Thái Bình quảng ký (bộ sách sưu tập truyện lạ, soạn thời niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc nhà Tống), quyển 451. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Loại "Hồ" (truyện về cáo), phần 5.
Phùng Giới; Hạ Lan Tiến Minh; Thôi Xương
Trưởng Tôn Giáp; Ông lão họ Vương; Lưu Chúng Ái
Vương Ảm; (Viên) Gia Tộ; Lý Lâm Phủ
Tôn Tăng Sinh; Vương Tuyền; Lý Nộn (?)
Lý Quỹ; Tống Phổ; Nhà sư Yến Thông
Phùng Giới
Đời Đường, Phùng Giới mắc bệnh bị cáo yêu mê hoặc. Sau đó cha anh tìm được một thuật sĩ (người làm phép thuật, trừ tà, chữa bệnh bằng bùa chú) đến chữa bệnh cho Giới. Con yêu bỗng khóc lóc nói với Giới: "Vốn mong cùng chàng sống đến trọn đời, nay bị thầy pháp ép bức, không thể ở lại được nữa." Nó chảy nước mắt suốt cả ngày, rồi mới tặng Giới một bộ áo, dặn: "Chàng hãy khéo giữ gìn, coi như vật để nhớ nhau lâu dài." Lúc mới nhận, Giới sợ người nhà trông thấy nên cuộn hết vào trong sách. Khỏi bệnh, anh vào kinh đi thi, chưa có dịp mở ra xem. Sau khi thi đỗ trở về mới mở ra, thì ra chỉ là giấy. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Hạ Lan Tiến Minh
Đời Đường, Hạ Lan Tiến Minh bị một con cáo lấy làm chồng. Mỗi khi đến dịp lễ tết, cô dâu cáo thường đến nhà ông ở kinh thành để hỏi thăm sức khỏe, kèm theo quà mừng và thư từ hỏi han. Trong nhà có người từng thấy cô, dung mạo rất đẹp. Đến ngày mồng năm tháng năm (Tết Đoan ngọ), từ Tiến Minh trở xuống cho đến đầy tớ đều được cô tặng dây "tục mệnh" (dây ngũ sắc buộc vào tay dịp Đoan ngọ để cầu sống lâu, tránh tà). Người nhà cho là điềm chẳng lành, đem đốt phần lớn những thứ ấy. Cáo khóc lóc nói: "Đây đều là đồ thật, cớ sao lại đốt đi?" Từ đó về sau, những thứ nhận được, người nhà bèn đem ra dùng. Sau có người trong nhà xin cô một chiếc gương lưng sơn khảm hoa vàng (?). Con cáo bèn lẻn vào nhà người khác trộm gương, đeo vào cổ, men theo tường mà đi, bị chủ nhà ấy đánh chết. Từ đó chuyện quái lạ dứt hẳn. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Thôi Xương
Đời Đường, Thôi Xương đọc sách ở trang trại tại Đông Kinh (tức Lạc Dương). Có một đứa bé nhan sắc khác thường đến đứng trong sân. Lâu dần nó bước lên thềm, ngồi ở đầu giường của Xương. Xương không ngó ngàng tới, nó bèn lấy tay cuộn sách của Xương lại. Xương thong thả hỏi: "Ngươi là người thế nào, đến đây muốn gì?" Đứa bé đáp: "Cháu vốn thích đọc sách, chỉ vì mến sự học của ông mà thôi." Xương không đuổi nó đi, thường hỏi nó về nghĩa lý văn chương, nó đáp rất có lý. Qua mấy tháng, một buổi chiều tối, nó bỗng dìu một ông già say rượu đến chỗ Xương. Đứa bé tạm ra ngoài, ông già say nôn ra những thứ như móng tay, tóc người. Xương rất ghê tởm. Xương vốn có sẵn một thanh kiếm sắc, liền chém đứt đầu ông già, xác hóa thành một con cáo già. Lát sau đứa bé quay lại, giận dữ nói: "Ông cớ gì vô lễ giết bậc gia trưởng nhà tôi? Tôi há không giết được ông sao? Chỉ vì nghĩ đến ơn cũ mà thôi." Nó chửi lớn rồi ra khỏi cửa, từ đó không đến nữa. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Trưởng Tôn Giáp
