Thái Bình Quảng Ký (bộ sách lớn gom chép các truyện kỳ lạ từ đời trước, biên soạn vào thời Tống), quyển 444. Thời Tống, Lý Phưởng và những người khác biên soạn. Mục Súc thú (các loài thú), phần 11.
Loài vượn, phần trên.
Vượn trắng. Chu Quần. Gia Quốc.
Âu Dương Hột. Trần Nham. Ngụy Nguyên Trung.
Con trai Vi Hư Kỷ. Vương Trưởng sử.
Vượn trắng
Vua nước Việt hỏi Phạm Lãi (đại thần nước Việt thời Xuân Thu) về thuật đánh nhau bằng tay không và binh khí ngắn. Phạm Lãi đáp: "Thần nghe nói nước Việt có một cô gái chưa chồng, người trong nước đều khen ngợi. Xin nhà vua mời cô ấy đến hỏi về cách giao đấu." Vua bèn cho mời cô gái. Trên đường lên phía bắc yết kiến vua, cô gặp một ông lão tự xưng là Viên công. Ông hỏi: "Nghe nói cô giỏi kiếm thuật, có thể cho ta xem một lần được chăng?" Cô gái đáp: "Thiếp không dám giấu giếm gì, xin để ông thử." Viên công liền kéo một cây tre trong rừng, cây tre như đã khô héo, ngọn gãy rơi xuống đất. Cô gái đón lấy phần ngọn, Viên công cầm phần gốc đâm về phía cô. Cô gái ứng theo nhịp mà đỡ, đâm vào ba lần (?), rồi giơ gậy đánh. Viên công bay lên cây, hóa thành con vượn trắng. (Trích sách Ngô Việt Xuân Thu.)
Chu Quần
Chu Quần rất thông thạo phép tính toán và lời sấm (?). Ông lên núi Mân (núi ở đất Thục, nay thuộc Tứ Xuyên) hái thuốc, thấy một con vượn trắng từ đỉnh núi hiểm trèo xuống, đứng đối diện mình. Quần rút con dao đeo bên người ném vào con vượn. Vượn liền hóa thành một ông già, tay cầm tấm ngọc dài tám thốn (thốn: đơn vị đo chiều dài thời xưa, khoảng hơn hai phân), trao cho Quần. Quần hỏi: "Ông sinh năm nào?"
Ông già đáp: "Nay ta đã già yếu, quên cả năm tháng mình sinh ra. Chỉ nhớ từ thời Hiên Viên (tức Hoàng Đế, vị vua huyền thoại thời thượng cổ) ta đã bắt đầu học lịch số (phép tính toán sự vận hành của trời đất để làm lịch). Phong Hậu và Dung Thành đều là sử quan của Hoàng Đế, từng đến chỗ ta học thuật làm lịch. Đến thời vua Chuyên Húc lại khảo định sự vận hành của mặt trời, mặt trăng và các vì sao, thấy còn nhiều chỗ sai lệch. Đến thời Xuân Thu có bọn Tử Vi, Tử Dã, Bễ Táo (những người nổi tiếng giỏi xem thiên văn, đoán điềm thời ấy); mưu tính của họ tuy có ứng nghiệm nhưng vẫn chưa vào được cửa của môn học này. Từ đó về sau, các đời không còn ghi chép rõ được nữa, chỉ cứ thế nối nhau truyền lại. Đến thời nhà Hán có Lạc Hạ Hoành (nhà làm lịch nổi tiếng thời Hán) nắm được điều cốt yếu."
Chu Quần làm theo lời ông già, càng chăm chỉ tinh thông phép tính, lại khảo xét sự vận chuyển của năm tháng trong lịch, đối chiếu với các sách đồ vĩ (sách sấm và sách vĩ, những sách bói đoán tiên tri thời Hán) mà biết nước Thục sắp mất. Quả nhiên năm sau nước Thục đầu hàng. Ai cũng khen Chu Quần tinh thông lẽ âm dương (học thuyết về hai mặt đối lập của trời đất, dùng để đoán việc). Người Thục gọi ông là "Hậu thánh" (bậc thánh đời sau). (Trích sách Thập Di Ký của Vương Tử Niên.)
