Thiên 433 — Quyển 433

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, gom các truyện lạ, truyện ghi chép từ đời trước), quyển 433. Lý Phưởng cùng những người khác đời Tống biên soạn. Mục Hổ, phần 8.

 Trương Tuấn; Người thợ săn ở Tầm Dương; Liễu Tịnh

 Sư hóa hổ; Vương Dao; Lưu Mục

 Dì hổ; Thôi Thao; Vương Hành Ngôn

 Trương Tuấn

 Nguyên Đạm làm huyện úy (chức quan ở huyện, coi việc giữ trật tự, bắt trộm cướp) huyện Lật Thủy, châu Tuyên, nhà ở châu Hoài. Trước đó ông đem theo một người trang khách (người làm thuê, cày ruộng trong trang trại của nhà giàu) tên là Trương Tuấn để hầu hạ ở nơi làm quan. Khi hết nhiệm kỳ, ông quay về, Tuấn cũng đi theo. Tuấn có vợ và một đứa con trai ba tuổi, cũng cùng đi.

 Đến đất Tống, đoàn đi trong đêm. Tuấn bế con theo sau Đạm, vợ Tuấn cưỡi lừa đi phía sau chừng mười bước. Bỗng nghe tiếng kêu, Tuấn chạy lại xem thì vợ đã bị hổ bắt mất. Tuấn thưa với Nguyên Đạm: "Vợ tôi nay bị hổ giết hại, tôi thề phải báo thù. Nay xin gửi đứa con lại cho ngài. Nếu tôi may mà sống trở về, sẽ đền ơn ngài nuôi nấng nó; bằng không thì cứ để nó làm đầy tớ cho ngài suốt đời." Nguyên Đạm cố can ngăn nhưng không được.

 Tuấn bèn kẹp hai mũi tên, giắt rìu bên hông, rời đường lớn, mò trong bóng tối mà đi. Đi hơn ba mươi dặm, toàn là rừng sâu, hiểm trở chồng chất. Rồi dần dần tới một nơi sát khe núi, có hơn trăm cây lớn, Tuấn ngờ là gần hang hổ, bèn trèo lên cây rình.

 Lúc trời hửng sáng, Tuấn thấy dưới núi, trong vòng mấy chục bước, hình như có con vật đang ngồi phục rồi cựa quậy. Lát sau trời sắp sáng hẳn thì nhận ra đó là hổ. Vợ Tuấn đã chết, nhưng bị hổ dùng phép khống chế: xác tự đứng dậy lạy hổ, lạy xong tự cởi áo, trần truồng rồi lại nằm cứng đơ. Hổ lại từ trong hang dắt ra bốn con, con nào cũng to bằng con mèo rừng, vẫy đuôi nhảy nhót vui mừng. Hổ mẹ lấy lưỡi liếm (?) xác người chết, lũ hổ con tranh nhau xông tới ăn.

 Tuấn ở trên cây trông thấy, liền bắn một mũi tên, trúng ngay trán hổ. Hổ nhảy vọt lên. Tuấn lại bắn một mũi nữa, trúng sườn. Tên đều có tẩm thuốc độc, nên hổ hoảng loạn nhảy cuồng, gầm thét giận dữ, chỉ chốc lát thì chết. Tuấn trèo xuống cây, lấy rìu chặt đầu hổ, giết luôn bốn con hổ con, cũng chặt lấy đầu, dùng dây leo xâu lại, rồi cõng xác vợ đi bộ trở về. Đến sáng thì đuổi kịp Đạm. Đạm vô cùng cảm phục. (Trích sách Nguyên hóa ký)

 Người thợ săn ở Tầm Dương

 Ở Tầm Dương có một người thợ săn, lấy việc bắt hổ làm nghề. Anh ta đặt nỏ trên lối hổ đi, ngày nào cũng ra xem. Lần nào cũng thấy dấu chân hổ, tên thì đã bắn ra, nhưng chưa bao giờ được con hổ nào. Theo lời truyền xưa, người bị hổ ăn thịt thì hóa thành "trành" (hồn ma của người bị hổ ăn, bị hổ sai khiến, đi dẫn đường và dọn lối cho hổ), nên anh ta ngờ đây là việc của trành. Anh bèn nấp kín dưới gốc cây bên cạnh để rình.

