Thiên 460 — Quyển 460

 Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn đời Tống, gom chép các truyện lạ, truyện ghi chép từ nhiều sách xưa), quyển 460. Đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. Loài chim, phần 1.

 Phượng

 Nước Chiên Đồ; Đài Phượng Hoàng; Nguyên Đình Kiên

 Chim phượng ở Tuy Dương

 Loan

 Hạc

 Từ Thích; Người đi bắt chim ở Ô Trình; Vợ viên lệnh sử Bộ Hộ

 Bùi Hãng; Lý Tùng

 Hộc

 Tô Quỳnh

 Vẹt

 Trương Hoa; Vẹt cứu lửa; Cô gái áo tuyết

 Con gái Lưu Tiềm

 Chim ưng

 Sở Văn Vương; Lưu Duật; Người quận Nghiệp

 Chim diều

 Công tử nước Ngụy

 Chim cắt

 Chùa Bảo Quán; Điện Lạc Nhạn

 Phượng (loài chim thần trong truyền thuyết, được coi là vua các loài chim, xuất hiện là điềm thái bình)

 Nước Chiên Đồ

 Thời nhà Chu, nước Chiên Đồ dâng một con phượng non. Họ chở nó trên cỗ xe quý tên Dao Hoa, trang sức bằng ngọc năm màu, kéo bằng voi đỏ. Đến kinh đô, phượng được nuôi trong vườn Linh Cầm (vườn nuôi chim thiêng). Người ta cho nó uống quỳnh tương (thứ nước như ngọc, đồ uống của tiên), cho ăn vân thực (một thứ hạt quả tiên). Hai thứ ấy đều có ghi trong kinh Thượng Nguyên. Lúc phượng mới đến, bộ lông chưa rực rỡ. Đến sau khi Thành Vương làm lễ phong ở núi Thái Sơn và lễ thiện ở núi Xã Thủ (lễ phong thiện: lễ tế trời trên núi cao và tế đất ở núi thấp, chỉ bậc đế vương thời thịnh trị mới làm), vằn lông của nó mới chói lọi. Chim bay thú chạy khắp Trung Quốc không còn kêu ầm ĩ nữa, đều kính phục con chim thần từ phương xa đến. Đến khi Thành Vương mất, phượng vút lên trời bay đi. (Trích sách Thập di lục)

 Đài Phượng Hoàng

 Chim phượng có xương đen. Con trống và con mái hót sáng chiều mỗi con một khác. Hoàng Đế sai Linh Luân (vị quan coi âm nhạc thời thượng cổ) làm mười hai ống sáo để mô phỏng tiếng hót ấy: tiếng con trống gọi là "thanh", tiếng con mái gọi là "âm". Trong nhạc có khúc Phượng Hoàng Đài (?). Còn thứ gọi là "phượng hoàng đài" ở đây là vật nằm dưới chân phượng, trông như đá trắng. Phượng thỉnh thoảng bay đến múa (điềm lành). Ở chỗ nó đậu, đào sâu ba thước sẽ thấy một hòn đá tròn như quả trứng, trắng tinh. Uống hòn đá ấy thì tâm thần được yên ổn. (Trích sách Dậu Dương tạp trở)

 Nguyên Đình Kiên

 Đời Đường có Nguyên Đình Kiên, giữ chức Hàn lâm học sĩ (quan văn hầu cận vua, soạn thảo văn thư cho triều đình) và chức Trần vương hữu (quan làm bạn, phụ tá cho Trần vương). Trước kia ông thôi chức tham quân (quan giúp việc ở châu) châu Toại, ở lại trong địa giới châu, lên núi đọc sách. Bỗng có một kẻ mình người đầu chim đến thăm, mũ áo rất oai vệ, mấy nghìn con chim bay theo. Kẻ ấy nói: "Ta là vua của các loài chim. Nghe nói người quân tử thích âm luật nên đến gặp." Rồi ở lại mấy đêm, dạy Đình Kiên về âm luật trong đục (tiếng cao thấp, trầm bổng), về âm và nghĩa của chữ, lại dạy cả tiếng nói của trăm loài chim. Qua lại như thế hơn một năm. Từ đó Đình Kiên hiểu âm luật, giỏi văn tự, người đương thời không ai bằng. Các môn âm dương thuật số (các thuật bói toán, chiêm nghiệm dựa trên lý âm dương và con số) ông cũng không môn nào không thông. Khi ở viện Hàn lâm, ông soạn sách Vận anh (sách về vần chữ) mười quyển. Sách chưa kịp lưu hành thì Tây Kinh (kinh đô Trường An) rơi vào tay giặc Hồ (quân phản loạn An Lộc Sơn), và Đình Kiên cũng mất. (Trích sách Kỷ văn)