Gia Quốc
Trên những ngọn núi cao ở phía tây nam đất Thục có một loài vật giống khỉ, cao bảy thước (thước cổ, khoảng hơn hai tấc ngày nay), đi đứng được như người, chạy giỏi, hay đuổi bắt người. Loài này tên là Gia Quốc, còn gọi là Mã Hóa, có người gọi là Quặc. Chúng rình phụ nữ trẻ đi đường để bắt trộm mang đi, người khác không hay biết. Khách đi đường qua gần chỗ chúng thường lấy dây dài buộc dắt nhau đi, vậy mà vẫn không tránh khỏi. Loài vật này phân biệt được mùi của đàn ông và đàn bà, nên chỉ bắt phụ nữ, không bắt đàn ông.
Bắt được phụ nữ thì chúng lấy làm vợ. Người nào không có con thì suốt đời không được về. Sau mười năm, hình dạng người ấy trở nên giống chúng, tâm trí cũng mê muội, không còn nghĩ đến chuyện về nhà. Người nào có con thì chúng bế mẹ con đưa về trả lại nhà. Con sinh ra đều có hình người. Nếu không nuôi đứa con thì người mẹ chết ngay, cho nên ai cũng sợ, không ai dám bỏ không nuôi. Lớn lên, những đứa trẻ ấy chẳng khác gì người thường, đều lấy họ Dương. Vì thế ở phía tây nam đất Thục ngày nay có nhiều người họ Dương, phần lớn đều là con cháu của Gia Quốc, Mã Hóa. (Trích sách Sưu Thần Ký.)
Âu Dương Hột
Cuối niên hiệu Đại Đồng nhà Lương, triều đình sai Bình Nam tướng quân Lận Khâm đi đánh phương nam. Quân đến Quế Lâm, phá được Lý Sư Cổ và Trần Triệt. Biệt tướng (tướng chỉ huy một cánh quân riêng) Âu Dương Hột đánh chiếm đất đai đến tận Trường Lạc, dẹp yên hết các động (vùng cư trú của các tộc người miền núi), tiến sâu vào nơi hiểm trở. Vợ Hột người mảnh mai, da trắng, rất đẹp. Quân lính của Hột nói: "Sao tướng quân lại đem người đẹp đi qua vùng này? Ở đây có một vị thần chuyên bắt trộm thiếu nữ, người đẹp lại càng khó thoát. Xin hãy cẩn thận giữ gìn."
Hột rất ngờ vực và lo sợ. Ban đêm, ông sai lính vây quanh chỗ ở, giấu vợ trong phòng kín, đóng cửa thật chặt, lại sai hơn mười nữ tì canh giữ. Đêm ấy trời mưa, tối đen như mực. Đến canh năm (khoảng 3 đến 5 giờ sáng) vẫn yên lặng, không nghe tiếng động gì, những người canh giữ lơi lỏng mà ngủ gà ngủ gật. Bỗng như có vật gì đó, họ giật mình tỉnh dậy thì vợ Hột đã mất tích. Then cửa vẫn y nguyên, không ai biết nàng ra bằng lối nào. Ra khỏi cửa là núi non hiểm trở, cách một gang tay đã tối mịt mờ, không thể lần theo. Đến sáng cũng tuyệt nhiên không thấy dấu vết.
Hột vô cùng căm giận đau xót, thề không chịu về tay không. Ông bèn cáo ốm, đóng quân lại, ngày ngày đi khắp bốn phương xa, vào sâu trong núi, vượt nơi hiểm trở để tìm. Hơn một tháng sau, cách chỗ đóng quân trăm dặm, ông thấy trên một bụi trúc nhỏ có chiếc giày thêu của vợ, tuy bị mưa ngấm ướt sũng nhưng vẫn nhận ra được. Hột càng thêm thương xót, quyết tâm tìm kiếm hơn nữa. Ông chọn ba mươi tráng sĩ, mang theo vũ khí và lương thực, ngủ trong hang đá, ăn giữa đồng hoang.
