Thiên 440 — Quyển 440

 Thái Bình quảng ký (bộ sách gom các chuyện lạ, biên soạn vào niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc đời Tống), quyển 440 — đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn — Mục Súc thú (các loài thú nuôi và thú vật), phần 7.

 Mèo

 Đường Đạo Tập; Người bán giấm; Quy Hệ

 Chuột

 Vương Chu Nam; Chung Tộ; Quận thú Thanh Hà

 Thuần Vu Trí; Từ Mật; Thái Hỉ Phu

 Mao Sùng Khâu; Tiêu Tất Đạt; Đạo sĩ ở quán trọ

 Lý Trắc; Lính khoách kỵ đời Thiên Bảo; Tất Hàng

 Thôi Hoài Nghi; Lý Giáp; Vương Tấn

 Khích Sĩ Mỹ; Lý Tri Vi (?); Người Kiến Khang

 Lư Tung; Sài Tái Dụng; Tô trưởng sử

 Lư Xu; Chu Nhân; Lý Chiêu Hỗ

 Chồn

 Trương Văn Úy

 Mèo

 Con ngươi mắt mèo, lúc sáng sớm và chiều tối thì tròn, đến giữa trưa thì thu lại nhỏ như sợi chỉ. Đầu mũi mèo thường lạnh, chỉ có một ngày Hạ chí (tiết khí giữa mùa hè, ngày dài nhất trong năm) là ấm. Lông mèo không để bọ chét, chấy rận bám vào. Mèo đen, nếu ở chỗ tối vuốt ngược lông thì thấy như có tia lửa. Tục truyền rằng mèo rửa mặt mà tay vuốt quá tai thì sẽ có khách đến. Đất Tạ Dương ở Sở Châu có giống mèo hoa màu nâu. Đất Linh Vũ có giống mèo "hồng sất bát" (màu đỏ) và giống màu "thanh thông" (xám lẫn trắng). Mèo một tên là Quý (?), một tên là Ô Viên. Thành Bình Lăng là đất nước Đàm thời xưa. Trong thành có một con mèo, thường đeo xích vàng, có những đồng tiền hình bướm bay (?). Người địa phương thường hay trông thấy nó. (Trích từ sách "Dậu Dương tạp trở")

 Đường Đạo Tập

 Vương Kiến xưng đế ở đất Thục. Bề tôi được ông ta sủng ái là Đường Đạo Tập làm Xu mật sứ (quan đứng đầu Xu mật viện, nắm việc quân cơ cơ mật của nhà nước). Một ngày mùa hè, Đạo Tập ở nhà thì gặp trận mưa lớn. Con mèo ông nuôi ra nghịch nước dưới dòng nước chảy từ mái hiên xuống. Đạo Tập nhìn thì thấy nó cứ dài ra dần dần. Chốc lát, chân trước của nó đã chạm tới mái hiên. Bỗng sấm chớp ập đến dữ dội, con mèo hóa thành rồng bay đi. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Người bán giấm

 Ở Kiến Khang có một người bán giấm, nuôi một con mèo rất đẹp và khỏe, ông rất yêu nó. Tháng sáu năm Tân Hợi, con mèo chết. Ông không nỡ vứt đi, đặt xác mèo bên cạnh chỗ ngồi. Được mấy ngày thì xác thối rữa, bốc mùi, bất đắc dĩ ông mới đem vứt xuống sông Tần Hoài. Vừa xuống nước, con mèo sống lại. Ông tự nhảy xuống cứu, rồi chết đuối, còn con mèo thì leo lên bờ chạy đi. Viên lại ở trạm Kim Ô bắt được mèo, trói lại để trong trạm, khóa cửa, rồi đi trình quan, định lấy con mèo làm vật chứng. Khi quay về thì mèo đã cắn đứt dây, gặm thủng tường mà trốn mất, rốt cuộc không thấy lại nữa. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Quy Hệ

 Tiến sĩ (người đã thi đỗ khoa tiến sĩ, khoa thi chọn người làm quan đời Đường) Quy Hệ, một tháng nóng nực, ngủ trong nhà ngoài cùng đứa con nhỏ. Bỗng có một con mèo kêu to. Ông sợ con giật mình, sai đầy tớ lấy gối ném nó. Con mèo tình cờ trúng gối mà chết. Ngay lúc ấy đứa bé kêu lên tiếng mèo, được mấy ngày thì chết. (Trích từ sách "Văn kỳ lục")

 Chuột

 Tục xưa nói: chuột chúa, nước tiểu nó một giọt thành một con chuột. Có thuyết lại nói: chuột mẹ đầu và chân giống chuột, đuôi xanh, mõm nhọn, to bằng con rái cá dưới nước, tính sợ chó; nước tiểu một giọt thành một con chuột. Hễ có nạn chuột, phần nhiều là bắt đầu từ chuột mẹ; chuột mẹ đến đâu là ở đó sinh ra hàng muôn vạn con chuột. Thịt nó rất ngon. Phàm chuột nào ăn con mắt của người chết thì thành chuột chúa. Tục nói chuột cắn áo mặc ngoài là có việc mừng; phàm chuột cắn áo thì muốn biết là có ích hay không, không ích thì là điềm xấu (?). (Trích từ sách "Dậu Dương tạp trở")

