Thái Bình quảng ký, quyển 432 — đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. Hổ (phần bảy).
Người Tùng Dương; Kẻ sĩ ở Nam Dương; Hổ thương người.
Phạm Đoan; Thạch Tỉnh Nhai; Gông hổ.
Đường núi Thương Sơn; Trần Bao; Con thú ăn hổ.
Chu Hùng.
Người Tùng Dương
Có người ở Tùng Dương vào núi kiếm củi. Lúc gần tối (?), anh ta bị hai con hổ đuổi, vội trèo lên được một cái cây. Cây không cao lắm, hai con hổ thay nhau nhảy vồ nhưng mãi không với tới.
Bỗng chúng bảo nhau: "Nếu có được Chu đô sự (đô sự: chức lại viên coi việc giấy tờ trong nha môn; ở đây là người họ Chu giữ chức ấy) thì ắt bắt được." Rồi một con ở lại canh, một con bỏ đi. Lát sau lại có thêm một con hổ khác, mình thon dài, vồ rất giỏi. Đêm ấy trăng sáng, người kia nhìn thấy rõ mọi việc.
Con hổ nhỏ ấy liên tục vồ vào áo anh ta. Con dao đốn củi vẫn còn giắt ở thắt lưng, anh ta chờ nó vồ lần nữa thì lấy dao chém, chặt đứt móng trước của nó. Con hổ gầm lớn, rồi cả bọn kéo nhau bỏ đi.
Đến sáng anh ta mới về được làng (?). Người trong làng hỏi han, anh ta kể lại chuyện ấy. Dân làng nói: "Nay ở phía đông huyện có Chu đô sự, đến xem thử, phải chăng chính là hắn?"
Mấy người cùng đến hỏi thăm. Người nhà đáp: "Đêm qua ông ấy ra ngoài một lát, bị thương ở tay, nay đang nằm liệt." Thế là xác minh được hắn đúng là hổ thật.
Họ bèn trình lên huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện). Huyện lệnh sai đám lại dịch cầm dao vây chỗ hắn ở rồi phóng hỏa. Chu đô sự bỗng vùng dậy, vươn mình hóa thành hổ, xông qua đám người chạy ra, không biết đi đâu. (Trích từ "Quảng dị ký")
Kẻ sĩ ở Nam Dương
Gần đây có một người ở trọ trong núi vùng Nam Dương, bỗng mắc chứng sốt nóng, mười ngày không khỏi. Bấy giờ là đêm hè, trăng sáng, ông tạm nằm nghỉ trước sân. Bỗng nghe tiếng gõ cửa, lắng nghe kỹ thì lại thấy mơ màng như trong giấc ngủ, người nhà không ai nghe thấy.
Trong lúc mơ hồ, ông bất giác tự đứng dậy ra xem (?). Cách cánh cửa có một người nói: "Ông phải thành hổ, nay có công văn đây." Ông kinh ngạc, bất giác đưa tay ra nhận, thì thấy tay người đưa công văn là móng hổ. Kẻ ấy để lại công văn rồi đi.
Mở ra xem thì chỉ thấy dấu ấn đóng lên tờ giấy trắng mà thôi. Trong lòng rất ghê sợ, ông nhét công văn dưới chiếu rồi lại ngủ. Sáng hôm sau, ông hơi nhớ lại, bèn kể với người nhà. Lấy công văn ra xem thì vẫn còn đó, ông càng lấy làm lạ.
Bệnh dường như đã khỏi, ông bỗng muốn ra ngoài thong thả cho khuây khỏa, bèn chống gậy đi dạo, các con không ai theo. Đi hơn một dặm, dưới núi có con suối, ông men theo suối chậm rãi bước. Bỗng nhìn xuống nước, thấy đầu mình đã biến thành đầu hổ, lại nhìn tay chân thì cũng đều là của hổ cả, thấy rất rõ ràng.
