Thiên 430 — Quyển 430

 Thái Bình quảng ký, quyển 430. Đời Tống, Lý Phưởng và các người khác biên soạn. Hổ, phần năm.

 Lý Nô. Mã Chửng. Trương Thăng.

 Dương Chân. Vương Cư Trinh. Quy Sinh.

 Trịnh Tư Viễn. Lý Trác. Tiếu Bản.

 LÝ NÔ (NGƯỜI ĐẦY TỚ CỦA HỌ LÝ)

 Có một cử nhân (người đã được địa phương tiến cử đi thi) họ Lý (?), quên mất tên, ở nhờ trong núi thuộc Tuyên Châu. Ông thường sai một người đầy tớ. Tên đầy tớ khá lười biếng, ông Lý nhiều lần đánh roi, nên hắn rất căm giận. Năm Nguyên Hòa thứ chín đời Đường (năm 814), ông Lý cùng hai người bạn họp mặt (?) ở nhà riêng ngoài làng. Ông gọi đầy tớ thì hắn đã ngủ, ông Lý nổi giận đánh hắn mấy chục roi. Tên đầy tớ ôm lòng oán giận, đi ra, nói với bọn đầy tớ cùng hầu: "Năm nay là năm nhuận, người ta bảo hổ nhiều (?), sao chẳng có con nào ăn thịt ta đi!" Nói xong ra khỏi cửa, bỗng nghe tiếng kêu thét. Bọn đầy tớ đi tìm theo mà không thấy gì. Lần theo dấu chân hổ hơn mười dặm, đến bên một khe suối thì thấy tên đầy tớ đã bị ăn mất một nửa. Quần áo, khăn và giày của hắn đều được gấp gọn đặt trên cỏ. Có lẽ hổ sai khiến được hồn vía của người nó giết, và chính hồn ấy đã làm việc này. (Trích từ "Nguyên hóa ký")

 MÃ CHỬNG

 Vào khoảng niên hiệu Trường Khánh đời Đường (821–824), có một xử sĩ (người có học mà ở ẩn, không ra làm quan) tên là Mã Chửng. Ông tính tình điềm đạm, thích tìm đến núi non sông nước, chẳng nề nơi hiểm trở dốc đứng, chỗ nào cũng trèo lên được. Một hôm ông đang ở vùng Tương Trung (vùng sông Tương, nay thuộc Hồ Nam), nhân đó lên đỉnh Chúc Dung của núi Hành Sơn, đến thăm thầy Phục Hổ (nghĩa là "vị thầy hàng phục được hổ").

 Trong gian thờ Phật, đạo tràng (nơi lễ Phật, tu hành) nghiêm trang sạch sẽ, hoa quả đồ ăn thơm phức, lại bày cả bát bạc trên bệ Phật. Ông thấy một vị sư già lông mày trắng như tuyết, mộc mạc quê mùa, vóc người to lớn. Vị sư rất mừng khi Chửng đến. Chửng sai đầy tớ cởi túi đồ xuống. Nhà sư nói: "Xin mượn người đầy tớ của ngài xuống chợ huyện gần đây mua ít muối và váng sữa." Chửng đồng ý, người đầy tớ bèn mang tiền xuống núi. Rồi nhà sư cũng đi đâu không biết.

 Một lát sau có một người ở núi tên Mã Chiểu cũng một mình leo lên đây. Gặp Chửng, hai người hỏi han nhau rất vui vẻ. Chiểu bèn kể với Chửng: "Vừa rồi trên đường tôi gặp một con hổ đang ăn thịt một người, không biết là con nhà ai." Chiểu tả quần áo người ấy thì chính là người đầy tớ của Chửng. Chửng hết sức hoảng sợ. Chiểu lại nói: "Từ xa tôi thấy con hổ ăn hết người ấy, rồi cởi bộ da ra, thay mặc áo thiền, biến thành một ông sư già." Chửng vô cùng sợ hãi. Đến khi Chiểu gặp nhà sư thì nói: "Chính là ông này đấy."

 Chửng thưa với nhà sư: "Mã sơn nhân đến đây bảo rằng đầy tớ của tôi đi đến nửa đường núi đã bị hổ làm hại, biết làm sao bây giờ?" Nhà sư giận nói: "Ở chốn này của bần đạo (cách nhà sư khiêm tốn tự xưng), núi không có hổ sói, cỏ không có loài độc cắn chích, đường không có rắn rết, rừng không có cú vọ. Đừng tin lời nói bậy!" Chửng nhìn kỹ thì thấy mép nhà sư vẫn còn dính máu đỏ thẫm.