 Ở Tây Vực (vùng các nước phía tây Trung Quốc) có loài chuột, con to như chó, con vừa như thỏ, con nhỏ như chuột thường. Đầu những con chuột lớn đều đã bạc trắng, lại đeo gông bằng vàng. Thương nhân đi qua nước ấy mà không cầu cúng trước thì bị chúng cắn quần áo. Nếu được nhà sư đọc chú cầu nguyện thì không gặp chuyện gì nữa (?). Thích Đạo An (vị cao tăng đời Tấn) xưa đi sang phương Tây đã tận mắt thấy như vậy. (Trích từ sách "Dị uyển")

 Trong lửa của cây "Bất tận" (loài cây cháy mãi không hết) có loài chuột nặng nghìn cân (cân: đơn vị cân xưa), lông dài hơn hai thước (thước: đơn vị đo chiều dài xưa, mỗi thước khoảng hai mươi mấy phân), mảnh như tơ. Chuột thường ở trong lửa, toàn thân đỏ rực; thỉnh thoảng ra ngoài thì lông màu trắng. Lấy nước đuổi theo tưới vào thì nó chết. Người ta xe lông nó thành sợi, dệt làm vải. Vải ấy dùng mà có vết bẩn thì đem đốt trong lửa là sạch. (Trích từ sách "Thần dị ký")

 Phương bắc có những tầng băng dài muôn dặm, dày trăm trượng (trượng: đơn vị đo dài xưa, bằng mười thước). Có loài chuột khê ở trong đất dưới lớp băng, hình như chuột, ăn cỏ cây, thịt nặng nghìn cân, có thể làm thịt khô; ăn vào thì khỏi bệnh (?). Lông nó dài tám thước, có thể làm đệm, nằm lên thì hết lạnh. Da nó có thể bịt mặt trống, tiếng trống vang xa nghìn dặm. Lông nó có thể dẫn chuột tới; nơi nào có cái đuôi của nó thì chuột tụ lại. Nay ở Giang Nam chuột ăn cỏ cây gây hại, chính là loài này. (Trích từ sách "Thần dị lục")

 Chuột bay đỏ (loài dơi đỏ) phần nhiều có ở Giao Chỉ (vùng miền Bắc Việt Nam ngày nay), các vùng thuộc Quảng Châu và Lũng Châu cũng đều có. Lông nó dày, mượt mịn; chỉ có đôi cánh thịt là màu đen nhạt. Nó thường đậu giữa những bông hoa chuối đỏ. Người đi bắt, nếu bắt được một con thì con kia không chịu bỏ đi. Đàn bà phương Nam mua về đeo theo người, coi như bùa thuốc làm cho được yêu. (Trích từ sách "Lĩnh biểu dị lục")

 Chuột chắp tay có hình như chuột thường, đi lại trong đồng ruộng, thấy người thì chắp tay đứng lên. Người đến gần muốn bắt thì nó nhảy vọt đi. Vùng Tần Xuyên có loài này. (Trích từ sách "Lục dị ký")

 Chuột yển đầu và đuôi như chuột, màu xanh đen, chân ngắn có ngón, thân to nặng hơn nghìn cân, có ở địa giới quận Linh Lăng, không biết từ đâu đến. Nhà dân nào sắp gặp tai họa hay làm điều ác thì chuột ấy liền vào ruộng nhà đó, rũ lông rụng xuống, lông đều hóa thành chuột nhỏ, ăn hết lúa mạ rồi đi. Có người bắt được chuột yển, thuộc da nó làm thắt lưng trang sức, khá có thể làm cho cỏ khô ráp (?). Vì da nó cứ ba sợi lông mọc chung một lỗ chân lông, khác hẳn da thường, nên người ta phần nhiều quý nó. (Trích từ sách "Lục dị ký")

 Chuột nghĩa hình như chuột, đuôi ngắn. Mỗi khi đi, chúng lần lượt con sau ngậm đuôi con trước, cứ ba năm con thành một đàn; làm cho chúng sợ thì chúng tản ra. Tục nói ai trông thấy chúng sẽ có điềm lành. Thành Đô có loài này. (Trích từ sách "Lục dị ký")

 Chuột Đường hình như chuột, hơi dài, màu xanh đen. Bên bụng có thứ thừa ra như ruột, thỉnh thoảng rơi rụng ra, nên còn gọi là chuột đổi ruột. Xưa có vị tiên tên là Đường Phưởng, cả nhà cửa được nhấc bổng lên trời, gà chó cũng theo lên cả, chỉ có con chuột rơi xuống mà không chết, nhưng ruột lòi ra mấy thước, ba năm thay ruột một lần. Tục gọi là chuột Đường. Vùng Thành Cố Xuyên có loài này. (Trích từ sách "Dị uyển")

 Chuột trắng thân trắng tinh, tai và chân màu đỏ, viền mắt đỏ. Con nào đỏ là tinh khí của vàng ngọc; rình chỗ nó chui ra mà đào xuống thì sẽ được vàng ngọc. Người ta nói chuột sống năm trăm năm thì lông thành trắng. Con nào tai và chân không đỏ thì chỉ là chuột thường. (Trích từ sách "Lục dị ký")

