Thái Bình quảng ký (bộ sách gom các truyện lạ từ xưa, biên soạn đầu đời Tống), quyển 442. Đời Tống, Lý Phưởng (đại thần đầu đời Tống) cùng những người khác biên soạn. Loài thú, phần chín.
Sói
Lang bái; Mộ sói; Con trai quan thứ sử Ký Châu
Vương Hàm; Người làng huyện Chính Bình; Vợ của người họ Trương
Gấu
Tử Lộ; Người vào núi thời Thăng Bình; Hoàng Tú
Mèo rừng
Đổng Trọng Thư; Trương Hoa; Người con hiếu thảo trong núi; Thuần Vu Căng; Lưu Bá Tổ; Ông già làm ruộng ở Ngô Hưng
Tôn Khất; Hoàng Thẩm; Lưu Nguyên Tịch
Con trai họ Trịnh; Nhà dân ở Tấn Dương
Nhím
Phí Bí; Người khách ở nhà Hứa Khâm Minh; Nhím ở sân diễn trò
Sói
Lang bái
Sói to như chó, lông màu xám xanh, khi kêu thì mọi lỗ trên thân đều như sôi lên. Gân trong đùi (?) nó to bằng quả trứng vịt. Kẻ phạm tội trộm cắp mà bị hun bằng gân ấy thì tay sẽ co quắp lại. Có người nói gân sói giống cái túi nhỏ đan bằng sợi, do sâu bọ làm ra.
Phân sói đốt lên thì khói bốc thẳng, nên lửa phong hỏa (lửa đốt trên đài canh biên giới để báo tin có giặc) dùng thứ này. Có người nói "lang" và "bái" là hai con vật khác nhau. Con sói chân trước cực ngắn, mỗi khi đi thường phải cưỡi lên hai con bái, mất bái thì không cử động được. Vì thế người đời gọi việc trái ngang, rối ren là "lang bái". (Trích sách "Dậu Dương tạp trở")
Mộ sói
Phía tây quận Lâm Tế có một cái mộ sói. Gần đây có người đi một mình ngoài đồng, gặp mấy chục con sói. Người ấy quẫn bách, bèn trèo lên một đống cỏ. Có hai con sói chui vào hang, cõng ra một con sói già. Sói già đến, lấy miệng rút ra mấy cọng cỏ, thế là cả bầy sói tranh nhau rút theo. Đống cỏ sắp đổ thì may gặp thợ săn đến cứu nên người ấy thoát nạn. Người ấy bèn rủ nhau đào cái mộ ấy, bắt được hơn trăm con sói và giết hết. Người ta ngờ rằng con sói già kia chính là con bái. (Trích "Dậu Dương tạp trở")
Con trai quan thứ sử Ký Châu
Đời Đường có người con trai của quan thứ sử Ký Châu (thứ sử: quan đứng đầu một châu). Người kể chuyện đã quên họ tên. Ban đầu người cha sai con về kinh xin đổi chỗ làm quan. Người con đi chưa ra khỏi địa giới thì gặp đoàn người của một nhà quyền quý, khách khứa và người theo hầu rất đông. Trong đoàn có một cô gái nhan sắc xinh đẹp. Người con ưa thích nên đến hỏi han. Cả nhà ấy rất kinh ngạc, một bà vú già giận dữ nói: "Ngươi là ai mà dám ngông cuồng như thế? Đây là nương tử nhà quan trưởng sử (quan phụ tá ở châu) họ Lư ở U Châu, chồng mới mất nên trở về kinh. Ngài không phải quan lại châu huyện, sao lại tra hỏi dồn dập thế?"
Người con bèn xưng rằng cha mình đang làm thứ sử Ký Châu, muốn xin kết thân. Ban đầu họ rất kinh sợ, nhưng dần dần cũng ưng thuận. Mấy hôm sau, hai người ăn ở với nhau ngay giữa đồng mà không cưới hỏi, rồi giữa đường quay về nhà. Vợ chồng quan thứ sử rất thương con nên không tra hỏi gì nữa. Vả lại nàng dâu đối đáp có lý lẽ, nên họ hoàn toàn không nghi ngờ. Người ngựa theo nàng đến cũng đông, cả nhà ai nấy đều vui mừng.
