Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn biên soạn đầu đời Tống, gom chép các truyện kể từ xưa), quyển thứ bốn mươi bảy
Phần Thần tiên, thứ bốn mươi bảy
Hoàng đế Đường Hiến Tông, Lý Cầu, Tống Bạch
Hứa Thê Nham, Vi Thiện Tuấn
Hoàng đế Đường Hiến Tông
Vua Đường Hiến Tông ưa chuộng phép thần tiên sống mãi không chết. Năm Nguyên Hòa thứ năm (niên hiệu của Đường Hiến Tông, năm 810), viên nội cấp sự (chức quan hoạn quan hầu việc trong cung) là Trương Duy Tắc đi sứ nước Tân La (một nước ở bán đảo Triều Tiên) trở về. Ông kể rằng khi thuyền ghé đậu giữa các hòn đảo núi ngoài biển, bỗng nghe tiếng gà gáy chó sủa, như có khói bếp nhà người. Ông bèn nhân ánh trăng thong thả dạo bước, đi chừng một hai dặm thì thấy hoa cây, lầu đài, cung điện, cửa bằng vàng, then cài bằng bạc. Trong đó có mấy vị công tử đội mũ chương phủ (kiểu mũ của bậc nho sĩ thời xưa), mặc áo màu ráng tía, ngâm vịnh huýt sáo ung dung tự tại. Duy Tắc biết đó là chuyện lạ, bèn xin vào ra mắt. Công tử hỏi: "Ngươi từ đâu tới?" Duy Tắc kể hết đầu đuôi. Công tử nói: "Hoàng đế nhà Đường là bạn của ta. Khi ngươi trở về, xin nhắn lời giúp ta." Lát sau, công tử sai một người hầu áo xanh bưng ra một chiếc ấn hình rùa vàng trao cho Duy Tắc, đặt vào trong hộp quý, lại dặn Duy Tắc: "Gửi lời thăm hỏi đến hoàng đế." Duy Tắc bèn cầm ấn trở về thuyền; ngoảnh lại nhìn con đường cũ thì không còn chút dấu vết nào.
Ấn rùa vàng dài năm tấc, phần trên bằng vàng ròng, mặt ấn bằng ngọc vuông một tấc tám phân, khắc chữ: "Phượng chi long mộc, thụ mệnh vô cương" (cỏ linh chi hình phượng, cây hình rồng; nhận mệnh trời không bờ bến). Duy Tắc về đến kinh đô liền dâng tâu đủ mọi chuyện. Vua Hiến Tông nói: "Kiếp trước của trẫm há chẳng phải là tiên sao?" Đến khi xem ấn rùa vàng, vua kinh ngạc than mãi, chỉ có điều không hiểu được ý nghĩa dòng chữ. Vua bèn niêm phong ấn bằng tử nê (thứ bùn màu tía dùng để gắn niêm phong), khóa bằng khóa ngọc, đặt trong màn trướng. Về sau thường thấy từ đó tỏa ra ánh sáng năm màu, dài hơn một trượng. Cũng trong tháng ấy, trên cây liên lý (hai cây mọc riêng mà cành, thân dính liền vào nhau, được coi là điềm lành) trước điện ngủ của vua mọc lên hai cây linh chi (loại nấm quý, được coi là cỏ thiêng), trông y như rồng và phượng. Vua Hiến Tông nhân đó than rằng: "'Cỏ hình phượng, cây hình rồng', há chẳng phải là điềm này sao?"
Lúc ấy lại có một vị xử sĩ (người có học nhưng ở ẩn, không ra làm quan) tên là Y Kỳ Giải, tóc dày mịn, mặt trẻ như con trẻ, hơi thở thơm sạch. Ông thường cưỡi một con ngựa cái lông vàng, cao chỉ ba thước, không ăn cỏ khô hay thóc lúa, chỉ uống rượu nồng; ông không dùng dây cương hàm thiếc, chỉ lót một tấm chăn dạ xanh trên lưng ngựa. Ông thường đi khắp vùng hai châu Thanh và Duyện (vùng nay thuộc tỉnh Sơn Đông); mỗi khi trò chuyện thân tình với người ta về những việc từ trăm nghìn năm trước, ông đều kể như chính mắt mình trông thấy. Vua biết đó là bậc dị nhân, bèn ra chiếu chỉ kín mời vào cung, cho ở trong phòng Cửu Hoa, trải chiếu cỏ giao tía, mời uống rượu long cao. Chiếu cỏ giao tía giống lá cỏ giao, bóng mượt mềm mại, thơm và yên tĩnh, mùa hạ thì mát, mùa đông thì ấm. Rượu long cao đen như sơn ròng, uống vào khiến tinh thần sảng khoái; vốn là thứ do nước Ô Dặc Sơn Ly (một nước ở vùng Tây Vực) tiến cống. Nước Ô Dặc Sơn Ly đã được chép trong "Tây Kinh truyện" (?) của Ban Cố (sử gia đời Hán, tác giả sách Hán thư). Ngày nào vua cũng đích thân đến thăm hỏi, rất mực kính trọng; thế nhưng Giải vốn chất phác mộc mạc, chưa từng quen lễ nghi của bề tôi.
