Thiên 461 — Quyển 461

 Thái Bình quảng ký, quyển 461. Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn. Loài chim, phần hai.

 Chim công

 Giao Chỉ — La Châu — Vương Hiên

 Chim én

 Én Hán — Én Hồ — Én nghìn năm

 Điềm lành nhà Tấn — Nguyên Đạo Khang — Phạm Chất

 Chim chá cô (chim đa đa)

 Số lần bay — Bay về hướng nam — Chim chá cô đất Ngô, Sở

 Chim khách (kèm thêm chim bồ câu)

 Biết chỗ của Thái tuế — Trương Hạo — Nước Điều Chi

 Lê Cảnh Dật — Trương Xương Kỳ — Vợ Thôi Viên

 Càn Lăng — Bồ câu đưa tin

 Gà

 Gà báu Trần Thương — Gà nước Sở — Con gái nước Vệ

 Gà gáy dài — Gà gáy dưới đất — Tôn Hưu

 Ngô Thanh — Thứ sử Quảng Châu — Chúc Kê công

 Chu Tông — Nhà trạm ở quận Đại — Cao Nghi

 Thiên Hậu — Vệ Cảo — Người giàu ở Hợp Phì. Chim công

 Giao Chỉ

 Người ở quận Giao Chỉ (vùng Bắc Bộ Việt Nam ngày nay, thời thuộc Trung Hoa) nuôi nhiều chim công. Có người đem tặng người khác để làm thức ăn, có người giết đi làm thịt khô. Người ta còn nuôi chim công con làm chim mồi, giăng lưới bên cạnh để bắt chim công rừng. Chờ chim công rừng sà xuống thì kéo lưới chụp ngang lại. Họ lấy lông màu vàng ánh xanh biếc làm quạt và phất trần. Có khi cắt nguyên cả đuôi khi chim còn sống để làm phương vật (sản vật riêng của địa phương dùng để dâng nộp triều đình). Người ta nói lấy lông lúc chim còn sống thì màu vàng biếc không phai. (Trích từ sách Lĩnh biểu lục dị.)

 La Châu

 Trong núi ở La Châu có nhiều chim công, bay thành đàn mấy chục con đi cùng nhau. Con mái đuôi ngắn, không có lông vàng biếc. Con trống ba tuổi thì mọc đuôi nhỏ, năm tuổi thì thành đuôi lớn. Đuôi mọc vào đầu mùa xuân, sau tháng ba, tháng tư lại rụng, tươi rồi tàn theo cùng với hoa lá.

 Chim công rất tự đắc về cái đuôi của mình và rất hay ghen. Mỗi khi muốn đậu nghỉ trong núi, nó phải chọn trước chỗ có thể đặt đuôi rồi mới đậu. Người phương nam muốn bắt sống thì chờ lúc mưa thật to mới đi bắt. Khi đó đuôi chim ướt và nặng, không bay cao được. Dù người đã đến gần, nó vẫn tiếc cái đuôi, sợ bị người làm hỏng nên không chịu bay lên nữa.

 Dù đã được nuôi cho thuần từ lâu, hễ thấy đàn bà đẹp mặc áo quần đẹp hay trẻ con mặc đồ tơ lụa, nó nhất định đuổi theo mà mổ. Vào tiết trời đẹp, cảnh sắc tươi, nghe tiếng sáo, tiếng khèn, tiếng hát, nó nhất định xòe cánh xòe đuôi, liếc ngó rồi múa, như có ý tứ vậy.

 Dân tộc miền núi nấu thịt chim công mà ăn, vị giống thịt ngỗng, giải được trăm thứ độc. Người đã ăn thịt nó thì uống thuốc không chữa được bệnh. Máu và đầu chim công giải được độc nặng. Người phương nam lấy được trứng thì cho gà mái ấp, sẽ nở thành chim con. Chân chim công hơi cong. Tiếng kêu của nó nghe như "đô phòng" (?).

 Người địa phương muốn lấy đuôi thì cầm dao nấp trong bụi tre ở chỗ chim có thể đi qua (?). Chờ chim đi qua thì chặt nhanh lấy đuôi. Nếu không chặt được ngay, chim quay đầu nhìn lại một lần thì lông vàng biếc không còn sáng đẹp nữa. (Trích từ sách Kỷ văn.)