Đời Đường, Trưởng Tôn Giáp làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) huyện Trung Bộ thuộc Phường Châu. Cả nhà ông hết lòng tin Phật. Một hôm, đang lúc làm lễ chay (bữa cơm chay cúng dường), cả nhà thấy Bồ Tát Văn Thù (vị Bồ Tát tượng trưng cho trí tuệ trong đạo Phật; Bồ Tát là bậc đã giác ngộ, nguyện ở lại cứu độ chúng sinh) cưỡi mây năm sắc từ phía mặt trời bay xuống, chốc lát đến mép hiên nơi làm lễ, đứng yên không động. Cả nhà lễ bái kính cẩn hết mực, hồi lâu Bồ Tát mới xuống. Trước sau nhà ấy cúng dường mấy chục ngày. Chỉ có người con trai trong lòng ngờ vực, bèn vào kinh mời một đạo sĩ (người tu theo Đạo giáo, biết phép thuật) về lập phép cấm (phép trấn yểm, khống chế yêu tà), rồi đánh chết được một con cáo. Nhà huyện lệnh trả công đạo sĩ một con ngựa và năm mươi nghìn tiền. Mấy chục ngày sau, lại có một vị Bồ Tát cưỡi mây đến, người nhà vẫn kính lễ như trước. Người con lại mời đạo sĩ làm phép cấm, đọc thần chú như lần trước. Làm hết hơn mười ngày, Bồ Tát hỏi đạo sĩ: "Pháp thuật của ngươi còn gì nữa không?" Đạo sĩ đáp: "Đã dùng hết rồi." Bồ Tát nói: "Vậy phải cho ngươi một trận đòn." Rồi hỏi đạo sĩ: "Ngươi đọc kinh sách Đạo giáo, có biết Hồ Cương Tử không?" Đáp: "Biết." Bồ Tát nói: "Hồ Cương Tử chính là ta đây. Ta đắc đạo thành tiên đến nay đã ba vạn năm. Ngươi làm đạo sĩ thì phải tu cho trong sạch, cớ gì lại sát sinh? Vả lại con cháu ta bị ngươi giết, lẽ nào còn để ngươi sống?" Liền đánh đạo sĩ một trăm gậy. Đánh xong, quay sang bảo huyện lệnh: "Con cháu ta vô lễ, đến nỗi làm phiền quấy nhiễu nhà ông, thật hổ thẹn không biết nói sao. Ta sẽ khiến nhà ông mãi mãi không gặp tai họa bất ngờ, coi như để đền đáp." Rồi ngoảnh lại bảo đạo sĩ: "Hãy trả ngay ngựa và tiền cho người ta." Nói xong bay đi mất. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Ông lão họ Vương
Đời Đường, bên mộ Tống vương ở quận Tuy Dương có một con cáo già. Cứ đến ngày nha (ngày quan lớn ngồi công đường cho thuộc hạ vào chầu), chó trong vùng đều kéo đến chầu nó: cáo ngồi trên, chó xếp hàng phía dưới. Ở Đông Đô (Lạc Dương) có ông lão họ Vương nuôi một con chó cắn được yêu quái, trước sau đã giết rất nhiều yêu. Người đất Tống rủ nhau góp tiền thuê con chó ấy đến cắn cáo. Ông lão Vương dắt chó đến, con chó lại đi thẳng tới đứng dưới bầy chó kia, nằm phục không nhúc nhích, khiến người đất Tống vô cùng thất vọng. Ngày nay, người đời thấy ai làm việc không xong thì đùa rằng: "Đi thuê chó bắt cáo đồng Tuy Dương." (Trích từ "Quảng dị ký".)