 Chim phượng ở Tuy Dương

 Mùa thu năm Trinh Nguyên thứ 14, có một con chim lạ màu xanh, hình dạng như chim cu, chim khách, bay lượn ở vùng ngoại ô Tuy Dương rồi đậu trong lùm cây. Có cả nghìn con chim khác theo nó, xếp hàng hai bên, trước và sau. Sáng chiều, mỗi con lại ngậm sâu bọ, lúa gạo dâng lên cho nó. Mỗi khi con chim ấy bay, đàn chim đều kêu vang dẫn đường phía trước, sát cánh hai bên, vây quanh phía sau, giống như cảnh truyền lệnh, canh gác, hộ vệ. Khi nó đậu thì cả đàn vây quanh, hướng về nó. Dù là lễ của bề tôi hầu vua cũng không hơn được. Người Tuy Dương đều ra đồng xem cho thỏa, cho rằng đó là loài chim thiêng. Nhưng hình dáng nó không giống loan hay phượng, vì vậy người ta càng lấy làm lạ. Bấy giờ Lý Cao đang ở trọ tại Tuy Dương. Cao nói: "Đây thật là chim phượng." Rồi ông viết một bài nhan đề "Tri phượng" (Biết được chim phượng), chép đầy đủ việc ấy. (Trích sách Tuyên thất chí)

 Loan (loài chim thần trong truyền thuyết, cùng loại với phượng)

 Vua Nghiêu ở ngôi năm thứ bảy, năm nào cũng có chim loan, chim cắt bay đến tụ lại. Kỳ lân dạo chơi ở đầm lầy, còn cú vọ thì trốn ra tận sa mạc xa. Nước Chiết Chi dâng chim Trùng Minh, còn gọi là Trùng Tinh, nghĩa là mỗi mắt có hai con ngươi. Chim này hình như con gà, tiếng kêu như phượng. Có lúc nó rụng hết lông, chỉ bay bằng đôi cánh trơ thịt. Nó vồ đuổi được hổ dữ, khiến yêu quái tai ương không gây hại được. Người ta cho nó ăn quỳnh cao (thứ cao như ngọc, thức ăn của tiên). Có năm nó đến mấy lần, có khi mấy năm không đến. Người trong nước ai cũng quét dọn cửa nhà chờ chim Trùng Minh đến. Có người khắc gỗ, có người đúc kim loại thành hình con chim ấy, đặt ở cửa ra vào và cửa sổ, thì yêu ma quỷ quái tự lui đi, chịu phục. Nay mỗi năm vào ngày mồng một Tết, người ta khắc hoặc vẽ hình con gà lên cửa, ấy chính là dấu vết còn lại của tục này. (Trích sách Thập di lục)

 Hạc

 Từ Thích

 Trong năm Vĩnh Gia đời Tấn Hoài Đế, Từ Thích ra thăm ruộng, gặp một cô gái nhan sắc tươi tắn, da trắng. Cô đến gần Thích nói lời trêu ghẹo, rồi ngâm rằng: "Ngày trước nghe tiếng hay, ngày tháng lòng mong đợi; làm sao gặp người tốt, trong dạ rối bời bời." Thích thấy tình ý hợp nhau, vui vẻ mời cô đến một căn nhà. Cô gái bày đồ ăn uống, có nhiều cá. Thế là Thích ở luôn mấy ngày không về. Anh em đi tìm, thấy Thích đang ngồi đối diện cô gái ở bên hồ. Người anh lấy gậy mây đánh cô gái, cô liền hóa thành con hạc trắng, vụt bay lên cao. Thích mê man hoảng hốt hơn một năm mới khỏi. (Trích sách Dị uyển của Lưu Kính Thúc)

