Thái Bình Quảng Ký, quyển 431. Đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. Loài hổ, phần sáu.
Lý Đại Khả. Lận Đình Ung. Vương Thái.
Người Kinh Châu. Lưu lão. Người vợ của hổ.
Triệu Thích. Chu Nghĩa. Con em nhà quan trong triều.
Lý Đại Khả
Lý Đại Khả giữ chức Tông chính khanh (quan đứng đầu Tông chính tự, cơ quan trông coi việc dòng họ nhà vua). Ông từng đến Thương Châu và kể chuyện xảy ra ở huyện Nhiêu An thuộc châu ấy.
Có một người đi ngoài đồng bị hổ đuổi. Hổ đuổi kịp thì duỗi chân trái ra cho người ấy xem: có một cái dằm tre lớn đâm xuyên qua chân nó. Hổ cúi rạp, cụp tai, như muốn xin người ấy rút ra giúp. Người ấy rút cái dằm ra (?) cho nó. Hổ rất mừng, uốn mình vẫy đuôi, đi theo người ấy về tận nhà rồi mới bỏ đi.
Đêm ấy hổ quăng một con hươu vào sân. Cứ như thế hơn một năm, nó quăng vào lợn rừng, hoẵng, hươu, tháng nào cũng có. Có khi gặp người ấy ngoài đồng thì nó đi theo. Nhà người ấy dần dần khá giả, nên ăn mặc sạch sẽ hơn. Về sau hổ thấy ông đổi quần áo, không nhận ra, bèn cắn chết.
Người nhà chôn cất xong thì hổ lại đến. Bà mẹ mắng nó: "Con ta đã rút dằm cho mày, mày không biết đền ơn, trái lại còn giết hại nó. Nay mày lại đến nhà ta, không biết xấu hổ sao?" Hổ hổ thẹn bỏ đi. Nhưng mấy ngày liền nó cứ quanh quẩn bên nhà. Không thấy người kia đâu, nó biết mình đã giết nhầm, bèn gào lên rất thảm thiết, rồi vào đến trước sân, nhảy vọt lên thật mạnh, gãy xương sống mà chết. Ai thấy cũng lấy làm lạ.
Lận Đình Ung
Cát Dương trị (một "trị", tức cơ sở tu hành của Đạo giáo thời xưa) nằm ở phía nam Phù Châu. Ngược dòng sông Kiềm Giang ba mươi dặm có một ngôi chùa, tượng thờ rất linh ứng, tấm bia cổ vẫn còn. Chùa có rất nhiều tài sản, không ai dám xâm phạm.
Em gái của Lận Đình Ung, một tì tướng (viên tướng phụ, cấp dưới) ở Phù Châu, nhân đi ngang qua chùa đã lấy trộm thường trụ vật (tài sản chung của nhà chùa, dành cho việc thờ cúng và cho người tu dùng). Cô liền bị lạc đường, chỉ trong vài ngày thân hình biến thành hổ. Trên hai chân trước, chiếc vòng vàng quấn bạc vẫn còn nguyên.
Mỗi lần gặp người làng, cô đứng cách hàng cây mà nói: "Tôi trộm đồ trong chùa nên thân hình biến thành thế này." Cô muốn gặp mẹ, nhờ người nói giúp, nhưng bà mẹ sợ, không dám đến. Con hổ đến quanh quẩn ngoài thành hơn một năm rồi mới bỏ đi. (Trích từ Lục Dị Ký)
Vương Thái
Vương Thái, người Hải Lăng, cùng mười lăm, mười sáu người bạn đi ngoài đồng, bỗng gặp một con hổ chắn đường. Các bạn bảo: "Mười lăm, mười sáu người, chắc chắn không chết hết. Mỗi người nên ném ra một chiếc áo để thử xem nó chọn ai." Đến lượt áo của Thái, hổ gầm lên rồi cúi rạp mình mấy lần.
Hải Lăng có nhiều hổ, người đi đường ai cũng mang gậy lớn. Thái chọn một cây gậy, cởi áo, đứng một mình, bảo mười lăm người kia: "Các anh mau đi đi." Liệu chừng họ đã đi xa, ông cầm gậy xông thẳng tới đánh hổ, trúng vào tai, hổ choáng ngã xuống, lát sau lại đứng dậy bỏ đi.