Lưu Chúng Ái
Đời Đường, Lưu Toàn Bạch kể: Con trai bà vú nuôi của ông tên là Chúng Ái, hồi nhỏ thích ban đêm mang lưới chặn ngang đường để bắt lợn rừng, cáo, chồn. Trang trại của Toàn Bạch ở dưới chân núi Kỳ. Một đêm, Chúng Ái giăng lưới ở phía tây trang trại mấy dặm, rồi nằm nấp cạnh lưới chờ thú đến. Trong bóng tối nghe có tiếng con vật đi, dòm ra thấy một con vật nằm rạp xuống đất nhìn lưới, rồi đứng dậy hóa thành một người đàn bà mặc váy đỏ, đi vòng tránh lưới, đến cạnh xe trước mặt Ái, bỗng chộp một con chuột (?) mà ăn. Ái liên tiếp quát, người đàn bà hốt hoảng chạy vào lưới, Ái bèn lấy gậy đánh chết. Nhưng xác vẫn giữ hình người, không biến đổi. Ái lại đâm ra ngờ sợ, e đó là người thật, bèn dìm cả lưới lẫn xác xuống ao ngâm gai. Đêm ấy về bàn với cha mẹ; đến sáng cả nhà định lén bỏ trốn. Ái thầm nghĩ: "Làm gì có người đàn bà nào ăn chuột sống, đây ắt là cáo." Anh lại ra ao gai xem, thấy người đàn bà đã sống lại, bèn lấy búa lớn chém từ phía sau lưng, nó liền hiện thành một con cáo già. Ái rất mừng, đem về. Trong thôn có một ông sư già thấy cáo chưa chết, khuyên nên nuôi nó, nói: "Trong miệng cáo có mị châu (viên ngọc có phép làm người khác say mê mình), nếu lấy được thì sẽ được chồng yêu." Bèn lấy dây trói bốn chân cáo, lại úp một cái lồng sưởi lên trên. Nuôi mấy ngày, cáo đã ăn được. Ông sư lấy một cái vò nhỏ miệng hẹp chôn xuống đất cho miệng vò ngang mặt đất, rồi đặt hai miếng thịt lợn nướng vào trong vò. Cáo thèm thịt nướng mà không lấy được, chỉ biết kề miệng vào miệng vò. Thịt nguội thì lại bỏ xuống hai miếng khác. Cáo chảy nước dãi bọt mép, lâu dần dãi đầy ngập cả thịt lẫn vò, cáo bèn nhả ngọc ra rồi chết. Viên ngọc hình như quân cờ, tròn trịa, sáng sạch. Ái thường đeo nó, và (người đeo) được chồng hết sức quý trọng (?). (Trích từ "Quảng dị ký".)
Vương Ảm
Vương Ảm lấy vợ họ Thôi. Vào thời Thiên Bảo đời Đường, cha vợ là Thôi Sĩ Đồng làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Miện Châu. Ảm theo đến Giang Hạ thì bị cáo mê hoặc, không muốn qua sông, phát điên kêu la, luôn muốn lao xuống nước. Người nhà vợ hoảng sợ, trói Ảm vào giường. Thuyền đi đến giữa sông, Ảm bỗng vui vẻ cười; đến bờ thì mừng rỡ nói: "Vốn tưởng các cô không theo qua sông, nay các cô đã ở trên thành châu rồi, còn lo gì nữa!" Sĩ Đồng nhận chức xong liền tìm thuật sĩ. Người hầu bẩm rằng trong châu có người bắn được cáo. Sĩ Đồng mời người ấy đến, cho vào trong nhà chính, bày đủ giường chiếu, đặt Ảm ở góc tây bắc căn nhà, mấy chục người nhà cầm canh thay phiên canh giữ. Người bắn cáo thì đặt riêng một chiếc giường bên ngoài nhà chính, cầm cung tên chờ cáo đến. Đến đêm thứ ba, anh ta bỗng nói: "Mọi người ngủ có ngon giấc không? Vừa rồi tôi đã bắn trúng cáo, sáng mai sẽ đi tìm." Mọi người cho là nói nhảm, chưa ai tin. Đến sáng, thấy chỗ trúng tên có vết máu, mọi người lần theo vết máu, vào đến một cái hố lớn, dưới đám cỏ thấy một con cáo cái mang mũi tên, sắp chết. Vợ Ảm đốt con cáo thành tro, cho Ảm uống hết. Từ đó Ảm khỏi bệnh.
