Thái Bình quảng ký, quyển 423. Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn. Phần Rồng, thứ sáu.
Lư Quân Sướng — Nguyên Nghĩa Phương — Giếng Bình Xương
Xương đầu hổ — Chùa Pháp Thiện — Miếu Rồng
Người nuôi rồng — Khổng Uy — Đầm Hoa Âm
Thôi Đạo Xu — Rồng vàng nhỏ — Hoàng Tuần
Con lợn ở Lâm Hán — Đốt rồng — Ông Liễu
Lư Quân Sướng
Lư Quân Sướng, người Phạm Dương, nay đã mất, từng làm Phán quan (viên quan phụ tá, xử lý công việc) cho Lưu thủ (quan thay vua trấn giữ kinh đô phụ) Đông Đô (tức Lạc Dương), và làm Lang trung bộ Từ (quan coi việc tế lễ, thờ cúng). Khi còn là bạch y (thường dân, chưa làm quan), ông sống nhờ ở vùng Hán Thượng (vùng ven sông Hán). Một hôm ông cưỡi ngựa một mình ra đồng, thấy hai con chó trắng, lưng rất dài, ngực nở nang, lướt nhẹ như sắp rơi xuống, cùng chạy giữa ruộng. Thấy chúng khác hẳn chó thường, ông lấy làm lạ, dừng ngựa đứng nhìn. Chốc lát cả hai con nhảy xuống một cái đầm sâu. Rồi sóng trong đầm cuộn trào, lát sau có hai con rồng trắng từ đầm bay lên, mây hơi che kín trời, gió sấm nổi dậy dữ dội. Ông Lư rất sợ, quất ngựa chạy về. Đi chưa được mấy dặm (dặm: đơn vị đo đường, khoảng nửa cây số) thì quần áo đã ướt sũng. Bấy giờ ông mới biết hai con chó ấy chính là rồng. (Trích sách Tuyên thất chí)
Nguyên Nghĩa Phương
Nguyên Nghĩa Phương đi sứ nước Tân La (một nước cổ trên bán đảo Triều Tiên), lên đường từ châu Kê Lâm. Giữa biển, đoàn ghé một hòn đảo có mạch nước ngọt, người trên thuyền đều múc uống. Bỗng có một con rắn nhỏ từ trong mạch nước bò ra. Người lái thuyền vượt biển vội nói: "Rồng nổi giận rồi!" Thế là cả đoàn nhổ neo. Đi chưa được mấy dặm thì gió, mây, sấm, chớp kéo đến, ba ngày ba đêm không dứt. Đến khi tạnh mưa, họ thấy xa xa có thành ấp (?), hóa ra là Lai Châu. (Trích sách Quốc sử)
Giếng Bình Xương
Thành Bình Xương thông với sông Kinh, có thần ra vào, nên gọi là Long Thành (Thành Rồng). Ở nước ngoài có ngôi chùa tên là Trớ Ha La. Có con rồng thần ở trong kho gạo (?). Gia nhân vào lấy gạo thì rồng liền đuổi lui (?). Nếu gia nhân cứ lấy gạo như thường lệ thì rồng không cho. Còn nếu gạo trong kho sắp hết, gia nhân hướng về rồng mà lạy, thì kho lập tức đầy tràn. (Trích sách Ngoại quốc sự)
Xương đầu hổ
Ở phương Nam, khi gặp hạn hán, người ta lấy dây dài buộc xương đầu hổ, ném xuống chỗ có rồng. Xương vừa chìm xuống nước thì mấy người cùng kéo cũng không giữ yên được. Chốc lát mây nổi lên trong đầm, mưa cũng theo đó đổ xuống. (Trích sách Thượng thư cố thực)
Chùa Pháp Thiện
Ở phía đông nam quận Chính Dương có chùa Pháp Thiện, cách quận lỵ trăm dặm, nằm ngay bờ tây sông Vị. Cuối niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường, có một nhà sư trong chùa nhiều lần mơ thấy một con rồng trắng từ sông Vị bay đến, đậu ở cột phía tây điện Phật, cuộn quanh hồi lâu rồi bay thẳng về phía đông. Hôm sau thì trời mưa. Việc ấy lặp lại nhiều lần.