Nhân đó vua hỏi: "Tiên sinh tuổi đã cao mà dung nhan không già, là vì sao vậy?" Giải đáp: "Nhà thần ở ngoài biển, trồng cỏ thiêng mà ăn, cho nên được như thế." Rồi ông lấy từ trong áo ra ba loại hạt giống thuốc, trồng cho vua trước điện: một là song lân chi, hai là lục hợp quỳ, ba là vạn căn đằng. Song lân chi màu nâu, một thân có hai bông, bông có hình con kỳ lân, đủ cả đầu lẫn đuôi; bên trong có hạt giống như ngọc sắt sắt (một loại ngọc màu xanh biếc). Lục hợp quỳ màu đỏ, lá giống cây nhung quỳ (tức cây thục quỳ, hoa mãn đình); lúc đầu mọc sáu thân, đến phía trên thì hợp lại làm một cây, mọc tất cả mười hai lá, bên trong trổ hai mươi bốn bông hoa; hoa giống hoa đào nhưng mỗi bông có nghìn cánh, mỗi cánh in sáu bóng; khi kết quả thì quả giống hạt tương tư (loại hạt đỏ tươi của cây cam thảo dây). Hạt vạn căn đằng thì một hạt mọc ra vạn rễ, cành lá đều xanh biếc, móc nối uốn quanh, che phủ (?) cả một mẫu đất; hình dáng giống cây thược dược, nhụy màu đỏ thẫm, nhỏ như sợi tơ sợi tóc, dài chừng năm sáu tấc, trong một bông không dưới nghìn sợi, nên cũng gọi là "giáng tâm đằng" (dây lõi đỏ). Cỏ thiêng đã mọc thành thì người khác không ai thấy được; Giải mời vua tự hái lấy mà ăn, vua thấy rất linh nghiệm, từ đó càng thêm lễ độ kính trọng.
Gặp lúc có người vùng Tây Vực dâng ngọc đẹp, một viên tròn, một viên vuông, đường kính mỗi viên năm tấc, ánh sắc đọng lại lạnh lẽo, có thể soi thấy từng sợi lông sợi tóc. Lúc ấy Giải đang ngồi trước mặt vua, nhìn kỹ rồi nói: "Viên này là ngọc rồng, viên kia là ngọc hổ." Vua kinh ngạc hỏi: "Sao gọi là ngọc rồng, ngọc hổ?" Giải đáp: "Viên tròn là rồng, sinh ra trong nước, được rồng coi là báu vật; nếu ném xuống nước, ắt có cầu vồng hiện ra. Viên vuông là hổ, sinh ra trong hang núi, được hổ coi là báu vật; nếu lấy lông hổ phẩy lên, ánh sáng tía sẽ tỏa tung ra, trăm loài thú đều sợ hãi khuất phục." Vua lấy làm lạ lời ấy, bèn sai thử, quả nhiên đúng như lời ông nói. Hỏi về nguồn gốc có được ngọc, sứ giả thưa: "Một viên do người đánh cá vớt được, một viên do người đi săn nhặt được." Vua nhân đó sai lấy hai viên ngọc rồng, ngọc hổ đựng vào túi gấm, cất trong kho riêng của cung.