 Vương Chu Nam

 Thời Tề vương Tào Phương nước Ngụy, ở Trung Sơn có người tên Vương Chu Nam làm huyện trưởng (quan đứng đầu một huyện nhỏ) huyện Tương Ấp. Bỗng có con chuột từ trong hang chui ra, nói: "Chu Nam, ngươi sẽ chết vào ngày ấy." Chu Nam không đáp. Đến ngày đó, con chuột lại đội mũ, chít khăn, mặc áo đen chui ra nói: "Chu Nam, ngươi sẽ chết vào lúc giữa trưa." Chu Nam cũng không đáp. Chuột lại vào hang. Vừa đúng giữa trưa, chuột lại đội mũ chít khăn chui ra nói: "Chu Nam, ngươi không đáp, thì ta còn nói gì được nữa!" Nói dứt lời thì ngã lăn ra chết, mũ áo liền biến đâu mất. Đến gần xem thì nó chẳng khác gì chuột thường. (Trích từ sách "U minh lục")

 Chung Tộ

 Ở chùa Bắc đất Ngô có đạo nhân (người tu hành, ở đây chỉ nhà sư) tên Chung Tộ, đang nằm trong phòng tu thì có con chuột từ dưới hố chui ra nói: "Chung Tộ mấy ngày nữa sẽ chết." Tộ gọi đầy tớ sai đi mua chó. Chuột nói: "Ta cũng chẳng sợ thứ ấy. Con chó đó vào cửa là chết ngay." Chó mua về quả nhiên như vậy. Tộ vốn hay đi buôn, bèn đóng cửa lại, bảo chuột: "Ngươi chính là muốn làm cho ta giàu thôi. Nay ta đi xa, ngươi hãy chăm chỉ giữ phòng cho ta, đừng để mất mát thứ gì." Lúc bấy giờ họ Hoàn đang ở Nam Châu, cấm giết trâu rất gắt. Chung Tộ nhiều lần (?) lén mua da trâu, đem về phía đông bán, được hai mươi vạn tiền. Lúc về, cửa vẫn đóng nguyên, chẳng mất thứ gì, chuyện quái lạ cũng dứt. Từ đó về sau ông dần dần giàu có. (Trích từ sách "U minh lục")

 Quận thú Thanh Hà

 Thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Thanh Hà, hết người này đến người khác cứ đến nhậm chức là chết. Có thái thú mới đến, đi nhà xí thì gặp một người cao ba thước, đội mũ chít khăn, mặc áo đen, nói: "Phủ quân (cách gọi tôn kính quan thái thú) sẽ chết vào ngày ấy." Thái thú không đáp, trong lòng rất không vui, giục viên lại lo liệu mọi việc trong nhà (?). Người bên ngoài khá lấy làm lạ về việc ấy. Đến giữa trưa, ông đi nhà xí, lại thấy người lúc trước, nói: "Phủ quân giữa trưa hôm nay sẽ chết." Nói ba lần, ông cũng không đáp. Người kia bèn nói: "Phủ quân đáng lẽ phải lên tiếng mà lại không lên tiếng, chuột này phải chết thôi." Rồi ngã vật xuống đất, hóa ra là con chuột to bằng con lợn con. Từ đó trong quận được yên. (Trích từ sách "U minh lục")

 Thuần Vu Trí

 Thuần Vu Trí, tên chữ là Thúc Bình, người Tế Bắc, tính trầm tĩnh sâu sắc, có ân nghĩa. Lúc trẻ làm học trò, giỏi Kinh Dịch (bộ kinh dùng các quẻ để giải thích sự biến đổi của trời đất và dùng vào việc bói toán). Có Lưu Nhu người Cao Bình, đêm nằm ngủ bị chuột cắn ngón giữa bàn tay trái, trong lòng rất ghét, đem chuyện hỏi Trí. Trí bói cỏ thi (cách bói dùng thân cây cỏ thi để lập quẻ Dịch) cho ông, rồi nói: "Con chuột vốn muốn giết ông mà không được; tôi sẽ làm cho nó trái lại phải chết." Bèn lấy son viết một chữ "Điền" ở phía sau đường chỉ ngang cổ tay ông, rộng chừng một tấc vuông (tấc: một phần mười thước), dặn đêm để lộ bàn tay ra mà ngủ. Sáng ra có một con chuột lớn nằm chết trước mặt. (Trích từ sách "Sưu thần ký")

 Từ Mật

 Ngụy... Tổ (?) ở Thượng Ngu có người tớ gái tên là Bì Nạp, có nhan sắc. Từ Mật mê nàng. Có con chuột bèn giả làm hình dạng nàng, đến ngủ với Mật. Mật trong lòng ngờ vực, lấy tay xoa khắp tay chân thì thấy cả thân thể co nhỏ lại, liền hóa thành chuột chạy mất. (Trích từ sách "U minh lục")

 Thái Hỉ Phu

 Năm Cảnh Bình đời Tiền Phế Đế nhà Tống, Đại phu (tước quan) ở Đông Dương là Thái Hỉ Phu tránh lụt đến ở Nam Lũng. Đêm có một con chuột lớn, hình như con lợn con (?), bơi nước đến, đi thẳng đến nằm ở góc giường của người đầy tớ nhà Hỉ Phu. Người đầy tớ thương nó, không động đến, mỗi bữa ăn đều đem cơm thừa cho nó. Nước rút, Hỉ Phu được trở về nhà cũ. Con chuột lấy hai chân trước nâng hai viên ngọc bọc màu xanh đặt trước mặt người đầy tớ, kêu chít chít như đang nói. Từ đó nó đi lại không dứt, lại có thể ẩn hình, biết trước họa phúc của người. Sau có Lã Khánh Tổ cùng huyện dắt chó đi săn ngoài đồng, tạm ghé qua, con chó bèn cắn chết con chuột. (Trích từ sách "Dị uyển")