 Quá canh hai (khoảng từ 9 đến 11 giờ đêm), anh thấy một đứa hầu nhỏ mặc áo xanh, tóc cắt ngang lông mày, lững thững (?) đi tới, đến chỗ đặt nỏ thì gạt cho tên bắn ra rồi bỏ đi. Chừng ăn xong một bữa cơm, có một con hổ đi tới, giẫm qua chỗ ấy mà đi. Biết rõ chuyện rồi, (lần sau) đứa trành lại tới rút một mũi tên mang đi, y như lần trước (?). Người thợ săn vội xuống cây, lắp tên vào nỏ, rồi lại trèo lên cây rình xem. Một lát sau hổ tới, giẫm vào, tên bắn ra, xuyên qua sườn, hổ chết. Hồi lâu đứa trành quay lại, thấy hổ đã chết, liền nhảy múa vui mừng mà đi. (Trích sách Nguyên hóa ký)

 Liễu Tịnh

 Liễu Tịnh người Hà Đông, làm giám sát ngự sử (chức quan thuộc Ngự sử đài, chuyên đi kiểm tra quan lại các nơi và xét lại các vụ án), được sai vào vùng Lĩnh Nam để xét lại án. Có một viên thư lại (người lo giấy tờ, sổ sách trong nha môn) đi theo, vốn là người ông thường giao việc. Đến chân núi Ngũ Lĩnh, họ nghỉ đêm trong một quán trọ hẻo lánh. Những người đi theo đều trải chiếu nằm đất ngủ trong phòng (?).

 Lúc nửa đêm, trăng vừa lên, mọi người đều đã ngủ, chỉ có Tịnh còn thức. Bỗng thấy một con quỷ nhỏ cao hơn một thước, hình dạng như con khỉ, tay cầm một lá cờ nhỏ, bước lên bậc thềm, cắm lá cờ cạnh đầu viên thư lại rồi đi. Tịnh bèn lén dậy, nhổ lá cờ vứt đi, rồi lại nằm xuống rình. Một lát sau có một con hổ đi vào, ngửi khắp mọi người rồi bỏ đi. Chẳng bao lâu, quỷ nhỏ lại đến, cắm một lá cờ khác. Tịnh lại nhổ đi. Một lát sau hổ lại vào, ngửi khắp rồi đi. Cứ như thế ba lần thì trời sắp sáng.

 Sáng ra, Tịnh gọi viên thư lại đến, kể lại chuyện ấy và bảo: "Ngươi khó mà tránh khỏi tai họa, phải tự lo liệu lấy, không thể đi theo ta được nữa." Tịnh có một thanh kiếm, lấy trao cho y rồi bảo đi lánh nạn. Viên thư lại vốn mạnh mẽ gan dạ, bèn cầm kiếm vào núi lần theo hang hổ. Đi được hai mươi dặm thì tới một cái am lợp cỏ. Vào trong không thấy ai, chỉ thấy trên chiếu có bàn, nghiên mực, bút son, và một quyển sổ toàn ghi tên người, có tên đã gạch, có tên chưa gạch; tên của y cũng có trong đó. Y lại thấy trên mái nhà (?) có một tấm da hổ. Viên thư lại nhét quyển sổ vào trong áo, lấy luôn tấm da, cầm kiếm bỏ đi.

 Đi chưa được mấy dặm, y thấy một nhà sư người Hồ (người nước ngoài ở phía tây) từ phía sau đuổi theo, gọi: "Khoan đã! Ông chi bằng nhờ tôi bày kế thì sẽ thoát nạn." Viên thư lại liền dừng lại nói chuyện. Thấy hình dạng người ấy khác thường, y không dám giết. Nhà sư nói: "Ta không phải kẻ cố tình hại ông, mà là trời đã định cho ta được ăn ông. Ông chẳng thấy quyển sổ vừa rồi đó sao? Hôm qua đã lỡ mấy lần đúng hạn. Nay ông cố trốn thoát, rốt cuộc e cũng vô ích; chi bằng dùng một phép nhỏ để trấn yểm."

