Thiên 45 — Quyển 45

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn thời Tống, gom chép các truyện kỳ lạ), quyển 45

 Thần tiên, phần 45

 Giả Đam; Đinh Ước; Cù đạo sĩ

 Vương Khanh; Người ở Hành Sơn; Mai Chân quân

 Giả Đam

 Thời Đường, tướng quốc (tể tướng, quan đứng đầu triều đình) Giả Đam lúc làm tiết độ sứ (chức quan nắm cả quân đội lẫn việc cai trị một vùng gồm nhiều châu) Hoạt Châu, từng sai may một bộ áo da hươu. Áo may xong, ông chọn một viên quan coi việc canh phòng, nhanh nhẹn khỏe mạnh, đưa cho một bức thư đã niêm phong và dặn: "Ngươi đến trong núi kia, cứ chỗ nào gai góc rậm sâu thì đi vào, tìm Trương tôn sư (cách gọi kính trọng một vị đạo sĩ bậc thầy) mà đưa thư này. Xa hay gần tùy ngươi."

 Người được sai nhận lệnh, mang lương ăn lên đường, trong lòng rất hoang mang. Vào núi đi chừng hơn trăm dặm, gai góc sâu hiểm thế nào cũng đã trải qua đủ cả. Đến một ngọn núi, ở lưng chừng có vách đá dựng cao vút, thấy hai đạo sĩ đang đánh cờ. Người ấy liền lạy chào. Đạo sĩ nói: "Giả tướng công (cách gọi tôn kính bậc đại quan) sai đến đấy à." Mở thư ra đọc, cười lớn, rồi viết thư trả lời. Một người dặn: "Nhắn với tướng công sớm quay về đi, cớ sao lại tham đắm giàu sang như thế." Người được sai mang thư trở về. Giả công rất mừng, thưởng hậu cho y; y cũng không hiểu là vì cớ gì.

 Giả công lại từng sai một người lính khỏe xuống một cái giếng cạn lấy văn thư, quả nhiên lấy được mấy cuộn, đều là sách của Đạo giáo. Ông bèn sai hơn mười người chép lại. Vừa chép xong thì có một đạo sĩ xông vào, gọi thẳng tên họ Giả công mà mắng: "Sao dám trộm sách!" Giả công nhún nhường tạ lỗi. Đạo sĩ lấy sách lại mang đi.

 Ở Trịnh Châu, phía đông đầm Bộc Xạ có một ngôi phù đồ (tháp thờ Phật). Giả công sai người mang điệp (công văn) gửi cho châu ấy, bảo vào trong tháp bắt một con quạ trắng. Người ta bèn vây bắt, quả nhiên bắt được, bỏ lồng gửi đến; cũng không ai biết vì sao. Những chuyện cho thấy Giả công là trích tiên (vị tiên bị đày xuống làm người ở trần gian) rất nhiều, ba chuyện này là rõ ràng nhất. (Trích sách Dật sử)

 Đinh Ước

 Thời Đường, khoảng niên hiệu Đại Lịch (766–779), có Vi Hành Thức làm thái phỏng sứ (chức quan được sai đi xem xét quan lại và tình hình dân chúng một vùng) ở Tây Châu. Ông có người cháu tên là Tử Uy, tuổi vừa nhược quán (khoảng hai mươi tuổi, tuổi con trai làm lễ đội mũ trưởng thành), thông minh, ôn hòa, biết tự kiềm chế, say mê đọc sách của Đạo giáo, mê đắm thuật tu luyện thành tiên.