 Người đi bắt chim ở Ô Trình

 Năm Đại Nghiệp thứ ba đời Tùy Dạng Đế, triều đình bắt đầu làm nghi trượng bằng lông chim (cờ, quạt, đồ trang trí dùng trong nghi lễ của vua) và áo choàng lông. Lông phần nhiều lấy ở Giang Nam, đến nỗi chim ở đó gần như bị bắt hết. Bấy giờ có một người huyện Ô Trình, châu Hồ bị bổ phải nộp lông, phải vào núi bắt chim. Anh ta thấy một cây lớn cao trăm thước, trên ngọn có tổ hạc đang nuôi con. Anh ta muốn bắt, nhưng thân cây phía dưới không có cành, cao quá không trèo lên được, bèn cầm rìu chặt cây. Con hạc biết người kia thế nào cũng bắt, sợ con mình bị giết, bèn dùng mỏ nhổ lông mình thả xuống. Người ấy nhặt lông, thấy đều hợp để dùng vào việc lúc ấy, bèn thôi không chặt cây nữa. (Trích sách Ngũ hành ký)

 Vợ viên lệnh sử Bộ Hộ

 Trong năm Khai Nguyên đời Đường, vợ một viên lệnh sử (viên chức nhỏ lo giấy tờ sổ sách) ở Bộ Hộ (cơ quan triều đình coi về dân số, ruộng đất, thuế khóa) có nhan sắc, mắc bệnh bị yêu ma ám mà không ai biết. Nhà có con ngựa tốt, thường cho ăn cỏ gấp đôi mà nó càng ngày càng gầy yếu. Viên lệnh sử đem chuyện hỏi người Hồ (người các tộc phương Bắc, phương Tây) ở nhà bên. Người Hồ ấy cũng là thầy pháp, cười nói: "Ngựa đi trăm dặm còn mệt, nay nó lại đi hơn nghìn dặm, há chẳng gầy sao?" Lệnh sử nói: "Xưa nay nó không hề ra khỏi nhà, trong nhà cũng không có ai cưỡi, do đâu mà đến nỗi thế?" Người Hồ nói: "Mỗi khi ông vào trực đêm ở công sở thì vợ ông ban đêm đi ra ngoài, chỉ là ông không biết. Nếu không tin, đến hôm vào trực ông thử quay về dò xem thì sẽ rõ."

 Lệnh sử làm theo lời, ban đêm quay về nấp ở chỗ khác. Đến canh một (khoảng bảy đến chín giờ tối), vợ dậy trang điểm, sai đứa hầu gái thắng yên ngựa, ra đến bậc thềm thì lên ngựa. Đứa hầu cưỡi cây chổi theo sau, lững lờ bay lên không rồi khuất hẳn. Lệnh sử vô cùng hoảng sợ. Sáng hôm sau ông đến gặp người Hồ, hốt hoảng nói: "Đúng là có yêu ma thật rồi, làm sao bây giờ?" Người Hồ bảo ông rình thêm một đêm nữa. Đêm ấy lệnh sử về, nấp trong tấm màn trước nhà chính. Chốc lát vợ trở về, hỏi đứa hầu sao lại có hơi người lạ. Vợ sai đứa hầu lấy chổi làm đuốc, đốt lửa soi khắp nhà và hành lang. Lệnh sử luống cuống chui vào một cái vò lớn trong nhà. Chốc lát vợ lại cưỡi ngựa đi. Vì vừa rồi đã đốt cây chổi nên đứa hầu không còn gì để cưỡi. Vợ nói: "Gặp gì thì cưỡi nấy, cần gì phải chổi." Đứa hầu vội vàng cưỡi cái vò lớn đi theo.