 Viên thư lại hỏi là phép gì. Nhà sư bảo y trèo lên một cái cây, lấy dây lưng tự buộc mình vào cây, dùng kiếm tự chích lấy chút máu, bôi lên một chiếc áo đơn rồi ném xuống: "Ta lấy cái áo ấy làm lễ giải hạn (lễ cầu trừ tai họa) cho ông là được." Viên thư lại làm đúng như lời, trèo lên cây, ném tấm da hổ cho nhà sư. Nhà sư khoác vào liền hóa thành hình hổ, gầm thét, trợn mắt giận dữ, ánh mắt lóe như chớp giật. Viên thư lại sợ hãi, mấy lần suýt rơi xuống. Y vội lấy chiếc áo đơn, chích máu bôi vào rồi ném xuống đất. Hổ được áo, nhảy nhót, xé toạc ra rồi nuốt mất. Hồi lâu, nó trở lại thành hình người, nói: "Ông thoát nạn rồi." Rồi cho y đi. Từ đó y không gặp tai họa gì nữa. (Trích sách Nguyên hóa ký)

 Sư hóa hổ

 Trong núi ở châu Viên có một ngôi chùa nhỏ trong thôn, có một nhà sư, nay đã quên mất pháp danh (tên đặt khi xuất gia) của ông ta. Ông tình cờ được một tấm da hổ, đùa nghịch khoác lên mình, vẫy đuôi lắc đầu, trông rất giống hổ thật. Có lúc ông ra bên đường đùa như thế, người làng ai cũng sợ, quay đầu bỏ chạy, có người còn đánh rơi cả đồ mang theo. Nhà sư nhặt được của, lấy làm mừng, bèn ra rình ở những chỗ đường hiểm trọng yếu. Hễ có người buôn bán qua lại, ông bỗng từ trong cỏ nhảy ra, sừng sững một con hổ, ai nấy đều vứt hết đồ mang theo mà chạy. Lần nào khoác da ra cũng thường kiếm được của, ông tự cho là kế hay, nên làm mãi.

 Bỗng một hôm, khoác da vào thì thấy như áo dính chặt vào thân. Nằm phục trong cỏ hồi lâu, thử cởi ra một lát thì trăm phương nghìn cách cũng không cởi được. Ông nhìn tay chân mình thì là tay chân hổ, móng vuốt nanh răng cũng là của hổ. Ông bèn ra gần nước soi thử, thì đầu, tai, mày, mắt, miệng, mũi, đuôi, lông đều là của hổ, chẳng còn là người nữa. Trong lòng lại thấy thích chốn cỏ rậm, bèn bắt cáo, thỏ mà ăn; cách vồ chộp, uống ăn đều y như hổ.

 Từ đó, ông thường cùng bầy hổ đi lại, ở chung, lại bị thần sai khiến, đêm thì đi lại trong núi, nóng lạnh mưa tuyết đều không được nghỉ, rất chán ngán khổ sở. Thân hình tuy là hổ nhưng lòng vẫn rõ ràng là người, chỉ có điều không nói được mà thôi.

 Được hơn một năm, một hôm đói lắm, tìm không ra gì để ăn, ông bèn nấp bên đường. Bỗng có một người đi qua trước mặt, ông liền nhảy ra cắn; người ấy chết, ông xé ra ăn. Nhìn kỹ thì đó là một nhà sư mặc áo nạp (áo vá chắp của nhà sư). Ông tự nghĩ trong lòng: "Ta vốn có lòng người, may mắn được làm sư, vậy mà không giữ nổi giới luật để cầu thoát khỏi luân hồi (vòng sống chết, đầu thai mãi không dứt), lại tự làm điều xấu để kiếm sống, đến nỗi biến thành hổ. Nghiệp lực (sức mạnh của những việc đã làm, kéo theo quả báo) lớn lao không gì bằng. Nay lại giết một nhà sư để no bụng, thì địa ngục nào dung được ta nữa! Ta thà chết đói chứ không chồng thêm tội." Nhân đó ông ngửa mặt lên trời gào to. Tiếng gào chưa dứt, bỗng tấm da rơi xuống như cởi áo. Nhìn lại thân mình, thấy là một nhà sư trần truồng.