 Có một người lính bộ tên là Đinh Ước làm việc sai vặt dưới quyền, lo toan công việc cẩn thận siêng năng, chưa từng lười nhác chút nào. Tử Uy riêng rất mến anh ta. Một hôm, Đinh Ước lời lẽ buồn thảm, nói muốn đi nơi khác. Tử Uy giận nói: "Tên ngươi đã ghi trong sổ quân, sao được tự tiện?" Đinh nói: "Ý đi của tôi đã quyết, không thể giữ được. Nhưng tôi hầu hạ cậu đến nay đã hai năm, chưa thể quên tình, muốn có chút gì báo đáp. Tôi không phải kẻ tầm thường chỉ biết kiếm miếng ăn, chẳng qua còn vướng víu ở cõi đời mà thôi. Tôi có một viên thuốc, xin tặng cậu làm quà chia tay. Thuốc này không giúp sống mãi được, nhưng trong hạn tuổi trời cho thì cậu sẽ không mắc bệnh tật gì." Nói rồi cởi dải áo, lấy trong đó ra một viên thuốc to như hạt kê dâng Tử Uy.

 Anh ta lại nói: "Lòng hướng đạo của cậu sâu dày, dù ở nơi khuất không ai thấy cũng không làm điều sai trái, rốt cuộc sẽ bỏ đời tục mà đi tu, nhưng còn cách hai trần." Tử Uy hỏi: "Hai trần là gì?" Đáp: "Nhà Nho gọi là thế, nhà Phật gọi là kiếp, nhà Đạo gọi là trần (đều là chỉ một khoảng thời gian dài của cõi đời). Cậu hãy giữ vững lòng này, cũng sẽ được sống lâu. Năm mươi năm nữa, chúng ta sẽ gặp nhau ở gần kinh đô, lúc ấy cậu chớ ngạc nhiên." Nói xong liền đi ra. Tử Uy sửng sốt, vội sai người đuổi theo thì đã không kịp. Viên chủ tướng làm tờ trình rằng anh ta bỏ trốn, xin xóa tên khỏi sổ lính.

 Từ đó, Tử Uy lúc đi lúc ngồi đều nhớ nghĩ, để tâm dò tìm, nhưng rốt cuộc mất hẳn dấu vết. Về sau Tử Uy đỗ khoa Minh kinh (khoa thi về thông hiểu kinh sách Nho giáo), được bổ làm quan đứng đầu mấy huyện. Đến tuổi tòng tâm (bảy mươi tuổi, theo lời Khổng Tử: "bảy mươi tuổi làm theo lòng mình mà không vượt khuôn phép"), râu tóc đã bạc trắng như lông hạc; lúc ấy là năm Nguyên Hòa thứ mười ba (818).

 Khi sắp về kinh đô, tối nghỉ ở quán trọ dưới núi Ly Sơn, ông nghe ngoài đường lớn rất ồn ào, hỏi duyên do thì người ta đáp: "Lưu Ngộ bắt các tướng tá dưới quyền tên giặc phản nghịch Lý Sư Đạo, giải về triều đình." Tử Uy đi bộ ra xem, thấy quân lính cầm binh khí canh giữ nghiêm ngặt, những người bị cùm xích nối nhau dài dằng dặc, trong đó có một người chính là Đinh Ước. Anh ta bị trói quặt hai tay sau lưng, bị lùa thẳng về hướng tây, răng tóc vẫn khỏe mạnh không khác ngày xưa. Tử Uy hết sức lạ lùng.

 Giữa trăm nghìn người, đang lúc kinh ngạc nhận ra thì Đinh đã thấy ông, mỉm cười nói vọng lại: "Còn nhớ lần chia tay ở Lâm Cùng không? Chớp mắt đã năm mươi năm rồi. May nay được gặp lại, xin tiễn tôi đến trạm phía trước." Chốc lát đến trạm Tư Thủy, tù nhân bị xích rải rác trong dãy nhà hành lang, có khoét một cái lỗ để đưa đồ ăn vào. Tử Uy nhìn trộm vào, bỗng thấy Đinh tháo cùm xích ra để đó, lấy chiếu phủ lên, rồi nhảy từ lỗ ra ngoài, cùng Tử Uy nắm tay lên quán rượu, kể nỗi nhớ nhung bao năm xa cách, lại than Tử Uy đã già yếu.