Ông tự nghĩ về nhà thì ắt vợ con sẽ hoảng sợ, chỉ ôm lòng uất ức và hổ thẹn, theo đường mà vào núi. Qua hơn một ngày, người nhà không biết ông đi đâu, tỏa ra bốn phía tìm kiếm. Hàng xóm đều bảo ông đã bị hổ sói ăn mất rồi, cả nhà chỉ biết khóc than.
Người ấy thành hổ vào núi được hai ngày thì thấy đói. Bỗng ngồi xổm bên bờ nước, thấy trong nước có nòng nọc chừng mấy thăng (thăng: đơn vị đo dung tích thời xưa) (?). Tự nghĩ thường nghe nói hổ cũng ăn bùn, bèn vốc lên ăn, thấy rất ngon miệng.
Lại thong thả đi tiếp, thấy một con thỏ, bèn vồ lấy, vồ một cái là được ngay, liền ăn nó, thấy thân mình nhẹ nhõm và càng thêm khỏe mạnh. Ban ngày thì nằm phục trong bụi rậm cỏ sâu, ban đêm thì ra đi kiếm ăn, cũng mấy lần bắt được hoẵng, thỏ…, dần dần nảy ra lòng muốn hại sinh vật.
Bỗng thấy trên cây có một người đàn bà đang hái dâu, ông nấp trong cỏ ngó lên, lại thầm nghĩ: "Ta nghe nói hổ đều ăn thịt người, thử vồ xem." Quả nhiên bắt được, ăn vào quả thấy ngọt ngon. Từ đó ông thường nấp gần đường nhỏ rình người qua lại.
Một chiều tối, có người gánh củi đi qua, ông vừa định bắt thì bỗng nghe phía sau có người nói: "Đừng bắt, đừng bắt!" Ông giật mình ngoảnh lại, thấy một ông lão râu tóc bạc trắng, biết đó là thần nhân. Người này tuy đã biến thành hổ nhưng lòng vẫn nhớ nhà, bèn khẩn khoản kêu với ông lão.
Ông lão nói: "Các ngươi bị thiên thần sai khiến mà mang thân này, nay sắp mãn hạn, có thể trở lại thân người. Nếu giết người gánh củi kia thì sẽ mãi mãi không biến lại được. Ngày mai ngươi phải ăn một vị Vương bình sự (bình sự: chức quan thuộc Đại lý tự, cơ quan xét xử án hình), sau đó sẽ trở lại làm người." Nói xong thì ông lão biến mất.
Con hổ ấy bèn lại lần theo cỏ lẩn đi. Đến chiều tối hôm sau, nó đến gần đường quan để rình. Bỗng nghe tiếng nhạc ngựa, nó nấp vào trong cỏ, lại nghe trên không trung có người hỏi: "Đây là đồ hành lý chở trên lưng ngựa (?) của ai?" Trên không đáp: "Là hành lý của Vương bình sự."
Lại hỏi: "Vương bình sự ở đâu?" Đáp: "Đang ở ngoài thành, quan huyện mở tiệc tiễn, tiệc vừa tan (?)." Con hổ nghe vậy, càng men theo đường mà rình.
Sau canh một, lúc ấy có ánh trăng mờ, nghe tiếng người ngựa đi tới, trên không lại nói: "Vương bình sự đến rồi." Chốc lát thấy một người mặc áo đỏ cưỡi ngựa, đã ngà say, chừng hơn bốn mươi tuổi, cũng có mấy người dẫn đường và theo hầu nhưng còn cách khá xa. Hổ bèn vồ ông ta ngay trên lưng ngựa, lôi vào bụi rậm mà ăn. Đám người theo hầu tán loạn bỏ chạy.
Ăn xong, đầu óc hơi tỉnh lại, ông nhớ ra đường về; nhà cách đó hơn trăm dặm, bèn tìm đường núi mà quay về. Lại đến bên con suối, soi mình xuống thì thân đã hóa lại thành người.
Ông bèn về nhà, người nhà kinh ngạc, vì ông mất tích đã bảy tám tháng trời. Ông nói năng lộn xộn như người say khướt, dần dần mới ăn được chút cháo, hơn một tháng thì bình phục.