Nhà sư lấy làm lạ, đem kể với người khác. Người ấy nói: "Đất phúc là nơi thần linh cư ngụ, vốn là nhà của rồng, mà chùa Phật cũng là chỗ rồng nương tựa. Vì thế nhà Phật có Thiên long bát bộ (tám loài thần linh hộ trì Phật pháp, trong đó có trời và rồng), ý nghĩa là ở chỗ ấy. Huống chi chùa nằm ngoài đồng nội, điện thờ thanh tịnh rộng rãi, làm chỗ rồng dừng chân chẳng phải rất hợp sao? Xin thầy đắp một con rồng bằng đất đặt ở khoảng cột chùa, cũng là để ghi lại giấc mơ ấy." Nhà sư gọi thợ đến trộn đất nặn tượng rồng, tả kỹ hình dạng con rồng trong mơ, rồi đặt tượng ở cột phía tây của điện. Làm xong, tượng rồng có dáng như đang bay giữa mây, mình uốn lượn, vảy và bờm khéo đến tột bậc, dù tài vẽ giỏi đến đâu cũng không hơn được.
Đến đầu niên hiệu Trường Khánh, có người ở trong chùa nằm ngủ ngoài cổng, thấy một vật từ hiên phía tây lao thẳng ra, phơi phới như đang bay lên mây, vụt ra khỏi chùa, nhắm hướng sông Vị mà đi. Gần nửa đêm nó mới trở về, đậu dưới hiên tây. Người ấy nhìn kỹ, quả là con rồng trắng. Hôm sau người ấy kể lại với sư trong chùa, sư lấy làm lạ.
Mấy hôm sau, các sư trong chùa đều đi dự bữa cơm chay (?) ở nhà dân trong thôn, đến trưa mới về. Vào điện xem thì tượng rồng đã biến mất. Các sư vừa than vừa lạ, nhìn nhau nói: "Con rồng này tuy chỉ nặn bằng đất mà vẫn biến hóa khôn lường, đi không biết đi đâu, đến không rõ từ đâu, quả là vật thiêng chăng!" Đến chiều tối, mây đen nổi lên từ sông Vị, chẳng mấy chốc đã sát đến điện. Bỗng có một vật từ trong mây nhảy ra, lao thẳng vào hiên tây. Các sư kinh sợ, nhìn lại thì thấy tượng rồng đã nằm trên cột tây. Đến gần xem thì râu, bờm, vảy, sừng của rồng như đều ướt đẫm. Từ đó người ta lấy xích sắt trói tượng lại. Về sau trong làng hễ gặp hạn hán hay lụt lội mà đến cầu khấn thì ứng nghiệm ngay, như bóng theo hình, như tiếng vang theo tiếng.
(Trích sách Tuyên thất chí)
Miếu Rồng
Sông Phần chảy xuyên qua Thái Nguyên rồi đổ về phía nam. Trên sông có hai cây cầu. Dưới cầu phía nam từng có rồng hiện ra, vì thế người ta dựng miếu Rồng dưới cầu. Khi cố Tướng quốc (tể tướng) Lệnh Hồ Sở làm Lưu thủ trấn giữ Bắc Đô, có một con rồng từ trong miếu bay ra. Trai gái cả thành đổ ra xem. Gần bằng thời gian một bữa ăn, rồng mới vùng vẫy bay đi, rồi liền có sấm sét và mưa dữ. Mùa thu năm sau nữa, nước sông Phần tràn lên, có một con rắn trắng từ trong miếu bò ra. Rắn vừa ra thì nhà miếu sụp đổ, cây cầu cũng hư hỏng. Bấy giờ là đầu niên hiệu Thái Hòa đời Đường. (Trích sách Tuyên thất chí)
Người nuôi rồng