 Tử Uy nói: "Tiên huynh đã có tài sáng suốt biết trước, nay triều đình thánh minh đang làm chủ khắp thiên hạ, cớ sao lại theo kẻ bề tôi phản nghịch?" Đinh đáp: "Điều này tôi đã nói từ lâu rồi, trốn sao được. Lúc từ biệt ở đất Thục, chẳng phải tôi đã nói sẽ gặp nhau gần kinh đô, xin chớ ngạc nhiên nhiều đó sao?" Tử Uy lại hỏi: "Rốt cuộc có phải chịu hình không?" Đáp: "Trong Đạo có thi giải (để lại xác như người chết mà thật ra đã thoát đi thành tiên), binh giải (thành tiên nhờ chết vì binh đao), thủy giải (thành tiên nhờ chết dưới nước), hỏa giải (thành tiên nhờ chết trong lửa); người theo những cách ấy thật nhiều. Kê Khang, Quách Phác (danh sĩ đời Tấn, đều bị giết) đều chịu chết thảm. Tôi cũng nhân dịp này mà lột bỏ xác thân như ve lột xác thôi, khác với Hàn Tín, Bành Việt (công thần đầu nhà Hán bị giết) cùng mục nát với đất bẩn. Nếu tôi muốn tránh thì từ đây mà trốn đi, ai đuổi kịp?"

 Hỏi điều khác thì anh ta không đáp, chỉ nói cần một cây bút. Tử Uy lục túi sách lấy bút đưa cho, Đinh cũng ngượng ngùng nhận lấy (?). Tử Uy hỏi: "Sáng mai ta sẽ đến pháp trường (nơi hành hình) xem, chẳng lẽ anh lột xác ở đó sao?" Đinh nói: "Chưa đâu. Tối nay sẽ mưa lớn, không thể hành hình. Hai ngày sau mưa tạnh thì nước nhà có việc nhỏ. Đến ngày mười chín mới tới hạn trời định. Lúc ấy mong ông đến một chuyến để từ biệt." Nói xong trở về nhà trạm, lại chui lỗ vào, đeo gông mà ngồi.

 Tử Uy quay về Ôn Tuyền thì trời đã xế chiều. Gió bụi bỗng nổi lên, nửa đêm quả nhiên mưa lớn. Đến sáng, bùn ngập tới ống chân, vua xuống chiếu đổi ngày hành hình. Mưa dầm vừa tạnh thì có một vị công chúa mất ở dinh ngoài, vua lại ba ngày không ra coi chầu. Quả nhiên đến ngày mười chín, làm lễ dâng tù ở tông miếu xong (?) mới bắt đầu thi hành tử hình.

 Hôm ấy, Tử Uy cho đầy tớ ăn no, cho ngựa ăn đẫy, sáng sớm đến chỗ rào gai quanh pháp trường chờ. Giữa trưa mới truyền lệnh. Người đến xem không dưới hàng ức triệu, đông vô kể, đứng đối mặt nói cũng không nghe rõ, cách nhau một bước là lạc nhau. Tù nhân vừa giải đến, Đinh đã nhận ra Tử Uy, nhìn từ xa cười gật đầu ba bốn lần. Đến lúc vung đao, chỉ riêng Tử Uy thấy lưỡi gươm sáng như sương chém đứt cây bút. Trong nháy mắt, Đinh nhảy ra, giữa đám đông rón rén bước đi, rồi lại lên quán rượu, nói năng như hồi ở đất Thục, cởi áo đổi lấy rượu, cùng Tử Uy đối ẩm, nói: "Từ đây tôi đi ngao du thôi. Ông hãy gắng thờ Đạo, còn cách hai trần nữa, tôi sẽ kính chờ ông ở nhà đá trên núi Côn Lôn (núi thần thoại, nơi tiên ở)." Nói xong bước xuống quán rượu, thong thả đi về phía tây, được mấy bước thì biến mất. (Trích sách Quảng dị ký)

 Cù đạo sĩ

 Hoàng tôn sư tu đạo ở núi Mao Sơn, pháp lục (sổ ghi các phép thuật, bùa chú đạo sĩ được truyền thụ, cho biết bậc phép thuật của người ấy) rất cao, linh nghiệm không chỉ một lần. Đệ tử là Cù đạo sĩ, tuổi trẻ, không mấy chuyên cần, nhiều lần bị thầy Hoàng đánh. Phía đông căn nhà cỏ có một cái động nhỏ cao tám thước, cỏ hoang dây leo che kín, có vẻ như chỗ rắn rết ẩn nấp. Một hôm, Cù lại lười nhác, bị thầy đánh, lùi lại tránh roi rồi chui vào động ấy. Hoàng công kinh lạ, sai người phát cỏ tìm kiếm mà không thấy gì cả.