Về sau Ảm làm huyện thừa (quan phó, giúp việc huyện lệnh) huyện Nguyên Vũ. Một hôm đang ở công đường, bỗng thấy một con cáo già trong lốt đầy tớ đến lạy Ảm hai lạy, nói: "Tôi là vú nuôi của nhà chủ. Trước đây cô nương bị nhà họ Thôi giết oan, ông bà chủ thương nhớ chưa lúc nào thôi nhắc. Nay muốn đem cô con gái út gả cho Vương lang để nối lại tình thân, nên sai tôi đến thưa ý, đồng thời chọn ngày lành làm lễ cưới." Ảm rất sợ, xin từ chối và hứa đền đáp hậu hĩnh, của cải tính bằng vạn (?). Ông lo liệu, vội đem hơn mười tấm lụa là gấm vóc ra đốt ở ngã tư đường lớn. Con cáo già bèn nói với vợ Ảm: "Đàn ông đẹp trong thiên hạ nhiều không kể xiết, cần gì phải lấy lão già nhà họ Vương làm rể!" Nói xong thì biến mất. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Viên Gia Tộ
Đời Đường, Viên Gia Tộ làm thầy dạy của Ninh vương (?). Năm năm mươi tuổi, ông dự khoa thi chế cử (khoa thi đặc biệt do vua ra chiếu mở), được bổ làm huyện thừa huyện Viên. Nhà công của huyện thừa nơi ấy vốn hung, ai làm chức này cũng đều chết. Gia Tộ đến nhậm chức thì nhà ấy đã mấy đời quan không ai ở, nhà cửa đổ nát, gai góc mọc đầy. Gia Tộ phát quang gai góc, sửa lại tường vách, rồi ngồi làm việc ở công đường. Các bô lão và nha lại trong huyện đều sợ, khuyên ông dọn đi, ông không nghe. Rồi ban đêm yêu quái hiện ra quấy phá, Gia Tộ vẫn không động lòng, rình xem chúng chui vào chỗ nào. Hôm sau đào chỗ ấy lên, bắt được cáo, một con cáo già cùng mấy chục con cháu. Gia Tộ đem nấu hết. Đến lượt con cáo già, cáo bèn nói: "Thần thông của tôi thấu tới trời, biết trước điều lành điều dữ. Xin tha cho tôi, tôi có thể giúp ích cho người. Nay nhà này đã yên rồi, tha tôi thì có hại gì?" Gia Tộ đến gần nói chuyện với nó, nó kể tường tận các chức tước ông sẽ làm về sau, lại nói: "Xin được làm tai mắt cho ông, luôn ở bên cạnh." Ông bèn tha cho cáo. Về sau mọi việc của Gia Tộ đều đúng như lời cáo: hết nhiệm kỳ quả nhiên được thăng chức, mấy năm sau làm đến ngự sử (quan giám sát, có quyền vạch tội quan lại), lúc ấy cáo mới bỏ đi. (Trích từ "Kỷ văn".)
Lý Lâm Phủ
Đời Đường, Lý Lâm Phủ đang giữ chức tể tướng. Có lần ông tan buổi chầu về, ngồi ở hiên trước nhà chính, thấy một con cáo thân hình rất lớn như trâu ngựa, lông màu đen sẫm bóng loáng, từ trong nhà chạy ra sân, ngoảnh nhìn hai bên. Lâm Phủ sai lấy cung tên định bắn, chưa kịp thì nó đã biến mất. Từ đó trong mấy ngày, cứ ban ngày ông ngồi đấy là lại có một con cáo chạy ra. Năm ấy Lâm Phủ bị tịch thu gia sản. (Trích từ "Tuyên thất chí".)