 Mao Sùng Khâu

 Năm Vĩnh Minh thứ mười đời Tề Thế Tổ (vua Vũ Đế nước Nam Tề), nhà người dân quận Đan Dương là Mao Sùng Khâu, đêm nào trong bếp cũng có tiếng người nói cười, lại thắp đèn sáng, có tiếng như đang ăn tiệc. Đến khi mở cửa ra xem thì chẳng thấy gì; đóng cửa lại thì vẫn nghe như cũ. Như thế mấy chục ngày. Bỗng có một đạo sĩ đến hỏi Sùng Khâu: "Đêm nào nhà ông cũng bị yêu quái quấy phải không?" Sùng Khâu đáp: "Phải." Đạo sĩ bèn lấy trong áo ra một lá bùa đưa cho, bảo: "Ông cứ đóng lên trên bếp và trên tường phía bắc, sáng sớm mai ra xem." Nói xong thì đạo sĩ biến mất. Sùng Khâu mừng, làm theo lời dặn. Hôm sau thấy trong bếp có năm sáu con chuột lớn, mỗi con dài hai thước, không có lông, màu đỏ như son, đều chết ở chân tường phía bắc. Từ đó quái lạ dứt hẳn. (Trích từ sách "Cùng quái lục")

 Tiêu Tất Đạt

 Thái thú quận Bình Nguyên đời Bắc Tề là Tiêu Tất Đạt người Lan Lăng, bị chuột cắn thắt lưng. Dương Tuân Ngạn lấy chuyện tục truyền mà đùa ông: "Ông sắp được thăng quan đấy." Chẳng bao lâu, ông được bổ làm Gia lệnh (quan coi việc trong nhà của thái tử), rồi không lâu lại mất chức. Sau chuột lại cắn ủng của ông. Tuân Ngạn nói: "Ông sắp được làm quan lại rồi." Tất Đạt nói: "Thế thì chuột làm Lại bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Lại, coi việc bổ nhiệm, thăng giáng quan lại) rồi, việc gì đến người!" (Trích từ sách "Đàm tẩu")

 Đạo sĩ ở quán trọ

 Năm Vạn Tuế thứ nhất đời Đường (thời Võ Tắc Thiên), trên đường Trường An có một bọn cướp, ngày thì ẩn nấp, đêm mới hoạt động. Khách đi đường thường bị giết hại, đến sáng hôm sau thì chẳng còn chút dấu vết nào. Người ta rất sợ, không dám lên đường lúc sáng sớm, chiều tối thì đã vào quán trọ. Sau có một đạo sĩ trọ ở quán, nghe chuyện ấy bèn bảo mọi người: "Đây chắc không phải là người, mà là yêu quái thôi." Quá nửa đêm, ông một mình ra bên đường, cầm một chiếc gương cổ, lặng lẽ rình. Chốc lát có một toán thiếu niên kéo đến, binh khí áo giáp đầy đủ, cùng quát mắng đạo sĩ: "Kẻ nào ở bên đường kia, sao không màng tính mạng?" Đạo sĩ lấy gương soi vào chúng. Bọn thiếu niên vứt binh khí áo giáp chạy trốn. Đạo sĩ đuổi theo, miệng vẫn đọc chú. Được chừng năm bảy dặm, bọn thiếu niên đều chui cả vào một cái hang lớn. Đạo sĩ canh ở đó đến sáng, rồi trở về quán gọi mọi người đến đào. Có hơn trăm con chuột lớn chạy ra, mọi người giết hết, nạn ấy mới dứt. (Trích từ sách "Tiêu Tương lục")

 Lý Trắc

 Lý Trắc, trong niên hiệu Khai Nguyên làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện). Đang ngồi ở công đường xét việc thì có một con chim cao ba thước, không có lông, thịt đỏ suốt, bay vào nhà. Trắc cho là điềm không lành, sai lính đánh. Lính lấy rìu bổ củi chém, lưỡi rìu ngập vào gỗ mà chim không bị thương. Trắc rất ghét, lại đem bỏ vào chảo dầu mà rán, lấy vật đậy lên trên. Mấy ngày sau mở ra xem thì chim theo hơi dầu bay đi mất. Sau đó nó lại đến. Trắc sai lấy dây trói nó, buộc vào tảng đá lớn, dìm xuống sông. Hơn một tháng sau nó lại đến, sợi dây đứt vẫn còn ở cổ. Trắc lấy một khúc gỗ lớn khoét rỗng ruột, nhét chim vào trong, bịt sắt hai đầu, rồi lại dìm xuống sông; từ đó nó không đến nữa. Trong niên hiệu Thiên Bảo, Trắc đổi đi làm quan nơi khác, nhà ở đó cũng là nhà dữ. Mới nhận việc được mấy ngày, trong nhà xuất hiện những người tí hon cao mấy tấc, có đến bốn năm trăm người, đầy khắp nhà quan. Trắc lấy vật ném trúng một người, người ấy ngã ra chết. Đến xem thì đều là người cả. Đêm sau, bọn người tí hon tụ họp khóc lóc, có xe chở quan tài, mặc đồ tang, cúng viếng, đưa đi chôn dưới bậc thềm phía tây. Trời vừa sáng, chúng vừa đi khỏi, Trắc liền đào chỗ chôn, được một con chuột đỏ suốt không có lông. Ông bèn sai người tìm hang mà đào, được mấy trăm con chuột. Quái lạ từ đó dứt hẳn, nhà Trắc cũng bình yên vô sự. (Trích từ sách "Quảng dị ký")