 Đến tối, hai người ngủ ở nhà ăn của chùa, khóa chặt cửa, thắp đèn sáng mà canh chừng. Đêm đã khuya, nghe trong sân có con hổ giận dữ lấy đầu húc vào cánh cửa ba bốn lần, may nhờ cửa chắc nên không đổ. Hai người sợ hãi, đốt hương, thành tâm (?) dập đầu lạy pho tượng đất Tân Đầu Lô (tên một vị La Hán, tức bậc đệ tử Phật đã tu chứng) đặt trong nhà. Hồi lâu, nghe pho tượng đất ngâm thơ rằng:
"Người Dần chỉ việc dìm xuống nước trong lan can,
Con Ngọ nên chia vàng ở bên Cấn.
Nếu bảo Đặc Tiến giương nỏ lần nữa,
'Tướng quân' đi qua ắt bị thủng tim."

 Hai người nghe xong thì hiểu ra ý, nói: "Người Dần là hổ (Dần là tuổi Hổ trong mười hai con giáp); trong lan can tức là giếng (thành giếng có lan can bao quanh); con Ngọ tức là chúng ta (Ngọ là tuổi Ngựa, mà ta họ Mã, nghĩa là ngựa); vàng bên Cấn tức là bát bạc (chữ 'Cấn' ghép bên chữ 'kim' thành chữ 'ngân' nghĩa là bạc)." Còn hai câu dưới thì chưa hiểu được.

 Trời sáng, nhà sư gõ cửa nói: "Mời lang quân (cách gọi tôn trọng đàn ông trẻ) dậy ăn cháo." Hai người mới dám mở then cửa. Ăn cháo xong, hai người bàn nhau: "Nhà sư này còn đây thì chúng ta làm sao xuống núi được?" Bèn lừa nhà sư rằng trong giếng có vật lạ, mời ông ra xem. Đang lúc nhà sư cúi nhìn kỹ, hai người đẩy ông rơi xuống giếng. Nhà sư lập tức hóa thành hổ. Hai người lấy đá lớn đè lên, con hổ chết.

 Hai người bèn lấy bát bạc xuống núi. Gần chập tối, gặp một người thợ săn bên đường đang giương nỏ bẫy (loại nỏ đặt sẵn, thú chạm vào dây thì tên tự bắn ra), dựng chòi trên cây mà ở. Người ấy bảo hai người: "Đừng chạm vào cái bẫy của tôi." Lại bảo: "Xuống tới chân núi còn xa, bầy hổ đang hung dữ, sao không lên chòi đã?" Hai người run sợ, bèn bám cây trèo lên.

 Lúc sắp yên giấc (?), bỗng có ba năm chục người đi qua, người là sư, người là đạo sĩ, có đàn ông, có đàn bà, kẻ ca hát ngâm nga, kẻ nhảy múa vui đùa. Đến chỗ đặt nỏ bẫy, bọn họ giận dữ nói: "Sáng nay bị hai tên giặc giết mất vị thiền hòa (vị sư) của ta, giờ đang đuổi bắt chúng, thế mà lại có kẻ dám giương bẫy hại 'tướng quân' của ta!" Rồi chúng làm bật cái bẫy mà đi.

 Hai người đều nghe rõ lời ấy, bèn hỏi người thợ săn. Người ấy nói: "Đó là trành, tức những người đã bị hổ ăn thịt, đi trước dẹp đường cho hổ đấy." Hai người nhân đó hỏi tên họ người thợ săn, người ấy đáp: "Tên là Tiến, họ Ngưu." Hai người cả mừng nói: "Câu dưới bài thơ của pho tượng đất đã ứng nghiệm rồi! 'Đặc Tiến' chính là Ngưu Tiến (chữ 'đặc' có bộ 'ngưu' nghĩa là trâu bò), còn 'tướng quân' chính là con hổ này."