 Vương Hiên

 Lư Triệu lúc ở Nam Hải thấy viên tòng sự (chức quan phụ tá dưới quyền quan đầu châu) là Vương Hiên có nuôi một con chim công. Một hôm, đầy tớ báo: "Rắn quấn lấy chim công, sắp cắn chết nó rồi." Hiên sai người đến cứu. Tên lính chạy việc chỉ cười mà không cứu. Hiên nổi giận. Tên lính thưa: "Rắn với chim công đang giao phối đấy ạ." (Trích từ sách Kỷ văn.)

 Chim én

 Én Hán

 Loài én nhào bùn làm tổ, kêu nhiều và hơi nhỏ con là én Hán. Đào Ẩn Cư (?) (tức Đào Hoằng Cảnh) chú giải sách Bản thảo (sách ghi chép các vị thuốc trong y học cổ truyền) nói rằng: loài ngực tím, nhẹ và nhỏ là én Việt; loài ngực có đốm đen, tiếng kêu to là én Hồ. Én Hồ làm tổ thích dài (?). Én Việt không dùng làm thuốc. Én Việt và én Hán cũng chỉ khác nhau chút ít mà thôi. (Trích từ sách Thế thuyết.)

 Én Hồ

 Phàm các loại da áo lông cáo trắng, lông chồn, hễ én nhìn thấy thì lông rụng. Có thuyết nói én ngủ đông dưới đáy nước. Thuyết cũ nói én không vào nhà. Nếu lấy gỗ ngô đồng khắc một tượng nam, một tượng nữ ném xuống giếng thì én nhất định sẽ đến. Loài ngực có đốm đen, tiếng kêu to gọi là én Hồ. Tổ của nó có cái chứa được cả một xấp lụa trắng. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Én nghìn năm

 Vùng Tề, Lỗ gọi chim én là "ất". Én làm tổ tránh các ngày mậu, kỷ (tên hai trong mười "thiên can" dùng để đặt tên ngày theo lịch cổ). Sách Huyền trung ký (?) nói: én sống nghìn năm thì cửa tổ quay về hướng bắc. Sách Thuật dị ký nói: én sống năm trăm năm thì mọc râu. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Điềm lành nhà Tấn

 Năm nhà Ngụy nhường ngôi cho nhà Tấn, dưới lầu cửa bắc cung có ánh sáng trắng hình như chim sẻ, thỉnh thoảng bay qua bay lại. Quan có trách nhiệm liền tâu lên. Vua sai người bắt chim giăng lưới, bắt được một con én trắng, cho là vật thần, làm lồng bằng vàng đưa vào trong cung. Mười ngày sau, không biết nó đi đâu mất.

 Người bàn luận nói đó là điềm lành của Kim đức. (Theo thuyết ngũ hành, mỗi triều đại ứng với một hành; nhà Tấn ứng với hành Kim.) Xưa, thời Sư Khoáng, có én trắng đến làm tổ. Tra sách Thụy ứng đồ (sách ghi các điềm lành), quả đúng như lời người bàn. Sư Khoáng là người nước Tấn, nên lời bàn xưa và nay khớp với nhau. (Trích từ sách Thập di lục.)

 Nguyên Đạo Khang

 Đời Hậu Ngụy có Nguyên Đạo Khang, tên chữ là Cảnh Di, ở núi Lâm Lự. Ông sống giữa mây trong hang sâu vắng, lặng lẽ đóng cửa căn nhà tranh, hơn hai mươi năm không xuống chốn đời. Ông uống nấm linh chi và cây truật (các vị thuốc mà người tu tiên cho là giúp sống lâu) để vui với chí mình.

 Khi Cao Hoan làm thừa tướng (chức quan đứng đầu triều đình), trước sau ba lần mời ra làm quan, ông đều không nhận. Đạo Khang thấy thời thế đang loạn nên không muốn ra. Đến khi Cao Dương lại vời, ông cũng không chịu đi.