Giải sắp trở về biển Đông, nhiều lần xin vua, vua chưa cho. Gặp lúc trong cung khắc gỗ làm mô hình ba ngọn núi tiên ngoài biển (tức Bồng Lai, Phương Trượng, Doanh Châu, nơi tương truyền tiên ở), tô vẽ bằng tơ lụa lộng lẫy, xen lẫn châu ngọc. Ngày mồng một Tết, vua cùng Giải ngắm xem. Vua chỉ vào núi Bồng Lai mà nói: "Nếu không phải bậc thượng tiên thì trẫm chẳng có cách gì đến được cõi này." Giải cười nói: "Ba hòn đảo ấy gần ngay trước mắt, ai bảo là khó đến? Thần tuy không có tài gì, xin thử vì bệ hạ đi một chuyến để xem cảnh vật đẹp xấu ra sao." Nói rồi ông nhún mình nhảy vào không trung, dần dần trông nhỏ lại, chốc lát đã vào trong cửa cung vàng bạc. Những người đứng hầu bên trái gọi liên tiếp, nhưng rốt cuộc không còn thấy gì nữa. Vua nhớ tiếc than hận, gần như sinh bệnh gầy mòn. Nhân đó vua đặt tên ngọn núi ấy là đảo Tàng Chân (đảo cất giấu bậc chân tiên), sáng sớm nào cũng đốt hương phượng não trước đảo để tỏ lòng kính lễ. Mười ngày sau, châu Thanh dâng tấu báo rằng: Giải đã cưỡi con ngựa cái lông vàng vượt biển đi rồi.
Lý Cầu
Lý Cầu là người đất Yên (vùng quanh Bắc Kinh ngày nay). Năm Bảo Lịch thứ hai (niên hiệu của Đường Kính Tông, năm 826), ông cùng bạn là Lưu sinh đi chơi núi Ngũ Đài. Trên núi có một hang gió; khách du ngoạn hễ hơi la hét ồn ào, hoặc ném đồ vật va chạm vào, là gió lớn nổi lên dữ dội, tốc mái nhà, nhổ bật cây cối, ắt gây hại cho người và vật. Cho nên lúc lên núi, mọi người đều răn dặn nhau, không ai dám đụng vào. Cầu đến miệng hang, đùa nghịch ném một hòn đá lớn vào trong; hồi lâu tiếng đá mới dứt, quả nhiên có luồng gió dữ ào ào thổi ra, có một khúc gỗ như cây cột theo gió bay vọt ra. Cầu tính khí ngang tàng, không kiêng nể gì, bèn ra sức níu lấy khúc gỗ, thế là lại rơi vào trong hang. Cầu bị khúc gỗ chở đi, cũng không ra được.
Hồi lâu xuống đến đất, thấy một kẻ hình dáng như sư tử mà nói tiếng người, dẫn Cầu vào trong động. Trong gian nhà thanh tịnh, thấy hai vị đạo sĩ đang đánh cờ. Đạo sĩ thấy Cầu thì mừng, hỏi Cầu đang tu theo đạo nào. Cầu vốn chẳng biết gì về chuyện tu hành, lặng thinh không đáp được. Hai vị tiên trách kẻ dẫn đường: "Điều cốt yếu của đạo chí cao của ta, phải truyền cho người có cốt tướng tiên, người theo học đạo; sao ngươi dám tùy tiện dẫn kẻ phàm tục vào phủ tiên của ta? Mau dẫn hắn đi!" Rồi họ cho Cầu một chén nước, bảo uống, và nói: "Ngươi tuy là hạng phàm tục, nhưng được thấy động phủ của ta, đặt chân vào cõi chân tiên của ta, thì cũng có chút duyên phận với đạo. Chỉ tiếc ngươi xưa nay không học đạo, nên không thể nói cho ngươi điều cốt yếu của việc tu hành. Cứ đi đi; nếu có lòng mong được sống lâu, có chí muốn thoát khỏi cõi đời, ngày sau có thể trở lại. Uống thứ nước thần này cũng được thêm tuổi thọ." Cầu uống nước, lạy tạ xong.