Tôn Tăng Sinh
Đời Đường, đạo sĩ Tôn Tăng Sinh vốn làm nghề nuôi chim ưng. Sau có lần thả ưng, ông vào một cái hang, thấy mấy chục con cáo đang đọc sách, có một con cáo già ngồi ở giữa lần lượt giảng dạy. Tăng Sinh xông thẳng vào, cướp được sách đem về. Hôm sau có hơn mười người mang vàng lụa đến cửa xin chuộc lại, Tăng Sinh không chịu. Họ nói: "Ông có được sách này cũng không hiểu mà dùng được. Nếu ông chép một bản rồi trả lại, chúng tôi sẽ truyền khẩu quyết (lời bí truyền dạy bằng miệng) cho ông." Rốt cuộc Tăng Sinh được truyền phép ấy, trở thành thuật sĩ nổi tiếng một thời. Lúc đầu, cáo giao ước với Tăng Sinh không được truyền phép cho người khác, nếu trái lời thì ắt sẽ chết không phải số. Cuối thời Thiên Bảo, Tông Cố đến xin học, Tăng Sinh không truyền, rốt cuộc vẫn mắc tội mà chết (?). (Trích từ "Quảng dị ký".)
Vương Tuyền
Đời Đường, Vương Tuyền, thứ sử Tống Châu, lúc trẻ dung mạo rất đẹp, bị một con cáo cái mê hoặc. Trong nhà có người từng trông thấy nàng, dáng vẻ đoan trang xinh đẹp, đến cả đầy tớ đi ngang qua cũng phải nghiêm nét mặt tỏ lòng kính cẩn. Nàng tự xưng là con dâu mới, đối đáp đâu ra đấy, vì thế mọi người đều thích gặp nàng. Mỗi khi đến Tết Đoan ngọ và các ngày lễ tết, nàng đều có quà biếu gửi đến, nói: "Con dâu mới kính dâng dây tục mệnh lên cậu này, cô nọ." Mọi người cười nàng, nhưng quà nhận được rất nhiều. Về sau Tuyền làm quan to, cáo không đến nữa, có lẽ vì bổng lộc của ông nặng nên nó không còn quấy được. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Lý Nộn (?)
Lý Nộn làm úy (quan coi việc an ninh, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Đông Bình. Lúc mới được chức, ông từ Đông Kinh đi nhậm, ban đêm vào trọ ở một quán tại Cố Thành. Ở đó có một người quen cũ làm nghề bán bánh hồ (bánh nướng kiểu Tây Vực), vợ người ấy họ Trịnh, có nhan sắc. Lý nhìn mà ưng ý, bèn ở lại nhà ấy mấy ngày, rồi bỏ ra mười lăm nghìn tiền để xin lại người vợ của anh bán bánh. Đến Đông Bình, ông hết mực yêu chiều nàng. Nàng tính dịu dàng nết na, nhiều vẻ quyến rũ, phong nhã; việc kim chỉ thêu thùa không gì không thạo, riêng âm nhạc thì đặc biệt thấu được chỗ tinh diệu. Ở Đông Bình ba năm, nàng sinh được một con trai.