Hơn ba mươi ngày sau, một đêm ngựa của nàng dâu đá nhau. Nàng liền sai bọn tỳ nữ ra xem, rồi tự mình đóng chặt cửa. Đến sáng, người nhà quan thứ sử đến phòng người con thì không thấy một tôi tớ nào. Ra chuồng (?) cũng không thấy ngựa. Họ rất nghi nên thưa với quan thứ sử. Vợ chồng quan thứ sử đến trước phòng gọi con, không thấy thưa, bèn sai người phá cửa. Cửa vừa mở thì một con sói trắng lớn lao qua người mà chạy mất. Người con đã bị ăn gần hết. (Trích sách "Quảng dị ký")
Vương Hàm
Vương Hàm người Thái Nguyên làm đô tướng (tướng chỉ huy chung một đạo quân) ở Chấn Vũ quân (trấn quân đóng ở biên giới phía bắc). Mẹ ông là bà họ Kim, vốn là con gái người Hồ (các dân tộc du mục phương bắc). Bà giỏi cưỡi ngựa và xưa nay nổi tiếng dữ dằn. Bà thường phi ngựa khỏe, tay mang cung, lưng đeo tên, vào núi sâu săn gấu, hươu, cáo, giết được rất nhiều. Vì thế người phương bắc đều nể sợ tài bà mà kính trọng.
Về sau, bà đã ngoài bảy mươi tuổi, vì già yếu bệnh tật nên ở riêng một phòng. Bà đuổi hết tỳ nữ hầu hạ, không cho ai tùy tiện đến gần. Đêm đến bà cài cửa mà ngủ, lại thường nổi giận đánh đòn người nhà quá tay. Một đêm, sau khi bà đã cài cửa, người nhà chợt nghe tiếng cửa kẽo kẹt, vội chạy đến xem. Họ trông thấy một con sói từ trong phòng mở cửa đi ra. Trời chưa sáng thì con sói từ ngoài trở về, vào phòng rồi lại cài cửa. Người nhà rất sợ, kể đầy đủ với Hàm. Tối hôm ấy, Hàm nhìn trộm qua khe cửa, thấy đúng như lời người nhà nói. Hàm lo sợ, không yên lòng.
Sáng ra, bà Kim gọi Hàm, bảo ra chợ mua ngay hươu nai. Hàm nấu chín rồi dâng lên. Bà Kim nói: "Thứ ta cần là đồ sống thôi." Thế là người ta mang hươu nai sống đến trước mặt, bà ăn hết ngay lập tức. Hàm càng sợ hơn. Trong nhà có người thì thầm bàn tán chuyện ấy. Bà Kim nghe được, mặt lộ vẻ rất xấu hổ. Tối hôm ấy, khi bà đã cài cửa, người nhà lại rình xem, thấy một con sói phá cửa chạy ra. Từ đó bà không trở về nữa. (Trích sách "Tuyên thất chí")
Người làng huyện Chính Bình
Cuối năm Vĩnh Thái đời Đường (niên hiệu của Đường Đại Tông, khoảng năm 765–766), ở huyện Chính Bình, Giáng Châu, có một ông già trong làng mắc bệnh mấy tháng, sau đó hơn mười ngày không ăn. Đêm đến ông lại biến mất, không ai biết ông đi đâu. Một tối khác, có người làng ra ruộng hái dâu thì bị một con sói đực đuổi. Anh ta hốt hoảng trèo lên một cây không cao lắm. Con sói bèn đứng thẳng lên, ngoạm lấy vạt áo anh. Đang lúc nguy cấp, anh lấy rìu chặt dâu bổ xuống, trúng ngay trán nó. Con sói lập tức nằm vật ra, hồi lâu mới bỏ đi.
Đến sáng, người làng mới dám xuống cây, lần theo dấu sói thì tới nhà ông già. Anh vào trong nhà, gọi con trai ông ra kể đầu đuôi. Người con xem thấy trên trán cha có vết rìu, sợ cha còn hại người nữa, bèn bóp cổ giết chết. Xác hóa thành một con sói già. Người con lên huyện tự trình bày, huyện không bắt tội. (Trích "Quảng dị ký")
Cũng năm ấy, ở một làng khác thuộc Giáng Châu có một cậu trai chừng hai mươi tuổi, sau một trận ốm thì tinh thần thất thường, rồi hóa thành sói. Nó lén ăn thịt rất nhiều trẻ con trong làng. Những nhà mất con không biết duyên cớ, chỉ đi tìm mà không thấy đâu. Cậu này vẫn thường đi làm thuê cho người ta. Một hôm cậu đi ngang nhà một người mất con. Người cha gọi tên cậu mà nói: "Minh, lại nhà ta làm việc, ta sẽ đãi một bữa thịnh soạn."