Kẻ dẫn đường đưa Cầu đến bên cạnh cửa động lúc nãy, chỉ cho một lối khác mà nói: "Núi này là động Tử Phủ của Đạo gia. Trên năm ngọn núi đều dùng báu vật lạ khắp bốn biển để trấn trên đỉnh, cũng như động Mao Sơn được trấn bằng báu vật của thành Kim Dung nước An Tức (một nước ở Tây Vực), ngọc tạp núi Xuân, ngọc thơm sông Hoàn, để giữ vững nhà ở của các bậc thượng chân (tiên bậc cao). Ngọn phía đông của núi này có quả cầu lửa núi Ly, ngọn phía tây có nhà ngọc Lệ Nông, ngọn phía nam có cây châu Động Quang, ngọn phía bắc có cỏ chi bằng ngọc ở khe Ngọc, ngọn ở giữa có vàng tự phát sáng và ngọc bích tỏa vòng hào quang. Mỗi khi trời âm u lâu ngày sắp tan, hoặc nắng nóng lâu ngày sắp mưa, thì các báu vật cùng tỏa sáng, rọi rực cả núi non; những buổi sớm mùa xuân, buổi sáng mùa thu, thì khí chín màu nối liền lên trời, ánh sáng lấp lánh trên tầng mây. Thái Đế (vị thần tối cao) sai Hàn ty thiếu khanh Đông Phương quân (?) cùng Tử Phủ tiên sinh thống lĩnh các quan tiên Lục Giáp (?) (các vị thần tướng mang tên sáu ngày Giáp trong Đạo giáo), cùng thần vương lực sĩ trấn giữ nơi này, vì thế gọi là phủ của thần tiên.
Động có ba cửa: một lối thông về phía tây đến núi Côn Lôn (núi thần thoại ở phương tây, nơi tiên ở); một lối ra dưới vách núi phía bắc; một lối là hang gió lúc nãy, đó là cửa chính của động; cửa nào cũng có rồng rắn canh giữ. Tiên sinh có lệnh rằng: hễ có hòn đá lớn ném vào cửa động mà trúng cây cột của ta, thì đó là trên đời sắp có người đắc đạo đến nhận việc ở đây, liền sai ta dẫn vào. Ta cũng học đạo đã lâu, đáng được chứng lên hàng tiên, nhưng ngoài công đức tích được, khẩu nghiệp (tội lỗi gây ra bằng lời nói) vẫn chưa trừ hết; nhờ công đức đời trước che chở, ta được giữ miệng hang động này, ba trăm năm nữa cũng sẽ được siêu thăng (vượt lên cõi trên). Vì khẩu nghiệp nên ta phải mượn hình dạng này. Ta vâng lệnh tiên sinh, vừa nghe có đá ném trúng cột, bèn theo lời dặn mà dẫn ngươi vào, thật không biết ngươi chỉ đùa nghịch ném đá. Nhưng mấy trăm năm nay ít ai ném đá, cũng chưa từng có ai ném trúng cột. Cung điện thần tiên không dễ gì đến được một lần; ngươi rồi cũng sẽ có chỗ đắc ở bến bờ của đạo huyền diệu. Ở đây có lối đi ra vách núi phía bắc, có thể giúp ngươi mau trở về cõi người."
Rồi hắn cởi từ dây lưng ra ba viên thuốc, xâu vào đầu một cành cây khô, bảo Cầu: "Bên đường nếu thấy vật gì lạ, cứ chĩa thuốc vào nó thì nó không làm hại được. Thuốc này ăn vào có thể không bệnh tật." Cầu cầm thuốc đi trong động; chỗ tối thì thuốc phát sáng như lửa. Có mấy con rắn lớn há miệng hướng về phía Cầu, ông chĩa thuốc vào thì chúng nằm rạp không dám động đậy. Rồi ông ra đến cửa động; ngoài cửa có cây cổ thụ đã mục một nửa, cửa động gần bị lấp kín. Cầu bới đất, đẩy cây mục, mãi mới ra được, thì đã ở ngoài cổng chùa rồi.