Sau đó Lý được cử áp tải tiền thuế vào kinh, cùng Trịnh thị lên đường. Đến Cố Thành, nàng hội họp với bà con làng xóm, ăn uống tiệc tùng hơn mười ngày. Lý giục lên đường mấy lần, Trịnh cứ nói ốm, không chịu dậy; Lý cũng thương mà chiều theo. Lại hơn mười ngày nữa, chẳng thể làm khác, việc công buộc phải đi. Đi đến cổng ngoài thành, nàng bỗng kêu đau bụng, xuống ngựa rồi chạy biến, nhanh như gió. Lý cùng mấy người đầy tớ phi ngựa hết sức đuổi theo mà không kịp. Nàng chạy vào Cố Thành, rồi rẽ sang thôn Dịch Thủy. Đến khi sức chân nàng chậm lại, Lý không nỡ bỏ, lại đuổi tiếp; sắp đuổi kịp thì nàng chui vào một cái hang nhỏ. Ông gọi khản cả tiếng, bên trong im lặng không đáp. Lòng quyến luyến đau xót, vừa nói vừa rơi nước mắt. Gặp lúc trời tối, người trong thôn lấy cỏ bịt miệng hang, ông về quán nghỉ. Sáng ra lại đến gọi, vẫn không thấy gì, bèn lấy lửa hun rất lâu. Người trong thôn đào giúp sâu đến mấy trượng, thấy một con cáo cái chết trong hang, quần áo cởi ra như xác ve lột, chân còn mang tất gấm. Lý than thở hồi lâu rồi mới chôn nó. Về quán, ông dắt chó săn đến cho cắn thử đứa con, đứa bé không hề sợ hãi. Ông bèn đem con vào kinh, gửi cho nhà người thân nuôi.
Nộp thuế xong, ông trở về Đông Kinh, cưới vợ họ Tiêu. Tiêu thị thường gọi Lý là "rể cáo đồng", Lý lúc đầu không biết đáp sao. Một buổi tối, Lý cùng Tiêu thị nắm tay về phòng đùa giỡn, Tiêu thị lại nhắc đến chuyện ấy. Bỗng nghe phía trước nhà chính có tiếng người. Lý hỏi: "Ai đến lúc đêm hôm thế?" Có tiếng đáp: "Ông chẳng nhận ra Trịnh Tứ Nương sao?" Lý vốn hết lòng thương nhớ nàng, nghe vậy vội mừng rỡ nhảy dậy, hỏi: "Là ma hay là người?" Đáp: "Thân tôi chính là ma (?)." Ông muốn lại gần mà không được. Tứ Nương bèn nói với Lý: "Người và thần đi đường khác nhau. Phu nhân hiền của ông cớ sao cứ mắng nhiếc tôi mãi? Vả lại đứa con tôi sinh ra bị gửi ở nhà người xa, người ta đều nói nó là con cáo đẻ, không cho cơm áo đầy đủ, lẽ nào ông không thương nghĩ? Ông nên sớm đem về nuôi nấng thì nơi chín suối (cõi người chết) tôi cũng không oán hận. Nếu phu nhân còn nói này nói nọ sỉ nhục tôi, lại thêm đứa bé không được đem về nuôi (?), thì sẽ thành mối họa cho ông." Nói xong thì biến mất. Từ đó Tiêu thị không dám nhắc lại chuyện ấy nữa. Đến cuối thời Thiên Bảo đời Đường, đứa con đã hơn mười tuổi, khỏe mạnh bình yên. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Lý Quỹ
Đời Đường, thừa tướng Lý Quỹ, đầu năm Càn Nguyên làm trung thư xá nhân (quan ở sảnh Trung thư, lo soạn thảo chiếu chỉ của vua). Có một hôm tan buổi chầu về, ông thấy một con cáo trắng ở trên hòn đá đập vải trong sân. Ông sai đứa hầu đuổi đi thì nó đã biến mất. Lúc ấy có người khách đang ở nhà ông, ông nhân đó kể chuyện. Khách nói: "Đây là điềm lành, tôi xin chúc mừng ông." Đến hôm sau, quả nhiên ông được chọn làm lễ bộ thị lang (phó quan đứng thứ hai của bộ Lễ). (Trích từ "Tuyên thất chí".)