 Trong phòng sách của Đạo Khang thường có én làm tổ, năm nào én cũng đến. Vì liên tiếp bị vời mà không đi, Đạo Khang sợ bị trù dập, bất giác than thở. Đêm ấy trăng thu sáng tỏ, gió mát thổi tới. Đạo Khang hướng về phía trăng mà trầm ngâm. Bỗng nghe tiếng én gọi tên chữ của ông: "Cảnh Di! Ông vốn lấy sự thanh đạm làm vui, nay sao lại lo nghĩ sâu nặng thế?" Đạo Khang kinh ngạc, mới biết đó là con én.

 Én lại nói: "Cảnh Di, Cảnh Di, hãy vui như thế cho đến hết đời." Đạo Khang hỏi: "Ngươi là chim mà biết nói, sao lại làm tổ trong nhà ta?" Én đáp: "Tôi bị Thượng đế bắt tội, tạm làm chim mà thôi. Vì ông có đức lớn nên tôi đến nương nhờ." Đạo Khang nói: "Ta quên lợi, không đem mình bán cho đời, nên mới đóng cửa tu đạo. Đức của ta đâu được như lời ngươi nói?" Én đáp: "Những kẻ ở ẩn trong thiên hạ đều chỉ cầu danh tiếng mà thôi (?). Riêng ông hiểu đạo, đứng cao vượt ngoài chốn ồn ào. Vì thế thần linh kính trọng, muôn loài thiêng đều theo đức của ông."

 Én lại nói: "Trưa mai ông hãy ra con suối phía trước, tôi sẽ báo đáp." Đạo Khang bèn chống gậy ra suối phía nam chờ. Đến trưa, ông thấy hai con én từ núi phía bắc bay đến, sà xuống dưới khe. Một con hóa thành đứa bé trai mặc áo xanh, một con hóa thành cô gái mặc áo xanh. Chúng đến trước mặt nói với Đạo Khang: "Nay chúng tôi sắp về rồi. Vì có duyên với ông nên đến đây hóa hình. Chúng tôi không có gì để tặng lúc chia tay. Ông có chí ở ẩn nơi vắng vẻ, được trời khen, nay thêm cho ông bốn mươi tuổi thọ để báo đáp." Nói xong lại hóa thành én bay đi, không biết về đâu. Lúc ấy Đạo Khang đã bốn mươi tuổi. Về sau quả nhiên ông mất năm tám mươi tuổi. (Trích từ sách Kỷ văn.)

 Phạm Chất

 Hộ bộ thị lang (quan phó của bộ Hộ, bộ coi về hộ khẩu, thuế khóa) nhà Hán là Phạm Chất kể rằng: từng có đôi én làm tổ dưới mái nhà ông, nở mấy con, đã mớm mồi cho con. Én mái bị mèo vồ ăn mất. Én trống kêu chiêm chiếp hồi lâu rồi bay đi. Chẳng bao lâu nó lại cùng một con én khác kết đôi bay về, mớm mồi cho lũ con như trước. Chưa được mấy ngày, lũ én con lần lượt rơi xuống đất, quằn quại rồi chết cứng. Trẻ con mổ bụng ra xem thì thấy có hạt tật lê (một loại hạt có gai) trong diều. Chắc là bị con én mới kết đôi hại chết. (Trích từ sách Ngọc đường nhàn thoại.)

 Chim chá cô

 Số lần bay

 Số lần bay của chim chá cô theo tháng. Như tháng giêng thì bay một lần rồi ở yên trong tổ, không bay lên nữa. Tháng mười hai thì bay lên mười hai lần, lúc ấy khó bắt nhất. Người phương nam giăng lưới để bắt. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Bay về hướng nam

 Chim chá cô giống chim trĩ mái, chỉ bay về phía nam, không bay về phía bắc. Sách Giao Châu dị vật chí của Dương Phù chép: có loài chim giống trĩ mái, tên là chá cô, lòng nó nhớ phương nam, không nghĩ đến việc bay về phương bắc. (Trích từ sách Tạp lục.)

