phải báu vật của Trung Quốc, ở đây có nó thì ích gì? Một trăm quan được chăng?" Quán Từ vì lời hẹn ban đầu chỉ có thế, nên không đòi thêm, bằng lòng bán.
Giao nhận xong, khách nói: "Đây chính là bát trấn quốc của nước Kế Tân. Ở nước ấy, nó trừ được rất nhiều tai ách cho dân. Từ khi bát bị mất, nước ấy mất mùa lớn, giặc giã loạn lạc nổi lên khắp nơi. Tôi nghe nói nó bị con một vị rồng lấy trộm, đến nay đã gần bốn năm. Vua nước ấy đang treo thưởng bằng nửa năm thuế của cả nước để chuộc lại. Ông làm sao mà có được nó?"
Quán Từ kể hết sự thật. Khách nói: "Vị thần rồng giữ nước Kế Tân đã kiện lên trên, cõi âm đang truy tìm, vì thế mà Thái Hà phải lánh đi. Quan lại cõi âm rất nghiêm, hắn không dám tự ra thú tội, nên mượn ông làm người đưa bát đi thôi. Hắn ân cần dặn ông gặp em gái, không phải vì thân thiết gì; mà vì lo con rồng già tham ăn, có thể muốn hại ông, nên dùng em gái để che chở ông đấy. Bát này đã ra khỏi đất này rồi, hắn cũng sẽ trở về; đó cũng là cách để hắn tiêu trừ tai họa. Năm mươi ngày nữa, kênh chở lương và sông Lạc sẽ nổi sóng ầm ào, trời tối mù mịt, đó là lúc Thái Hà trở về."
Quán Từ hỏi: "Sao phải năm mươi ngày sau mới về?" Khách đáp: "Phải đợi tôi vượt qua dãy núi Lĩnh rồi hắn mới dám về." Quán Từ ghi nhớ. Đến hạn ra xem, quả nhiên đúng như vậy. (Trích sách Tục Huyền Quái Lục)
Người đàn bà họ Vi
Bà họ Vi ở Kinh Triệu là con gái nhà danh giá, lấy chồng họ Mạnh ở Vũ Xương. Cuối niên hiệu Đại Lịch đời Đường, Mạnh và em vợ là Vi sinh cùng được tuyển làm quan. Vi sinh được bổ làm huyện úy (quan coi việc giữ trật tự, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Dương Tử; Mạnh được bổ làm lục sự tham quân (quan coi sổ sách, giấy tờ ở một châu) châu Lãng. Hai người chia đường đi nhậm chức.
Bà Vi theo chồng vào đất Thục (vùng Tứ Xuyên ngày nay). Đường không đi xe kiệu được, nên bà cưỡi ngựa theo chồng. Đến cửa hang Lạc Cốc, ngựa bỗng hoảng sợ, bà ngã xuống vực sâu mấy trăm trượng. Nhìn xuống chỉ thấy tối mịt, không có lối cho người xuống. Mạnh sinh kêu khóc thảm thiết, cả nhà khóc rống lên mà không biết làm sao, đành bày lễ tế, mặc đồ tang rồi bỏ đi.
Bà Vi rơi xuống chừng mấy trượng thì đáp lên một lớp lá khô, thân thể không bị thương gì. Lúc đầu bà như ngất lịm, một lát sau tỉnh lại. Qua một ngày, đói lắm, bà lấy lá cây gói tuyết mà ăn. Nhìn bên cạnh thấy có một khe đá, không biết nông sâu thế nào; ngẩng nhìn chỗ mình rơi xuống thì như miệng một cái giếng lớn. Bà nghĩ phận mình phải chết ở đây rồi.
Bỗng trong hang đá thấy một đốm sáng như ngọn đèn, rồi dần dần to ra, sau đó thành hai đốm, càng lúc càng gần, thì ra là mắt rồng. Bà sợ lắm, đứng nép sát vào vách đá. Con rồng dần dần bò ra, dài chừng năm sáu trượng, đến miệng hang thì vọt qua lỗ mà bay ra ngoài.
Lát sau lại thấy một đôi mắt, lại một con rồng nữa sắp ra. Bà tự liệu thế nào cũng chết, thà để rồng hại. Đợi rồng sắp ra, bà liền ôm lấy nó mà cưỡi lên. Rồng cũng không ngoảnh lại, nhảy vọt thẳng ra khỏi hang rồi bay lên không trung. Bà không dám nhìn xuống, mặc cho rồng muốn đi đâu thì đi.