Thái quay lưng chạy, sợ hãi đến mức không tìm được đường cũ, cứ đi trong cỏ chừng hơn mười dặm thì gặp một ngôi miếu thờ thần. Ông trèo lên nằm trên xà nhà. Đêm ấy trăng sáng. Quá nửa đêm, ông nghe tiếng hổ đi trong cỏ. Lát sau hổ đến sân miếu, nhảy nhót một hồi rồi biến thành một người đàn ông, áo mũ rất đẹp.
Trong điện có người hỏi: "Đêm nay sao trông mệt mỏi thế?" Vị thần đáp: "Bất ngờ gặp một người, không ngờ lại khỏe mạnh gan dạ, ta trúng một gậy rất mạnh của hắn, mệt lả gần chết." Nói xong, thần nhập vào pho tượng gỗ trên bệ thờ. Bỗng thần ngẩng đầu lên, thấy Thái, hỏi là khách nào. Thái sợ quá rơi xuống đất, kể lại đầu đuôi.
Thần nói: "Số ngươi đã định là bị ta ăn thịt, nhưng phải hơn mười ngày nữa mới đến lúc chết. Ta bắt ngươi sớm quá nên mới trúng gậy của ngươi. Nay đã gặp nhau, lẽ ra ta nên giúp ngươi. Mấy ngày nữa ngươi hãy mang một con lợn đến, lấy máu của chính mình bôi lên nó." Thần chỉ vào cây lớn giữa sân: "Buộc lợn dưới gốc cây này, rồi mau trèo lên cây thì sẽ thoát."
Về sau Thái làm đúng như lời. Thần từ trong điện đi ra, hóa thành hổ, nhảy vọt lên thật mạnh, nhưng Thái ở cao quá, không với tới. Hổ bèn cúi xuống ăn con lợn, ăn xong vào điện, trở lại hình người. Thái xuống cây, lạy hai lạy rồi về nhà. Từ đó không còn tai họa gì nữa. (Trích từ Quảng Dị Ký)
Người Kinh Châu
Ở Kinh Châu có người đi trong núi, bỗng gặp một con trành (hồn ma của người bị hổ ăn thịt, bị hổ sai khiến, thường dẫn đường cho hổ đi bắt người). Nó trùm tấm da hổ lên người anh ta, anh ta liền hóa thành hổ và phải nghe trành sai khiến.
Suốt ba, bốn năm, anh ta vồ ăn người, gia súc và thú rừng nhiều không kể xiết. Thân tuy là hổ nhưng lòng không muốn, có điều chẳng biết làm sao. Về sau trành dẫn hổ đi ngang cổng một ngôi chùa, hổ liền chạy vụt vào kho của chùa, nằm phục dưới giường của vị sư giữ kho. Vị sư hoảng sợ, báo với các bậc sư có đức hạnh.
Lúc ấy có một vị thiền sư (bậc thầy tu theo phép thiền của đạo Phật) có thể thu phục các loài thú dữ. Ngài đến chỗ hổ, dộng cây tích trượng (gậy của nhà sư, đầu có gắn vòng kim loại) xuống đất mà hỏi: "Đệ tử muốn cầu điều gì? Muốn ăn thịt người, hay chán cái thân thú?" Hổ cụp tai, chảy nước mắt.
Thiền sư lấy khăn tay buộc vào cổ hổ, dắt về phòng mình, thường lấy thức ăn dành cho chúng sinh (?) cùng các món khác cho nó ăn. Nửa năm sau lông hổ rụng hết, trở lại hình người, kể lại đầu đuôi sự việc.
Suốt hai năm anh ta không dám rời chùa. Về sau có lần ra khỏi cổng một lát, bỗng lại gặp trành, nó trùm tấm da lên người anh ta. Anh ta vội chạy vào chùa, nhưng tấm da đã trùm đến dưới thắt lưng, thế là lại thành hổ. Anh ta dốc lòng tụng kinh, hơn một năm mới trở lại hình người. Từ đó cho đến khi chết, anh ta không dám bước ra khỏi cổng chùa. (Trích từ Quảng Dị Ký)
Lưu lão
Lưu lão ở Tín Châu là một bạch y (người tu tại gia, không xuất gia, mặc áo trắng), trông coi một nơi tu hành giữa vùng núi khe. Có người có hơn hai trăm con ngỗng, nhờ Lưu phóng sinh (thả hoặc nuôi giữ loài vật thay vì giết, để làm phúc theo đạo Phật). Lưu thường tự mình trông nom nuôi nấng.