 Chim chá cô đất Ngô, Sở

 Đồng nội vùng Ngô, Sở đều có chim chá cô, Lĩnh Nam lại càng nhiều loài chim này. Thịt nó trắng và giòn, ngon hơn hẳn gà và trĩ, giải được độc cây dã cát (cây lá ngón) và độc nấm. Trước ngực có những đốm tròn trắng, trên lưng xen lông màu tím đỏ, to bằng gà rừng, thường kêu theo từng cặp.

 Sách Nam Việt chí nói: chim chá cô chỉ bay theo hướng đông tây, nhưng lúc mới dang cánh thì bao giờ cũng bay về hướng nam trước. Tiếng kêu của nó như tự gọi tên mình là "xã bạc châu". Sách Bản thảo lại nói nó tự gọi "câu châu cách trách". Bài thơ "Đi núi nghe chim chá cô" của Lý Quần Ngọc có câu: "Vừa băng qua con đường quanh co gập ghềnh, lại nghe tiếng câu châu cách trách." (Trích từ sách Lĩnh Nam lục dị.)

 Chim khách

 Biết chỗ của Thái tuế

 Chim khách biết chỗ của Thái tuế. (Thái tuế là một sao giả định trong lịch pháp, mỗi năm chuyển sang một phương, được coi là vị thần mà phương ấy phải kiêng tránh.) Sách Bác vật chí nói: tổ chim khách quay lưng về phía Thái tuế. Đây không phải do tài trí, chỉ là theo tự nhiên mà thôi. Sách Hoài Nam Tử nói: chim khách biết năm nào nhiều gió thì làm tổ ở cành bên của cây cao. (Trích từ sách Thuyết văn.)

 Lại có chuyện

 Chim khách làm tổ, lấy cành ở ngọn cây chứ không lấy cành đã rụng xuống đất. Nó còn quấn cành để đỡ trứng. Vào giờ ngọ (giữa trưa) ngày tết Đoan ngọ (mồng năm tháng năm âm lịch), đốt tổ chim khách rồi hơ cho người bệnh thì bệnh khỏi ngay. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Trương Hạo

 Trương Hạo người Thường Sơn làm tướng nước Lương (quan đứng đầu coi việc cai trị trong một nước chư hầu). Một hôm trời vừa mưa xong, có con chim giống chim khách núi bay sà thấp rồi rơi xuống đất. Dân nhặt lên, nó liền hóa thành một hòn đá tròn. Hạo đập vỡ ra, được một cái ấn vàng, khắc chữ "Ấn của Trung Hiếu hầu". Hạo tâu lên vua, ấn được cất trong kho bí mật của triều đình. Về sau Hạo làm quan đến chức thái úy (chức quan võ cao nhất trong triều).

 Về sau, viên nghị lang (quan bàn bạc, can gián) là Phàn Hành Di người Nhữ Nam, lúc hiệu đính sách ở Đông Quán (kho sách của triều đình), dâng biểu nói rằng thời Nghiêu, Thuấn từng có chức quan này. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Nước Điều Chi

 Năm Vĩnh Ninh thứ nhất đời Hán Chương Đế, nước Điều Chi sang dâng điềm lạ: một loài chim tên là chi thước (một loại chim khách lớn), cao bảy thước, hiểu tiếng người. Khi nước ấy thái bình thì chim chi thước bay thành đàn. Xưa, thời Hán Vũ Đế, các nước ở bốn phương đều quy phục, có nước dâng loài chim khách này. Chim hiền và thuần, hễ có việc tốt lành vui vẻ thì vỗ cánh bay lượn mà kêu. Xét theo lời Trang Chu nói về "chim khách ở Điêu Lăng" thì có lẽ cũng là loài này. (Trích từ sách Thập di ký.)

 Lê Cảnh Dật

 Cuối niên hiệu Trinh Quán đời Đường, Lê Cảnh Dật người Nam Khang ở núi Không Thanh. Có con chim khách thường làm tổ bên cạnh nhà, bữa nào ông cũng cho nó ăn. Về sau, nhà hàng xóm mất vải, vu cho Cảnh Dật lấy trộm. Ông bị giam ở ngục Nam Khang hơn một tháng. Tra hỏi mà ông không nhận, quan định thả ra.