Lại hơn mười ngày nữa, cách chỗ đóng quân chừng hai trăm dặm, nhìn về phía nam thấy một ngọn núi xanh tươi vượt hẳn lên. Đến chân núi thì có khe sâu bao quanh, họ bèn kết gỗ làm bè vượt qua. Giữa vách đá cheo leo và rừng trúc biếc, thỉnh thoảng thấy thấp thoáng sắc lụa đỏ, nghe có tiếng cười nói. Họ bám dây leo, níu dây thừng trèo lên. Trên đỉnh có những cây đẹp trồng thành hàng, xen lẫn hoa quý; dưới đất cỏ xanh mềm mại như thảm. Cảnh trong trẻo, xa vời, vắng lặng, thăm thẳm như một cõi khác. Có một cửa đá quay về hướng đông, mấy chục phụ nữ mặc áo quần tươi đẹp vui đùa ca hát, ra vào nơi ấy. Thấy người lạ, họ đều thong thả nhìn, chậm rãi đứng lại. Khi Hột đến gần, họ hỏi: "Vì sao các ông đến đây?" Hột kể hết sự tình. Họ nhìn nhau than: "Vợ hiền của ông đến đây đã hơn một tháng. Nay nàng đang ốm nằm trên giường, nên cho ông vào thăm."
Vào cửa thì thấy cánh cửa làm bằng gỗ, bên trong rộng rãi như ba bốn gian nhà lớn, sát tường kê giường, đều trải nệm gấm. Vợ Hột nằm trên chiếc giường đá, nệm chiếu chồng nhiều lớp, đồ ăn quý bày đầy trước mặt. Hột lại gần nhìn, nàng quay mắt liếc một cái rồi vội phẩy tay bảo ông đi. Các phụ nữ nói: "Chúng tôi cũng như vợ ông, người ở đây lâu nhất đã mười năm. Đây là chỗ ở của một vật thần, sức nó có thể giết người, dù trăm người cầm vũ khí cũng không chế ngự nổi. May là nó chưa về, ông nên mau tránh đi. Chỉ cần kiếm cho hai hộc (đơn vị đo lượng thóc, rượu… thời xưa) rượu ngon, mười con chó để làm mồi, vài chục cân gai, chúng tôi sẽ cùng ông bàn kế giết nó. Khi đến, nhất định phải sau giữa trưa, cẩn thận đừng đến sớm quá. Hẹn mười ngày nữa." Rồi họ giục ông đi. Hột cũng vội lui về.
Ông bèn tìm rượu nặng, gai và chó, đúng hẹn thì đến. Các phụ nữ nói: "Nó thích rượu, thường uống đến say. Say thì hay khoe sức, bảo chúng tôi lấy lụa trói chân tay nó vào giường, rồi nó vùng một cái là đứt hết. Có lần chúng tôi bện ba tấm lụa vào nhau thì nó dùng hết sức cũng không bứt ra được. Nay giấu gai trong lụa mà trói, chắc nó không thoát được. Khắp người nó cứng như sắt, chỉ có mấy tấc dưới rốn là nó thường che chắn kỹ, chỗ ấy hẳn không chống được dao kiếm." Rồi họ chỉ vào một hang đá bên cạnh: "Đây là kho thức ăn của nó. Các ông nên nấp ở đó, lặng lẽ chờ. Rượu để dưới gốc hoa, chó thả rải rác trong rừng. Đợi kế của chúng tôi thành thì sẽ gọi, khi ấy các ông cứ ra."
Mọi người làm đúng như lời, nín thở chờ đợi. Đến giờ bô (giờ Thân, khoảng 3 đến 5 giờ chiều), có một vật như dải lụa trắng từ núi khác vụt tới như bay, đi thẳng vào động. Một lát sau, một người đàn ông râu đẹp, cao hơn sáu thước, mặc áo trắng, kéo lê cây gậy, được các phụ nữ vây quanh đi ra. Thấy chó, nó ngạc nhiên nhìn, rồi tung mình chộp lấy, xé toạc ra, mút, nhai, ăn đến no. Các phụ nữ tranh nhau dâng rượu bằng chén ngọc, đùa cười rất vui. Uống mấy đấu (đơn vị đo dung tích, bằng một phần mười hộc) xong, họ dìu nó vào trong, lại nghe tiếng cười đùa.
Hồi lâu, các phụ nữ ra vẫy gọi. Mọi người cầm vũ khí đi vào, thấy một con vượn trắng lớn bị trói bốn chân vào đầu giường. Thấy người, nó co rúm lại, vùng vẫy tìm cách thoát mà không được, mắt sáng như chớp. Mọi người tranh nhau đâm chém, nhưng như chém vào sắt đá. Đến khi đâm vào dưới rốn thì lưỡi dao ngập sâu, máu phun ra như suối. Nó than lớn: "Đây là trời giết ta, đâu phải các ngươi làm nổi. Nhưng vợ ngươi đã có mang, đừng giết đứa con. Nó sẽ gặp được thánh đế, ắt làm rạng rỡ dòng họ." Nói dứt lời thì chết.