 Lính khoách kỵ đời Thiên Bảo

 Đầu niên hiệu Thiên Bảo, trong địa giới huyện Hàm Đan thường có ma đè (thứ làm người đang ngủ mê man, bị đè nặng, ngạt thở), đến thôn nào thì ở hơn mười ngày mới đi, dân quen coi là chuyện thường. Có ba người lính khoách kỵ (lính túc vệ canh giữ kinh thành đời Đường, tuyển mộ từ dân) đêm đến thôn xin ngủ nhờ. Bà lão chủ nhà nói: "Không phải tiếc gì mà không cho ở, chỉ sợ khách ma đè đến thì thế nào cũng làm khổ các anh, nên tự đề phòng. Nó tuy không làm hại người, nhưng cũng làm cho mê man ngột ngạt đôi chút." Mấy người lính lúc đầu không sợ, bèn ở lại ngủ. Sau canh hai (khoảng từ chín đến mười một giờ đêm), hai người nằm giường phía trước đã ngủ say; một người chợp mắt được một lúc thì bỗng tỉnh dậy, thấy một vật từ ngoài đi vào, hình như con chuột, màu đen, có lông, đến trước giường thì mặc áo xanh lục, cầm hốt (thẻ cầm tay của quan lại khi chầu vua), dài năm sáu tấc, khom mình vái người đang ngủ say rồi đi; người ấy liền bị đè. Đè xong hai người, đến lượt người đang thức. Người thức bèn xông đến nắm lấy chân nó, nó không cựa được, nhưng thân lạnh như băng. Ba người thay nhau giữ nó đến sáng. Dân trong thôn cùng tra hỏi, con quỷ lúc đầu không nói. Người lính giận, nói: "Ngươi còn không chịu nói, ta sẽ lấy chảo dầu rán ngươi." Bèn sai dân thôn bày chảo dầu ra. Nó mới nói: "Ta là con chuột già nghìn năm, nếu đè đủ ba nghìn người thì sẽ hóa thành con ly (mèo rừng). Nhưng những người bị ta đè cũng chưa từng bị tổn hại gì. Nếu được tha, ta sẽ đi đến nơi xa ngoài nghìn dặm." Người lính bèn thả nó; quái lạ từ đó dứt hẳn. Ngự sử đại phu (quan đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan can gián và hặc tội quan lại) Thôi Ý, lúc từng làm huyện úy (quan coi việc trị an trong huyện) Hàm Đan, đã tận mắt thấy việc ấy. Em họ của Ý là Thôi Hằng kể lại chuyện này. (Trích từ sách "Quảng dị ký")

 Tất Hàng

 Cuối niên hiệu Thiên Bảo, Ngự sử trung thừa (phó quan của Ngự sử đài) Tất Hàng làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Ngụy Châu, bị kẹt lại trong vùng giặc An Lộc Sơn chiếm. Chẳng bao lâu ông mưu tính quay về với triều đình nhưng chưa ra tay. Được mấy ngày, trong sân bỗng thấy những người tí hon cao năm sáu tấc, có đến mấy trăm người, nô đùa tự nhiên như không. Người nhà đánh chết một người. Hôm sau đám người tí hon đều mặc đồ trắng mà khóc, dùng xe tang chở người chết, đồ tang lễ hệt như đồ đưa tang của nhà sĩ phu. Chúng lại đắp mộ ngay trong sân, chôn xong thì chui vào cái hang ở chân tường phía nam. Mọi người rất kinh lạ, đào mộ lên thì được một con chuột chết. Bèn đun nước sôi đổ vào hang, lâu sau đào lên, được mấy trăm con chuột chết. Hơn mười ngày sau, Hàng vì mưu việc không thành, cả nhà bị giết. (Trích từ sách "Quảng dị ký")

 Thôi Hoài Nghi

 Nhà Thôi Hoài Nghi có mấy trăm con chuột ra giữa sân đi bằng hai chân, miệng kêu oa oa. Người nhà không kể lớn bé đều chạy ra xem, thì căn nhà đổ sập ầm xuống. Cháu ngoại của Nghi là Vương Vấn tự mình kể với tôi chuyện này. (Trích từ sách "Quảng dư ký")

 Gần đây có người có đứa con gái hơn mười tuổi, một hôm bỗng mất tích, cả năm không thấy tăm hơi. Trong phòng nhà ấy nhiều lần nghe dưới đất có tiếng trẻ con khóc. Đào xuống, lúc đầu thấy một cái lỗ, càng đào càng sâu rộng, ngang dọc hơn một trượng, thì thấy cô gái ngồi trong hố, tay bế một đứa bé, bên cạnh có con chuột trụi lông to bằng cái đấu. Cô gái thấy người nhà mà không nhận ra (?). Cha mẹ lúc ấy mới biết con bị chuột mê hoặc, bèn đánh chết con chuột. Cô gái liền khóc lóc: "Chồng tôi đấy, sao bỗng dưng bị người ta giết?" Người nhà lại giết luôn đứa bé. Cô gái khóc lóc mãi không thôi, chưa kịp chữa chạy thì chết. (Trích từ sách "Quảng dị ký")