 Ông chạy về chùa cũ thì chùa đã hoang phế, bèn lấy cỏ che thân, tìm đến nhà người thường, xin được mấy manh áo rách, rồi chạy sang một ngôi chùa ở vùng bên cạnh. Sau đó ông đi du phương (đi khắp nơi tìm thầy học đạo), dừng lại ở chúng đường (nhà ở chung của các nhà sư) chùa Sùng Thọ ở Lâm Xuyên.

 Bấy giờ thượng nhân (tiếng gọi tôn kính nhà sư có đức hạnh cao) Viên Siêu ở trong nhà kinh (?) của chùa. Nhà sư kia đứng hầu không hề lười biếng. Thượng nhân mến sự cung kính chăm chỉ của ông, bèn hỏi: "Ngươi người ở đâu, xuất gia được mấy hạ lạp (số năm tu hành, mỗi mùa an cư mùa hạ tính là một năm), tu tập pháp môn gì mà siêng năng đến thế?" Ông đáp: "Trong lòng con có việc ăn năn, muốn nhờ thượng nhân giải cho, chỉ là không muốn các sư khác nghe thấy." Thượng nhân bèn cho người hầu lui ra rồi hỏi. Nhà sư kể lại chuyện mình hóa hổ, dập đầu lạy, xin được sám hối tội nghiệp (ăn năn, xin rửa sạch tội lỗi đã gây ra).

 Thượng nhân bảo: "Sống chết, tội phúc đều do niệm (ý nghĩ khởi lên trong lòng) mà ra. Chỉ trong một sát-na (khoảnh khắc cực ngắn) đã chia ra thiên đường hay địa ngục, đâu phải đợi đến kiếp trước kiếp sau? Ngươi khởi ý ác thì thành hổ, khởi ý thiện thì thành người, há chẳng phải là bằng chứng đó sao? Nếu có chí thoát ra, thì hãy hướng về vô thượng bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất theo đạo Phật), quay về cội gốc của mình; khi lòng không còn vướng vào ý niệm nào, thì người chẳng hóa hổ, hổ chẳng hóa người nữa. Hiện nay ở đất Mân có rất nhiều bậc đại thiện tri thức (bậc thầy giỏi, có thể dẫn dắt người tu hành), ngươi hãy đến đó."

 Nhà sư vâng lời. Sau đó thượng nhân đem chuyện kể với trưởng lão Trí Tác. Trưởng lão đến gặp nhà sư, đem những điều thượng nhân đã kể ra hỏi lại, thì đều khớp, không sai chút nào. Hai mắt nhà sư vẫn còn đỏ, nhìn trừng trừng như hổ, trông đáng sợ. Về sau ông vào vùng Lĩnh Nam, không biết đi đâu. (Trích sách Cao tăng truyện)

 Vương Dao

 Cách châu Hán bốn mươi lăm dặm về phía tây có một ông già giàu có tên là Vương Dao. Chỗ ông ở có nước, có trúc, có vườn rừng, chiếm trọn cảnh đẹp của cả một vùng, nên người qua lại phần nhiều đi vòng để ghé qua đó. Ai tới, Dao cũng hết lòng tiếp đãi.

 Có một người họ Thạch, gọi là Thạch sinh, làm nghề bán ngói (?), thường nói mình ở núi phía tây, mỗi lần đến đều nghỉ chân ở đây. Hơn mười năm như thế, cứ năm ngày lại đến một lần. Dao thầm lấy làm lạ, vì nhìn qua thì những thứ người ấy mua lại không phải đồ dùng trong núi. Một hôm, Dao chờ ông ta đến, rồi hết sức khoản đãi; Thạch cũng nhận mà không ngại ngùng gì.