Mấy tháng sau, ngày nào cũng bị hổ bắt mất ngỗng, đã hao mất hơn ba mươi con. Người trong làng lo lắng, giăng lưới, rào giậu, đào hố bẫy khắp nơi quanh chỗ phóng sinh. Từ đó hổ không đến nữa.
Mấy ngày sau, bỗng có một ông lão đầu to, râu dài đến tìm Lưu, hỏi vì sao đàn ngỗng hao bớt. Lưu đáp: "Bị hổ bắt." Ông lão lại hỏi: "Sao không bắt hổ?" Lưu đáp: "Đã đào hố bẫy, nhưng từ đó nó không đến nữa." Ông lão nói: "Ấy là do con trành bày cho nó. Nếu trị được trành trước thì sẽ bắt được hổ."
Lưu hỏi bắt bằng cách nào. Ông lão nói: "Con trành này thích ăn chua. Có thể lấy ô mai, bạch mai cùng các loại mơ khác và quả dương mai rải lên những lối đi quan trọng. Trành mà ăn thì sẽ không nhìn thấy gì, lúc ấy mới bắt được hổ." Nói xong ông lão biến mất.
Tối hôm ấy, Lưu làm đúng lời, rải trên đường. Đến sau canh tư (khoảng từ một đến ba giờ sáng), nghe tiếng hổ sa xuống hố bẫy. Từ đó tai họa chấm dứt. (Trích từ Quảng Dị Ký)
Người vợ của hổ
Ở Lợi Châu có người bán cơm, con dâu ông lên vườn trên núi hái rau thì bị hổ bắt đi. Mười hai năm sau cô mới trở về. Cô kể rằng mình bị mang vào một hang đá trong núi sâu. Lúc đầu cô tưởng mình sẽ bị ăn thịt, nhưng lâu dần thì cùng hổ ăn ở với nhau.
Trong hang có tất cả bốn con hổ. Con lấy cô làm vợ là con già nhất. Hổ già thường mang thịt nai, thịt hươu về cho vợ ăn, có khi ngậm nước nhả vào miệng cô. Mỗi lần cô muốn ra ngoài thì nó nổi giận, đuổi cô vào hang.
Sau sáu, bảy năm, rồi trong mấy năm tiếp theo, những con hổ khác dần dần biến mất, chỉ còn lại con hổ già. Từ khi có cô, con hổ chưa từng ngủ đêm bên ngoài. Về sau có một hôm, nó bỗng không về suốt đêm. Cô thấy lạ, muốn ra ngoài nhưng không dám.
Như thế thêm một ngày nữa, cô mới thong thả đi ra. Đi vài chục bước không thấy hổ, cô bèn cố sức đi năm, sáu dặm thì nghe tiếng chặt cây trong núi, liền đi thẳng đến đó. Những người đốn củi tưởng cô là yêu quái, ném đá vào cô. Cô nói to cho họ biết đầu đuôi, họ bèn cùng nhau gặng hỏi. Cô nói mình là con dâu nhà nọ. Trong đám có người là hàng xóm của nhà ấy, đã biết trước chuyện cô bị hổ bắt, bấy giờ mọi người mới tin.
Người hàng xóm cởi áo cho cô mặc rồi đưa cô về nhà (?). Chồng cô đã chết. Bố mẹ chồng thương xót mà nuôi cô. Người đàn bà ấy cũng trở nên ngây dại, tinh thần sa sút, thường bị những người qua lại trêu ghẹo. Lưu Toàn Bạch tận mắt gặp người đàn bà này, nghe chính cô kể lại chuyện ấy. (Trích từ Quảng Dị Ký)
Triệu Thích
Ở Kinh Châu có một người lái buôn, kể rằng có người họ Triệu tên Thích, thường xuôi về phương nam buôn bán trên sông hồ. Có lần ông đi hơn một năm không về. Có một người đến nhà trước, báo với vợ Triệu Thích: "Hàng hóa của Triệu Thích chìm hết xuống hồ, ông ấy chỉ may thoát chết, nay rất nghèo khổ, đang trên đường về, sắp đến nơi rồi." Người vợ kinh hoàng, khóc mãi không thôi.