 Lý Giáp

 Trong niên hiệu Bảo Ứng, có một người con nhà họ Lý, không rõ tên, nhà ở Lạc Dương. Nhà ấy đời đời không thích sát sinh, nên chưa bao giờ nuôi mèo, để chuột khỏi bị giết. Đến đời cháu cũng giữ được ý của ông cha. Một hôm, họ Lý mời đông đủ họ hàng bạn bè đến ăn tiệc ở nhà chính. Mọi người vừa ngồi xuống thì ngoài cửa có mấy trăm con chuột cùng đứng lên như người, lấy chân trước vỗ vào nhau, ra dáng rất vui mừng. Đầy tớ kinh ngạc, vào báo với họ Lý. Họ hàng bạn bè bèn bỏ trống nhà chính, kéo ra xem. Người vừa ra hết thì nhà chính bỗng đổ sập, cả nhà không ai bị thương. Nhà đổ rồi, bầy chuột cũng đi mất. Than ôi! Chuột vốn là loài vật nhỏ mọn, mà còn biết ơn và biết báo ơn, huống chi là người? Như thế thì người làm ơn nên làm ơn cho rộng, người chịu ơn cũng nên gắng sức đền ơn. Ai không biết đoái hoài đến điều ấy thì hãy nhìn chuyện này mà hổ thẹn. (Trích từ sách "Tuyên thất chí")

 Vương Tấn

 Tướng quốc (quan đứng đầu triều đình, giúp vua trị nước) nhà Đường là ông Vương Tấn, trong niên hiệu Đại Lịch cùng Nguyên Tái nắm việc chính sự. Có lần ông vào chầu, trời còn sớm, ngồi dưới ngọn đèn. Trước giường có cái túi, ông sai đứa hầu lấy. Đứa hầu xách đến, thấy nặng không nhấc nổi. Ông mở ra xem, bỗng có một con chuột dài hơn một thước, béo trắng, từ trong túi nhảy ra. Ông rất sợ, quay lại bảo con: "Ta bất tài mà lạm ngồi ở ngôi khanh tướng (các quan to nhất triều), không có đức mà được sang trọng, thường sợ gặp tai vạ bất ngờ. Nay vật lạ chạm đến tay chân, há chẳng phải là tai họa sắp nảy mầm hay sao?" Mấy ngày sau quả nhiên ông bị tội, bị giáng làm quan đứng đầu quận Tấn Vân. (Trích từ sách "Tuyên thất chí")

 Khích Sĩ Mỹ

 Thượng thư (quan đứng đầu một bộ trong triều) Khích Sĩ Mỹ người Hứa Xương, cuối niên hiệu Nguyên Hòa làm Quan sát sứ (quan coi xét và cai quản các châu trong một vùng) Ngạc Châu. Ông lấy lòng nhân mà vỗ về kẻ dưới, lấy lòng trung mà thờ người trên; cái hay của việc cai trị giáo hóa được ghi chép trong sử sách. Một hôm sáng sớm, ông dậy ra làm việc, mặc áo buộc đai xong, tay trái kéo chiếc ủng, chưa kịp xỏ chân vào thì bỗng có một con chuột lớn đi qua sân, quay mặt về phía bắc chắp tay mà múa. Ông về chỗ ngồi, nổi giận quát mắng (?), nó chẳng hề sợ hãi. Ông bèn ném chiếc ủng để đánh, chuột liền chạy trốn. Trong ủng rơi ra một con rắn độc, mắt như hạt châu, mình như gấm, dài một thước, nhỏ như ngón tay (?), lưỡi phì phì phun ra như lửa. Nếu không có con chuột yêu ấy thì ông đã bị cái họa sưng ngón, nát chân. Tham Liêu Tử (biệt hiệu của tác giả sách này) nói: Thế mới biết cú kêu, chuột múa không phải lúc nào cũng là tai họa; bậc đại nhân quân tử gặp phải thì lại là điềm lành. (Trích từ sách "Khuyết sử")

 Lý Tri Vi (?)