Lục soát kho chứa của nó, thấy đồ quý chất đống, món ăn quý đủ loại bày đầy bàn ghế. Phàm những thứ người đời coi là quý, không thứ gì không có. Có mấy hộc hương quý và một đôi kiếm báu. Có ba mươi phụ nữ, ai cũng đẹp tuyệt trần, người ở lâu nhất đến mười năm. Họ kể rằng hễ ai nhan sắc tàn phai thì bị nó đem đi, không biết bỏ ở đâu. Nó đi săn bắt chỉ một mình, không có bè đảng. Sáng sớm nó rửa mặt, đội mũ, mặc áo kép trắng, khoác áo lụa mỏng bên ngoài, không biết nóng lạnh. Khắp người có lông trắng dài mấy tấc. Ở nhà, nó thường đọc thẻ tre, chữ như chữ bùa, không ai đọc được. Đọc xong thì cất dưới bậc đá. Những ngày trời quang, có khi nó múa đôi kiếm quanh mình, nhanh như chớp, ánh sáng tròn như vầng trăng.
Nó ăn uống không chừng mực, thích các loại quả và hạt dẻ, đặc biệt mê thịt chó, nhai thịt rồi uống máu. Vừa quá trưa là nó vụt biến đi, nửa ngày đi về mấy nghìn dặm, chiều tối nhất định quay về. Ngày nào cũng vậy. Thứ gì nó cần đều có được ngay. Đêm đến nó lần lượt đến các giường đùa cợt, một đêm đi khắp lượt, chưa từng ngủ. Nó ăn nói rành rọt, kỹ lưỡng, nói tiếng người Hán trôi chảy. Thế nhưng hình dạng của nó chính là loài vượn lớn.
Năm nay, lúc cây bắt đầu rụng lá, bỗng nó buồn bã nói: "Ta bị sơn thần kiện, sắp phải tội chết. Ta cũng đã cầu các thần linh che chở, may ra có thể thoát." Trước đó, vào ngày trăng bắt đầu khuyết trong tháng, bậc đá bỗng bốc lửa thiêu sạch thẻ sách của nó. Nó thẫn thờ nói: "Ta đã sống nghìn năm mà không có con. Nay có con, tức là hạn chết đã đến." Rồi nó nhìn các phụ nữ, khóc ròng hồi lâu, và nói: "Núi này hiểm trở cùng cực, chưa từng có người lên tới. Lên cao trông xa cũng tuyệt không thấy bóng tiều phu, dưới núi lại nhiều hổ sói thú dữ. Nay có người đến được, chẳng phải trời giúp thì là gì?"
Hột lấy hết ngọc báu, đồ quý cùng các phụ nữ đem về, có người vẫn còn nhận ra được nhà mình. Vợ Hột tròn một năm thì sinh một con trai, hình dạng giống hệt con vượn. Về sau Hột bị Trần Vũ Đế giết. Hột vốn thân với Giang Tổng; Giang Tổng quý đứa trẻ thông minh hơn người nên đem về nuôi, nhờ vậy đứa trẻ thoát nạn. Lớn lên, quả nhiên người ấy giỏi văn chương, viết chữ đẹp, nổi tiếng một thời. (Trích sách Tục Giang thị truyện.)