 Con chim khách đậu trên lầu ngục, hướng về Cảnh Dật tỏ vẻ vui mừng, như muốn báo tin. Ngày hôm ấy có lệnh ân xá. Quan hỏi ông vì sao biết trước, ông đáp: "Trên đường gặp một người mặc áo cổ trắng nói rằng ba ngày nữa sẽ có ân xá, quả nhiên lệnh đến." Cảnh Dật về núi, mới biết người mặc áo cổ trắng ấy là do chim khách biến ra. (Trích từ sách Triều dã thiêm tải.)

 Trương Xương Kỳ

 Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Nhữ Châu là Trương Xương Kỳ, em của Trương Dịch Chi, cậy được vua yêu mà kiêu ngạo, đối xử tàn ác với các quan dưới quyền. Ở huyện Lương có người báo rằng thấy chim khách trắng. Xương Kỳ sai viên tư hộ (quan coi sổ hộ khẩu của châu) là Dương Sở Ngọc đi bắt.

 Người trong vùng có bảy mươi lồng chim cắt. Họ lấy sáp bôi vào móng chim cắt, đem đến khu rừng. Thấy con chim khách trắng có đàn chim khách theo sau. Đàn chim thấy chim cắt thì tan chạy, chỉ còn con chim khách trắng ở lại. Chim cắt vươn mình chụp lấy, chim khách không bị thương chút nào, liền cho vào lồng đem dâng.

 Xương Kỳ cười nói: "Con chim khách này chuộc mạng cho ông đấy." Sở Ngọc dập đầu thưa: "Đây là trời cho Ngọc sống. Bằng không, Ngọc chỉ còn cách nhảy xuống sông xuống biển, chẳng dám gặp mặt ngài nữa." Rồi lạy tạ mà lui ra. (Trích từ sách Triều dã thiêm tải.)

 Vợ Thôi Viên

 Trong tổ chim khách nhất định có một cây làm xà nóc. Vợ của tướng công (cách gọi tôn quan tể tướng) Thôi Viên, lúc còn ở nhà cha mẹ, cùng các chị em ở vườn sau thấy một đôi chim khách đang làm tổ, cùng ngậm một cành cây to bằng cán bút, dài hơn một thước, đặt vào trong tổ. Những người khác đều không thấy. Tục truyền rằng ai thấy chim khách gác xà nóc thì nhất định sẽ được sang quý. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Càn Lăng

 Năm Đại Lịch thứ tám, ở Càn Lăng (lăng mộ của vua Đường Cao Tông và Võ Tắc Thiên), tại điện chính của quán Thượng Tiên (đền thờ của đạo Lão), có chim khách ngậm củi và bùn vá lại mười lăm chỗ nứt vỡ. Các quan tể tướng dâng biểu chúc mừng. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Bồ câu đưa tin

 Đại lý thừa (quan phụ tá ở Đại lý tự, cơ quan xét xử án hình của triều đình) là Trịnh Phục Lễ kể rằng: trên thuyền buôn Ba Tư người ta nuôi nhiều bồ câu. Bồ câu bay được mấy nghìn dặm, mỗi lần thả một con bay về đến nhà là báo tin bình an. (Trích từ sách Dậu dương tạp trở.)

 Gà

 Gà báu Trần Thương

 Thời Tần Mục công, có người ở Trần Thương đào đất được một con vật, giống dê mà không phải dê, giống lợn mà không phải lợn, bèn dắt đi dâng Mục công. Dọc đường gặp hai đứa trẻ, chúng nói: "Con này tên là Ổi, thường ở dưới đất ăn óc người chết. Nếu muốn giết nó thì lấy cành cây bách cắm vào đầu nó." Con Ổi nói: "Hai đứa trẻ này tên là Kê bảo (gà báu). Ai bắt được con trống thì làm vua, bắt được con mái thì làm bá (chư hầu đứng đầu các chư hầu)."

