Thái Bình quảng ký, quyển 474. Đời Tống, Lý Phưởng cùng những người khác biên soạn. Côn trùng, phần hai.
Hồ Sung; Lư Phần; Lai Quân Xước.
Bệnh truyền nhiễm; Đằng Đình Tuấn; Trương Tư Cung.
Châu chấu; Rắn lạnh; Lý Quỹ.
Sâu chủ bạ; Chu Nha Chi; Giun đất.
Mộc Sư Cổ.
Hồ Sung
Đời Tống (thời Nam triều), ở Dự Chương có người tên Hồ Sung. Một buổi chiều mùa thu năm Nguyên Gia thứ năm, có một con rết lớn dài hai thước (thước: đơn vị đo chiều dài thời xưa, mỗi thước khoảng hai mươi mấy phân) rơi xuống trước mặt vợ và em gái của Sung. Họ sai người hầu gái gắp nó ném đi. Người hầu vừa bước ra khỏi cửa thì bỗng thấy một bà già quần áo rách nát, hôi thối, hai mắt không có tròng. Đến tháng ba năm thứ sáu, cả nhà cùng lúc mắc bệnh, người này chết nối tiếp người kia. (Trích từ sách Dị uyển)
Lư Phần
Sách Yêu dị ký chép: Lư Phần người đất Hạ Dương, tên chữ là Sĩ Tế, từ nhỏ đã ham học, ngày đêm không biết mỏi. Ngày hai mươi tháng bảy năm Vĩnh An thứ hai, đời Trang Đế nhà Hậu Ngụy, Phần sắp lên Lạc Dương nên cùng bạn bè mở tiệc trong thư phòng. Đêm đã khuya, trăng vừa lên, bỗng nghe trong hốc rỗng của cây hòe trước sảnh (?) có tiếng nói cười, lẫn tiếng đàn sáo. Mấy người bạn đều nghe thấy, ai cũng lấy làm lạ.
Lát sau thấy một cô gái mặc áo xanh đen từ trong cây hòe đi ra, nói với Phần: "Chỗ này không phải nơi công tử nên đến, cớ sao lại tìm tới đây?" Phần đáp: "Tôi vừa tan tiệc với bạn bè, nghe thấy tiếng nhạc này nên đến xin được nghe thôi." Cô gái cười nói: "Công tử quả thật họ Lư ư?" Rồi cô đi vào trong hang. Chốc lát có gió nhẹ lay động cây cối. Phần đang kinh ngạc than thở thì thấy mình như mê đi. Đến khi ngẩng lên, thấy cung điện mở rộng, cổng cửa cao xa. Có một cô gái mặc áo xanh bước ra cửa nói với Phần: "Nương tử mời công tử cùng các vị công tử vào gặp."
Phần cùng ba người bạn đi vào, thấy mấy chục người, ai cũng chừng hơn hai mươi tuổi, đứng trong một tòa nhà lớn. Biển trên cửa đề "Thẩm Vũ đường" (nghĩa là "Nhà xét đoán mưa"). Phần và ba người bạn theo bậc thềm đi lên, gặp một người đàn bà mặc áo tía. Bà nói với Phần: "Vừa rồi chúng tôi đang họp (?) cùng các cô gái trong cung ca hát yến tiệc, nghe tin các công tử hạ cố đến nên không dám từ chối." Mọi người bèn chào hỏi. Người áo tía mời Phần và các bạn vào dự tiệc. Sau đó có những người mặc áo trắng, áo xanh, áo vàng, đều chừng hơn hai mươi tuổi, từ gác phía đông và phía tây của nhà đi ra, khoảng bảy tám người, ai cũng xinh đẹp tuyệt trần.