Trần Nham
Trần Nham người đất Dĩnh Xuyên, tự là Diệp Mộng, quê ở Vũ Dương, sống nhờ ở đất Đông Ngô. Cuối niên hiệu Cảnh Long (niên hiệu của vua Đường Trung Tông), ông được tiến cử theo diện hiếu liêm (diện chọn người hiếu thảo, trong sạch để ra làm quan), lên kinh đô. Đi đến Vị Nam, ông thấy một phụ nữ rất xinh đẹp, mặc áo trắng, đứng ở góc đường, lấy tay áo che miệng mà khóc, dáng như bị oan ức. Ông hỏi, người ấy vừa khóc vừa đáp:
"Thiếp là người đất Sở, họ Hầu, nhà ở huyện Dặc Dương. Cha ông thiếp nổi tiếng thanh cao ở vùng Tương, Sở, vì thế ẩn mình nơi núi rừng, chưa từng chịu đến chầu các bậc quyền quý. Thiếp tuy là phận gái cũng có chí ở ẩn, không màng danh lợi như những người xưa ẩn ở núi Cơ, sông Dĩnh, đang định tìm đến nơi tiên cảnh để thỏa chí mình. Bỗng gặp một ông họ Lưu người nước Bái, làm úy (chức quan coi việc trị an trong huyện) huyện Dặc Dương. Ông ấy là bạn thân với cha thiếp, chơi với nhau không câu nệ gì. Cha thiếp mến nghĩa khí của ông Lưu nên gả thiếp cho họ Lưu. Từ khi làm vợ họ Lưu đến nay gần mười năm, thiếp chưa có một lỗi nhỏ nào.
Mùa xuân năm ngoái, ông Lưu chuyển sang làm úy huyện Chân Nguyên, chưa đầy một năm thì bị bệnh phải thôi chức, cả nhà về sống ở ngoại ô bên sông Vị. Ông Lưu không có đức hạnh, lại lấy thêm một người họ Lư quê ở Bộc Thượng. Người ấy tính cực kỳ hung dữ ngang ngược, thường cãi cọ với thiếp. Thiếp không chịu nổi uất ức nên bỏ trốn đến đây. Vả lại thiếp vốn mến chuyện thần tiên, thường muốn bay cao trên mây ráng, yên ổn ẩn mình nơi núi non hang hốc, ăn hạt sồi hạt dẻ cũng đủ sống đến già, cần gì phải chịu quấy nhiễu nơi cõi trần, chỉ thêm vướng bận. Nay thiếp quyết không về họ Lưu nữa."
Nói xong, nàng cau mày, nghẹn ngào oán hận như không tự an ủi được. Nham vốn tính thật thà ngay thẳng, nghe vậy thì tin lắm, bèn hỏi: "Vậy nàng định về đâu?" Người ấy đáp: "Thiếp là người cùng khốn, còn về đâu được. Nhưng ông hỏi như vậy, phải chăng là có ý? Nếu đúng thế thì thiếp đâu dám trái ý ông." Nham mừng, liền cho nàng ngồi xe sau cùng đi. Đến kinh đô, họ ở phường Vĩnh Sùng.
Lúc đầu nàng rất cẩn thận, về sau thì không còn giữ lễ, thường chửi bới giận dữ như phát điên. Nham ghét nàng, lại thấy hối hận. Hôm sau Nham đi ra ngoài, nàng liền đóng cửa, cài then cổng, đem túi áo quần của Nham ra giữa sân xé nát gần hết. Đến tối Nham về, nàng không cho vào. Nham giận, phá cửa xông vào, thấy quần áo đồ đạc của mình đã bị xé nát hết, bèn mắng trách nàng. Nàng bỗng nổi giận, xé áo, vạt áo, đai đeo của Nham, gần như không còn sợi chỉ nào lành, lại cào mặt, cắn da thịt ông, khắp người đều bị thương, máu chảy xuống đất. Rồi nàng gào thét hồi lâu. Nham khổ sở mà không làm sao chế ngự được.
Người trong phường kéo đến xem, đứng chật trước cửa nhà ông. Bấy giờ trong phường có một vị cư sĩ (người tu đạo Phật tại gia) họ Hách, giỏi nhìn ra ma quỷ (?), có phép dùng bùa chú và lời quát để trấn áp tà ma. Nghe tiếng người đàn bà khóc, ông quay lại bảo dân trong phường: "Người đàn bà này không phải người, mà là thú trong núi mượn hình người để mê hoặc người đời đấy." Dân trong phường báo cho Nham, Nham liền mời ông đến. Cư sĩ đến chỗ Nham ở, người đàn bà thấy ông thì rất sợ. Cư sĩ lấy ra một lá bùa mực đen ném lên không, người đàn bà kêu thét một tiếng, bỗng nhảy vọt lên đứng trên mái ngói. Nham thầm lấy làm lạ. Cư sĩ lại lấy ra lá bùa viết bằng son đỏ ném tới, người đàn bà liền ngã vật xuống đất, hóa thành con vượn mà chết.