Chừng nửa ngày, bà ngờ là đã qua muôn dặm, thử mở mắt nhìn xuống thì thấy rồng đang hạ thấp dần, lại thấy sông biển và cây cỏ. Bà ước chừng cách mặt đất bốn năm trượng, sợ rồng lao xuống sông, bèn buông mình rơi xuống, rơi trúng một đám cỏ rậm, hồi lâu mới tỉnh lại.
Bà đã nhịn ăn ba bốn ngày, sức lực dần kiệt, chầm chậm lê bước đi, gặp một ông chài. Ông chài kinh ngạc, ngờ bà không phải người. Bà hỏi: "Đây là đâu?" Ông chài đáp: "Đây là huyện Dương Tử." Bà mừng thầm, hỏi: "Cách huyện mấy dặm?" Ông đáp: "Hai mươi dặm."
Bà kể rõ đầu đuôi, lại kể mình đói khát. Ông chài vừa thương vừa lấy làm lạ; trong thuyền có trà, cháo, ông cho bà ăn uống. Bà hỏi: "Ông thiếu phủ (cách gọi tôn kính đối với huyện úy) họ Vi ở huyện này đã đến chưa?" Ông đáp: "Không biết đã đến hay chưa." Bà nói: "Tôi chính là chị em gái của Vi thiếu phủ. Nếu ông chở tôi đi, đến huyện tôi sẽ hậu tạ."
Ông chài chở bà đến cổng huyện. Vi thiếu phủ đã nhậm chức được mấy ngày. Bà đến cổng, sai người vào báo: "Chị Mười Ba nhà họ Mạnh đến." Vi sinh không tin, nói: "Chị Mười Ba theo anh Mạnh vào Thục, sao bỗng lại đến đây?" Bà nhờ người vào kể rõ đầu đuôi. Vi sinh tuy kinh ngạc nhưng vẫn chưa tin hẳn, bèn ra gặp. Người chị kêu khóc, kể nỗi gian truân, sắc mặt tiều tụy không sao tả xiết.
Vi sinh bèn cho chị ở lại nghỉ ngơi, ít lâu sau bà bình phục. Nhưng Vi sinh trong lòng vẫn còn ngờ. Mấy ngày sau, tin dữ từ đất Thục quả nhiên báo đến, Vi sinh mới vỡ lẽ, vừa buồn vừa mừng. Ông đền ơn ông chài hai mươi nghìn tiền, rồi sai người đưa chị vào Thục. Nhà họ Mạnh mừng mừng tủi tủi khôn xiết.
Mấy chục năm sau, em họ của bà Vi là Bùi Cương, trong niên hiệu Trinh Nguyên (niên hiệu vua Đường Đức Tông, năm 785–805) vẫn còn làm huyện úy huyện Cao An thuộc Hồng Châu, đã tự kể lại chuyện này. (Trích sách Nguyên Hóa Ký)
Nhậm Húc
Đầu niên hiệu Kiến Trung (niên hiệu vua Đường Đức Tông, năm 780–783) đời Đường, có Nhậm Húc người Lạc An, thích đọc sách, không ưa việc đời trần tục, sống trong núi sâu, có ý ở đó đến hết đời.
Một hôm, giữa ban ngày ông đóng cửa ngồi trong nhà, có một ông già gõ cửa xin gặp, mặc áo vàng, dáng vẻ rất thanh tú, chống gậy mà đến. Húc mời ngồi, cùng trò chuyện. Được một lúc lâu, Húc lấy làm lạ vì ông già nói năng ấp úng, sắc mặt ủ dột, như có chuyện gì rất buồn, bèn hỏi: "Sao sắc mặt ông ủ dột thế? Phải chăng ông có điều lo? Nếu không thì là trong nhà có người ốm nên ông lo nghĩ nhiều?"
Ông già nói: "Quả đúng như vậy. Tôi đợi anh hỏi một câu đã lâu rồi. Vả lại tôi không phải người, mà là rồng. Cách đây một dặm về phía tây có một cái đầm lớn, nhà tôi ở đó đã mấy trăm năm. Nay bị một người làm khổ, tai họa sắp ập đến; ngoài anh ra không ai cứu được tôi khỏi chết. Vì thế tôi đến bày tỏ với anh; nay may được anh hỏi nên tôi mới nói ra được."