Cậu cười lớn mà nói: "Ta là ai mà lại đi làm cho nhà ngươi? Đàn ông con trai lẽ nào thiếu món ngon lạ?" Người cha lạ vì lời lẽ ngang ngạnh nên gặng hỏi. Cậu đáp: "Gần đây trời sai ta ăn thịt người. Hôm qua ta ăn một đứa trẻ năm sáu tuổi, thịt ngon tuyệt." Người cha nhìn thấy trong miệng, quanh mép nó còn dính máu tanh, bèn xúm lại đánh túi bụi. Nó hóa thành sói mà chết. (Trích "Quảng dị ký")
Vợ của người họ Trương
Vợ của một người dân họ Trương ở huyện Thần Sơn, Tấn Châu, chợt mộng thấy một người mặc áo màu vàng nâu, eo bụng rất thon, ép bà ăn nằm, giao hợp hai lần rồi đi. Sau đó bà có thai, rồi thích ăn thịt sống, thường bực bội vì không được no. Bà hay mím (?) môi nghiến răng giận dữ, tính tình ngày càng hung ác. Được nửa năm, bà sinh ra hai con sói con. Vừa sinh ra chúng đã chạy, người cha vội đánh chết. Người vợ liền đổ bệnh, mê man, hơn một năm mới khỏi. Người trong làng gọi bà là "mẹ sói". (Trích sách "Kê thần lục")
Gấu
Tử Lộ
Người miền đông gọi gấu là "Tử Lộ" (vốn là tên một học trò của Khổng Tử). Lấy vật gõ (vào cây) mà gọi: "Tử Lộ dậy đi!", thế là gấu leo xuống. Không gọi thì nó không động đậy. (Trích sách "Dị uyển")
Mật gấu mùa xuân nằm ở đầu, mùa hạ ở bụng, mùa thu ở chân trái, mùa đông ở chân phải. (Trích "Dậu Dương tạp trở")
Người vào núi thời Thăng Bình
Khoảng năm Thăng Bình đời Tấn (niên hiệu của Tấn Mục Đế, khoảng năm 357–361), có người vào núi bắn hươu, chợt rơi xuống một cái hố sâu thăm thẳm. Trong hố có mấy con gấu con. Chốc lát, một con gấu lớn đi vào, trừng mắt nhìn người ấy. Người ấy nghĩ chắc nó sẽ hại mình. Hồi lâu, gấu lấy hoa quả, hạt dẻ cất giấu ra chia cho các con, sau cùng chia một phần đặt trước mặt người ấy. Người ấy đã đói lâu ngày, bèn liều chết lấy ăn.