Nham hiểu ra đó là yêu quái, trong lòng vừa lấy làm lạ vừa kinh sợ. Một ngày sau, ông đến Vị Nam hỏi dân ở đó, quả nhiên có nhà họ Lưu ở ngoại ô. Nham liền đến thăm hỏi. Ông Lưu nói: "Tôi từng làm úy ở Dặc Dương. Dặc Dương có nhiều vượn khỉ, tôi bèn kiếm được một con, nuôi đến nay đã gần mười năm. Vừa rồi có người bạn cũ từ Bộc Thượng đến, tặng một con chó đen. Con vượn bị chó cắn nên bỏ trốn." Rốt cuộc không ai tra xét đến cùng chuyện ấy, chỉ ghi chép lại để truyền cho đời sau.
Về sau Nham đỗ khoa minh kinh (khoa thi về hiểu biết kinh sách) ra làm quan, cuối đời giữ chức úy huyện Thượng Khuê, châu Tần. Có người khách đi chơi Thái Nguyên, tình cờ ghé tinh xá (chùa) ở quán Đồng Oa, tháo yên ngựa nghỉ chân, tìm thấy trong đống sách Phật ở đó bài ông Lưu ghi lại chuyện này, nhưng lời văn rất quê mùa. Sau bản ấy bị thất lạc. Người khách đã kể lại cho tôi như thế. (Trích sách Tuyên Thất Chí.)
Ngụy Nguyên Trung
Ngụy Nguyên Trung đời Đường, tên thật là Chân Tể, vốn cứng cỏi ngay thẳng, có tài cán và kiến thức. Khi chưa hiển đạt, nhà ông nghèo, chỉ có một người hầu gái. Một lần cô đang nấu cơm trong bếp, đi ra ngoài gánh nước, lúc về thấy một con vượn già đang trông lửa giúp. Cô hoảng sợ, chạy đi báo. Nguyên Trung thong thả nói: "Vượn thương ta không có người làm, nấu nướng giúp ta, thế chẳng tốt lắm sao?" Lại có lần ông gọi đầy tớ, đầy tớ chưa thưa thì con chó gọi thay. Ông lại nói: "Đây là con chó hiếu thuận, biết làm thay việc cho ta." Có lần ông ngồi một mình, một bầy chuột chắp tay đứng trước mặt. Ông lại nói: "Chuột đói nên đến xin ta ăn," rồi sai cho chúng ăn.
Nửa đêm có con cú mèo (loài chim bị coi là điềm gở) kêu trên nóc nhà, người nhà định bắn bằng ná, ông lại ngăn: "Cú mèo ban ngày không nhìn thấy gì nên phải bay đêm. Nó cũng là vật trời đất sinh ra, không thể bắt nó chạy về phía nam sang đất Việt, chạy về phía bắc sang đất Hồ, thì nó biết đi đâu?" Từ đó về sau, nhà ông tuyệt nhiên không còn chuyện quái lạ.
Nguyên Trung trải qua nhiều chức quan lớn, đến thị trung, trung thư lệnh, bộc xạ (đều là những chức quan đứng đầu triều, ngang hàng tể tướng). Khi Võ Tắc Thiên băng hà, vua Trung Tông đang để tang, có chiếu cho Nguyên Trung tạm giữ chức trủng tể (người đứng đầu trăm quan, thay vua điều hành chính sự), trăm quan đều nghe lệnh ông trong ba ngày. Ông thọ hơn tám mươi tuổi mới mất.
Lúc Nguyên Trung còn hèn mọn, ông từng đến gặp Trương Cảnh Tàng (người nổi tiếng giỏi xem tướng). Cảnh Tàng tiếp đãi ông rất lạnh nhạt; ông hỏi về vận may rủi của mình, Cảnh Tàng cũng không trả lời. Ông nổi giận nói: "Tôi gói lương đi nghìn dặm đến đây, không phải đến suông. Tôi tưởng ngài sẽ có lời chỉ dạy, ai ngờ ngài lại câm như hến mà đối đãi, chẳng phải là không hết lòng ân cần đó sao? Nhưng giàu sang vốn do trời xanh định, can gì đến việc của ngài!" Rồi ông giũ áo, vái dài một cái mà đi. Cảnh Tàng vội kéo ông lại, nói: "Tướng quý của ông lộ ra đúng lúc đang giận. Sau này ông sẽ được tôn quý bậc nhất trong hàng bề tôi." Về sau quả đúng như lời ấy. (Trích sách Quảng Dị Ký.)