Húc nói: "Tôi chỉ là người trần, chỉ biết có Thi, Thư, Lễ, Nhạc (các kinh sách và lễ nghĩa của nhà Nho), còn các thuật khác thì không hiểu, làm sao cứu ông khỏi họa được?" Ông già nói: "Chỉ cần anh nói theo lời tôi dặn, không cần mượn thuật gì khác, chỉ nhọc anh mấy chục chữ thôi." Húc nói: "Xin nghe lời dạy."
Ông già nói: "Hai ngày nữa, mong anh vì tôi mà sáng sớm đến bên đầm. Đúng giữa trưa, sẽ có một đạo sĩ (người tu theo Đạo giáo, thường biết làm phép thuật) từ phía tây tới, đó chính là kẻ muốn hại tôi. Đạo sĩ sẽ làm cho nước đầm cạn sạch rồi giết tôi. Anh đợi khi nước đầm cạn thì lớn tiếng hô: 'Trời có lệnh: kẻ nào giết rồng vàng phải chết!' Hô xong, nước đầm sẽ đầy lại. Đạo sĩ ắt lại làm phép, anh lại hô như thế. Ba lần như vậy thì tôi giữ được mạng. Tôi ắt sẽ báo đáp hậu, mong anh đừng lo nghĩ gì khác." Húc nhận lời. Ông già cầu khẩn, cảm tạ rất tha thiết, hồi lâu mới đi.
Hai ngày sau, Húc đến phía tây núi, quả có một đầm lớn, bèn ngồi bên đầm chờ. Đến giữa trưa, bỗng có một áng mây từ phía tây từ từ hạ xuống trên mặt đầm. Một đạo sĩ từ trong mây bước xuống, người cao lớn, chừng hơn một trượng, đứng trên bờ đầm, lấy trong tay áo ra mấy đạo bùa (giấy vẽ hình chữ dùng để làm phép) viết bằng mực ném xuống đầm. Chốc lát nước đầm cạn sạch, thấy một con rồng vàng nằm rạp im lìm trên cát.
Húc liền lớn tiếng hô: "Trời có lệnh: kẻ nào giết rồng vàng phải chết!" Hô xong, nước đầm lại tràn đầy. Đạo sĩ giận, lấy trong tay áo ra mấy đạo bùa chữ đỏ ném xuống, nước đầm lại cạn. Húc lại hô to như trước, nước lại tràn đầy. Đạo sĩ giận lắm, chừng một bữa ăn, lấy ra hơn mười đạo bùa viết bằng son ném lên không trung, bùa đều hóa thành mây đỏ sà vào đầm, nước đầm liền cạn. Húc lại hô như trước, nước đầm lại tràn đầy.
Đạo sĩ quay lại nói với Húc: "Ta phải mất một nghìn năm mới có được con rồng này làm thức ăn. Sao anh là nhà nho mà lại đi cứu con vật lạ này?" Giận dữ trách mấy câu rồi bỏ đi. Húc cũng trở về núi.
Đêm ấy, Húc mơ thấy ông già hôm trước đến tạ ơn, nói: "Nhờ có ngài cứu, nếu không thì tôi suýt chết trong tay đạo sĩ. Lòng thành cảm kích của tôi, nghìn vạn lời cũng không nói hết. Nay xin biếu ngài một viên ngọc, ngài có thể tìm ở bờ đầm, để tỏ chút lòng; sau này tôi sẽ báo đáp hậu hơn."