Khi Ngưu Tăng Nhụ trấn giữ Tương Châu, trời hạn lâu ngày, cầu đảo mãi không ứng nghiệm. Có một xử sĩ (người có học nhưng không ra làm quan) tự xưng là người nuôi rồng. Ông Ngưu nhờ người ấy làm mưa. Xử sĩ nói: "Vùng sông Giang, sông Hán không có rồng, chỉ một cái đầm là có, đó là rồng đen. Nếu cố xua đuổi nó, e sẽ gây tai họa khó lường." Ông Ngưu cứ một mực bắt làm. Quả nhiên mưa lớn đổ xuống, nước sông Hán dâng tràn, cuốn trôi, nhấn chìm hàng vạn nhà. Xử sĩ sợ bị bắt tội nên cũng bỏ trốn. (Trích sách Thượng thư cố thực)
Khổng Uy
Cuối niên hiệu Hàm Thông đời Đường, Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Thư Châu là Khổng Uy dâng lên triều đình một bộ xương rồng, kèm tờ biểu ghi lại sự việc như sau: Ở nhà người dân tên Hồ Cử, hương Thiện Chính, huyện Đồng Thành trong châu, có một con rồng xanh đánh nhau rồi chết trong sân. Lúc ấy là tháng tư, trong sân còn để những tấm nong phơi kén tằm. Bỗng mây sấm nổi lên dữ dội, nghe trong mây có tiếng va đập. Máu như rượu rót, mưa vãi xuống nong, nhưng không làm bẩn nong, mà dần dần xoay tròn tụ lại, có thể nhặt đặt trên lòng bàn tay. Chỉ chốc lát, máu ấy làm người cầm lạnh buốt, đau thấu xương.
Lúc đầu rồng thả đuôi chạm đất, quấn lấy một thùng nước vo gạo rồi tung mình lên mây, đến khi mưa xuống thì toàn là nước vo gạo. Rồng chết rồi, người ta mổ ra, thấy trong cổ họng có một vết thương lớn. Rồng dài hơn mười thước (thước: đơn vị đo dài, khoảng 30 phân), thân và đuôi mỗi phần một nửa, gốc đuôi mỏng, vảy và vây đều như của cá, chỉ có râu dài hai trượng (trượng: bằng mười thước). Rồng có chân, có màng đỏ che phủ, hai sừng mỗi chiếc dài hai trượng, các phần ở bụng so le, khớp vào nhau (?). Bấy giờ châu sai viên quan coi kho Đại Vân áp giải về châu. Vì thịt quá nặng, không khiêng cả con được, nên chặt ra làm mấy chục khúc, chở về nộp quan. (Trích sách Đường niên lục)
Đầm Hoa Âm
Mùa xuân năm Hàm Thông thứ chín đời Đường, ở cách huyện Hoa Âm hơn mười dặm về phía nam, một đêm gió sấm nổi lên dữ dội, có rồng dời một cái đầm từ xa đến. Trước đó chỗ ấy là sườn núi cao (?), không có chỗ nào chứa được nước. Đêm ấy đất bị dời mở ra mấy chục trượng. Ngọn núi nhỏ ở đó, cả bốn phía đông tây nam bắc, từ gò đỉnh đến cây cỏ đều không bị tổn hại chút nào (?). Sóng biếc, bờ ao uốn quanh, nước trong vắt như được người đào khơi. Khách đi đường giữa Trường An và Lạc Dương, ai cũng đi vòng đến xem. Những người ham chuyện lạ từ kinh đô và Bồ Tân rủ nhau kéo đến, xe ngựa nối nhau không dứt suốt nhiều ngày.
Phía nam kinh thành, ở chỗ Ứng… (?) có đầm Tam Nương, gần Thán Cốc. Nước đầm trong vắt, không lường được nông sâu. Mỗi khi gió thu thổi lá rụng, thường có lá cây bay trên mặt đầm, nhưng dù chỉ một chiếc lá hay một cọng rác nhỏ, cũng có chim bay xuống ngậm đi. Người đến cầu khấn phần nhiều mang theo trâm hoa, gấm vóc (?), ném xuống thì vụt chìm mất.