Tống Phổ
Tống Phổ, vào thời Đại Lịch đời Đường làm úy huyện Trường Thành. Ông tự kể rằng hồi nhỏ cùng bọn bạn ban đêm đặt bẫy bắt cáo, mấy đêm liền không được con nào. Sau nhân một đêm trăng lại đi đặt bẫy, thấy một con ma đội nón, cưỡi cáo, hát bài "Độc bàn tử", đi đến chỗ đặt bẫy. Con cáo định bước vào bẫy, con ma liền lấy tay vỗ vào má cáo, cáo bèn quay lại; cứ như thế mấy lần. Đêm sau, Phổ lại đặt bẫy rình, con ma lại cưỡi cáo, có hai đứa nhỏ dẫn đường phía trước, đi qua đi lại chỗ đặt bẫy. Bọn Phổ chẳng bắt được gì đành thôi. Có một người tên Đàm Chúng cũng kể rằng hồi nhỏ đi đặt bẫy, bỗng thấy một ông già chống gậy đi đến dưới gốc cây chỗ mình đang nấp, ngửa mặt lên hỏi: "Trên cây là người hay vật gì đấy?" Chúng lúc ấy còn nhỏ, rất sợ hãi. Anh của Chúng bèn giận dữ mắng: "Cáo già ngoài đồng, sao dám làm thế!" Rồi tụt xuống cây đuổi theo, ông già liền hóa thành cáo chạy mất. (Trích từ "Quảng dị ký".)
Nhà sư Yến Thông
Ở huyện Trường Ninh, Tấn Châu có vị sa môn (nhà sư) tên Yến Thông, tu theo phép đầu đà (lối tu khổ hạnh trong đạo Phật: đi khất thực, ngủ dưới gốc cây, ngoài bãi tha ma, không ở nhà cửa). Hễ đêm xuống, ông ắt tìm đến rừng rậm hay bãi mồ hoang mà ngủ nhờ. Dù gió mưa sương tuyết, ông vẫn giữ nếp ấy không đổi; dù gặp đủ loại ma quỷ yêu tinh, lòng ông vẫn không nao núng. Một đêm trăng, ông nghỉ bên đường, cạnh một đống xương người. Bỗng có một con cáo yêu loạng choạng đi đến, ban đầu nó không ngờ có Yến Thông nấp trong bóng cây. Nó nhặt một chiếc đầu lâu đặt lên đầu mình rồi lắc thử; cái nào rơi xuống thì nó bỏ, không ngó lại, rồi chọn cái khác. Chưa đến bốn năm cái thì được một cái đội vững chắc. Nó bèn hái lá cây, hoa cỏ che kín thân mình; nó ngoái nhìn đến đâu thì lá hoa hóa thành quần áo đến đó. Chốc lát nó biến thành một người đàn bà, yểu điệu bước đi, đến đứng bên phải đường chờ người qua lại.
Lát sau có người giục ngựa từ phía nam đi tới. Cáo yêu nghe thấy từ xa, liền khóc thảm thiết bên đường. Người ấy dừng ngựa hỏi han, nó đáp: "Tôi là ca nữ, theo chồng vào đất Tần. Sáng nay chồng bị bọn cướp giết, chúng cướp hết tiền của. Tôi lẻ loi một thân nơi xa xôi, muốn về phương bắc mà không có cách nào. Nếu được ông thương mà cứu giúp, tôi xin thề đem tấm thân hèn này làm đầy tớ gái hầu hạ." Người qua đường là một quân nhân thuộc trấn Dịch Định (đạo quân đóng ở vùng Dịch Châu, Định Châu), liền xuống ngựa nhìn kỹ, mê vẻ đẹp lộng lẫy, lời lẽ lại tha thiết, bèn cho nàng ngồi sau ngựa đem đi. Yến Thông vội bước ra nói: "Đây là cáo yêu, sao ông dễ dãi thế!" Nói rồi giơ tích trượng (cây gậy của nhà sư, đầu có gắn vòng kim loại) gõ vào đầu con cáo, chiếc đầu lâu theo tay rơi xuống, nó liền hiện lại hình cáo mà chạy trốn. (Trích từ "Tập dị ký".)
Thái Bình quảng ký, quyển 451 (hết).
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video