Ba ngày sau, có một người trông y hệt Triệu Thích về đến ngoài cổng khóc lớn. Người vợ vội dẫn vào nhà, hỏi han đầu đuôi, an ủi vỗ về. Được hơn trăm ngày, người ấy muốn lại đi buôn, nói với vợ Triệu Thích: "Ta quen buôn bán bên ngoài rồi, ở nhà không vui, lòng ta buồn chán. Đừng nghĩ là ta không thương nhớ nàng, hãy để ta lại ra đi, tìm đến bạn bè."
Chẳng bao lâu, Triệu Thích thật cùng đoàn người chở hàng hóa từ xa về. Khi ông bước vào cổng, người vợ trái lại kinh ngạc nghi ngờ, chạy sang nhà hàng xóm. Triệu Thích hỏi han hồi lâu mới biết sự tình, bèn sai người gọi kẻ kia đến.
Kẻ ấy đến, vừa thấy Triệu Thích liền lao chạy về phía nam. Triệu Thích cùng hơn mười người bạn đuổi theo, vào thẳng núi phía nam. Kẻ ấy ngoảnh lại nói với Thích: "Ta là hổ thông linh (hổ có phép thiêng, biết biến hóa). Đừng đuổi ta, ta không làm hại các người đâu." Rồi nó nhảy vọt lên, hóa thành một con hổ màu đỏ, gầm thét bỏ đi. (Trích từ Tiêu Tương Lục)
Chu Nghĩa
Chu Nghĩa là người đất Trịnh, tính phóng khoáng, thích giúp người khác lúc hoạn nạn. Một hôm bỗng có một chàng trai chừng tuổi nhược quán (khoảng hai mươi tuổi, tuổi con trai thời xưa làm lễ đội mũ để thành người lớn), mặc áo gấm cũ, chống gậy đến tìm Chu Nghĩa.
Chàng nói với Nghĩa: "Tôi là con của sứ quân (cách gọi tôn quan đứng đầu một châu) Mạnh Châu. Tình cờ tôi ra vùng ngoại ô đi săn. Bắt được thỏ xong thì chim ưng, chó săn cùng hơn mười chàng trai đi theo tôi và ngựa họ cưỡi đều vô cớ chết hết. Tôi cũng trúng một mũi tên lạc không biết từ đâu bay tới, bị thương ở chân phải. Vì thế tôi không dám trở về, sợ cha mẹ của những chàng trai kia không tha cho tôi. Nay nghe ông hay giúp người hoạn nạn nên tôi mới tìm đến nương nhờ, mong ông tạm cho tôi ở lại. Ngày sau tôi nhất định đền đáp hậu hĩnh ơn ông."
Nghĩa bèn giấu chàng trong nhà. Được hơn trăm ngày, Nghĩa không hề nghe nói ở Mạnh Châu có chuyện ấy. Một đêm, ông cùng chàng trai ngồi uống rượu, hỏi: "Lúc mới đến nương nhờ, cậu nói mình là con sứ quân, đi săn có người chết người bị thương nên không dám về. Thế mà nay sao chẳng nghe nói gì đến chuyện ấy? Ta nghi cậu, cậu nhất định phải nói thật với ta, lòng ta không hề hai dạ."
Chàng trai trầm ngâm hồi lâu mới đứng dậy vái mà nói: "Lúc đầu tôi bịa ra câu chuyện lạ ấy là muốn ông thương xót mà nhận tôi. Nay nếu ông nhất định hỏi thì tôi thật không dám dối trá nữa. Chỉ xin ông đừng đổi tấm lòng giúp người hoạn nạn, tôi sẽ nói thật." Nghĩa đáp: "Ta trước sau không hai lòng, cứ nói đi."