Vái chào nhau xong, tiệc vui chưa được bao lâu, tình ý đang rất đằm thắm, thì bỗng nghe gió lớn ập đến. Xà nhà Thẩm Vũ đường nghiêng gãy, mọi người cùng lúc chạy tán loạn. Phần và ba người bạn cũng chạy, rồi tỉnh dậy. Họ thấy cây hòe già trong sân bị gió bẻ gãy một cành lớn, rơi xuống cả gốc rễ. Họ cầm đuốc soi chỗ gãy, thấy một tổ kiến lớn, ba bốn con dế trũi, một hai con giun đất, đều chết trong hang.
Phần nói với ba người bạn: "Lạ thay! Loài vật đều có linh tính. Huống chi bọn ta vừa cùng chúng dự tiệc, chẳng biết duyên cớ gì mà mình không bị cuốn vào (?)." Thế rồi đến sáng, họ chặt cây hòe ấy đi, từ đó không còn chuyện lạ nào khác. (Trích từ sách Cùng thần bí uyển)
Lai Quân Xước
Tùy Dạng Đế đi đánh Liêu Đông, mười hai đạo quân bị diệt sạch. Viên tổng quản (tướng chỉ huy chung một đạo quân) họ Lai (?) bị khép tội và bị giết. Dạng Đế muốn giết hết con cái nhà ông. Người con là Quân Xước lo sợ, liền mấy ngày kết bạn sống chết với các tú tài (người có học, được địa phương tiến cử) La Tuần, La Địch, Lý Vạn Tiến, cùng nhau trốn đến Hải Châu.
Đêm tối lạc đường, thấy bên đường có ánh đèn, cả bọn cùng tìm đến xin trú. Gõ cửa mấy lần thì có một người đầy tớ già ra đón chào. Quân Xước hỏi đây là nhà ai. Người ấy đáp: "Nhà của công tử Khoa Đẩu (khoa đẩu nghĩa là nòng nọc), họ Uy, chính là tú tài của phủ này." Rồi người ấy mở cổng, lại tự đi gõ cửa giữa, gọi: "Oa Nhi (nghĩa là bé ốc sên) ơi, có bốn năm vị khách!" Oa Nhi cũng là một người đầy tớ già. Oa Nhi mở cửa, cầm đuốc dẫn khách vào nhà khách. Giường chiếu, nệm gối ở chỗ khách đều rất đầy đủ.
Lát sau có một cậu bé cầm nến từ trong ra cửa nói: "Cậu Sáu ra đấy." Quân Xước và mọi người bước xuống thềm gặp chủ nhân. Chủ nhân ăn nói sáng sủa rõ ràng, văn chương biện luận dồi dào. Ông tự xưng tên là Uy Ô Hoạch (tên này có nghĩa là "con sâu đo nơi chỗ bẩn"). Hỏi han nóng lạnh xong, ông vái khách rồi theo thềm phía đông (thềm dành cho chủ nhà) lên ngồi, nói: "Ô Hoạch được châu nhà tiến cử đi thi, nhờ đó được cùng các ngài là người đồng đạo. Đêm thanh được gặp gỡ thế này thật là điều mừng rỡ mong ước." Ông liền sai bày rượu, mọi người ngồi vui vẻ, dần dần say sưa, chuyện trò đùa cợt qua lại. Những câu ông nói, không ai đối đáp nổi.
Quân Xước trong lòng khá bất bình, muốn dùng lý lẽ hạ ông ta mà chưa có cách, bèn nâng chén nói: "Quân Xước xin đặt một tửu lệnh (luật chơi trong bữa rượu, ai không làm được thì bị phạt uống): lấy họ tên người ngồi đây nói thành song thanh (các chữ đọc lên cùng một phụ âm đầu), ai phạm lỗi thì phạt theo luật." Rồi Quân Xước nói: "Uy Ô Hoạch." Thật ra là để chế giễu họ của ông ta. Mọi người đều vỗ tay cười lớn, cho là nói rất trúng. Đến lượt Ô Hoạch, ông đổi lệnh: "Lấy họ người ngồi đây làm thành tiếng hát, từ hai chữ đến ba chữ." Rồi ông đọc lệnh: "La Lý, La Lai Lý" (họ La, họ Lý, họ Lai ghép lại nghe như tiếng ngân nga "la li" khi hát). Mọi người đều phục tài biện luận nhanh nhạy của ông.