 Lý Tri Vi là kẻ sĩ phóng khoáng, ở ẩn giữ mình thanh cao, đọc rộng sách vở sử truyện, việc thành bại xưa nay không gì không thông hiểu. Vì nhà nghèo, ông thường đi dạo đêm, đi qua dưới cung Văn Thành. Lúc ấy trăng non vừa hơi sáng, ông thấy mấy chục người tí hon, đều cao mấy tấc, có áo mũ, xe cộ, kẻ theo hầu hô quát dẹp đường như người có chức vị, đang tụ đứng dưới cây hòe cổ. Tri Vi đứng nép một bên, nín thở rình xem họ làm gì. Phía đông có mấy trĩ (đơn vị đo tường thành, mỗi trĩ dài ba trượng) tường đổ, bên cạnh thông với một cái hang. Trong đó có một người mặc áo tía, mũ áo cân đai rất nghiêm chỉnh, hơn mười người hầu vây quanh, đều cao hơn một chút. Các người tí hon đang như làm việc quan. Chốc lát, người tí hon đều rảo bước vào hang. Có một người thưa với vị trưởng giả: "Tôi xin được làm Tây các xá nhân (quan coi văn thư ở gác phía tây)." Một người nói: "Tôi xin làm Điện tiền lục sự (viên chép sổ sách trước điện)." Một người nói: "Tôi xin làm Ty văn phủ sử (viên lại coi giấy tờ ở sở coi việc văn thư)." Một người nói: "Tôi xin làm Nam cung thư tá (viên giúp việc giấy tờ ở Nam cung, tức Thượng thư tỉnh)." Một người nói: "Tôi xin làm Trì đạo đô úy (quan võ coi con đường dành riêng cho xe vua)." Một người nói: "Tôi xin làm Ty thành chủ bạ (viên coi sổ sách ở sở coi tường thành)." Một người nói: "Tôi xin làm Du tiên sứ giả (sứ giả đi lại cõi tiên)." Một người nói: "Tôi xin làm Đông viên chấp kích (?) (lính cầm kích gác tường phía đông)." Cứ như thế, mỗi người đều có điều xin, không thể nhớ hết. Kẻ thì mừng, kẻ thì tức, kẻ như có chỗ dựa dẫm, kẻ như có điều cầu xin gấp gáp, ai nấy đều hô gọi hăng hái, xin cái mình muốn. Vị trưởng giả đứng nhìn, không nói thêm lời nào, như chỉ gật đầu ưng thuận mà thôi. Khoảng một bữa ăn, các người tí hon mỗi người dẫn bộ hạ của mình, hô quát dẫn đường, đi vào dưới gốc hòe cổ. Chốc có một ông già, mặt mày khô gầy, chống gậy từ phía đông đi đến, nói với người áo tía: "Bị lũ con trẻ quấy rầy quá nhỉ!" Người áo tía cười mà không nói. Ông già cũng cười, nói: "Nói ra được sao!" Nói xong, hai người dắt nhau vào hang. Hôm sau, Tri Vi đào gốc hòe cổ để tìm, chỉ thấy một bầy chuột hơn trăm con chạy tán loạn bốn phía. Còn người áo tía và ông già thì không biết là vật gì. (Trích từ sách "Hà Đông ký")

 Người Kiến Khang

 Có người ở Kiến Khang đang ăn cá, vứt đầu cá xuống đất. Chốc lát, trong cái hang dưới chân tường có người cưỡi ngựa, áo giáp rõ ràng, to không đầy một thước, tay cầm giáo dài, đâm thẳng vào đầu cá rồi phi vào hang. Như thế ba bốn lần. Người ấy bèn đào đất tìm, thấy mấy con chuột lớn, đầu cá ở bên cạnh, chỉ có một chiếc đũa, hoàn toàn không thấy hình áo giáp hay ngựa đâu cả. Chẳng bao lâu người ấy chết. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Lư Tung

 Trai lang Thái miếu (viên chức lo việc tế lễ ở nhà miếu thờ tổ tiên nhà vua) là Lư Tung, ở nhà thì nồi tự kêu, dưới bếp có chuột kêu như tiếng người khóc. Ông nhân đó cúng thần bếp. Dưới bếp có năm con chuột lớn, mỗi con một màu theo một phương (màu ứng với năm phương: đông xanh, nam đỏ, tây trắng, bắc đen, giữa vàng), ăn hết đồ cúng rồi lại chui vào bếp. Năm ấy Tung được bổ làm huyện úy Hưng Hóa, rốt cuộc không có chuyện quái lạ nào khác. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Sài Tái Dụng

 Long Vũ thống quân (tướng chỉ huy đạo quân Long Vũ trong cấm quân) Sài Tái Dụng, có lần ở công đường, tựa ghế ngồi một mình. Bỗng có một con chuột chạy đến dưới sân, hướng về phía Tái Dụng chắp tay đứng, như muốn vái chào. Tái Dụng giận, gọi người hầu, người hầu đều không đến; ông bèn đứng dậy đuổi. Chuột vừa chạy đi thì xà nhà công đường gãy, giường ghế chỗ ông ngồi đều bị đè nát vụn. Về sau Tái Dụng làm Tiết độ sứ (quan nắm cả binh quyền lẫn việc cai trị một vùng gồm nhiều châu) ba trấn Lư, Ngạc, Tuyên, rồi mất. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Tô trưởng sử

 Tô trưởng sử (trưởng sử: quan đứng đầu các thuộc lại trong một phủ, một châu) định chọn chỗ ở tại Kinh Khẩu. Ngôi nhà ấy vốn là nhà dữ, vợ con can ngăn. Ông Tô nói: "Các người ghét nhà này, thì ta nhất định ở một mình." Đêm đầu tiên ngủ ở đó, có hơn ba mươi người, đều cao hơn một thước, mặc áo đội mũ đạo sĩ, đến nói với ông Tô: "Đây là chỗ chúng tôi ở, ông phải đi ngay, nếu không sẽ gặp họa." Ông Tô giận, cầm gậy đuổi, chúng đều chạy vào rừng trúc sau nhà rồi biến mất. Ông liền đào chỗ ấy, bắt được hơn ba mươi con chuột trắng. Từ đó nhà không còn dữ nữa. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Lư Xu