Con trai Vi Hư Kỷ
Hộ bộ thượng thư (quan đứng đầu bộ Hộ, coi việc hộ khẩu, tiền thuế) Vi Hư Kỷ có người con trai, một hôm giữa ban ngày ngồi một mình trong phòng, bỗng nghe ở mái hiên có tiếng động. Ngoảnh lại nhìn thì thấy một người đầu trâu, giống hệt hình vẽ trong tranh địa ngục, đang bám ở chỗ nó vừa trèo xuống mà nhìn trộm vào. Con trai họ Vi nằm rạp xuống, không dám cử động. Một lát sau, nó bước lên thềm đến trước giường, cúi mặt nhìn xuống người cậu, cứ như thế ba lần rồi mới đi xuống. Con trai họ Vi sợ quá, lại thấy nó sắp quay vào, bèn ném cái gối vào nó, nhưng không trúng. Nó liền mở cửa xông tới đuổi theo. Con trai họ Vi vừa kêu thét vừa chạy vòng quanh một cái giếng cạn. Nó đuổi càng gấp, cậu bèn nhảy xuống giếng. Con vật ngồi chắn trên miệng giếng. Cậu ngửa lên nhìn thì thấy nó biến thành một con vượn.
Hồi lâu người nhà đến thì con vượn đã biến mất. Họ thấy bên giếng có dấu chân giẫm đạp chạy nhảy, lấy làm lạ, nhìn xuống giếng thì thấy con trai họ Vi ở dưới đó. Họ thả dây kéo lên, cậu mê man không nói được, ba ngày sau mới nói được, hơn một tháng thì chết. (Trích sách Quảng Dị Ký.)
Vương Trưởng sử
Ở phường Sùng Nhượng, Đông Đô (tức Lạc Dương), có ngôi nhà của họ Lý. Người trong phường đồn rằng nhà ấy dựng trên đất không lành, quyết không thể ở được. Sau khi ông Lý mất, cả nhà dời về ở biệt thự tại Lục Hồn, từ đó cổng nhà khóa kín đã mấy năm. Trong niên hiệu Khai Nguyên (niên hiệu của vua Đường Huyền Tông), có một vị trưởng sử (chức quan phụ tá cho quan đứng đầu một châu) họ Vương, tên đã thất truyền. Ông từng làm quan trong sạch, hiển đạt, nhưng vì say rượu làm càn mà đắc tội với kẻ quyền quý, bị giáng xuống làm trưởng sử ở vùng Ngô Việt. Về sau ông lui về ở Lạc Dương, cầm cố lấy ngôi nhà họ Lý để cả nhà ở.
Trưởng sử vốn tính cứng cỏi, nghe nói nhà ấy mang tiếng không lành thì bảo: "Mệnh ta do trời, không do nhà." Rồi dọn vào ở. Ông thường ở một mình dưới mái hiên phía tây của nhà chính. Một đêm, ông nghe tiếng hú thảm thiết, rất trong và rõ, như tiếng gió. Ông dậy nhìn ra thì thấy một người mặc áo đen đứng trên bàn. Trưởng sử nghiêm giọng quát, người ấy liền giơ một chân đá vào vai ông. Ông sợ hãi lùi lại, người ấy cũng bỏ đi. Từ đó trưởng sử bị lở loét, bệnh khá nặng, hơn mười ngày sau mới đỡ đôi chút.
Nửa đêm ông lại nghe tiếng hú thảm thiết. Đầy tớ đi tìm thì thấy người áo đen trên cây giữa sân. Trưởng sử có người em bắn cung giỏi, bèn sai bắn. Một phát trúng ngay, kẻ ấy gào thét, nhảy lên mái ngói dãy hành lang phía tây mà chạy mất. Hôm sau lần theo dấu vết thì không thấy gì. Mùa thu năm ấy, trưởng sử gọi thợ đến sửa lại chuồng ngựa, khi dỡ gian nhà hai lớp mái thì thấy một con vượn chết, có mũi tên xuyên qua sườn. Xem mũi tên thì quả là tên của em trai trưởng sử. Lúc ấy mới hiểu ra người áo đen chính là con vượn. (Trích sách Tuyên Thất Chí.)
Thái Bình Quảng Ký, quyển 444.
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video