Dần dần người và gấu quen nhau. Sáng nào gấu mẹ cũng đi kiếm ăn, mang quả về thì lại chia cho người ấy, nhờ vậy người ấy giữ được mạng. Về sau gấu con lớn lên, gấu mẹ đưa từng con một ra ngoài. Gấu con đã ra hết, người ấy đành chịu chết trong hố vì không còn lối thoát. Không lâu sau gấu mẹ lại trở vào, ngồi bên cạnh người ấy. Người ấy hiểu ý, bèn ôm lấy chân gấu, gấu liền nhảy vọt ra. Thế là người ấy thoát được bình an. (Trích sách "Tục Sưu thần ký")
Hoàng Tú
Hoàng Tú người Cao Bình, quận Thiệu Lăng, năm Nguyên Gia thứ ba đời Tống (nhà Lưu Tống thời Nam triều, năm 426) vào núi, cả tháng không về. Con ông là Căn Sinh đi tìm, thấy Tú ngồi xổm trong một hốc rỗng (?), từ đầu đến eo mọc lông như gấu. Con hỏi duyên cớ, ông đáp: "Trời phạt ta thành ra thế này, con cứ đi đi." Căn Sinh đau xót trở về. Hơn một năm sau, có người vào núi đốn củi thấy hình dạng ông đã hoàn toàn thành gấu. (Trích "Dị uyển")
Mèo rừng
Đổng Trọng Thư
Đổng Trọng Thư đời Hán (nhà Nho lớn thời Hán Vũ Đế) từng buông màn ở một mình đọc sách ngâm thơ. Chợt có người khách đến, phong thái và giọng nói rất khác thường. Hai người cùng bàn về Ngũ kinh (năm bộ kinh điển của đạo Nho: Thi, Thư, Lễ, Dịch, Xuân Thu), tìm tòi đến tận chỗ sâu xa. Trọng Thư xưa nay chưa từng nghe nói có người này, nên ngờ đây không phải người thường. Ông bèn nói: "Ở tổ thì biết trước gió, ở hang thì biết trước mưa. Ông không phải cáo thì cũng là chuột già." Khách nghe câu ấy thì biến sắc, hình hài tan rã, hóa thành một con mèo rừng già, vụt chạy mất. (Trích sách "U minh lục")
Trương Hoa
Trương Hoa, tên chữ là Mậu Tiên, thời Tấn Huệ Đế làm Tư không (một trong ba chức quan cao nhất triều đình). Bấy giờ trước mộ Yên Chiêu Vương (vua nước Yên thời Chiến Quốc) có một con mèo rừng đốm sống đã nhiều năm, biết biến hóa. Nó bèn hóa thành một thư sinh, muốn đến gặp Trương công. Nó ghé hỏi cây hoa biểu (cột trang trí dựng trước lăng mộ) trước mộ: "Với tài năng và dung mạo của ta, có thể gặp được Trương Tư không chăng?"
Cây hoa biểu đáp: "Với sự thông hiểu tài tình của anh thì chẳng có gì là không làm được. Nhưng trí tuệ và độ lượng của Trương Tư không e khó lừa nổi. Đi ra ắt chuốc nhục, e không về được. Chẳng những mất (?) cái thân nghìn năm của anh, mà còn làm hại nặng lão hoa biểu này nữa." Thư sinh không nghe, bèn đến gặp Trương Hoa.
Trương Hoa thấy chàng còn ở tuổi thiếu niên, phong lưu, trắng trẻo như ngọc, cử chỉ dáng điệu, mỗi cái liếc nhìn đều duyên dáng, nên rất quý trọng. Hai người bàn đến văn chương, phân biện danh và thực, những điều Hoa chưa từng được nghe. Chàng lại bàn luận về Tam sử (ba bộ sử lớn thời ấy), tìm tòi học thuyết của bách gia (các trường phái tư tưởng), nói về chỗ sâu xa của Lão Tử và Trang Tử, mở ra chỗ tuyệt diệu của Phong và Nhã (các phần thơ trong Kinh Thi). Chàng bao quát hết Thập thánh (mười bậc thánh nhân thời xưa), thông suốt Tam tài (trời, đất, người), chỉ ra chỗ sai của Bát nho (tám phái Nho học sau Khổng Tử), vạch rõ Ngũ lễ (năm loại lễ nghi: lễ tế, lễ tang, lễ quân, lễ tiếp khách, lễ cưới). Trương Hoa đều không đối đáp nổi, bế tắc cả. Ông bèn than: "Thiên hạ lẽ nào có thiếu niên như thế này! Nếu không phải yêu quái thì là hồ ly."
Thư sinh nói: "Minh công nên tôn trọng người hiền, bao dung mọi người, khen người giỏi mà thương kẻ kém. Sao lại ghét người có học vấn? Thuyết kiêm ái (yêu thương mọi người như nhau) của Mặc Tử lẽ nào lại như thế?" Nói xong xin cáo lui. Nhưng Hoa đã sai người giữ cửa nên chàng không ra được. Chàng lại nói với Hoa: "Cửa nhà ông bày quân mặc giáp cầm binh khí, kỵ binh chặn lối, hẳn là đang nghi tôi. E rằng người trong thiên hạ sẽ cuốn lưỡi không dám nói, kẻ sĩ có mưu trí trông thấy cửa nhà ông cũng không dám bước vào. Tôi rất tiếc cho minh công." Hoa không đáp, lại sai người canh giữ thật nghiêm ngặt.