Đầu niên hiệu Càn Phù, có mấy vị quan trong triều cùng đi chơi núi Chung Nam, rồi đến chỗ đầm, nhân đó bàn chuyện đầm linh ứng. Trong số ấy có người không tin, thử ném gỗ đá xuống đầm. Liền có một con cá lớn nhảy vọt lên giữa sóng, vảy trắng như tuyết. Chốc lát mưa gió nổi lên tối tăm, xe ngựa suýt bị nước dữ cuốn trôi. Từ đó người ta càng kính sợ, không ai dám xúc phạm đầm nữa. (Trích sách Kịch đàm lục)
Thôi Đạo Xu
Thôi Đạo Xu, con rể của Trung thư xá nhân (quan soạn thảo chiếu chỉ ở sảnh Trung thư) Vi Nhan đời Đường, đã nhiều lần đi thi tiến sĩ. Mùa xuân năm nọ thi trượt, ông về thăm nhà ở vùng Hán Thượng. Nhân vét giếng, người nhà bắt được một con cá chép dài năm thước, vảy và vây màu vàng, ánh mắt sáng chói chiếu vào người. Ai nhìn cũng thấy nó khác cá thường, nên sai đầy tớ đem thả xuống sông. Nhưng Đạo Xu cùng người anh họ họ Vi lén chuẩn bị nồi thớt, nấu cá ăn.
Qua hai đêm, người họ Vi mắc bệnh, chết đột ngột. Có sứ giả áo xanh biếc dẫn anh đến một dinh phủ, nhà cửa rất uy nghiêm. Vào cửa, thấy trong sảnh (?) có một người con gái đội mũ vàng cài lông chim trả, mặc áo thêu màu tía, ngồi tựa bàn án. Kẻ hầu hai bên đều mặc áo vàng, khăn chít, tóc chải theo kiểu trong cung. Có một viên lại từ phía sau cầm sổ sách bước ra, đến chỗ hiên trước bậc thềm, trao cho một nữ tì áo xanh búi tóc hai bên, để đặt lên bàn án của người áo thêu. Viên lại dẫn anh họ Vi sang một ty sở ở dãy nhà phía đông, xét hỏi việc giết cá. Anh họ Vi đổ cho Đạo Xu, nói: "Không phải tội của tôi."
Viên lại nói: "Đó là rồng làm mưa. Nếu nó ẩn mình ở sông biển hay đầm vực mà bị người bắt ăn, thì còn có thể biện bạch được. Nhưng hôm trước các người bắt được nó ở trong giếng, mà họ Thôi với anh lại chẳng phải kẻ ngu dốt, vậy mà vẫn giết ăn, nên cả hai đều khó thoát tội. Nhưng anh hãy tạm về, thử cùng Thôi quân làm thật nhiều công đức nhà Phật, nhà Đạo, may ra bớt được phần nào tội lỗi. Từ nay đến hết mười ngày, sẽ lại gọi anh đến."
Anh họ Vi bỗng tỉnh lại, đem những điều nghe thấy kể với họ hàng, và bảo Đạo Xu kể lại đầu đuôi sự việc. Đạo Xu tuy lo sợ nhưng cũng chưa tin hẳn. Vừa hơn mười ngày, anh họ Vi quả nhiên chết. Anh này là con của bà cô Đạo Xu. Mấy hôm sau, hồn anh nhập vào mẹ, nói: "Con vì giết cá mà mắc tội. Chỗ con đến là Thủy phủ (dinh phủ của thần linh cai quản sông nước), chẳng bao lâu nữa sẽ phải chịu phạt nặng. Mẹ hãy gấp lập đàn chay Hoàng lục (đàn lễ lớn của Đạo giáo để cầu siêu, giải tội cho người chết), mong được khoan giảm hình phạt. Tội của em họ cũng đã định rồi, đêm nay em ấy sẽ tự biết."
Mẹ anh họ Vi khóc lóc báo cho Đạo Xu. Đến tối, Đạo Xu mê man thiếp đi, lại thấy người áo biếc dẫn mình đến công đường, mọi thứ đều đúng như anh họ Vi đã tả. Chốc lát có viên lại cầm văn thư chữ son trên nền đen (?), cho Đạo Xu đứng bên bức bình phong rồi rảo bước vào trong. Lát sau thấy người áo thêu cầm bút viết, viết xong viên lại nhận lấy mang ra, cho Đạo Xu xem. Phần đầu ghi: "Thôi Đạo Xu làm quan đến tam phẩm (bậc quan cao thứ ba trong chín bậc), thọ đến tám mươi tuổi." Phía sau có lời phán: "Việc giết hại rồng làm mưa liên quan đến Thiên phủ (triều đình trên trời), không thể tha. Xét tội: gấp thu hồi mọi chức quan tước vị, tước bỏ hết, tuổi thọ cũng giảm một nửa."