Chàng trai nói: "Tôi là con hổ trong địa phận Mạnh Châu, đã làm hại nhiều người. Quan thứ sử (quan đứng đầu một châu) sai quân lùng bắt, muốn giết tôi. Nghe tiếng ông rộng lòng nghĩa hiệp nên tôi biến đổi hình dạng đến nương nhờ. Ông thương xót, đối đãi với tôi như khách quý. Tôi đã thề sẽ đền ơn ông, không bao giờ quên. Đêm nay đã nói ra sự thật thì tôi không thể ở lại nữa." Rồi chàng gầm lên mấy tiếng, hóa thành một con hổ chạy đi.
Hơn một tháng sau, có một đêm, một chàng trai trèo tường vào nhà Nghĩa, ném xuống một chiếc gối bằng vàng, nói to với Chu Nghĩa: "Tôi là kẻ ngày trước đã chịu ơn ông. Nay xin lấy chiếc gối này đáp ơn ông." Nói xong lại hóa thành hổ bỏ đi. (Trích từ Tiêu Tương Lục)
Con em nhà quan trong triều
Có một người con em nhà quan trong triều, tính tình khá phóng túng, mồ côi từ nhỏ, sống nương nhờ bên ngoại. Nhà ngoại có trang trại ở vùng Vĩnh Thành thuộc Bạc Châu. Người cậu có một cô con gái rất tài sắc, chàng xin cưới.
Người cậu nói: "Cháu hãy gắng chí tìm đường công danh. Khi nên danh rồi, cậu sẽ không trái ý cháu." Chàng bèn phát phẫn, chăm chỉ học hành, lên kinh đô cầu công danh. Chàng thưa với cậu: "Xin cậu đợi cho con ba năm hẵng gả em. Nếu quá hạn ấy thì tùy cậu gả em cho người khác." Người cậu đồng ý.
Chàng lên kinh bốn năm không về, người cậu bèn tìm chàng rể khác, đã định ngày cưới. Mà chàng lúc ấy cũng đã thành danh, đang trên đường trở về.
Khi còn cách trang trại của cậu sáu, bảy mươi dặm, chàng nghỉ đêm. Trời nóng nực, chàng từ trong thuyền dậy, lên bờ (?) nhìn quanh, thấy cách thuyền hơn nửa dặm có một căn nhà bỏ trống, bèn dẫn một người đầy tớ mang dao gậy đến đó ngủ. Đó là một ngôi điện thờ Phật bỏ hoang, chiếc giường đất vẫn còn. Chàng nằm ngủ trên ấy, đầy tớ nằm dưới đất, cầm dao gậy canh gác.
Bỗng chàng nghe dưới giường có tiếng vật gì động đậy, tưởng là sâu bọ chuột bọ nên cũng không nghi ngờ gì. Đến canh ba (khoảng từ mười một giờ đêm đến một giờ sáng), trăng dần sáng, bỗng có một con hổ cõng một vật trên lưng, quăng vào bụi cỏ ngoài cửa rồi định vào nhà. Chàng liền cầm dao gậy hò hét, hổ hoảng sợ bỏ chạy.
Chàng gọi người chèo thuyền mang đuốc đến soi bụi cỏ. Vật bị rơi xuống là một cô gái, trang điểm chải chuốt rất đẹp, chỉ có điều mặc áo cũ, người cũng không bị thương tích gì. Nhìn kỹ thì đó chính là cô em con cậu, người từng được hứa gả cho chàng. Cô bị hổ làm cho kinh hãi, chưa nói được, chàng bèn dìu vào nhà. Lại soi phía sau giường thì thấy mấy con hổ con, chàng giết hết, rồi dìu cô gái trở về thuyền.
Hôm sau đến trang trại của cậu, từ xa đã nghe tiếng khóc. Chàng buộc thuyền cách trang trại hơn trăm bước, vào trong trước hết hỏi thăm có chuyện gì (?). Người cậu nói: "Vì cháu về quá hạn nên cậu đã hứa gả em cho người khác. Ngày cưới vốn định vào đêm qua. Sau canh một (khoảng từ bảy đến chín giờ tối), em đi nhà xí thì bị hổ vồ, tìm xác không thấy." Chàng bèn kể lại sự việc. Người cậu nghe xong vừa buồn vừa mừng, kinh ngạc than thở, rồi gả con gái cho chàng. (Trích từ Nguyên Hóa Ký) Thái Bình Quảng Ký, quyển 431.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn, sưu tập sách vở bốn kho: kinh, sử, tử, tập).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video