Huyện lệnh Phong Thành là Lôi Hoán, người học rộng biết nhiều, nói với Hoa: "Tôi nghe nói yêu ma quỷ quái sợ chó, nhưng chó chỉ nhận ra được loài vật sống vài trăm năm. Tinh quái già nghìn năm thì chó không còn nhận ra, chỉ có lấy gỗ khô nghìn năm đốt lên soi vào thì nó mới hiện hình. Cây hoa biểu trước mộ Yên Chiêu Vương đã được nghìn năm." Hoa bèn sai người đi chặt cây ấy.
Người được sai vừa đến nơi thì cây hoa biểu than: "Con mèo già không tự biết mình, quả nhiên làm hỏng việc của ta!" Trong lòng rỗng của cây hoa biểu, họ tìm thấy một đứa trẻ mặc áo xanh, cao hơn hai thước, mang về. Về đến Lạc Dương thì đứa trẻ biến thành khúc gỗ khô. Đốt khúc gỗ lên soi vào thư sinh thì hóa ra là một con mèo rừng đốm. Trương Hoa than: "Hai vật này nếu không gặp ta thì nghìn năm nữa cũng không ai bắt được." (Trích sách "Tập dị ký")
Người con hiếu thảo trong núi
Thời Hải Tây công nhà Tấn (vị vua nhà Tấn bị phế, giáng làm Hải Tây công), có một người mẹ mất, nhà nghèo không lấy gì để chôn. Anh bèn dời quan tài vào núi sâu, ngồi bên cạnh đóng guốc gỗ ngày đêm không nghỉ. Gần tối, có một người đàn bà bế con đến xin ngủ nhờ. Sang đêm, người con hiếu vẫn mải đóng guốc. Người đàn bà xin nằm ngủ cạnh đống lửa. Khi ngủ say thì hóa ra là một con mèo rừng ôm một con gà đen. Người con hiếu bèn đánh chết nó, ném xuống cái hố phía sau.
Hôm sau, có một người đàn ông đến hỏi: "Vợ con tôi hôm qua đi đường có ghé ngủ nhờ, nay ở đâu?" Người con hiếu nói: "Chỉ có một con mèo rừng, tôi đã giết rồi." Người đàn ông nói: "Ông giết oan vợ tôi, sao lại vu là mèo rừng? Thế mèo rừng nay ở đâu?" Hai người cùng đến hố xem thì con mèo đã thành xác người đàn bà. Người đàn ông bèn trói người con hiếu giải lên quan, xét ra phải đền mạng.
Người con hiếu nói với quan huyện: "Đây thật là yêu ma, chỉ cần thả chó săn ra là biết ngay." Con yêu lại đến giục giết người con hiếu. Quan huyện nhân đó hỏi chuyện săn bắn: "Có phân biệt được chó không?" Nó đáp: "Tính tôi sợ chó, cũng không phân biệt được." Quan bèn thả chó ra, nó liền hóa thành con mèo rừng già, quan bắn chết nó. Xem lại xác người đàn bà thì cũng đã trở lại thành mèo rừng. (Trích sách "Pháp uyển châu lâm")
Thuần Vu Căng
Khoảng năm Thái Nguyên đời Tấn (niên hiệu của Tấn Hiếu Vũ Đế, khoảng năm 376–396), có Thuần Vu Căng ở trước chùa tháp Ngõa Quan, tuổi trẻ, da trắng trẻo. Anh tiễn khách đến phía nam thành Thạch Đầu thì gặp một cô gái nhan sắc xinh đẹp. Căng ưa thích nên hỏi han. Tình ý hai bên đã hợp, họ cùng vào một góc phía bắc thành vui vầy thỏa thích, rồi chia tay, hẹn ngày gặp lại, định kết làm vợ chồng. Cô gái nói: "Được người chồng như anh thì chết cũng chẳng hận gì. Anh em em đông, cha mẹ đều còn, phải về hỏi cha mẹ em đã." Căng bèn để cô về hỏi, cha mẹ cô cũng bằng lòng.