Lúc ấy là mùa đông năm đó. Mẹ Đạo Xu đang làm việc phúc đức để cầu giải, nhưng vừa sang đầu xuân, Đạo Xu mắc bệnh, mấy ngày thì chết. Bấy giờ vợ con họ Thôi đều ở kinh đô, Vi Nhan đã kể lại đầy đủ việc này. Xưa nay tương truyền… (?) và ghềnh Ngưu Chử là Thủy phủ, không rõ nơi Đạo Xu đến là chỗ nào.
Rồng vàng nhỏ
Ngày mồng một tháng giêng năm Văn Đức thứ hai, vua Đường Chiêu Tông ngự ở điện Vũ Đức, thấy có khí màu tía bốc lên ở góc đông điện Chiêu Đức, cuồn cuộn như khói. Vua sai Đại nội lưu hậu ty (ty lo việc quản lý trong cung) tìm chỗ khí bốc ra, tìm được một con rồng nhỏ bằng vàng, dài hơn năm tấc (tấc: một phần mười thước). Quần thần chúc mừng. Vua nói: "Trẫm không coi rồng vàng là điềm lành, mà coi việc dẹp yên binh đao mới là điềm lành. Các khanh hãy hết lòng trung để hiểu lòng trẫm." Sảnh Môn hạ (cơ quan xét duyệt chiếu chỉ của triều đình) dâng tấu xin đổi năm Văn Đức thứ hai thành năm Long Kỷ thứ nhất. (Trích sách Đại Đường tạp ký)
Hoàng Tuần
Huyện nha Đương Dương ở Kinh Châu dựa vào núi mà dựng. Bên trong có một cái giếng rất sâu, trong giếng có hang rồng ăn ngang vào trong, không biết sâu đến đâu. Mỗi khi trời sắp tạnh hay sắp mưa, thường có hơi mây từ giếng bốc ra. Trong niên hiệu Quang Hóa đời Đường, có một đạo sĩ tự xưng từ núi Thương Sơn đến, xuống giếng lấy đồ trong hang rồng (?) cùng thảo dược rồi đi. Về sau có viên huyện lệnh tên Hoàng Tuần, sau khi nhận chức thường buộc ngựa bên giếng, phân rác nhơ bẩn chảy ngấm cả xuống giếng. Có người chê trách, ông ta lại khéo nói lấp liếm. Hơn một năm sau, cả Tuần lẫn con ngựa đều bị mù. (Trích sách Lục dị ký)
Con lợn ở Lâm Hán
Trong huyện Lâm Hán ở Cung Châu có một cái đầm, người ta thường thấy một con lợn nái ra vào, nên gọi là đầm Rồng Lợn Mẹ. Năm Thiên Phục thứ tư đời Đường, đất Thục hạn hán lớn, triều đình bèn sai các quan coi giữ địa phương đích thân đến những nơi linh tích để cầu mưa. Bấy giờ viên quan đứng đầu huyện sắm sửa lễ vật thịt muông và rượu ngọt, sai viên huyện lệnh cùng đi tế. Rót rượu đủ ba tuần xong, họ bày tiệc ngay trên bờ đầm, lấy đồ cúng thần đãi khách. Mọi người trải chiếu ngồi giữa nắng gắt, dành chỗ trên cùng cho đầm. Mỗi lần rượu đến lượt đầm, liền có khí đen như mây cuồn cuộn bốc thẳng lên, chớp dữ lóe sáng, mây kéo tối mịt, mưa đá ập đến ngay. Các quan cùng lại thuộc vui mừng nhảy múa, ướt hết cả lọng mà về. Hôm sau riêng vùng này mưa đầy đủ, các huyện khác vẫn đất khô cằn. Lòng người hết mực chí thành thì loài rồng, loài vật cũng cảm động được; hưởng lễ cúng rồi cứu cho khỏi hạn, chớ bảo chúng không biết gì. (Trích sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Đốt rồng