 Lệnh sử ngồi trong vò, sợ không dám động đậy. Chốc lát đến một nơi trong rừng trên đỉnh núi. Ở đó màn trướng giăng bày, tiệc tùng rất linh đình. Những kẻ ngồi uống có bảy tám người, ai cũng có bạn đôi. Trên chiếu tiệc họ ăn uống, ân ái hết mực. Mấy canh sau mới tan. Người đàn bà lên ngựa, bảo đứa hầu cưỡi vò. Đứa hầu kinh hãi nói: "Trong vò có người!" Người đàn bà đang say, sai đẩy kẻ ấy xuống núi. Đứa hầu cũng say, lôi lệnh sử ra đẩy xuống. Lệnh sử không dám nói gì, đứa hầu bèn cưỡi vò đi mất. Đến sáng, lệnh sử không thấy một ai, chỉ còn chút khói và tro tàn. Ông bèn tìm đường về. Đường gập ghềnh, chừng mấy chục dặm (?). Ông dọc đường xin ăn vất vả hơn một tháng mới về được đến nhà. Vợ thấy ông thì ngạc nhiên, hỏi lâu nay đi đâu về. Lệnh sử lấy chuyện khác đáp lại. Ông lại đến hỏi người Hồ, nhờ tìm cách trị. Người Hồ nói: "Yêu ma đã thành hình rồi. Đợi lúc nó lại đi, ông hãy nhanh tay trói bắt, rồi lấy lửa đốt." Khi đốt thì nghe trên không có tiếng van xin tha mạng. Chốc lát có một con hạc xám rơi xuống lửa, bị thiêu chết. Người vợ bèn khỏi bệnh. (Trích sách Quảng dị ký)

 Bùi Hãng

 Bùi Hãng, Tư mã (chức quan phụ tá cho người đứng đầu châu) châu Đồng, từng kể chuyện về người bác họ của mình. Ông bác từ Lạc Dương định đi châu Trịnh. Đi đường đã mấy ngày, một buổi sáng sớm tình cờ xuống ngựa, nghe bên trái đường có tiếng rên. Ông bèn rẽ cỏ dại đi tìm, thấy dưới bụi gai có một con hạc ốm, rủ cánh, cúi mỏ, dưới cánh có vết loét, trụi lông. Ông đang lấy làm lạ về tiếng kêu của nó, thì bỗng có một ông lão áo trắng, chống gậy, đi mấy chục bước đến, nói: "Cậu còn trẻ, há biết thương con hạc này sao? Nếu được máu người bôi một lần thì nó bay được." Ông Bùi khá hiểu đạo, tính tình rất cao thượng, phóng khoáng, liền nói: "Tôi xin chích máu ở cánh tay này, không khó gì." Ông lão cười nói: "Chí của cậu rất mạnh mẽ, nhưng phải là người đã ba đời làm người thì máu mới dùng được. Kiếp trước cậu không phải là người. Chỉ có Hồ Lô sinh ở Lạc Dương là ba đời làm người. Chuyến đi này của cậu nếu không có việc gấp, có thể về Lạc Dương gặp Hồ Lô sinh không?"

 Ông Bùi vui vẻ quay về. Chưa đến hai đêm đã tới Lạc Dương. Ông tìm gặp Hồ Lô sinh, kể đủ mọi chuyện, lại lạy xin. Hồ Lô sinh chẳng tỏ ra khó dễ gì, mở bọc lấy ra một cái hộp đá to chừng hai ngón tay, cầm kim chích tay, nhỏ máu xuống đầy hộp, đưa cho ông Bùi, nói: "Đừng nói nhiều." Ông Bùi về đến chỗ con hạc thì ông lão đã ở đó, mừng rỡ nói: "Quả là người giữ chữ tín." Rồi bảo ông bôi hết máu lên con hạc. Ông lão lại mời: "Chỗ ta ở cách đây không xa, có thể ghé lại một chút." Ông Bùi biết đây không phải người thường, gọi là "cụ", rồi đi theo. Mới được mấy dặm thì đến một trang trại, rào tre, nhà cỏ, sân vườn cỏ mọc ngổn ngang. Ông Bùi khát lắm, xin nước uống. Ông lão chỉ vào một cái hốc đất, nói: "Trong này có ít nước, cứ đến mà lấy." Ông Bùi nhìn vào hốc, thấy nửa vỏ hạt mơ to như cái nón, bên trong đầy nước, màu trắng tinh. Ông gắng sức nhấc lên uống, liền không còn thấy đói khát nữa. Nước có vị như sữa hạnh nhân. Ông Bùi biết gặp được bậc phi thường, lạy xin làm đầy tớ.