Cô gái sai tỳ nữ lấy trăm cân bạc, trăm tấm lụa giúp Căng làm lễ cưới. Lâu sau, họ sinh được hai con. Căng sắp được làm Bí thư giám (quan đứng đầu sở giữ sách vở, văn thư của triều đình). Quả nhiên lính hầu đến đón, xe ngựa dẫn đường, phía trước phía sau có đội trống kèn. Ít ngày sau, có người thợ săn đi qua tìm Căng, dắt theo mấy chục con chó, xông thẳng vào cắn vợ và con anh. Tất cả đều hóa thành mèo rừng. Lụa là vàng bạc đều chỉ là cỏ rác và xương người chết. (Trích sách "Quái lục")
Lưu Bá Tổ
Đời Tấn, Lưu Bá Tổ người Bác Lăng làm Thái thú (quan đứng đầu một quận) Hà Đông. Trên tấm thừa trần (tấm vải hoặc ván căng dưới mái nhà để hứng bụi) nơi ông ở có một vị thần biết nói. Mỗi khi chiếu thư từ kinh đô sắp ban xuống, thần đều báo tin trước cho Bá Tổ. Bá Tổ hỏi thần muốn ăn gì, thần muốn được gan dê. Ông mua gan dê thái ngay trước mặt, thịt theo lưỡi dao mà biến mất. Hai lá gan dê hết thì có một con mèo rừng già hiện nguyên hình trước bàn. Người đứng xem giơ dao định chém, Bá Tổ quát ngăn lại, rồi tự mình nâng nó đặt lên tấm thừa trần. Chốc lát nó cười lớn mà nói: "Vừa rồi ăn gan say quá, bỗng lộ hình gặp phủ quân, thật hổ thẹn."
Về sau Bá Tổ sắp được làm Tư lệ (?) (quan giám sát, xét hặc quan lại vùng kinh đô). Thần lại báo trước cho ông: "Ngày ấy tháng ấy chiếu thư sẽ đến." Đến hạn quả đúng như lời. Khi ông vào làm ở phủ Tư lệ, thần cũng theo đến ở trên thừa trần, thường kể chuyện trong cung. Bá Tổ rất sợ, nói với thần: "Nay chức phận của tôi là xét hặc quan lại. Các quý nhân bên cạnh vua mà nghe có thần ở đây thì sẽ nhân đó hãm hại tôi." Thần đáp: "Phủ quân đã lo như thế thì tôi xin bỏ đi." Từ đó im bặt, không còn tiếng nữa. (Trích "Pháp uyển châu lâm")
Ông già làm ruộng ở Ngô Hưng
Ở Ngô Hưng có một người có hai con trai. Khi đang làm ruộng, hai con từng thấy cha đến mắng chửi, đuổi đánh. Họ về kể với mẹ, mẹ hỏi cha. Người cha rất kinh hãi, biết đó là yêu ma, bèn bảo con chém nó. Từ đó nó im lặng không đến nữa. Người cha lo con bị yêu làm khốn, bèn tự mình ra ruộng. Hai con tưởng đó là yêu, liền giết rồi chôn. Con yêu bèn về nhà, giả làm hình dạng người cha, lại nói với cả nhà rằng hai con đã giết được yêu rồi. Nhiều năm trôi qua mà không ai hay biết.
Về sau có một pháp sư đi qua nhà, nói với hai người con: "Thân phụ các anh có tà khí rất nặng." Hai con thưa lại với cha, người cha giận lắm. Pháp sư bèn hô lớn bước vào, người cha liền hóa thành một con mèo rừng già chui xuống gầm giường. Họ bắt được và giết nó. Người bị giết trước kia mới chính là cha thật. Họ cải táng, để tang cha. Một người con tự sát, người kia cũng uất hận mà chết. (Trích sách "Sưu thần ký")
Tôn Khất
Tôn Khất người huyện Ô Thương, khoảng năm Nghĩa Hy (niên hiệu của Tấn An Đế, khoảng năm 405–418), mang văn thư lên quận. Đến Thạch Đình thì trời mưa, đã chiều tối. Anh ngoảnh lại thấy một cô gái đội ô xanh, chừng mười sáu, mười bảy tuổi, dung nhan đầy đặn, diễm lệ, toàn thân mặc áo màu tía. Đêm ấy chớp lóe sáng cả phòng, thì ra đó là một con mèo rừng lớn. Khất bèn rút đao chém chết. Cái ô hóa ra là chiếc lá sen. (Trích "Dị uyển")
Hoàng Thẩm
Hoàng Thẩm, người làng Mi, huyện Câu Dung, đang cày ruộng. Có một người đàn bà đi ngang ruộng anh, từ trên bờ ruộng đi xuống phía đông rồi lại quay về. Ban đầu Thẩm tưởng là người thường. Nhưng ngày nào cũng thế nên anh rất lấy làm lạ. Thẩm bèn hỏi: "Bà nhiều lần đi qua đây, từ đâu tới vậy?" Người đàn bà dừng lại một chút, chỉ cười không nói rồi bỏ đi.