 Hai người bèn khuyên người thợ săn giương lại mũi tên, người ấy nghe theo. Giương xong lên chòi, quả nhiên có một con hổ gầm rống đi tới. Chân trước nó chạm vào bẫy, mũi tên bắn trúng chỗ vằn thứ ba (?), xuyên qua tim, con hổ ngã gục. Một lát sau, bọn trành chạy quay về, nằm phục lên xác hổ khóc rất thảm thiết, nói: "Kẻ nào lại giết tướng quân của chúng ta?"

 Hai người giận dữ quát mắng: "Lũ các ngươi ngu muội, bị hổ cắn chết, nay ta báo thù cho các ngươi, đã không biết cảm tạ, lại còn dám gào khóc. Sao lại có kẻ mê muội đến thế!" Bọn trành bèn lặng im. Bỗng có một con đáp: "Chúng tôi thật không hề biết 'tướng quân' lại là hổ. Nghe lời lang quân nói mới tỉnh ngộ." Rồi chúng đến bên xác hổ mà chửi mắng, cảm tạ hai người rồi bỏ đi. Đến sáng, hai người chia bạc cho người thợ săn rồi trở về. (Trích từ "Truyền kỳ")

 TRƯƠNG THĂNG

 Trương Thăng, nguyên là viên ngoại lang bộ Lại đời Đường (chức quan phó trong bộ Lại, bộ trông coi việc tuyển chọn và bổ nhiệm quan lại), từng theo vua Hy Tông chạy vào đất Thục (nay là Tứ Xuyên). Vì còn trẻ, chưa thi đỗ, ông bèn nhận tạm chức nha thôi (viên chức phụ tá xét xử án kiện ở nha môn) của Phù Châu. Quan châu sai lý chính (người đứng đầu một làng) là Du Chương đến trực hầu ông.

 Một hôm Du Chương xin từ biệt. Hỏi đi đâu, Chương không đáp, chỉ nói: "Tôi có mẹ già cùng vợ con, xin ngài thỉnh thoảng thăm hỏi giúp." Nói xong thì đi. Hàng xóm gần chỗ ông ở, đêm ấy nghe nhà Chương khóc lớn. Hôm sau sai người hỏi duyên cớ, người nhà nói đêm qua Chương từ biệt gia đình vào núi, biến thành hổ rồi. Hai ba hôm sau lại nghe nhà Chương kêu thét hoảng hốt. Hôm sau hỏi nguyên do, người nhà nói: "Đêm qua Chương nhớ nhà nên trở về, từ nửa người trở lên đã biến thành hổ mà vẫn còn nói được." (Trích từ "Văn kỳ lục")

 DƯƠNG CHÂN

 Ở đất Nghiệp (nay thuộc vùng Hà Bắc, Hà Nam) có người tên Dương Chân, nhà giàu có, suốt đời mê thích tranh vẽ hổ. Trong nhà có (?) rất nhiều tranh hổ, mỗi lúc ngồi hay nằm đều phải được nhìn thấy chúng. Về sau, đến tuổi già, ông bắt người nhà hủy bỏ hết các bức tranh hổ.

 Năm chín mươi tuổi, ông bỗng lâm bệnh nằm liệt, gọi con cháu đến bảo: "Cả đời ta không nên mê thích tranh vẽ hổ. Lúc ta còn mê, thấy tranh hổ thì vui, không thấy thì buồn. Ta thường hay nằm mơ đi chơi cùng bầy hổ, ta không muốn nói với con cháu. Đến tuổi già lại càng nặng hơn, đến nỗi những nơi ta dạo chơi ngắm cảnh, ta thường thấy hổ, hỏi người cùng đi thì họ lại không thấy. Ta mới sợ hãi, liền hủy hết các bức tranh hổ.

 Nay từ khi nằm bệnh, ta lại mơ thấy mình hóa thành hổ, đến lúc tỉnh mộng (?) đã lâu mới trở lại thân người. Sau khi ta chết, e rằng ắt sẽ hóa thành hổ. Con cháu nếu gặp hổ thì nhớ chớ giết." Tối hôm đó ông mất.

 Người nhà đang bàn việc chôn cất thì thi thể ông bỗng hóa thành hổ, nhảy chồm ra ngoài. Một người con ông đuổi theo ra xem, con hổ quay lại vồ người con ăn thịt rồi bỏ đi. Mấy ngày sau, người nhà bỗng đêm mơ thấy Dương Chân trở về, bảo người nhà: "Ta đã làm hổ, rất khỏe mạnh yên ổn. Chỉ là lúc rời nhà đã được ăn một người, đến nay vẫn chưa đói."