 Khoảng một bữa ăn sau, Cù mới ra, tay cầm một quân cờ, nói: "Vừa rồi con xem người đời Tần đánh cờ, họ giữ con lại ăn, lại tặng con cái này, đây là quân cờ của người Tần." Hoàng công lúc ấy mới thấy lạ, nhưng vẫn ngờ là bị loài cáo mê hoặc, nên cũng không tin lắm.

 Mao Sơn xưa nay vẫn được truyền là phủ của tiên, người học đạo ở đó có đến hàng trăm hàng nghìn, đều tôn Hoàng công làm thầy, ai cũng cho rằng với đạo đức và phẩm bậc tu hành của ông, chẳng bao lâu sẽ được thăng thiên. Mỗi khi đến ngày lành, không ai là không ngóng trông mây lành hạc tiên.

 Năm sau, đêm rằm tháng tám, trời quang trong, trăng sáng như ban ngày. Nửa đêm mây mù nổi lớn, mây năm sắc tụ quanh cửa sổ, nhạc tiên vang đầy sân, lại có tiếng hát bộ hư (khúc ca tụng của đạo sĩ, mô phỏng tiếng tiên đi trên khoảng không). Các đệ tử đều cho rằng kỳ Hoàng công lên tiên đã đến, vội bày hương đèn. Hoàng công tắm gội, mặc lễ phục chờ bạn tiên.

 Gần sáng, mây khói dần tan, mọi người thấy Cù cưỡi mây năm sắc từ phương đông hiện ra, ở ngay trong sân; nhạc thiêng cùng chim loan, chim hạc tràn khắp không trung. Từ trong mây, Cù lạy hai lạy, nói với Hoàng công: "Tôn sư rồi cũng sẽ lên đây, xin hãy gắng tu luyện thêm, cũng không lâu nữa đâu." Lại từ biệt các bạn đồng môn, rồi cưỡi gió mà đi, xa dần không thấy nữa, chỉ còn nghe tiếng nhạc vọng lại. Các bô lão ở Kim Lăng vẫn thường kể lại chuyện này. (Trích sách Dật sử)

 Vương Khanh

 Thời Đường, khoảng niên hiệu Trinh Nguyên (785–805), ở đất Dĩnh có người bán rượu tên là Vương Khanh, quán ở gần vòng thành ngoài phía nam. Cứ đến ngày lễ tết, thường có một đạo sĩ ghé quán, uống xong thì ra khỏi thành mà đi. Như vậy đã mấy năm. Sau đó, nhân lúc đạo sĩ lại đến, Khanh bèn sửa soạn hành trang, lén đi theo. Đi được mấy dặm, đạo sĩ ngoảnh lại trông thấy, rất kinh ngạc, hỏi: "Ngươi đến làm gì?" Khanh liền lạy, xin thần nhân cho làm đầy tớ. Đạo sĩ một mực từ chối, Khanh vẫn một mực đi theo.

 Mỗi khi qua khe suối, có chỗ cao rộng hơn một trượng (khoảng ba mét), đạo sĩ nhẹ nhàng nhảy vọt qua, Khanh nhẹ nhàng bước theo cũng qua được. Đi mấy chục dặm thì gặp một vách núi cao hơn trăm trượng, đạo sĩ tung mình bay lên, Khanh không leo được, bèn van xin, vái lạy. Đạo sĩ từ trên nói xuống: "Ngươi khổ gì mà cứ theo ta? Mau về đi, không thì sẽ phải chịu khốn đốn." Khanh nói: "Những chỗ hiểm trở vừa qua đều nhờ tôn sư cả. Nay quay về không có đường, chắc chết mất. Xin cứu tôi." Đạo sĩ thả tay xuống dưới vách, bảo Khanh giơ tay lên, nhắm mắt lại, rồi nhún mình vụt bay, chớp mắt đã lên đến trên vách.