Trước đó, Lưu sinh mất Cầu, con trai Cầu liền bắt giữ, vu cho Lưu sinh, ngờ là đã hại cha mình, định kiện lên quan; nhưng chùa đang có trai lễ lớn nên chưa đi ngay được. Khi thấy Cầu trở về, mọi người đều vui mừng. Cầu kể hết những điều lạ đã thấy, rồi đem ba viên thuốc chia cho Lưu sinh và con trai, mỗi người ăn một viên. Trong niên hiệu Càn Phù (niên hiệu của Đường Hy Tông, 874–879), tiến sĩ (người đỗ khoa thi tiến sĩ) Tư Đồ Thiết, đã xa cách Cầu hơn ba mươi năm — lúc chia tay Cầu sáu mươi tuổi, râu đã bạc — gặp lại Cầu ở đất Hà Đông, khi ấy Cầu đã hơn chín mươi tuổi mà dung mạo như người chừng ba mươi. Cầu kể lại chuyện mình gặp, nói rằng từ khi uống thuốc đến nay, già mà trẻ lại, tính không cần ăn uống. Con trai ông cũng trông như người chừng ba mươi tuổi. Ông dốc chí tu đạo, cùng con trai vào núi Vương Ốc rồi đi mất. (Trích từ sách Tiên truyện thập di)
Tống Bạch
Tống Bạch không biết là người ở đâu. Ông làm đạo sĩ, thân cao hơn bảy thước, mày mắt đẹp như vẽ, đoan chính, đầy đặn, trắng trẻo, ăn nói thanh nhã, ai thấy cũng mến. Ông có đạo thuật, thường đi chơi các núi nổi tiếng. Từ núi Mao Sơn ông đến đạo quán Hy ở Nhuận Châu (?), lại đi chơi núi Quát Thương, núi Tiên Đô, tịch cốc (nhịn ăn ngũ cốc, một phép tu luyện của Đạo gia), phục khí (luyện hơi thở thay cho ăn uống). Thế nhưng ông lại mê rượu; có khi ăn năm cân thịt với một chậu tỏi giã, lấy tay bốc thịt ăn hết, rồi uống ngay hai đấu rượu, chỉ nhắm một quả mơ trắng. Có người xin được một lát tỏi của ông mà ăn, nói rằng không có mùi tỏi, lại như mùi hương lạ, suốt ngày còn thơm trong răng lưỡi, không dứt. Người đời được ăn tỏi của ông khá nhiều, ai nấy suốt đời không bệnh, đều thọ tám chín mươi tuổi. Bạch đến đâu ở lại thì dùng vàng lụa mua lấy hai ba người thiếp đẹp, lúc đi thì bỏ lại. Người ta đều cho rằng ông có thuật bổ não hoàn nguyên (phép dưỡng sinh giữ gìn tinh khí, bồi bổ não, đưa thân thể trở về trạng thái trẻ trung ban đầu) của Lão Bành (tức Bành Tổ, người tương truyền sống tám trăm tuổi).
Ông lại đi chơi Việt Châu, đúng lúc đại hạn, người ta đang phơi người gù lưng dưới nắng và làm lễ tế rồng để cầu mưa (tục cổ: phơi người tàn tật dưới nắng cho trời thương mà đổ mưa), nhưng qua mười ngày, nắng hạn càng gay gắt. Bạch thấy vậy, cho rằng mọi trận mưa rơi xuống đều phải đợi mệnh trời, không dâng biểu tâu lên trời thì không thể có mưa. Ông bèn ở đạo quán nơi mình trú, đốt hương khấn lên trời; qua một đêm thì mưa lớn (?), mưa báo đã đủ. Người Việt Châu hết sức coi ông là thần dị.
Ông lại đi về phía nam đến Phủ Châu, lại gặp trời hạn, người ta đang cầu đảo. Có đạo sĩ biết Bạch có thể làm ra mưa, người trong châu bèn mời ông. Ông liền làm phép, phóng đinh đóng vào hai mắt tượng thần Thành hoàng (vị thần coi giữ thành trì). Thứ sử (quan đứng đầu một châu) là Vi Đức Lân lấy làm lạ rằng ông chứa đàn bà con gái, lại còn đóng đinh vào thần Thành hoàng, cho đó là kẻ cuồng, bèn trách mắng làm nhục. Bọn lính chạy việc định xông vào bắt, thì tay chân đều không cử động được, tất cả tự ngã lăn ra, gông và gậy cũng tự gãy nát. Bạch cười nói với Đức Lân: "Sứ quân xúc phạm Lưu Căn, muốn để ông cha của mình bị trừng phạt chăng?" (Điển tích: Lưu Căn là đạo sĩ đời Hán; viên thái thú muốn giết ông, ông liền gọi hồn cha ông của viên thái thú hiện về chịu trói, buộc viên thái thú phải lạy tạ.) Đức Lân bấy giờ mới sợ, xin tạ tội. Chốc lát mưa đổ xuống; ông ta tiễn Bạch đi một cách lễ độ. Phép thiêng của ông thi thố nhiều lần, không thể chép hết. Sau ông đến huyện Nam Thành, giữa ban ngày bay lên trời mà đi. (Trích từ sách Tục thần tiên truyện)
Hứa Thê Nham
Hứa Thê Nham là người đất Kỳ Dương. Ông dự thi tiến sĩ, theo học ở đạo quán Hạo Thiên. Sáng tối nào ông cũng ngước nhìn kính cẩn tượng các vị chân tiên, khấn vái các vị tiên linh thiêng, mong được phúc trường sinh. Bấy giờ thái úy (chức quan võ cao nhất trong triều) Vi Cao người Nam Khang đang trấn giữ đất Thục (vùng Tứ Xuyên ngày nay), mời đón tân khách; người gần xa mến tiếng nghĩa khí mà đến đất Thục rất đông. Nham cũng tính vào Thục, muốn mua một con ngựa mà tiền bạc không dư dả, tự mình vào chợ Tây tìm. Có một người ngoại tộc dắt một con ngựa gầy gò, giá không cao, ông bèn mua về. Vì sắp phải đi đường xa, ngày nào ông cũng cho ăn thêm cỏ thóc, thế mà con ngựa càng gầy rộc đi. Ông ngờ nó không đến được nơi định đến, thử đến hàng bói xin bói cỏ thi, được quẻ Càn hào cửu ngũ (hào thứ năm của quẻ Càn trong Kinh Dịch, lời hào là "rồng bay trên trời"). Vị đạo sĩ xem bói nói: "Đây là ngựa rồng, nên quý trọng giữ gìn."