Năm, sáu, bảy năm sau, ông đi chơi vùng Trần, Hứa, đến huyện Trường (?). Bấy giờ trong tiệc của huyện lệnh có khoảng hơn ba mươi khách ngồi. Chủ nhân nhân đó bàn chuyện người biến hóa, rồi nói: "Những chuyện như Ngưu Ai phần nhiều là nói bậy." (Ngưu Ai: điển cố về Công Ngưu Ai nước Lỗ, bị bệnh bảy ngày thì hóa thành hổ, ăn thịt cả anh mình.)
Người này bèn kể lại chuyện của chính mình để chứng tỏ chuyện biến hóa không phải là bịa đặt. Chủ nhân kinh ngạc, hóa ra ông ta là con trai của Vương bình sự. Ông ta tự nói cha mình bị hổ giết, nay đã gặp kẻ thù, bèn giết người kia. Quan biết rõ sự thật nên cho ông ta được miễn tội. (Trích từ "Nguyên hóa ký")
Hổ thương người
Có một vị Lý tướng quân ở phủ Phượng Tường bị hổ bắt, con hổ ngồi chồm hổm đè lên người ông. Ông Lý luôn miệng gọi: "Đại vương, xin tha cho một mạng!" Con hổ bèn cụp tai xuống như có vẻ vui lòng. Chốc lát, nó cõng ông Lý đi hơn mười dặm, thả vào trong một cái hang.
Trong hang có hai ba con hổ con, thấy người thì vui mừng nhảy nhót. Con hổ đứng trên miệng hang cúi nhìn xuống hồi lâu mới đi. Về sau nó vào hang, thường chia thịt săn được cho ông Lý.
Hơn mười ngày, lũ hổ con lớn bằng con chó, đều chạy nhảy được cả. Hổ mẹ bèn cõng từng con ra khỏi hang. Đến con thứ ba, ông Lý sợ chúng đi hết thì mình sẽ chết trong hang, bèn ôm lấy nó mà nói: "Đại vương lại không dẫn tôi ra sao?" Con hổ bèn buông đuôi xuống, ông Lý nắm lấy, nhờ đó ra được khỏi hang.
Ông Lý lại nói: "Đã may được đại vương che chở, sao không đưa tôi về đến nhà?" Con hổ lại cõng ông Lý về đến chỗ đã bắt ông rồi từ biệt. Từ đó cứ ba ngày nó lại đến nhà ông Lý một lần như để thăm hỏi.
Qua hai mươi ngày, trước sau đến năm sáu lần, dân làng sợ hãi. Về sau nó lại đến, ông Lý bèn thưa: "Đại vương đến thăm thật là tốt, nhưng dân làng sợ hãi, xin đừng đến nữa." Hơn một tháng sau nó lại đến một lần, từ đó thì không thấy nữa. (Trích từ "Quảng dị lục")
Phạm Đoan
Phạm Đoan là lý chính (người đứng đầu một làng, lo việc thuế khóa, sai dịch) ở Phù Lăng, tính tình tháo vát, được châu huyện giao làm các việc sai phái. Lâu dần ông ta hóa thành hổ.
Xóm làng khổ vì ông, bèn trình lên huyện rằng ông thường dẫn hổ bên ngoài vào làng bắt trộm trâu bò, gia súc. Huyện lệnh nói: "Đây là lời của kẻ ghét nhau, thiên hạ làm gì có chuyện như thế!" Bèn gọi Đoan đến hỏi, Đoan cũng trả lời đúng như lời huyện lệnh.
Một thời gian sau, có con hổ ban đêm vào kho trộm thịt, đến sáng không ra được. Người ta thay phiên nhau vây nó, con hổ làm bị thương mấy người rồi trốn thoát. Các bậc bô lão lại đem chuyện ấy ra nói, huyện lệnh bèn tra hỏi Đoan gắt gao xem cớ sự thế nào.