Thẩm càng ngờ, bèn chuẩn bị sẵn cái liềm dài, đợi bà ta quay lại. Anh chưa dám chém người đàn bà, chỉ chém đứa tỳ nữ đi theo. Người đàn bà hóa thành mèo rừng chạy mất. Xem lại đứa tỳ nữ thì chỉ là cái đuôi mèo rừng. Thẩm đuổi theo không kịp. Về sau có người thấy con mèo này chui ra ở đầu một cái hố, đào lên thì thấy nó không còn đuôi. (Trích "Sưu thần ký")
Lưu Nguyên Tịch
Lưu Nguyên Tịch người Trường Sơn, năm Nguyên Gia thứ mười chín đời Tống (năm 442), bắt được một con mèo rừng. Mổ bụng nó ra thì thấy một con mèo rừng khác, mổ con ấy ra lại thấy thêm một con nữa, đến đó mới thấy ngũ tạng. Ba con mèo tuy lồng trong nhau mà to nhỏ như nhau. Nguyên Tịch không cho là chuyện lạ, đem da treo ở sau nhà. Đêm ấy có một bầy mèo rừng vây quanh gào kêu, rồi tấm da biến mất. Nhà Nguyên Tịch cũng không xảy ra chuyện gì khác. (Trích "Dị uyển")
Con trai họ Trịnh
Gần đây có một người con trai họ Trịnh ở trọ tại chùa Trùng (?) đất Ngô. Ngày rảnh, anh lên gác, chợt thấy trên gác có một người đàn bà nhan sắc rất đẹp, bèn cùng ân ái. Người đàn bà không hề từ chối hay e ngại, từ đó thường đến phòng anh. Vì thế họ Trịnh ghét bỏ vợ mình, không chung sống với vợ nữa, ở riêng một mình mấy tháng liền, còn người đàn bà kia thì luôn ở bên anh.
Về sau, người vợ mời một ni cô đức hạnh cao đến phòng tụng kinh niệm chú, người đàn bà kia bèn không đến nữa. Trịnh giận lắm, nói: "Sao lại gọi con ni cô yêu quái này đến, khiến người nhà của ta không đến được!" Ni cô có lúc về chùa thì người đàn bà lại đến, ni cô đến thì nó lại đi, cứ như vậy ba bốn lần. Sau đó Trịnh thường mắng vợ, bắt đừng mời ni cô ấy nữa. Người vợ biết việc tụng kinh có hiệu nghiệm, bèn giữ ni cô ở lại trong phòng, ngày đêm trì tụng.
Người đàn bà chợt nói với Trịnh: "Bấy lâu muốn cùng anh vui trọn, tiếc vì ni cô kia mà tôi bị trấn áp. Nay tôi xin từ biệt anh. Tôi chỉ là Ly Nhị Nương (cô Hai mèo rừng) ở đầu gác mà thôi." Nói xong thì biến mất, từ đó dứt hẳn. (Trích "Quảng dị ký")
Nhà dân ở Tấn Dương
Từ Tấn Dương trở lên phía bắc, đất lạnh lại ít tre, nên dân phần nhiều trồng lau sậy thành rừng để thay cho tre như ở phương nam. Đầu năm Trường Khánh đời Đường (niên hiệu của Đường Mục Tông, khoảng năm 821–824), ở Bắc Đô có một người dân, đất nhà có nhiều rừng lau. Trong xóm từng có buổi tụ họp ăn uống, thức ăn thừa để ở nhà người ấy, sang hôm sau thì không biết đã đi đâu mất. Có người cất lụa là trong nhà cũng bị mất. Người dân ấy thầm lấy làm lạ.