La Tuần lại hỏi: "Tài thanh luật của ngài suy xét đầy đủ như thế, từ đây có thể như mây theo rồng mà bay cao, sao lại đặt cho mình cái tên tự hạ thấp như vậy (?)" Ô Hoạch đáp: "Tôi lâu nay theo đường được tiến cử đi thi, nhưng phần nhiều bị quan chủ khảo đánh trượt, xếp tôi sau các sĩ tử khác. Như thế có khác gì con sâu đo trong ao bẩn đâu?" La Tuần lại hỏi: "Dòng họ vẻ vang của ngài, sao không thấy chép trong sách?" Ô Hoạch đáp: "Họ tôi là họ Mộc Nhật (?), xuất từ Tề Uy Vương, cũng như các họ Hoàn, họ Đinh vậy (?). Sao túc hạ (cách gọi lịch sự người đối diện) kém học đến thế?"
Rồi Oa Nhi bưng một mâm vuông rộng một trượng (trượng: mười thước) đến, các món ngon trên cạn dưới nước đầy ắp. Quân Xước và những người đi theo ai cũng ăn no nê. Đêm khuya tắt đèn, họ kê giường sát nhau mà ngủ. Sáng sớm từ biệt, ai nấy đều bịn rịn buồn bã không cầm lòng được. Quân Xước và mọi người đi được mấy dặm, vẫn nhớ Ô Hoạch, bèn quay lại. Thấy chỗ hôm qua gặp nhau chẳng có nhà cửa gì, chỉ có bên ao bẩn một con giun đất lớn dài mấy thước, lại có ốc và nòng nọc (?), con nào cũng lớn hơn bình thường mấy lần. Bấy giờ mới biết Ô Hoạch và hai đứa hầu đều là những con vật này. Họ cùng ghê tởm những thứ ăn đêm qua, ai cũng nôn ra mấy thăng (thăng: đơn vị đo dung tích thời xưa) bùn xanh và nước bẩn. (Trích từ sách Quái lục)
Bệnh truyền nhiễm
Cuối năm Đại Nghiệp đời Tùy Dạng Đế, ở Lạc Dương có một nhà mắc bệnh truyền thi (bệnh lây từ người chết sang người sống trong nhà, kiểu bệnh lao). Mấy anh em lần lượt qua đời. Về sau có một người chết, hơi thở còn chưa dứt hẳn, người nhà đều đang khóc, thì người em bỗng thấy một vật từ miệng người chết chui ra, nhảy vào miệng mình. Từ đó người em sinh bệnh, hơn một năm thì chết. Lúc sắp mất, anh ta dặn vợ: "Bệnh của ta là do cái vật ta thấy hôm ấy gây hại. Sau khi ta tắt thở, nàng cứ mở não và cổ họng ta ra xem có vật gì, để biết gốc rễ của bệnh." Nói xong thì chết.
Người vợ làm theo lời dặn, mở ra xem, trong não thấy một vật hình như con cá nhưng có hai đầu, khắp mình có vảy bằng thịt. Người nhà (?) bỏ nó vào một đồ đựng, nó cứ nhảy nhót không ngừng. Họ thử bỏ các thứ vào trong. Tuy không thấy nó ăn, nhưng chốc lát các thứ ấy đều hóa thành nước; các loại thuốc độc bỏ vào cũng đều tan biến. Lúc ấy đang giữa mùa hè, cây chàm vừa chín, mọi người đang ở bên bờ nước làm bột chàm xanh. Có một người đi tới, nhân tiện lấy một ít chàm bỏ vào bát. Con vật ấy liền chạy cuống cuồng, chỉ trong chốc lát đã hóa thành nước. Từ đó người ta truyền nhau dùng chàm để chữa chứng nghẹn. (Trích từ sách Quảng cổ kim ngũ hành ký)
Đằng Đình Tuấn
Năm Văn Minh thứ nhất, Đằng Đình Tuấn ở Tỳ Lăng mắc bệnh đã nhiều năm. Mỗi lần bệnh phát, người nóng như lửa đốt, mấy ngày mới dịu, danh y cũng không chữa được. Sau đó ông lên Lạc Dương dự tuyển để được bổ làm quan. Đi đến chỗ cách sông Huỳnh mười bốn, mười lăm dặm về phía tây, trời sắp tối mà chưa tới được chỗ định nghỉ, ông bèn ghé vào một trang trại bên đường. Chủ nhà tạm đi vắng chưa về. Đình Tuấn buồn chán, than rằng: "Làm khách nhiều cay đắng, chiều tối chẳng có chủ nhà."