Đoan bèn thú nhận đầy đủ: "Tôi thường thèm thịt sống mà không tự kiếm được. Có đêm tôi quả thực đã vào chuồng nhà phía đông, trộm ăn một con lợn, thấy ngon miệng. Vì thế thấy người nào béo tốt là muốn ăn thịt, chỉ khổ vì không có bạn bè.
Mỗi đêm tôi đi đông đi tây tìm kiếm, gặp hai con hổ đi theo, hễ bắt được gì thì cùng chia nhau. Tôi cũng không biết thân mình đã biến đổi." Nhưng xem cử chỉ của ông thì như người say.
Huyện lệnh lấy lẽ phải khuyên bảo rồi cho về. Đêm ấy Đoan bỏ đi, mấy ngày sau mới về, quần áo vẫn như cũ. Ở nhà được ba bốn ngày, cứ sau lúc chập tối là hổ rừng lại kéo đến gầm rống ngoài làng. Dân làng sợ hãi, lại muốn giết ông.
Mẹ ông khuyên bảo bảo ông đi đi. Đoan khóc lóc từ biệt mẹ mà đi. Mấy ngày sau, có người thấy ba con hổ, trong đó một con chân sau bên trái là chân đi ủng.
Mẹ Đoan bèn đi tìm khắp núi khe, lại gặp được chúng. Bà gào khóc, hai con hổ bỏ chạy, chỉ con mang ủng ở lại. Bà tiến đến gần, con hổ nằm phục xuống nhắm mắt lại. Bà bèn cởi ủng cho nó thì thấy vẫn là chân người. Bà nắm lấy mà khóc, hồi lâu con hổ mới đi.
Từ đó người trong làng thường gặp. Có người gọi: "Phạm lý chính!", hai con hổ hoảng sợ chạy mất, còn một con quay lại nhìn, cúi xuống ngẩng lên như có vẻ đau buồn. Từ đó không biết nó đi đâu nữa. (Trích từ "Quảng dị ký")
Thạch Tỉnh Nhai
Thạch Tỉnh Nhai lúc đầu làm lý chính nhưng không thích việc ấy, bèn mặc áo nhà nho, xưng là thư sinh (người học trò).
Nhân lúc lên thành mua áo, ông đến một con suối. Trên tảng đá phía nam suối có một đạo sĩ (người tu theo Đạo giáo) mặc áo đỏ, hai đồng tử áo xanh đứng hầu bên cạnh. Đạo sĩ nói: "Trưa mai ta sẽ được thư sinh Thạch Tỉnh Nhai làm thức ăn, hãy khiến hắn bỏ hết dao gậy đi, đừng để ta bị thương tổn." Hai đồng tử vâng lời rồi đi (?).
Thạch Tỉnh Nhai nhìn thấy đạo sĩ, còn đạo sĩ thì không thấy Thạch Tỉnh Nhai. Tỉnh Nhai nghe lời ấy thì kinh hãi, đi đến quán trọ nghỉ lại, nấn ná mấy đêm liền.
Bỗng có người lính đến hỏi Tỉnh Nhai: "Ông có cần mang theo binh khí không?" Tỉnh Nhai vốn đã nghe lời đạo sĩ, bèn lấy dao và mũi giáo ra, giấu mũi giáo vào trong ngực áo, người lính lấy con dao đi.
Tỉnh Nhai còn chần chừ chưa đi, chủ quán nhiều lần đuổi, bất đắc dĩ ông bèn tra mũi giáo vào cán tre mà lên đường. Đến đầu đường, thấy một con hổ chắn lối, xông thẳng tới vồ Tỉnh Nhai. Tỉnh Nhai bèn lấy giáo đâm trúng tim, con hổ chết ngay. Hai đồng tử nhìn kỹ thấy hổ đã chết, bèn ca hát nhảy nhót vui mừng. (Trích từ "Quảng dị ký")
Gông hổ
Vùng giữa Tương Dương và Lương Châu có nhiều thú dữ. Trong châu có người chuyên săn bắt, đặt cũi bẫy và hố bẫy rải rác khắp nơi để bắt thú, lấy đó làm nghề.