 Đến sáng, người nhà ngờ rằng ông không nhận ra con mình nên mới ăn thịt, bèn kể lại với hàng xóm. Có người hiểu biết nói: "Lúc còn làm người thì nhận ra cha con, khi đã hóa hổ thì còn nhớ gì mình từng là cha người ta nữa. Người với thú chẳng phải khác nhau sao? Nếu làm hổ mà còn nhớ chuyện kiếp trước, thì sao người lại không nhớ chuyện kiếp trước? Người còn chẳng nhớ kiếp trước, đủ biết thú không linh hơn người." (Trích từ "Tiêu Tương ký")

 VƯƠNG CƯ TRINH

 Vương Cư Trinh là một người đi thi khoa minh kinh (khoa thi về sự thông hiểu kinh sách Nho gia), thi trượt, trở về Dĩnh Dương thuộc vùng Lạc Dương. Ra khỏi kinh thành, ông đi cùng một đạo sĩ. Đạo sĩ suốt ngày không ăn, nói: "Ta luyện thuật nuốt khí (phép tu luyện hít thở khí trời thay cho ăn uống)." Đêm nào cũng vậy, đợi Cư Trinh ngủ, đèn tắt rồi, đạo sĩ liền mở một cái túi vải, lấy ra một tấm da khoác lên mà đi, đến canh năm (khoảng 3–5 giờ sáng) mới trở về.

 Một hôm, Cư Trinh giả vờ ngủ, chộp lấy cái túi. Đạo sĩ dập đầu xin lại. Cư Trinh nói: "Nói thật thì ta trả." Đạo sĩ bèn nói: "Ta không phải người. Thứ ta khoác là tấm da hổ. Ban đêm ta đi kiếm ăn trong các thôn xóm. Khoác tấm da ấy vào thì một đêm có thể chạy năm trăm dặm."

 Cư Trinh vì xa nhà đã lâu, rất nhớ muốn về, bèn hỏi: "Ta khoác được không?" Đạo sĩ đáp: "Được." Lúc ấy Cư Trinh còn cách nhà hơn trăm dặm, bèn khoác tấm da về nhà một chuyến. Đêm đã khuya không vào cửa được, thấy một con lợn đứng ngoài cửa, liền vồ lấy ăn. Một lát quay về, trả lại tấm da cho đạo sĩ. Đến khi về tới nhà, người nhà kể rằng đứa con trai thứ của Cư Trinh ban đêm đi ra ngoài bị hổ ăn thịt. Hỏi ngày, thì chính là đêm Cư Trinh về. Từ đó trở đi, một hai ngày ông vẫn rất no, không ăn thứ gì khác. (Trích từ "Truyền kỳ")

 QUY SINH

 Văn học sĩ (người theo nghề văn học) Quy Sinh, sau thời loạn, đưa gia đình đến ở nhờ Ba Châu. Ông sai một người vào đất Thục. Người ấy đi từ sáng sớm, gặp hổ trên đường, bèn trèo lên cây tránh. Mấy con hổ thay nhau đến chồm nhảy vồ, nhưng không với tới. Bầy hổ bảo nhau: "Thôi, chẳng gì bằng (đi bắt) Hoàng Nhị Lang ở huyện Ba Tây (?)." Một con hổ bèn bỏ đi.

 Một lát sau có một con mèo rừng trắng đến, nhìn người ấy mà gầm gừ chồm nhảy vồ, người ấy lại trèo cao hơn nữa. Khi đã không bắt được, chúng bèn vây quanh gốc cây canh giữ. Được một lúc, có một đoàn la đi tới, tiếng chuông lắc vang, bầy thú mới tản đi. Người ấy đến Ba Tây, quả nhiên có người tên Hoàng Nhị Lang, là một viên lại (viên chức nhỏ ở nha môn) của huyện Ba Tây, đã bị hổ ăn thịt. (Trích từ "Văn kỳ lục")

 TRỊNH TƯ VIỄN

 Khi hổ giao phối thì mặt trăng có quầng. Tiên nhân Trịnh Tư Viễn từng cưỡi hổ. Người bạn cũ họ Hứa bị đau răng, xin ông chữa. Trịnh nói: "Chỉ cần có râu hổ, nhân lúc còn nóng cắm vào kẽ răng là khỏi." Bèn nhổ (?) mấy sợi râu hổ đưa cho. Nhờ đó mới biết râu hổ chữa được bệnh răng.