 Ông lão nói: "Cậu còn chút bổng lộc ở đời, dù có ở lại cũng không theo được chí mình đến cùng. Ông chú hiền của cậu (tức người bác họ đã nhắc trên) mới thật là người đắc đạo, ta qua lại với ông ấy đã lâu, chỉ là cậu không biết thôi. Nay có một món đồ gửi, nhờ cậu nhất định chuyển đến." Rồi ông gói một bọc, to bằng cái hộp, dặn không được lén mở. Ông lại dẫn ông Bùi đi xem con hạc, thì chỗ bị thương đã mọc lông. Ông lão lại bảo ông Bùi: "Cậu vừa uống nước mơ ấy, sẽ sống lâu đến mức phải khóc tiễn hết thân thích chín họ (họ hàng nhiều đời trên dưới). Hãy lấy rượu và sắc dục làm điều răn." Ông Bùi lại về Lạc Dương. Dọc đường ông xem cái bọc, định mở ra thì thấy bốn góc bọc đều có rắn đỏ thò đầu ra, bèn thôi. Người chú nhận được đồ gửi liền mở ra, bên trong có thứ như cơm lúa mạch khô, hơn một thăng. Về sau người chú đi chơi núi Vương Ốc, không ai biết kết cục ra sao. Ông Bùi sống đến chín mươi bảy tuổi. (Trích sách Dậu Dương tạp trở)

 Lý Tùng

 Ông Lý Tùng đi chơi núi Tung, gặp một con hạc ốm, nó cũng nói cần máu người. Lý Tùng cởi áo định chích máu ngay, con hạc nói: "Ở đời người thật rất ít, ông không phải." Rồi bảo ông nhổ một sợi lông mi, mang đến Đông Đô (Lạc Dương), chỉ cần đưa lên trước mắt mà soi thì sẽ biết. Giữa đường Lý Tùng tự soi mình, thì thấy mình là đầu ngựa. Đến Lạc Dương, người gặp không ít, nhưng chẳng ai là người trọn vẹn, đều là chó, lừa, ngựa. Chỉ có một ông lão là người. Lý Tùng kể ý của con hạc ốm. Ông lão cười, xuống lừa, vén tay áo chích máu. Ông Lý được máu, đem bôi cho con hạc thì nó khỏi ngay. Con hạc tạ ơn, nói: "Ông sẽ làm tể tướng (quan đứng đầu triều đình) trong thời thịnh trị, rồi lại sẽ được lên trời. Ngày gặp lại không xa, xin chớ lười biếng." Ông Lý cảm tạ, con hạc bèn vút lên trời bay đi. (Trích sách Dật sử)

 Hộc (chim thiên nga)

 Chim hộc sống trăm năm thì lông đỏ, năm trăm năm thì vàng, thêm năm trăm năm nữa thì xanh xám, thêm năm trăm năm nữa thì thành trắng. Nó sống được ba nghìn năm. (Trích sách Thuật dị ký)

 Tô Quỳnh

 Trong năm Nguyên Hưng đời Tấn An Đế, có một chàng trai tuổi ngoài hai mươi chưa vợ, tính nết đứng đắn (?), mắt không nhìn sắc đẹp, chưa từng có điều gì không phải. Một lần chàng ra thăm ruộng, gặp một cô gái rất đẹp. Cô nói với chàng: "Nghe nói anh tự cho mình cùng hạng với Liễu Quý (tức Liễu Hạ Huệ nước Lỗ, nổi tiếng ngồi gần gái đẹp mà lòng không loạn), vậy có muốn cuộc vui hẹn hò trai gái không?" Rồi cô cất tiếng hát. Chàng trai hơi động lòng. Về sau lại gặp cô lần nữa, chàng hỏi họ tên, cô nói họ Tô, tên Quỳnh, nhà ở Đồ Trung. Chàng bèn mời cô về nhà, cùng nhau vui vầy. Người em họ của chàng bỗng xông vào, lấy gậy đánh cô gái, cô liền hóa thành con thiên nga mái màu trắng. (Trích sách U minh lục của Lưu Nghĩa Khánh)