 Thị ngự sử (quan trong Ngự sử đài, coi việc hặc tội quan lại) Lư Xu kể rằng: người thân của ông làm thứ sử Kiến Châu, một đêm hè ra khỏi phòng ngủ, một mình ngắm trăng ngoài sân. Vừa ra khỏi cửa thì nghe dưới bậc thềm phía tây nhà chính như có tiếng người nói cười. Ông rón rén nhìn trộm, thấy bảy tám người áo trắng, cao không đầy một thước, đàn ông đàn bà ngồi lẫn với nhau uống rượu, bàn ghế, đồ ăn đều đủ cả, mời rót qua lại. Lâu sau, một người trong tiệc nói: "Đêm nay vui quá, nhưng Bạch Lão sắp đến rồi, biết làm sao?" Rồi thở than. Chốc lát, cả bàn đều khóc, chui vào cống ngầm rồi không thấy đâu nữa. Về sau ông thôi làm quan ở quận ấy, quan mới đến, nhà có con mèo tên là Bạch Lão. Mèo vừa đến, Bạch Lão liền chui vào trong đất dưới bậc thềm phía tây nhà chính, bắt được bảy tám con chuột trắng, giết hết. (Trích từ sách "Kê thần lục")

 Chu Nhân

 Chu Nhân, nhà đời đời ở dưới chân núi Tung, làm ruộng sinh sống. Sau Nhân bỗng mất một đứa con nhỏ mới năm tuổi, tìm kiếm hơn mười năm, rốt cuộc không biết còn sống hay đã chết. Sau đó một hôm có nhà sư đi qua, ghé vào nhà, dắt theo một đệ tử, hình dáng giống đứa con nhỏ mà Nhân đã mất. Nhân bèn mời nhà sư vào trong, bày cơm chay cúng dường. Hồi lâu, Nhân hỏi nhà sư: "Thưa thầy, đệ tử này, xem dáng mạo hơi giống đứa con nhỏ nhà tôi mất từ mười năm trước." Nhà sư giật mình đứng dậy, hỏi Nhân: "Bần tăng ở ẩn trong núi Tung đã ba mươi năm. Mười năm trước, tình cờ đứa bé này khóc lóc tìm đến nương nhờ tôi. Tôi hỏi duyên cớ thì nó còn nhỏ dại, lạc đường, không nói rõ được gốc tích. Tôi bèn nuôi nấng nó, rồi cạo tóc cho đi tu. Nay nó thông minh sáng dạ không ai bằng, tôi thường ngờ là một bậc thánh nhân. Có phải con ông chăng? Ông thử tự mình xem xét cho kỹ." Nhân bèn cùng người nhà hỏi han xem xét. Người mẹ nói: "Trên lưng con tôi có một nốt ruồi đen." Chốc lát xem thì đúng thật là con ruột. Cha mẹ và người nhà cùng òa khóc. Nhà sư bèn để đứa trẻ lại với cha mẹ rồi đi. Cha mẹ yên lòng, nuôi nấng nó gấp bội con thường. Đứa con ấy, cứ đến đêm là không biết đi đâu mất, sáng ra mới về nhà. Như thế hai ba năm. Cha mẹ cho là nó đi ăn trộm, bèn rình xem, thấy đêm nào con cũng hóa thành một con chuột lớn chạy ra ngoài, đến sáng mới về. Cha mẹ hỏi, nó không nói. Lâu sau mới đáp: "Tôi không phải con ông bà. Tôi là con chuột nhỏ dưới quyền chuột chúa ở chân núi Tung. Đã bị thấy hình dạng rồi, tôi sẽ không đến nữa." Cha mẹ còn đang ngờ vực thì đêm ấy nó hóa thành chuột chạy đi mất. (Trích từ sách "Tiêu Tương lục")

 Lý Chiêu Hỗ

 Lý Chiêu Hỗ đi thi tiến sĩ mà không đỗ. Đến năm ông đỗ, đã có quan chủ khảo, nhưng ông không có ai tiến cử, gửi gắm. Quan chủ khảo ngủ ngày, bỗng tỉnh dậy thấy một cuộn bài thi ở trước gối, xem tên thì là bài của Chiêu Hỗ. Ông sai đem cất lên giá rồi lại ngủ. Lén nhìn thì thấy một con chuột lớn lấy cuộn bài ấy, ngậm cái trục cuộn, lại mang đến trước gối. Như thế mấy lần. Mùa xuân năm sau Chiêu Hỗ thi đỗ. Quan chủ khảo hỏi duyên cớ, thì ra nhà ông ba đời không nuôi mèo. Ai cũng nói đó là chuột báo ơn. (Trích từ sách "Văn kỳ lục")

 Chồn

 Trương Văn Úy

 Tướng quốc Trương Văn Úy có trang trại ở Bách Pha thuộc Đông Đô (tức Lạc Dương). Trong trang trại có hang chồn, nuôi bốn con con, bị rắn nuốt mất. Đôi chồn đực cái xót thương con, bèn đắp đất ở ngoài miệng hang, chừa lỗ vừa lọt đầu con rắn, rồi rình rắn ra khỏi hang. Quả nhiên rắn chui vào chỗ đất đắp, thò đầu ra. Chồn liệu nó không kịp quay mình lại, bèn cắn đứt ngang lưng, rồi xé bụng rắn, ngậm bốn con con ra, vẫn còn thoi thóp thở, đặt ở ngoài hang, ngậm lá đậu nhai nát đắp vào, con nào cũng sống lại. Sao loài vật nhỏ bé mà lại có tình có trí đến thế! Người là loài thiêng liêng nhất, sao lại không suy nghĩ về điều này? (Trích từ sách "Bắc mộng ngôn")

 Hết quyển 440, Thái Bình quảng ký.

 <Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhánh Dị văn (chuyện lạ), sách Thái Bình quảng ký>

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh sai biên soạn).

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video