Liền có một ông già, tóc mai thưa trụi, quần áo cũng rách, từ phía tây nhà đi ra chào, nói: "Lão tuy chẳng hiểu biết gì, nhưng tính thích văn chương. Vừa rồi không biết công tử đến, lão đang cùng Hòa Thả Da làm thơ liên cú (mỗi người nối vài câu cho thành một bài). Lại nghe công tử ngâm 'Làm khách nhiều cay đắng, chiều tối chẳng có chủ nhà', thì đến câu 'Người làm khách thường sợ người' của Tào Phi cũng không hơn được. Lão cùng Hòa Thả Da đều làm môn khách (người được nhà quyền quý nuôi trong nhà) của nhà họ Hồn. Tuy nghèo nhưng cũng có đấu rượu để tiếp công tử, nghe công tử chuyện trò thanh nhã."
Đình Tuấn rất lấy làm lạ, hỏi: "Cụ ở đâu?" Ông già giận nói: "Tôi được làm người khách quét cửa của nhà họ Hồn, họ Ma, tên Lai Hòa, thứ bậc là cả. Sao ngài không gọi tôi là Ma Đại?" Đình Tuấn liền xin lỗi mình vụng về, rồi cùng ông đi. Vòng qua góc tây nhà thì gặp hai cánh cửa. Cửa mở ra, bên trong là nhà đẹp, gác nhiều tầng, rất lạ lùng tráng lệ. Trong nhà có vò rượu, mâm hoa quả. Ma Đại vái nhường, mời Đình Tuấn ngồi cùng.
Hồi lâu, từ cửa giữa lại có một người khách bước ra. Ma Đại nói: "Hòa đến rồi." Ông liền xuống thềm vái nhường mời ngồi. Thả Da nói với Ma Đại: "Vừa rồi tôi định cùng ông làm thơ liên cú, đề thơ của ông xong chưa?" Ma Đại bèn viết đề: "Cùng ở môn quán Bình Nguyên của nhà họ Hồn, làm một bài liên cú, xin mỗi người làm bốn câu." Thơ của Ma Đại rằng:
"Từ khi làm láng giềng nhà họ Hồn,
Hương thơm bèn thấm khắp người;
Lòng không ham thanh tĩnh,
Người ta dùng ta để quét bụi tro."
Ông nói: "Bốn câu của tôi xong rồi."
Thả Da nói: "Tôi làm thơ bảy chữ, vần lại khác, tính sao đây?" Ma Đại nói: "Cứ tự làm thành một chương riêng cũng không tệ." Thả Da nghĩ hồi lâu rồi ngâm:
"Suốt ngày thường tìm đến nương nhờ khói lửa,
Xuân về lại quay về nuôi con cháu;
Từng đậu trên đầu ngọn bút của vua Phù (Phù Kiên, vua nước Tiền Tần; tương truyền khi ông viết chiếu có con nhặng đậu lên đầu bút),
Từ đó đến nay kiếm ăn nơi cửa nhà họ Hồn."
Đình Tuấn vẫn chưa hiểu ra, thấy nhà cửa lộng lẫy, bèn có ý ở lại nghỉ đêm, liền làm thơ rằng:
"Điền Văn (tức Mạnh Thường Quân thời Chiến Quốc) nổi tiếng hiếu khách,
Nuôi được biết bao nhiêu người;
Nếu còn thiếu một Phùng Huyên (môn khách nổi tiếng của Mạnh Thường Quân),
Nay xin được chen vào hàng khách dưới."