 Vẹt

 Vẹt biết bay. Các loài chim đều có chân ba ngón trước, một ngón sau, chỉ riêng vẹt bốn ngón chia đều. Chim thường chỉ có mi dưới cử động, kéo lên để nhắm mắt; riêng loài chim này cả hai mi đều cử động, giống mắt người. (Trích sách Dậu Dương tạp trở)

 Trương Hoa

 Trương Hoa có một con vẹt trắng. Mỗi khi Hoa đi đâu về, con vẹt liền kể cho ông nghe việc tốt việc xấu của đám đầy tớ. Về sau nó im lặng không nói nữa. Hoa hỏi vì sao, con vẹt nói: "Tôi bị nhốt trong vò, làm sao biết được." Có lần ông ở bên ngoài, sai người gọi con vẹt. Con vẹt nói: "Đêm qua tôi mộng dữ, không nên ra khỏi cửa." Người ta ép nó đi, ra đến sân thì nó bị diều hâu quắp. Ông bảo nó mổ con diều, nó mổ, nhờ vậy mới thoát được. (Trích sách Dị uyển)

 Vẹt cứu lửa

 Có một con vẹt bay đến đậu ở một ngọn núi khác. Chim thú trong núi đều quý trọng nó. Con vẹt tự nghĩ: "Tuy vui nhưng không thể ở lâu được." Rồi nó bay đi. Mấy ngày sau, núi ấy cháy lớn. Con vẹt từ xa trông thấy, liền nhúng mình xuống nước cho ướt lông, bay đến vẩy nước lên. Thiên thần nói: "Ngươi tuy có chí, nhưng làm vậy thì thấm vào đâu?" Con vẹt đáp: "Tôi biết là không làm nổi, nhưng tôi từng ở nhờ núi này, chim thú ở đó đối xử tốt, coi nhau như anh em, tôi không nỡ đứng nhìn." Thiên thần khen ngợi, cảm động, liền dập tắt lửa cho. (Trích sách Dị uyển)

 Cô gái áo tuyết

 Trong năm Thiên Bảo, đất Lĩnh Nam dâng một con vẹt trắng, được nuôi trong cung. Lâu ngày nó rất thông minh, hiểu hết lời nói. Nhà vua và Quý phi (tức Dương Quý phi) đều gọi nó là "cô gái áo tuyết". Tính nó đã thuần, nên thường được thả cho tự do ăn uống, bay nhảy, ca hót, nhưng nó không rời khỏi chốn màn trướng. Vua sai đem thơ văn của các quan văn thời gần đây dạy nó, chỉ vài lượt là nó đọc thuộc được. Mỗi khi vua chơi cờ với Quý phi và các vương, hễ vua sắp thua, người hầu hai bên gọi "cô gái áo tuyết" là nó liền bay vào bàn cờ, vỗ cánh làm rối loạn, hoặc mổ vào tay các phi tần và các vương khiến họ không tranh nước đi được.

 Một hôm nó bay lên đài gương của Quý phi, nói: "Đêm qua cô gái áo tuyết mộng thấy bị chim dữ vồ, chắc sắp chết đến nơi chăng?" Vua bảo Quý phi dạy nó Đa tâm kinh (tức Bát-nhã Tâm kinh, một bài kinh Phật ngắn). Từ đó nó học thuộc làu, ngày đêm tụng không nghỉ, như sợ tai họa mà cầu cúng giải trừ. Một lần vua và Quý phi ra chơi ở điện khác, Quý phi đặt con vẹt lên kiệu khiêng, mang theo. Đến nơi, vua sai các quan theo hầu bày cuộc vây săn trước điện. Con vẹt đang đùa nghịch trên lan can điện thì vụt có một con chim ưng sà đến vồ chết. Vua và Quý phi than thở hồi lâu, rồi sai chôn nó trong vườn, đắp mộ gọi là mộ Vẹt. Trong năm Khai Nguyên, trong cung có con vẹt năm màu biết nói và thông minh. Vua sai người hầu thử kéo áo vua, con vẹt liền trợn mắt quát mắng. Hùng Diên Cảnh, giữ chức Văn học (quan dạy văn chương) của Kỳ vương, nhân đó dâng bài phú "Vẹt". Vua đem bài ấy cho quần thần xem. (Trích sách Đàm tân lục)