Về sau, đêm đêm anh nghe có rất nhiều tiếng trẻ con khóc, lại gần nghe thì im bặt. Đêm sau lại nghe, anh càng sợ hãi. Một hôm, anh nói với những người khác trong xóm: "Mấy đêm nay tôi nghe trong rừng có tiếng trẻ con khóc. Tôi đoán chỗ này không thể có trẻ con, sợ là yêu quái." Mọi người bèn cùng nhau phát rừng, cắt cỏ. Phát đến tận cùng thì thấy một cái hang, trong có lụa là và đồ đựng thức ăn, cùng hơn mười con mèo rừng. Có con nhăn mặt cúi đầu, có con rên rỉ ngửa mặt, có con chớp mắt cho con bú, có con nằm ngửa duỗi chân, con nào cũng kêu ngao ngao như đang cùng nhau buồn rầu. Người dân giết hết chúng. Từ đó dân trong xóm mới được ở yên. (Trích "Tuyên thất chí")
Nhím
Phí Bí
Cuối đời Lương, Phí Bí người đất Thục đi gặt lúa mạch, gặp mưa gió, bèn trú mưa trong hốc đá cách nhà mấy dặm. Anh nhìn xa trên đường phía trước thấy mấy chục người đàn bà, đều mặc áo dài có viền màu đỏ tía, vừa đi vừa hát. Bí thầm lạ: giữa đồng ruộng sao lại có một bầy đàn bà ăn mặc sặc sỡ (?) như thế? Anh thấy trong lòng khác lạ. Họ đi dần đến gần thì im bặt không một tiếng động. Cách Bí mấy bước thì tất cả dừng lại đứng yên, một lát sau đều quay lưng về phía Bí.
Bí bước đến, đi vòng qua nhìn thì thấy mặt người nào cũng không có mày, tai, mũi, miệng, chỉ có lông đen rủ xuống mà thôi. Bí kinh sợ, đầu óc mê man, ngã vật xuống đất. Đến canh một (khoảng bảy đến chín giờ tối), cha Bí lạ vì con chưa về, cầm đuốc đi tìm, thấy Bí nằm bên đường. Phía bên trái có mười con nhím, thấy lửa thì tranh nhau chạy tán loạn. Bí về nhà được hơn trăm ngày thì chết. (Trích sách "Ngũ hành ký")
Người khách ở nhà Hứa Khâm Minh
Đời Đường, ở phường Nhân Hòa, Đông Đô (tức Lạc Dương) có nhà của Hứa Khâm Minh. Từng có một người khách ở gian sảnh nhà họ Hứa, đêm đông đốt lửa đọc sách. Đang chợp mắt, anh nghe tiếng như sâu bọ, chuột chạy. Lén nhìn thì thấy một bà già toàn thân lông trắng, trèo lên giường, đến bên lò hơ bụng, gãi ngứa, hình dáng thấp bé, không giống người. Khách sợ, đột nhiên hét lớn: "Đồ yêu quái!" Nó liền lăn xuống đất, chạy biến đi.
Khách nghĩ tường nhà cao, không có lối ra vào, bèn gọi một người đầy tớ cầm đuốc lục tìm trong sân. Trong rừng tre, họ thấy một hòn đá lớn, lật đá lên thì được một con nhím trắng, bèn giết đi. (Trích sách "Tây Kinh tạp ký")
Nhím ở sân diễn trò
Mấy năm trước, ngoài phố ở kinh đô có chỗ người ta tụ tập xem trò. Hỏi ra thì là hai con nhím đánh nhau, vừa hợp nhịp điệu lại vừa đúng bài bản. Bấy giờ trong đám người ngồi có ông Lý Uẩn làm Tướng tác thiếu giám (phó quan của sở Tướng tác, coi việc xây dựng của triều đình) cũng nói rằng mình từng thấy. (Trích sách "Thượng thư cố thực")
Nhím thấy hổ thì nhảy vào tai hổ. (Trích "Dậu Dương tạp trở")
Thái Bình quảng ký, quyển 442 (hết).
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh vâng lệnh vua biên soạn; bản này chép theo bộ ấy).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video