 Hổ giết người có thể khiến xác người đứng dậy tự cởi quần áo, rồi mới ăn. Cái gọi là "hổ uy" giống hình chữ "nhất" (một nét ngang), dài một tấc, nằm dưới da hai bên sườn và ở chót đuôi. Người đeo nó thì khi làm quan được tốt, còn người không có chức quan thì bị người ta ghen ghét (?).

 Ban đêm hổ nhìn thì một mắt phát ra ánh sáng, một mắt nhìn (?) vật. Thợ săn rình bắn nó, ánh sáng ấy rơi vào đất thành đá trắng, đá ấy chủ trị (chuyên dùng để chữa) chứng trẻ con kinh sợ, co giật. (Trích từ "Dậu Dương tạp trở")

 LÝ TRÁC

 Cách Hứa Châu ba bốn chục dặm về phía tây có một con hổ cái, làm hại người không chỉ một lần. Thống quân (viên tướng chỉ huy quân đội) Lý Trác nghe tin, vừa sợ vừa lấy làm lạ. Hôm làm việc, ông lớn tiếng nói: "Quân Trung Vũ có mười vạn, chẳng lẽ không có ai dũng cảm sao?" Có một tráng sĩ nhảy ra nói: "Tôi trừ được nó." Trác khen lời nói hùng tráng ấy, cấp cho binh khí sắc bén. Tráng sĩ xin không dùng dao, chỉ cần một cây gậy trắng thật lớn.

 Tráng sĩ đi thẳng đến khu trũng cây cối rậm rạp để tìm (?), quả nhiên tìm được hang hổ. Con hổ đã ra ngoài, chỉ còn ba con hổ con, mắt sắp mở. Tráng sĩ mãi không thấy hổ mẹ, định quay về, nhưng đoán chắc Trác sẽ không tin, bèn ôm ba con hổ con về nhà giấu đi, rồi vào báo với Trác. Trác thấy anh ta tay không trở về, ngạc nhiên hỏi. Anh ta nói: "Tôi đã bắt được ba đứa con của nó rồi." Trác nghe thì kinh ngạc. Quả nhiên anh ta mang đến, Trác thưởng lớn, cấp cho thóc gạo và lụa, lại thăng chức trong quân, nói: "Từng nghe câu 'không vào hang hổ thì sao bắt được hổ con', chính là người này đây." Cuối cùng tráng sĩ trừ được cả con hổ lớn, từ đó không còn nạn hổ hại người nữa. (Trích từ "Chi Điền lục")

 TIẾU BẢN

 Vào khoảng năm Kiến Vũ thứ tư, thứ năm của nước Thục ngụy (nước Thục thời Ngũ Đại, sử sách cho là không chính thống nên gọi là "ngụy"), có một người dân tên Tiếu Bản, là kẻ hung dữ thô bạo, bất hiếu bất nghĩa, hàng xóm ai cũng ghét. Hắn mồ côi cha từ nhỏ, thường chửi mắng mẹ, mẹ hắn lần nào cũng nhẫn nhịn chịu đựng.

 Một hôm hắn về muộn, mẹ hắn đứng tựa cửa đón. Tiếu Bản từ xa trông thấy liền chửi mắng. Mẹ hắn nói: "Ta chỉ có mỗi mình con, lo con về lúc trời tối, vậy mà con lại chửi ta." Rồi bà đấm ngực khóc lớn, vừa than thở vừa oán trách. Tiếu Bản sống trong ngõ trong thành. Lúc ấy hắn liền ra khỏi cửa, ngồi trên con đường gần chân thành (?). Bỗng hắn kêu lớn một tiếng, cởi quần áo, biến thành một con hổ đỏ, chạy thẳng lên mặt thành. Đến hôm sau vẫn còn ở trên thành.

 Chúa Thục sai Triệu Đình bắn nó, một phát tên trúng ngay miệng. Mọi người chia nhau ăn thịt. Khi chúa Thục mới xưng bá một phương, trời từng mưa xuống lông, người hóa thành hổ, lại hai lần động đất. (Trích từ "Dã nhân nhàn thoại")

 Thái Bình quảng ký, quyển 430 (hết).

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video