 Trên ấy đất bằng phẳng rộng rãi, cảnh mây khói không giống cõi người. Lại theo đi hơn mười dặm thì đến nhà đạo sĩ, cổng sân ngay ngắn nghiêm trang. Đạo sĩ cho Khanh dừng trong bãi cỏ bên ngoài nhà, dặn: "Ngươi tạm ở đây, ta sẽ mang cơm cho ngươi, chờ dịp cho ngươi được gặp thiên sư (bậc thầy đứng đầu trong Đạo giáo)." Khanh nấp trong cỏ. Ba ngày liền, đạo sĩ lần nào mang cơm cũng đủ no.

 Một hôm, bỗng thấy thiên sư chống gậy ra cửa, có bốn năm đạo sĩ theo hầu. Thiên sư dáng người khôi ngô, mày thưa mắt sáng. Đạo sĩ lén vẫy Khanh, bảo ra bên đường lạy chào. Thiên sư kinh ngạc hỏi: "Ngươi do đâu mà đến được đây?" Khanh bèn kể lại. Các đạo sĩ nói: "Người này cẩn thận thật thà, có lẽ dùng sai bảo được, có thể tạm cho giữ bếp." Thiên sư bằng lòng cho tạm ở lại.

 Họ bèn đưa Khanh vào trong viện, xuống nhà bếp, thấy một cái lò lớn, bên dưới đốt lửa, bên trên đặt một cái ống sắt, nắp đậy mấy lớp. Đạo sĩ bảo Khanh giữ lò, chuyên tâm trông coi, không được tự tiện mở ra xem mà làm mất. Bốn đạo sĩ còn lại, người thì múc nước, người hái thuốc, người hấp phơi, người nấu nướng để dâng thiên sư. Ban đêm cũng cho Khanh ngủ dưới bếp để giữ lửa. Qua sáu bảy ngày, không thấy ai đến xem vật trong nồi.

 Rồi một hôm, Khanh vô cớ lén mở ra nhìn thuốc, bỗng thấy một con thỏ trắng từ trong ống sắt chạy vụt ra, có tiếng kêu vút. Đạo sĩ kêu: "Thuốc mất rồi!" rồi tranh nhau chạy đến xem, ai nấy sợ hãi tái mặt. Chốc lát, thiên sư nổi giận, nói: "Sao tự dưng dẫn người tục đến làm mất thuốc?" Liền gọi vị đạo sĩ trước kia đến trách mắng, định đánh roi. Đạo sĩ dập đầu xin đi bắt lại.

 Mấy đạo sĩ ra sân đốt hương, bước Vũ bộ (lối bước đi đặc biệt khi làm phép, tương truyền do vua Vũ đặt ra), hai đạo sĩ biến thành hạc trắng bay vút lên trời. Khoảng một bữa ăn sau, họ đã bắt được thỏ trắng đem về, bỏ vào nồi, trát kín lại mà luyện. Thiên sư ra lệnh mau đuổi người tục về. Đạo sĩ bèn dẫn Khanh ra, nói: "Ngươi suýt làm hại ta. Lòng ngươi chưa vững, hãy tạm về đi." Rồi dẫn đưa đến dưới vách núi cao, nắm tay từ biệt, nói: "Hai mươi năm sau, ta sẽ gặp lại ngươi ở chợ Phần Châu."

 Khanh lại tìm đường về, mấy ngày mới đến thành thì đã qua một năm rồi. Khanh bèn làm đạo sĩ. Hơn mười năm sau, Khanh đi chơi Thái Nguyên, rốt cuộc không biết có gặp lại hay không. (Trích sách Nguyên hóa ký)

 Người ở Hành Sơn

 Người ở Hành Sơn không rõ tên họ, nhiều lần nhân đi bán thuốc mà qua lại chùa Nhạc, xin ngủ nhờ, có khi bốn năm ngày không ăn gì. Các sư lấy làm lạ. Về sau ông ta lại đi bán thuốc đến chỗ các sư, chúng tăng thấy ông không ăn, biết là người khác thường, bèn kính trọng tiếp đãi rất hậu.