Bỗng một hôm, người ấy báo lên quan: "Đêm qua bẫy đã sập, xin chủ soái mang thức ăn đi theo và ra lệnh cho các khách khứa, quan thuộc cùng đến xem." Đến nơi thì thấy con hổ ở trong hố sâu. Các quan lại, người nhà trong phủ và đàn bà con gái trong dân đều dựng màn trướng để xem.
Người thợ săn trước đó đã đóng sẵn một cái gông lớn, có đủ đinh và khóa, bốn góc buộc dây thừng, đặt xuống trong hố, rồi thong thả lấp đất xuống. Con thú muốn ra khỏi hố thì cứ dần dần chui vào cái gông. Đầu hổ vừa thò ra là người ta siết chặt lại và đóng đinh, bốn phía dùng dây kéo nó đi, người xem đi theo mà cười.
Loài vật này nếu không dùng máy móc dụng cụ khiến nó khốn đốn rồi bắt, thì dù có sức của nghìn người, cái dũng của trăm người, làm sao khống chế nổi? Còn khi nó đã cùng thế, kiệt sức rồi mới bắt, thì như dắt dê, kéo chó, dù có nanh nhọn vuốt sắc, làm sao hại được người? Kẻ muốn chế ngự kẻ địch mạnh, chẳng phải cũng nên như thế sao? (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Đường núi Thương Sơn
Đường núi Thương Sơn ngày trước nhiều thú dữ hại người đi đường. Có một đoàn la đi từ sớm, trời chưa sáng hẳn, cả đoàn la bỗng hoảng sợ. Chốc lát có một con hổ từ trong bụi rậm nhảy ra, vồ một người phu rồi đi. Những người cùng đoàn không ai dám ngoái lại nhìn.
Đến giờ ăn, bỗng nghe người bị vồ đuổi theo kịp. Mọi người tưởng anh ta đã nát dưới nanh sắc, ai nấy đều kinh ngạc, tranh nhau hỏi duyên cớ.
Anh ta thong thả kể: "Lúc đầu tôi bị tha lên vách núi bên trái đường. Phía trước là khe nước trong sâu muôn trượng, phía nam khe có cái hang, cửa hang có mấy con hổ con đang ngóng mẹ, hớn hở như đang chờ đợi.
Con hổ đặt tôi bên mép vách đá, không hề làm tôi bị thương, rồi quay mặt về phía hang bên khe mà gầm gọi bầy con. Nhân đó tôi lén duỗi chân, dồn hết sức đạp (?) vào lưng nó. Con hổ trượt chân rơi xuống khe sâu, không leo lên lại được, vì thế tôi thoát thân mà về đến đây."
Con thú ấy có lẽ muốn bắt sống người này về để dạy bầy con tập săn, vì thế mới không làm anh ta bị thương. Thật có thể gọi là thoát thân khỏi miệng hổ, nguy thay, nguy thay! (Trích từ "Ngọc đường nhàn thoại")
Trần Bao
Trần Bao người Thanh Nguyên ở trong ngôi nhà riêng ngoài trang trại, ban đêm ngồi bên cửa sổ, ngoài cửa sổ là đồng hoang. Bỗng nghe có tiếng người ngựa, nhìn ra thấy một người đàn bà cưỡi hổ đi qua dưới cửa sổ, đi thẳng vào gian nhà phía tây.
Dưới chân vách đã có sẵn một con hầu gái nằm ngủ. Người đàn bà liền lấy cành tre nhỏ chọc qua khe vách vào người nó. Con hầu bỗng đau bụng, mở cửa đi ra nhà xí. Trần Bao đang kinh hãi, chưa kịp lên tiếng thì con hầu đã ra ngoài, liền bị hổ vồ. Ông vội chạy đến cứu, nó mới thoát chết trong gang tấc.