 Con gái Lưu Tiềm

 Ở Lũng Tây có người dân là Lưu Tiềm, nhà rất giàu, chỉ có một cô con gái vừa đến tuổi cài trâm (khoảng mười lăm tuổi, tuổi con gái có thể lấy chồng), dung mạo xinh đẹp. Có nhiều người đến hỏi cưới, cha cô chưa nhận lời. Nhà nuôi một con vẹt nói giỏi không gì sánh bằng. Cô gái ngày nào cũng trò chuyện với nó. Sau có được một quyển kinh Phật, con vẹt tụng, hễ có chỗ sai sót thì cô gái sửa lại. Mỗi lần nó tụng kinh, cô gái đều thắp hương. Bỗng một hôm con vẹt nói với cô gái: "Mở lồng cho tôi, cô tự vào đấy mà ở, tôi sẽ bay đi." Cô gái lạ lùng hỏi: "Sao lại nói vậy?" Con vẹt nói: "Cô vốn cùng loài với tôi, tình cờ đầu thai vào nhà Lưu Tiềm, nay phải trở về với giống loài của mình. Đừng lấy làm lạ lời tôi. Người ta không nhận ra cô, chứ tôi thì nhận ra." Cô gái kinh hãi thưa với cha mẹ. Cha mẹ bèn mở lồng thả vẹt bay đi, rồi sớm tối canh giữ con gái. Ba ngày sau, cô gái tự nhiên chết. Cha mẹ kinh hoàng khóc mãi không thôi. Lúc sắp chôn, xác cô bỗng hóa thành một con vẹt trắng bay đi, không biết về đâu. (Trích sách Đại Đường kỳ sự)

 Chim ưng

 Sở Văn Vương

 Sở Văn Vương thích săn bắn. Có người dâng một con chim ưng. Vua thấy nó khác thường, nên đem đi săn ở đầm Vân Mộng (vùng đầm lớn của nước Sở, nơi vua chúa đi săn). Thú chim các loài tranh nhau cắn mổ, vồ đánh, nhưng con chim ưng này chỉ trợn mắt nhìn xa tận chân mây. Bỗng có một vật trắng toát, không rõ là gì, con chim ưng liền dựng lông vút lên thẳng như tia chớp. Chốc lát lông rơi xuống như tuyết, máu đổ như mưa, có một con chim lớn rơi xuống đất, đo đôi cánh rộng đến mấy chục dặm. Bấy giờ có một người học rộng biết nhiều nói: "Đây là chim bằng non." (Trích sách U minh lục)

 Lưu Duật

 Trong năm Vĩnh Huy đời Đường, Lưu Duật người châu Lai tính thích chim ưng, bèn ra vách núi đá dựng đứng ở núi Chi Phù, tự buộc dây thả mình xuống để bắt chim ưng non. Sắp tới tổ thì dây đứt, anh rơi xuống mắc vào chạc cây. Trên dưới đều là vách đá dựng đứng, tiến lui không có chỗ bám. Chim ưng lớn thấy người, ngậm thịt về mà không dám đến tổ, chỉ thả thịt từ xa xuống. Duật đón lấy, cho chim non ăn, phần thừa thì tự mình ăn. Qua năm sáu chục ngày, chim non bay được, anh bèn xé áo buộc vào chân chim, mỗi cánh tay buộc ba con liền nhau (?), rồi buông mình xuống. Chim bay, kéo đỡ hai cánh tay anh, đến tận đáy khe mà không hề bị thương chỗ nào. Anh vẫn buộc chim mang về. (Trích sách Ngọc đường nhàn thoại)