 Gặp lúc có một nhạc công đưa con gái đến chùa. Cô gái có nhan sắc, nhiều người muốn cưới, nhưng cha mẹ đòi năm trăm nghìn tiền sính lễ, ai nấy đều lui. Người kia nghe nói cô gái muốn gả chồng, liền mời sư cùng đi xem, ưng ý muốn cưới, bèn đem hai thỏi vàng, nặng đúng hai trăm lạng, nói với cha cô: "Số vàng này đáng giá bảy trăm quan (mỗi quan là một nghìn đồng tiền), nay cũng chẳng tính toán làm gì." Giao vàng xong, ông ta đưa cô gái đi.

 Bấy giờ người nhạc công đang phải làm việc quan, vội vàng; lúc chia tay, người kia chỉ chỗ mình ở, nói: "Cách đây hơn bốn mươi dặm, cứ đến núi thì sẽ biết." Cha mẹ cô gái làm xong việc, nhớ con, bèn đi thăm, thấy một tòa nhà cổng son cao đẹp. Gõ cửa thì người kia cùng con gái ra đón. Lúc mới đến, ăn một bữa liền không thấy đói nữa; lưu lại năm sáu ngày cũng không nghĩ đến chuyện ăn.

 Khi cha mẹ sắp về, người kia lấy hộp năm màu đựng năm thỏi vàng tặng, nói với cha mẹ vợ: "Chốn này sâu thẳm, không phải nơi người đời ở, từ nay không cần phải tìm đến nữa." Về sau cha mẹ lại đến, chỉ thấy cỏ núi um tùm, không còn nhà cửa người ở, mới biết đó là hang động của thần tiên. (Trích sách Quảng dị ký)

 Mai Chân quân

 Thôi Cảnh Đường, người Nhữ Âm, nhà rất giàu. Từng có một đạo sĩ tự xưng họ Mai đến thăm. Thôi đãi làm khách mấy tháng. Cảnh Đường mua được một bộ yên ngựa bằng ngọc, định mang đến Thọ Xuân dâng tiết độ sứ Cao Thẩm Tư, bèn nói với Mai: "Tiên sinh cứ ở lại đây, tôi đi Thọ Xuân, chừng mười ngày đến một tháng thì về. Tôi sẽ sai con cháu hầu hạ, ngài không phải lo gì."

 Mai nói: "Ta vốn là người Thọ Xuân, đến đây thăm một người quen, cũng sắp về rồi. Ông cứ đi trước đi. Ở đây lâu ngày, ta muốn có chút gì báo đáp. Nhà ông có thủy ngân không?" Đáp: "Có." Liền đưa cho mười lạng. Mai bỏ vào vạc, luyện thủy ngân, chỉ một lát đã thành bạc trắng, đưa cho Cảnh Đường, nói: "Lấy cái này làm lộ phí. Ông đến Thọ Xuân thì cứ ra phía đông thành tìm nhà ta." Rồi chia đường với Cảnh Đường mà đi.

 Cảnh Đường đến Thọ Xuân, liền ra phía đông thành tìm nhà họ Mai, mấy ngày không thấy. Dân làng đều nói: "Ở đây không có nhà nào họ Mai, cũng không có ai làm đạo sĩ. Chỉ có trong miếu Nhạc ở Hoài Nam có tượng Mai Chân quân (danh hiệu tôn xưng một vị tiên đã đắc đạo), chẳng phải là vị ấy sao?" Theo lời đến tìm, quả đúng là Mai Chân quân. Từ đó về sau không còn gặp lại nữa. (Trích sách Kê thần lục)

 Thái Bình quảng ký, quyển 45

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách đồ sộ do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn, gom các sách quan trọng của Trung Hoa)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video