Ở vùng phía nam sông lớn, giữa những bãi lau sậy, người ta đốt cỏ thường làm rồng bay vọt lên. Trong niên hiệu Thiên Phục đời Đường, con trai một người dân họ Đặng ở thôn Diệp Nguyên, Lễ Châu, đốt rẫy, chất củi cỏ ở núi Thiên Tỉnh, chỗ ấy vốn là một cái hang trong núi (?). Lửa bốc mạnh, một con rồng vọt ra bay lên lưng chừng trời, nhưng bị lửa quấn lấy thiêu đốt. Gió càng mạnh, lửa càng bùng, rồng vùng vẫy mà không rũ được lửa, cuối cùng ngã xuống đất chết, mình dài suốt mấy trăm bước. Dân trong thôn phải dời nhà đi nơi khác để tránh. Cuối thời nhà Lương họ Chu, một người dân họ Hướng ở Thần Châu đốt cỏ làm bật ra một con rồng. Bốn phía gió sấm, mưa gấp, mà vẫn không dập được lửa, chẳng mấy chốc rồng cháy thành tro. Riêng sừng rồng không cháy, trong trắng như ngọc. Họ Hướng quý báu cất giữ. Cao Úc, Hành quân tư mã (quan tham mưu việc quân) ở Hồ Nam, trả tiền rồi ép lấy bằng được. Bấy giờ có thầy thuật số nói: "Cao tư mã sắp gặp họa chăng? Sao lại giữ vật chẳng lành để rước họa đến nhanh hơn?" Chẳng bao lâu Cao Úc bị giết. (Trích sách Bắc mộng tỏa ngôn)
Ông Liễu
Trong niên hiệu Thiên Hựu, ở Nhiêu Châu có ông Liễu, thường chèo thuyền nhỏ đi câu trên sông Bà Dương. Không ai biết ông ở đâu, ông cũng không có vợ con, chưa ai thấy ông ăn uống. Mọi loài vật dưới nước cùng những nơi núi sông sâu xa, ông đều biết tường tận. Người Bà Dương đi đánh cá, đi câu đều đến hỏi ông rồi mới đi.
Khi Lã Sư Tạo làm thứ sử, cho sửa thành, đào hào. Đào đến phía bắc thành thì trời mưa, ngừng đào thì trời tạnh. Có người hỏi ông Liễu. Ông nói: "Dưới đó là hang rồng. Làm rung động ở phía trên thì rồng không yên, chui ra khỏi hang; rồng ra thì trời mưa. Nếu cứ đào mãi, ắt sẽ đào trúng hang, khi ấy mưa dầm sẽ thành tai họa." Đào sâu được mấy trượng, quả nhiên gặp những cây gỗ vuông dài mấy chục thước, gác chéo chồng lên nhau đến mấy chục lớp. Bên dưới hơi sương xông lên ngộp người, không xuống được, đành phải thôi. Những cây gỗ ấy đều có dãi tanh quấn quanh, được đẽo gọt phẳng phiu ngay ngắn, sức người không thể làm nổi. Từ đó quả nhiên mưa dầm gây thành tai họa.
Các con của họ Lã định đi quăng lưới bắt cá trên sông Bà Dương, cho gọi ông Liễu đến hỏi. Ông chỉ một chỗ ở bờ nam (?), nói: "Hôm nay chỉ chỗ này có cá, nhưng có một con rồng nhỏ ở đó." Các con họ Lã không tin, quăng lưới thì quả bắt được rất nhiều cá. Trên thuyền họ đựng cá vào một chậu lớn. Trong đó có một con lươn dài chừng một, hai thước, hai mắt sáng rực, có hai sợi râu dài, bơi vòng quanh chậu, bầy cá đều bám theo hầu hai bên. Thuyền sắp cập bờ bắc thì con lươn biến mất. Còn ông Liễu, rốt cuộc không ai biết đi đâu. (Trích sách Kê thần lục)
Thái Bình quảng ký, quyển 423.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tổng tập sách vở do triều Thanh cho biên soạn theo lệnh vua).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video