 Người Trần Thương bỏ con Ổi, đuổi theo hai đứa trẻ. Hai đứa trẻ hóa thành chim trĩ bay vào rừng. Người Trần Thương báo với Mục công. Mục công huy động người đi săn lớn, quả nhiên bắt được con mái. Nó lại hóa thành đá, được đặt ở giữa sông Khiên và sông Vị. Đến thời Văn công, lập đền thờ gọi là đền Trần Bảo. Con trống bay về phía nam rồi đậu xuống. Huyện Trĩ ở Nam Dương ngày nay chính là nơi ấy. (Trích từ sách Liệt dị truyện.)

 Gà nước Sở

 Ở nước Sở có người gánh một con gà rừng. Người đi đường hỏi: "Chim gì thế?" Người gánh lừa rằng: "Chim phượng hoàng đấy." Người đi đường nói: "Tôi nghe nói có chim phượng hoàng đã lâu, nay mới được thấy thật. Anh bán không?" Người kia đáp: "Bán." Người đi đường trả nghìn lạng vàng, người kia không bán. Người đi đường xin trả gấp đôi, người kia mới bán.

 Người mua định đem dâng vua Sở, nhưng qua một đêm thì chim chết. Người ấy không kịp tiếc số vàng, chỉ tiếc không được đem dâng vua. Người trong nước truyền tai nhau, ai cũng cho rằng đó là phượng hoàng thật, rất quý, và người ấy đã muốn đem dâng. Chuyện đến tai vua Sở. Vua cảm động vì người ấy muốn dâng cho mình, liền cho gọi đến, ban thưởng hậu, hơn gấp mười lần giá mua chim. (Trích từ sách Tiếu lâm.)

 Con gái nước Vệ

 Khúc đàn "Trĩ triêu phi" (Chim trĩ bay buổi sáng) do phó mẫu (bà vú nuôi dạy con gái nhà quyền quý) của con gái nước Vệ soạn ra. Con gái Vệ hầu được gả cho thái tử nước Tề. Đi giữa đường thì nghe tin thái tử chết. Nàng hỏi phó mẫu: "Phải làm sao?" Phó mẫu đáp: "Cứ đi, nên đến dự tang." Xong tang lễ, nàng không chịu về, ở lại cho đến chết.

 Phó mẫu ân hận, lấy cây đàn nàng vẫn gảy, đến trên mộ mà gảy. Bỗng có đôi chim trĩ cùng bay ra từ trong mộ. Phó mẫu vuốt con trĩ mái nói: "Con quả đã hóa thành chim trĩ rồi sao?" Nói chưa dứt lời, đôi chim cùng bay lên, thoắt cái không thấy đâu nữa. Phó mẫu đau xót, cầm đàn soạn khúc nhạc, vì thế gọi là "Trĩ triêu phi". (Trích từ sách Cầm thanh anh của Dương Hùng.)

 Gà gáy dài

 Thời Hán Thành Đế, Giao Chỉ và Việt Tuyển dâng gà gáy dài. Chờ lúc gà gáy sáng thì xem đồng hồ nước (dụng cụ đo giờ bằng nước nhỏ giọt) để đối chiếu, giờ khắc không sai chút nào. Mỗi lần gáy dài kéo suốt khoảng thời gian một bữa ăn không dứt. Cựa gà dài, đá rất giỏi. (Trích từ sách Tây Kinh tạp ký.)

 Gà gáy dưới đất

 Năm Kiến An thứ ba, nước Tư Đồ dâng gà đá gáy dưới đất. Gà màu đỏ như chu sa, to bằng con én, thường ở trong lòng đất, gáy đúng giờ, tiếng vang rất xa. Người nước ấy nghe tiếng gà gáy thì giết con vật để tế. Đào đất ở chỗ phát ra tiếng thì được con gà này. Nếu thiên hạ thái bình, nó bay lượn lên xuống, được coi là điềm lành, cũng gọi là gà báu. Nước ấy không có gà, người ta nghe tiếng dưới đất để biết giờ.