Húc đi tìm, quả nhiên nhặt được trong đám cỏ bên bờ đầm một viên ngọc to một tấc (tấc: một phần mười thước, khoảng 3 phân), ánh sáng trong suốt, gần như không ai nhận ra được là vật gì. Về sau Húc mang ngọc đến chợ Quảng Lăng, có một người Hồ trông thấy, nói: "Đây đúng là báu vật của ly long (rồng đen, tương truyền dưới cằm có viên ngọc quý), người đời không ai có được." Rồi trả mấy nghìn vạn tiền mà mua. (Trích sách Tuyên Thất Chí)
Triệu Tề Tung
Năm Trinh Nguyên thứ mười hai, Triệu Tề Tung được tuyển bổ làm huyện úy huyện Thành Đô. Ông thu xếp hành lý, cùng tôi tớ và giấy bổ nhiệm lên đường đi nhậm chức. Nhưng đường sạn đạo (đường bắc bằng ván gỗ gác vào vách núi) rất hiểm và hẹp. Ông có thói hay lấy roi ngựa phất vào cành cây nhỏ; rồi đầu roi quấn chặt vào cây, nhất thời gỡ không ra, ngựa lại không dừng, thế là ông ngã khỏi ngựa. Cành mềm lá yếu, không níu giữ được, ông rơi thẳng xuống đáy hang, nhưng không bị thương gì.
Nhìn lên thì vách thẳng đứng hơn nghìn nhận (nhận: đơn vị đo chiều cao, khoảng bảy tám thước), bên cạnh không có lối nào khác, phận chỉ còn chờ chết. Bọn tôi tớ đi theo không có cách gì, đành báo lên quan rồi trở về. Triệu thì tiến không được, lùi cũng không xong.
Ngày hôm sau khi ngã xuống, bỗng nghe tiếng sấm ì ầm, mới biết trời sắp mưa. Chốc lát, trong hang đá có mây cuộn xoáy bay ra. Rồi theo mây có một con rắn khổng lồ khoang đỏ, mình to bằng một vòng tay ôm, vảy giáp lấp lánh; nó lắc đầu thì mọc ra hai sừng, uốn mình thì mọc ra bốn chân, vươn mình mạnh mẽ, bờm và vây dựng ngược, lắc đầu vẫy đuôi; bấy giờ mới biết đó là rồng.
Triệu sinh tự nghĩ: "Ta ở lại cũng chết, cưỡi rồng ra ngoài cũng chết; thà ra ngoài mà chết." Bèn níu lấy đuôi rồng mà bám lên thân nó. Rồng cưỡi mây bay thẳng lên, không biết cao mấy nghìn nhận. Triệu dốc hết sức như kẻ sắp chết mà bám chặt. Đến khi lên tới giữa trời, rồng duỗi thẳng thân mà bay, Triệu sinh mới cưỡi lên được. Ông nghĩ chắc mình sẽ chết dưới vực nước.
Nhìn về phía nam, thấy mây nước một màu, đó là Nam Hải (biển phía nam). Ông lại than: "Hôm nay không chôn thây trong núi thì cũng chết dưới nước." Khi rồng sắp tới biển, bay thấp dần, cách biển chừng một hai trăm bước, ông buông rồng, lao mình xuống đất. Bờ biển vốn có lau sậy mọc, nên tuy rơi xuống mà không bị thương gì.
Nửa ngày sau ông mới đi được. Dọc đường gặp người, hỏi thì được biết đó là huyện Thanh Viễn. Nhưng đến huyện, ông không có bạn đồng hành, tôi tớ hay giấy tờ làm bằng, người ta không tin, nên không được lưu lại, đành đi vòng vèo mà về Trường An. Hơn một tháng sau ông mới về đến nhà.
Trong nhà khi ấy vừa làm lễ trai tuần thứ ba (lễ cúng chay, mời sư tụng kinh vào ngày thứ hai mươi mốt sau khi người chết), sư sãi tụ họp đông đủ. Bỗng thấy Triệu sinh về, mọi người đều kinh sợ bỏ chạy, kêu: "Hồn về rồi!" Triệu sinh ngồi chắn ngay cửa. Vợ con cũng sợ, ngờ không có chuyện sống lại, bèn xin ông đi ra chỗ nắng xem có bóng hay không.
Triệu sinh giận người nhà nghi ngờ mình, nên không chịu bước ra nắng (?). Người thân nói: "Nếu không chịu đi giữa nắng thì ắt đúng là ma." Nghe Triệu sinh nói, họ vẫn bảo đó chỉ là lời ma nói mà thôi (?). Hồi lâu, ông tự kể lại đầu đuôi sự việc, cả nhà mới mừng rỡ khôn xiết. Ai đi đường hiểm trở mà cưỡi ngựa thì nên lấy chuyện này làm điều răn.
Thái Bình Quảng Ký, quyển 421
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do triều Thanh tổ chức biên soạn; "khâm định" nghĩa là do vua duyệt định)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video