 Gần tối, Thạch sinh ra về. Dao nói: "Tôi mong được đến chỗ ông ở đã lâu lắm rồi, hôm nay xin được may mắn đi cùng." Thạch sinh nói: "Chỗ tôi đất xấu núi cằn, chẳng đáng để đến thăm." Dao vẫn đi theo hơn mười dặm, trời đã nhá nhem tối. Thạch sinh nói: "Ông về được rồi." Dao nói: "Tôi trộm mến phong thái bậc cao nhân, muốn được góp chút lòng thành. Hễ ông cần gì, tôi đều có thể dâng biếu, vì thế mới muốn biết chỗ ông ở." Thạch sinh một mực từ chối, Dao vẫn đi theo mãi không thôi.

 Thạch sinh bỗng lấy gậy vạch xuống đất, đất liền thành một cái hố lớn, còn thân ông ta cũng vọt lên hóa thành con hổ trắng, gầm thét rồi quay lại nhìn. Dao kinh hãi, sợ run, che mặt bò lổm ngổm mà chạy. Hôm sau Dao trở lại thì chẳng thấy dấu vết người nào. Từ đó Thạch sinh không ghé qua nữa. (Trích sách Tập dị ký)

 Lưu Mục

 Sách "Thành Ứng Nguyên sự thống" chép rằng: Lưu Mục, tên chữ là Tử Nhân, thường ở nơi đồng nội Nam Sa, thích nghe tiếng chim núi hót, mến tiếng gió reo trong rặng thông, trồng cây ăn quả, trồng rau. Người quê khinh ông, nhiều lần chặt cây, giẫm nát vườn. Mục nói: "Ta không xâm phạm người, sao người lại xâm phạm ta (?)." Có một con hổ làm hang gần nhà ông, thấy Mục thì vẫy đuôi. Mục nói: "Mày đến để canh giữ cho ta đấy à?" Hổ liền cúi đầu. Trải mấy năm, người quê không dám xâm phạm nữa. Sau khi Mục mất, hổ mới bỏ đi. (Trích sách Độc dị chí)

 Dì hổ

 Ở vùng giáp ranh các huyện Vĩnh Quy, Hà Manh, Kiếm Môn, Ích Xương thuộc châu Kiếm, bên bờ sông Gia Lăng, có một người đàn bà chừng năm mươi tuổi, tự xưng là Dì Mười Tám, thường lui tới nhà dân, không uống không ăn gì. Lần nào bà cũng khuyên dạy người ta: "Chỉ nên làm việc tốt, chớ trái lẽ thần linh; ở nhà phải hòa thuận, lấy hiếu thảo làm đầu. Nếu kẻ nào làm việc ác, ta thường sai ba năm con mèo (ý nói hổ) đi tuần xét các ngươi." Nói chưa dứt lời đã đi, hoặc bỗng nhiên biến mất. Mỗi năm có chừng ba năm lần có người gặp bà. Dân gian biết bà là do hổ hóa thành, nên ai cũng kính sợ. (Trích sách Lục dị ký)

 Thôi Thao

 Thôi Thao là người Bồ Châu, đi chơi xa đến Trừ Châu, rồi xuống phía nam tới Lịch Dương. Sáng sớm rời Trừ Châu, đến quán trạm Nhân Nghĩa thì nghỉ lại. Viên coi quán nói: "Quán này có điềm dữ, xin ông đừng nghỉ ở đây." Thao không nghe, mang rương sách lên nhà chính. Viên coi quán sắp sẵn đèn nến xong xuôi thì lui.

 Đến canh hai, Thao trải chăn định ngủ, bỗng thấy ở cửa quán có một bàn chân to như chân thú. Chốc lát cửa mở toang, thấy một con hổ từ cửa đi vào. Thao hoảng sợ chạy vào chỗ tối nấp nhìn, thấy con thú ở giữa sân cởi bỏ tấm da, hiện ra một cô gái đẹp lạ thường, trang điểm chỉnh tề, bước lên nhà chính, rồi chui vào chăn của Thao.

 Thao bước ra hỏi: "Cớ sao cô nằm ngủ trong chăn của tôi? Tôi vừa thấy cô hiện hình thú đi vào, là thế nào?" Cô gái ngồi dậy nói với Thao: "Mong chàng đừng lấy làm lạ. Cha và anh thiếp làm nghề săn bắn. Nhà nghèo, thiếp muốn tìm người chồng tốt mà không có cách nào tự đạt được, nên ban đêm lén lấy da thú làm áo khoác. Biết chàng nghỉ ở quán này nên muốn gửi thân, để được hầu hạ quét dọn cho chàng. Những khách đi đường trước đây đều tự sợ hãi mà chết; đêm nay thiếp may gặp được người hiểu lẽ, mong chàng xét cho tấm lòng này." Thao nói: "Nếu thật đúng như ý ấy, xin được cùng nàng kết duyên vui vẻ."