Đến khi lên đường Thục, qua những đoạn đường ván hiểm trở men vách núi, Thê Nham cùng ngựa đều rơi xuống dưới bờ vực; lá rụng chất dày đỡ lấy, may mà không bị thương tổn gì. Ngước lên không thấy đỉnh, bốn phía đường đều tuyệt, không biết tính sao, ông bèn tháo yên, cởi dây cương (?), mặc cho ngựa muốn đi đâu thì đi. Trong đống lá khô ông nhặt được hạt dẻ to như nắm tay, ăn vào cũng thấy không đói nữa. Lần tìm dưới vách núi, ông thấy một hang động, bèn cưỡi ngựa đi vào, lúc xuống thấp lúc lên cao, chừng hơn mười dặm thì bỗng đến một vùng đồng bằng, hoa cây tươi đẹp lạ thường, ao đầm trong vắt. Có một đạo sĩ nằm trên phiến đá, hai cô gái hầu bên cạnh. Nham tiến lên xin ra mắt, hỏi hai cô ngọc nữ (tiên nữ hầu cận), họ đáp đó là Thái Ất chân quân (một vị thần tiên tôn quý trong Đạo giáo). Nham liền kể chuyện mình đi đường cho hai ngọc nữ nghe; ngọc nữ thương tình, thưa lại với chân quân.
Chân quân hỏi: "Ở cõi đời, ngươi cũng ưa đạo chứ?" Đáp: "Chỉ đọc sách Trang Tử, Lão Tử và kinh Hoàng Đình (kinh dạy phép luyện dưỡng thân thể của Đạo giáo) mà thôi." Hỏi: "Trong ba sách (?) ấy, ngươi tâm đắc câu nào?" Đáp: "Lão Tử nói: 'Tinh khí ấy rất chân thực'; Trang Tử nói: 'Thở bằng gót chân' (ý nói bậc chân nhân thở sâu tận gót chân); Hoàng Đình nói: 'Chỉ cần nghĩ (…) (?) là thọ không cùng.'" Chân quân cười nói: "Đã gần với đạo rồi, có thể dạy được." Bèn cho ngồi, rót một chén nhỏ mời uống, nói: "Đây là thạch tủy (chất tủy trong đá, một thứ tiên dược). Kê Khang (danh sĩ đời Ngụy Tấn, tương truyền có dịp được thạch tủy nhưng nó đã hóa đá) không được uống, vậy mà ngươi được uống."
Rồi chân quân mời ông vào một gian phòng khác. Có một đạo sĩ, nói là Dĩnh Dương tôn sư, đang bày thẻ tính toán cho chân quân, nói tối nay sẽ đi về phía đông mười vạn dặm. Nham nhìn kỹ, thì ra chính là vị đạo sĩ đã bói quẻ về con ngựa. Đêm ấy Nham cùng Dĩnh Dương theo Thái Ất quân lên trên cầu đá núi Tây Long ở biển Đông, dự hội của các bậc chân tiên. Trong số khách tiên ngồi đó có Đông Hoàng quân, thấy Thê Nham thì mừng nói: "Đây là cháu của Hứa trưởng sử (chức quan phụ tá, chỉ một vị tổ họ Hứa đã đắc đạo), có tướng tiên đấy." Đến sáng, ông lại theo Thái Ất quân trở về động Thái Bạch.