 Các đạo sĩ nói: xưa có vị tiên tên Tướng Quân đi lấy đá, vào hang sâu mấy dặm, được con gà đá đỏ, giã nát làm thuốc. Người uống thuốc ấy tiếng nói và hơi thở sung mãn, sống lâu đến tận sau khi trời đất mất mới chết. Xưa, năm Bảo Đỉnh thứ nhất đời Hán Vũ Đế, bốn phương dâng của lạ, có con én bằng hổ phách, đặt trong phòng yên tĩnh thì tự nhiên kêu và bay lượn, cũng là loài như thế. Sách Lạc thư nói: vật báu của nước Tư Đồ là dấu hiệu của Thổ đức (theo thuyết ngũ hành, triều đại ứng với hành Thổ), là điềm lành của nước Đại Ngụy. (Trích từ sách Thập di ký của Vương Tử Niên.)

 Tôn Hưu

 Tôn Hưu (vua nước Ngô thời Tam Quốc) thích bắn chim trĩ. Đến mùa thì sáng sớm đi, chiều tối mới về. Các quan đều dâng lời can: "Đây là con vật nhỏ, có gì đáng để say mê đến thế?" Vua đáp: "Tuy là vật nhỏ nhưng nó cương trực, khí khái hơn người. Đó là lý do trẫm thích nó." (Trích từ sách Ngữ lâm.)

 Ngô Thanh

 Ngô Thanh, người dân Từ Châu, năm Thái Nguyên thứ năm bị bắt đi lính đánh giặc. Nhà giết gà cầu phúc, luộc đầu gà đặt trên mâm, bỗng nhiên đầu gà gáy, tiếng rất dài. Về sau đánh tướng giặc là Thiệu Bảo, Bảo tử trận. Lúc ấy xác chết nằm ngổn ngang, không ai nhận ra được. Thanh thấy một người mặc áo bào trắng, ngờ là chủ tướng, bèn cắt lấy đầu đem báo lên. Kiểm tra lại thì đúng là đầu của Bảo.

 Thanh nhờ công ấy được phong làm thái thú (quan đứng đầu một quận) Thanh Hà. Từ một người lính thường bỗng chốc lên địa vị vinh hiển. Điềm quái gở của con gà hóa ra lại thành điềm lành. (Trích từ sách Chân dị ký.)

 Thứ sử Quảng Châu

 Một viên thứ sử Quảng Châu, khi linh cữu được đưa về (?), người con trai lớn là An Cát bệnh chết vào năm Nguyên Gia thứ ba. Người con thứ hai đến năm thứ tư cũng bệnh chết. Có người bảo đặt một con gà trống vào trong quan tài. Con gà ấy cứ đến lúc trời sắp sáng là gáy ba tiếng trong quan tài, tiếng rất bi thương và vang xa, chẳng khác gì gáy trên chuồng. Hơn một tháng sau thì không nghe tiếng nữa. (Trích từ sách Tề hài ký.)

 Chúc Kê công

 Chúc Kê công là người Lạc Dương, sống dưới chân núi phía bắc đất Thi Hương, nuôi gà hơn trăm năm. Gà đều có tên riêng, hơn nghìn con. Tối thì gà đậu trên cây, ban ngày thả cho đi tản ra. Muốn bắt con nào thì gọi tên, gà liền theo từng loại mà đến. Ông bán gà và trứng, được hơn mười triệu đồng, liền bỏ tiền lại mà sang đất Ngô, đào ao nuôi cá. Về sau ông lên núi Ngô, thường có mấy trăm con gà và chim sẻ xuất hiện bên cạnh. (Trích từ sách Liệt tiên truyện.)

 Chu Tông

 Chu Tông người Lâm Hoài có tang mẹ, thường ở bên ngoài để chịu tang. Trong nhà có việc, ông vào xem. Vợ nói: "Lễ tang là việc hệ trọng, không cần phải về luôn như thế." Tông hỏi: "Từ khi có tang đến nay, có lúc nào ta vào trong nhà đâu?" Vợ đáp: "Ông về nhiều lần rồi."

 Tông biết là có yêu quái, dặn vợ và hầu gái chờ khi nó đến thì đóng cửa bắt lấy. Khi nó đến, ông chạy ngay tới xem. Con vật không thoát được, vội hóa thành con gà trống già lông trắng. Tra hỏi thì ra là gà nhà. Giết nó đi thì không còn chuyện lạ nữa. (Trích từ sách U minh lục của Lưu Nghĩa Khánh.)