 Người quận Nghiệp

 Khi Tiết Tung trấn giữ đất Ngụy, ở quận Nghiệp có một người thích nuôi chim ưng, chim cắt. Một hôm có người mang một con chim ưng đến bảo cho người ấy biết, người ấy bèn mua. Con chim ưng rất thần tuấn. Người quận Nghiệp nuôi rất nhiều chim ưng chim cắt, nhưng không con nào sánh được. Anh thường để nó đậu trên cánh tay mà ngắm, không rời tay. Sau có một người Đông Di (người các nước phía đông) trông thấy, xin trả hơn trăm tấm lụa để mua. Người quận Nghiệp nói: "Tôi đang băn khoăn về con chim này, không biết nó dùng vào việc gì." Người kia nói: "Đây là diều biển, giỏi trừ hại giao long (loài thuồng luồng, rồng nước hay hại người). Ông nên thả nó ở phía nam thành Nghiệp thì sẽ thấy công dụng." Trước đó ở đầm phía nam thành Nghiệp có giao long thường hại người, dân trong quận khổ sở đã nhiều năm. Người quận Nghiệp bèn mang chim đến đó. Con diều biển bỗng lao xuống nước đầm, chốc lát mới trồi lên, bắt được một con giao long nhỏ. Lên bờ nó ăn gần hết. Từ đó dân quận Nghiệp thoát được nạn ấy. Có người báo với Tiết Tung, Tung bèn cho gọi người quận Nghiệp đến hỏi chuyện, người ấy bèn đem con diều biển dâng lên. (Trích sách Tuyên thất chí)

 Chim diều

 Công tử nước Ngụy

 Công tử Vô Kỵ nước Ngụy (tức Tín Lăng quân thời Chiến Quốc) có lần đang đọc sách trong phòng thì một con chim cu bay vào nấp dưới án thư, một con chim diều đuổi theo giết chết nó. Vô Kỵ giận nó bắt giết, bèn ra lệnh trong nước bắt chim diều, được hơn hai trăm con. Vô Kỵ chống kiếm đến bên lồng, nói: "Con nào hôm qua bắt chim cu thì cúi đầu nhận tội, con nào không phải thì cứ vỗ cánh." Có một con diều nằm rạp xuống, không động đậy. (Trích sách Liệt dị truyện)

 Chim cắt

 Chùa Bảo Quán

 Ở chùa Bảo Quán, huyện Đông Quang, châu Thương, thường có một con chim cắt xám đậu trên tòa lầu nhiều tầng. Ở đó thường có mấy nghìn con chim bồ câu. Giữa mùa đông, mỗi tối con cắt bắt một con bồ câu để ủ ấm chân, đến sáng thì thả ra, không giết. Các loài chim ưng, chim cắt khác không dám xâm phạm đàn bồ câu. (Trích sách Triều dã thiêm tái)

 Điện Lạc Nhạn

 Đường Thái Tông nuôi một con chim cắt trắng, đặt tên là "Tướng quân". Khi bắt chim, nó thường lùa đến trước điện rồi mới vồ giết, vì thế điện ấy có tên là điện Lạc Nhạn (điện Nhạn Rơi). Vua thường sai nó đưa thư từ kinh đô đến Đông Đô (Lạc Dương) cho Ngụy vương (con vua), rồi mang thư trả lời về, mỗi ngày đi về được mấy lượt. Phải chăng nó cũng thuộc hạng như con chó Hoàng Nhĩ của Lục Cơ (Lục Cơ đời Tấn có con chó tên Hoàng Nhĩ, từng mang thư từ Lạc Dương về tận quê nhà đất Ngô rồi lại mang thư trả lời về)? (Trích sách Triều dã thiêm tái)

 Thái Bình quảng ký, quyển 460.

 <Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, mục Dị văn (truyện lạ được nghe kể lại), sách Thái Bình quảng ký> (cách xếp loại sách trong Tứ khố toàn thư)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn và duyệt định)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video