Người trong làng nói trong làng thường có thứ quái này, chính là thứ người ta gọi là hổ (?). (Trích từ "Kê thần lục")
Con thú ăn hổ
Người ở Kiến An trồng kê trong núi đều dựng chòi trên cây cao để phòng hổ. Từng có một người vừa leo lên chòi, thấy một con hổ cúi đầu cụp tai đi qua rất nhanh.
Chốc lát, có một con thú giống hổ nhưng nhỏ hơn một chút, lần theo con hổ trước mà đi. Rồi nghe trong rừng tre tiếng gầm rống rung chuyển mặt đất, hồi lâu mới im. Hôm sau đến xem, thấy con hổ bị ăn gần hết, chỉ còn lại ít xương mà thôi. (Trích từ "Kê thần lục")
Chu Hùng
Từ sau các năm Đại Thuận, Cảnh Phúc đời Đường (niên hiệu của vua Đường Chiêu Tông, khoảng năm 890–893), trên đường vào đất Thục, khoảng giữa hai châu Kiếm và Lợi, ở núi Bạch Vệ và khe Thạch Đồng, hổ hoành hành dữ dội nhất, nơi đó được gọi là "bãi thu thuế người" (ý nói hổ bắt người qua lại như thu thuế). Khách buôn phải kết bạn mà đi, quân lính mặc giáp xếp hàng mà qua mà cũng bị vồ.
Bấy giờ có một người lính trạm chuyển công văn tên là Chu Hùng, sức lực và gan dạ khác thường. Ngày đêm đi làm việc công, anh không chịu tránh né, lại cầm chĩa ba và gươm sắc, trước sau ở "bãi thu thuế người" giết liền mấy con hổ, khách đi đường nhờ cậy vào anh.
Thư ký Tây Xuyên (thư ký: viên quan lo việc văn thư trong phủ tiết độ sứ) là Thường Trang làm một bài thơ dài để khen thưởng anh, vị chủ soái đất Thục cho anh giữ chức trong quân để khích lệ.
Phàm người chết vì hổ hay chết đuối dưới nước đều gọi là "trành" (hồn ma của người bị hổ ăn hoặc chết đuối, phải tìm được người khác chết thay thì mới được giải thoát), phải có một người khác chết thay cho mình. Tuy chỉ nghe lời đồn chung chung, nhưng chuyện ấy vẫn thường có.
Trước đó, giám quân sứ Tây Xuyên (giám quân sứ: quan do triều đình phái đến để giám sát quân đội ở địa phương) là đặc tiến (một hàm quan cao, chỉ có danh vị) Ngư Toàn Nhân dọn gia quyến từ kinh đô đến, nghỉ ở trạm dịch Hán Nguyên. Người chị dâu góa của ông vừa dừng xe, liền trang điểm chỉnh tề, tựa cửa trạm dịch mà ngắm nhìn (?), thì bị hổ vồ đi. Tuy đuổi theo giành lại được nhưng đã bị móng vuốt làm bị thương.
Tôi từng đi qua núi Bạch Vệ. Lúc ấy đang mùa nóng nực, nhân ban đêm mát mẻ mà đi, có một con ngựa, hai người đầy tớ, cùng ba năm người khác đi chung, lúc trước lúc sau. Lợn chó nhà dân chạy ngang dọc trên đường, núi rừng vẫn như xưa, dân cư vẫn như cũ, vậy mà loài hổ báo lại đi đâu mất?
Thời Cảnh Phúc, Càn Ninh, ba vùng Xuyên có chiến tranh, hổ báo đi lại giữa ban ngày, đồ cống nạp các địa phương nộp về triều bị nghẽn trên đường. Tấu chương của Tây Xuyên phần nhiều đổ cho hổ ở Vu Giáp gây ra (?). Như thế chẳng phải là gắn liền với sự thịnh suy của quốc gia hay sao? (Trích từ "Bắc mộng ngôn")
Thái Bình quảng ký, quyển 432.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video