 Nhà trạm ở quận Đại

 Trong địa phận quận Đại có một nhà trạm (nhà nghỉ dọc đường cho khách đi đường và người đưa công văn) bị ma quấy, không trừ được. Có một học trò khỏe mạnh, gan dạ, đi đường lúc chiều tối muốn vào nghỉ ở nhà trạm. Viên coi trạm ngăn lại. Người học trò nói: "Tôi tự trừ được." Rồi ở lại nghỉ.

 Đến đêm, người học trò ngồi phía trước, thấy con quái thò ra một bàn tay thổi ống sáo năm lỗ. Người học trò cười nói: "Mày chỉ có một bàn tay, làm sao bịt hết các lỗ sáo? Để ta thổi cho." Con quái nói: "Ông cho là tôi thiếu ngón tay sao?" Rồi lại duỗi tay ra, liền có mấy chục ngón tay thò ra. Người học trò biết là có thể đánh được nó, bèn rút gươm chém, được một con gà trống già. (Trích từ sách U minh lục.)

 Cao Nghi

 Đời Đường, Cao Nghi người Bột Hải rất giàu. Bỗng ông mắc bệnh (?), mấy ngày sau nằm im mà chết, nhưng ngực vẫn còn ấm. Qua một ngày thì sống lại. Ông kể rằng có một người mặc áo trắng, chột mắt, cầm đơn đến quan âm phủ (?) kiện ông đã giết vợ con nó. Nghi khai rằng vốn không quen biết ông già ấy. Viên quan nói: "Số mệnh ông chưa hết, tạm thả về." Nghi bèn chợt hiểu người áo trắng chính là con gà mái già lông lốm đốm bị mù trong nhà. Ông sai bắn chết nó, từ đó yêu quái không còn nữa. (Trích từ sách Kỷ dị.)

 Thiên Hậu

 Từ niên hiệu Văn Minh đời Đường về sau, các châu trong thiên hạ dâng lên rất nhiều gà mái hóa thành gà trống, có con đã hóa được một nửa, một nửa chưa hóa. Đó là điềm báo Võ Tắc Thiên sẽ lên ngôi vua. (Trích từ sách Kỷ dị.)

 Vệ Cảo

 Vệ Cảo làm quan huyện, đi xuống làng, đến nhà người trong làng là Vương Hạnh. Đang ngủ chợp mắt, ông mơ thấy một người đàn bà mặc áo đen dẫn hơn chục đứa trẻ mặc áo vàng, đều xin tha mạng, dập đầu mãi không thôi. Chốc lát lại mơ thấy nữa. Cảo rất khó chịu về chuyện ấy, liền giục dọn cơm để đi sớm.

 Vừa lúc người thân tín của Cảo báo: "Vương Hạnh ở nhà nghèo, không có gì để làm cỗ. Có một con gà mái đang ấp con đã hơn mười ngày, họ sắp giết nó." Cảo mới hiểu người đàn bà áo đen chính là con gà mái đen, bèn sai thả nó ra. Đêm ấy ông lại mơ thấy người đàn bà đến cảm tạ, vui vẻ ra đi. (Đều trích từ sách Triều dã thiêm tải.)

 Người giàu ở Hợp Phì

 Ở Hợp Phì có người nhà giàu họ Lưu, thích ăn thịt gà. Mỗi lần giết gà, ông ta đều chặt chân gà trước rồi bỏ vào hòm gỗ, đợi máu chảy hết, gà kiệt sức mới đem nấu, cho rằng làm thế để khử mùi tanh. Về sau ông ta bị bệnh, mọc mụn nhọt ở (?). Khi mụn đã lành, trong vết sẹo lại mọc ra một bàn chân gà con. Mỗi khi chít khăn, chải đầu đều làm đau bàn chân ấy. Hễ đau là máu chảy đầy mặt, đau đớn suốt ngày. Cứ như thế nhiều năm, không ngày nào không bị đau, rốt cuộc ông ta chết vì chuyện đó. (Trích từ sách Kê thần lục.)

 Thái Bình quảng ký, quyển 461

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video