 Hôm sau, Thao lấy tấm áo da thú vứt xuống cái giếng cạn sau nhà chính, rồi dắt cô gái đi. Về sau Thao thi đỗ khoa Minh kinh (khoa thi chọn người thông hiểu kinh sách Nho gia), được bổ làm quan ở Tuyên Thành. Bấy giờ vợ và con trai cùng đi theo đến nơi nhậm chức. Đi hơn một tháng, lại nghỉ ở quán Nhân Nghĩa. Thao cười nói: "Quán này chính là nơi ta với nàng gặp nhau lần đầu." Thao ra xem dưới giếng thì tấm áo da thú vẫn còn nguyên như cũ.

 Thao lại cười nói với vợ con: "Tấm áo nàng mặc ngày trước vẫn còn đó." Vợ nói: "Có thể sai người lấy lên." Lấy được rồi, người vợ cười nói với Thao: "Thiếp thử mặc lại xem." Cầm áo trong tay, người vợ bước xuống thềm, khoác tấm áo da thú vào. Vừa mặc xong liền hóa thành hổ, nhảy chồm chồm, gầm thét, xông lên nhà chính, ăn thịt đứa con và Thao rồi bỏ đi. (Trích sách Tập dị ký)

 Vương Hành Ngôn

 Ở đất Tần có người dân tên là Vương Hành Ngôn, làm nghề buôn bán, thường buôn muối đem bán ở vùng Ba Cừ. Đường đi qua phía nam Hưng Nguyên, gọi là đường Đại Ba và đường Tiểu Ba, núi cao chót vót, vực sâu hun hút, chỉ có lối vượn chuyền, đường chim bay (ý nói lối đi cực kỳ hiểm hẹp). Đi đường phải ngủ ngoài đồng, tuyệt không có nhà người ở, thú dữ kéo thành bầy ăn thịt khách qua đường.

 Hành Ngôn rủ hơn mười người trai tráng cùng đi, mỗi người cầm một cây gậy dài hơn một trượng (khoảng ba mét), đầu gắn lưỡi thép sắc, tức là một thứ giáo ngắn. Vừa lên đến lối nhỏ đã bị hổ dữ đuổi theo. Đến khi ngủ ngoài trời ở bên đường, hổ bỗng từ giữa đám đông vồ lấy Hành Ngôn mang đi. Những người cùng đi cầm giáo đuổi theo cứu, tiếng hò hét vang khắp núi, chạy ra ngoài mấy chục bước mới giật lại được; trên người Hành Ngôn đã có vết vồ cào bị thương.

 Sáng sớm họ đi tiếp, hổ lại đuổi tới. Đến lúc ngủ ngoài đồng, mọi người cầm giáo vây quanh, để Hành Ngôn nằm ở chính giữa. Đến nửa đêm, hổ lại nhảy vào giữa đám đông vồ Hành Ngôn mang đi. Mọi người lại đuổi theo giật lại, nhưng vết thương càng nặng thêm. Cả đoàn lại hộ vệ mà đi tiếp. Ban ngày hổ cũng đuổi theo người, không hề rời ra lúc nào; khi thì nhảy ra phía trước, khi thì vọt ra phía sau, có lúc từ bên đường xông ra, ngay giữa đám đông bắt Hành Ngôn mang đi, rốt cuộc cứu không được.

 Thế nhưng trước sau nó không hề làm hại những người cùng đi, chỉ nhất định phải lấy người này cho no bụng. Chẳng biết là món nợ oan báo gì, trốn mà không thoát được. (Trích sách Ngọc đường nhàn thoại)

 Thái Bình quảng ký, quyển 433

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư đồ sộ do triều đình nhà Thanh sai biên soạn và vua duyệt định)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video