Ở được nửa tháng, ông nhớ nhà, xin về. Thái Ất nói: "Ngươi đã uống thạch tủy, thọ được nghìn năm rồi. Chớ để tinh khí hao tiết, chớ buông thả dâm dật, thì sẽ lại đến đây gặp nhau." Rồi lấy con ngựa ông đã cưỡi tiễn ông về. Lúc sắp đi, chân quân bảo: "Con ngựa này là rồng trong động của ta, vì nổi giận làm hại mùa màng nên bị đày làm kiếp chở người. Ngươi có cốt tiên nên mới gặp được nó; bằng không, động thiên (cõi tiên trong lòng núi) Thái Bạch, cung Dao Hoa thượng giới này, ngươi làm sao mà đến được? Về đến cõi người thì thả nó ở khúc quanh sông Vị, mặc nó đi đâu thì đi, đừng giữ lại nữa."
Chia tay xong, chỉ trong chốc lát ông đã đến huyện Quắc, thì nhà cũ không còn nữa. Hỏi người làng, thì đã qua sáu mươi năm rồi. Lúc ra khỏi động, hai ngọc nữ có nhờ mua kim của bà Điền ở huyện Quắc; ông bèn mua, buộc vào gậy trên yên ngựa, rồi tháo yên thả ngựa, ngựa hóa thành rồng bay đi. Thê Nham thuở nhỏ ở làng đã từng thấy bà Điền; đến lúc này chỉ có bà Điền là dung mạo vẫn như xưa, có lẽ bà cũng là tiên. Cuối niên hiệu Đại Trung (niên hiệu của Đường Tuyên Tông, 847–860), Thê Nham lại vào núi Thái Bạch rồi đi mất. (Trích từ sách Truyền kỳ)
Vi Thiện Tuấn
Vi Thiện Tuấn là người Đỗ Lăng thuộc Kinh Triệu (vùng quanh kinh đô Trường An). Ông đi khắp nơi tìm đạo, tìm khắp các núi nổi tiếng, gặp được thần tiên truyền cho bài văn hịch triệu gọi của Tam Hoàng (loại văn phù chú của Đạo giáo, dùng để triệu gọi, sai khiến quỷ thần), được đạo biến hóa như thần. Có lúc ông lặng lẽ ở nơi rừng núi đồng nội, có lúc say nằm ngủ ngoài đường. Ông thường dắt theo một con chó, đặt tên là Ô Long (Rồng Đen). Đến đâu ông cũng chia phần ăn của mình cho chó ăn. Con chó lại bị bệnh ghẻ, lông rụng trụi hết, ai thấy cũng ghét bỏ.
Anh trai ông làm sư, ở lâu năm trong chùa trên núi Tung, là bậc trưởng lão (vị sư đứng đầu trong chùa). Khi Thiện Tuấn sắp lên trời, bỗng nói với người ta: "Ta còn một món nợ nhỏ chưa trả." Bèn vào núi thăm anh. Các sư thấy em trai của thầy mình nhiều năm mới bỗng trở về, càng thêm kính trọng tiếp đãi. Mỗi khi lên nhà trai ăn cơm, ông lại dắt chó ngồi bên cạnh, chia thức ăn cho nó. Các sư ghét lắm, bèn thưa với trưởng lão. Trưởng lão nổi giận, gọi đến trách mắng, đánh roi hơn mười cái, đuổi ra khỏi chùa.
Thiện Tuấn lạy tạ nói: "Món nợ đời trước của tôi đã trả xong, lần này đi sẽ không trở lại nữa. Xin cho tắm một lần nữa rồi mới đi." Trưởng lão cho phép. Tắm xong một lúc lâu, ông dắt chó ra đi; con chó lúc ấy đã dài sáu bảy thước. Đi đến trước điện, con chó hóa thành rồng dài mấy chục trượng. Thiện Tuấn cưỡi rồng bay lên trời; rồng bấu vào góc điện, dấu vết đến nay vẫn còn. (Trích từ sách Tiên truyện thập di)
Thái Bình quảng ký, quyển thứ bốn mươi bảy
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách đồ sộ do vua Càn Lóng nhà Thanh ra lệnh biên soạn, gom chép sách vở xưa nay)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video