(Chữ "chen vào" ở đây cũng có nghĩa là "nhà xí".)
Thả Da và Ma Đại nhìn nhau cười nói: "Sao lại chế giễu nhau thế? Giá ngài ở cửa nhà họ Hồn một ngày thôi thì chắc đã ngán đến tận cổ rồi." Thế rồi cả bọn ăn uống cỗ bàn, rót đầy chén uống mấy chục tuần. Đúng lúc ấy chủ trang trại về, tìm Đình Tuấn không thấy, sai người gọi. Đình Tuấn đáp "Dạ", thì nhà cửa cùng hai người Ma, Hòa trong khoảnh khắc đều biến mất. Ông thấy mình đang ngồi dưới mái nhà xí, bên cạnh chỉ có một con nhặng xanh lớn và một cây chổi đã trụi mà thôi. (Chữ "Hồn" trong "nhà họ Hồn" đọc giống chữ chỉ nhà xí; Ma Lai Hòa là cây chổi, Hòa Thả Da là con nhặng.) Đình Tuấn vốn có bệnh, từ đó khỏi hẳn, không bao giờ phát lại nữa. (Trích từ sách Quái lục)
Trương Tư Cung
Đời Đường, thời Thiên Hậu (tức Võ Tắc Thiên), quan Thượng thực phụng ngự (chức quan trông coi việc nấu nướng dâng lên vua) là Trương Tư Cung dâng món ngưu quật lợi (một món ăn làm từ thịt bò (?)). Trên món ăn có một con rết nhà to bằng chiếc đũa. Thiên Hậu bỏ nó vào hộp ngọc, gọi Tư Cung đến cho xem, nói: "Hôm qua trên món quật lợi có con này, là thứ cực độc. Gần đây có con gà ăn phải con rết đen rồi bỗng lăn ra chết. Mổ bụng ra thấy có một nhúm rết nhà; các thứ sâu bọ khác đều tiêu hết, chỉ con vật này không tiêu. Trẫm từ hôm qua đến giờ trong lòng ghê tởm, không ăn uống gì được." Tư Cung dập đầu xin chịu tội chết. Thiên Hậu ra lệnh tha tội chết, nhưng ông cùng người đầu bếp đều bị đày ra Lĩnh Nam. (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)
Châu chấu
Năm Khai Nguyên thứ tư đời Đường, ở vùng Hà Nam và Hà Bắc có nạn châu chấu. Chúng bay thì che kín mặt trời, con nào cũng to bằng ngón tay, ăn sạch lúa mạ và lá cỏ, cả rễ cũng không còn. Triều đình ra lệnh sai sứ cùng các châu huyện phối hợp xua đuổi: ai bắt được một thạch (thạch: đơn vị đo dung tích lớn, bằng mười đấu) châu chấu thì được thưởng một thạch thóc, một đấu cũng thưởng một đấu thóc. Người ta đào hố chôn châu chấu, nhưng chôn một thạch thì mười thạch nở ra. Trứng của chúng to bằng hạt kê, phủ trên mặt đất dày nửa tấc.
Phù Hưu Tử (tức tác giả sách này) nói: Xưa thời Văn Vũ Thánh Hoàng đế (tức Đường Thái Tông), quanh kinh thành châu chấu nổi lên rất nhiều. Vua sai bắt mang đến xem. Trước hàng nghi trượng, vua chọn một con lớn, khấn rằng: "Trẫm làm chính sự và dùng hình phạt sai lệch, lòng nhân và chữ tín chưa được dân tin, thì ngươi hãy ăn tim trẫm, đừng hại lúa mạ." Rồi vua nuốt con châu chấu ấy. Chốc lát có loài chim giống như cò, hàng triệu con kết thành bầy, nhặt châu chấu ăn, chỉ một ngày là sạch. Đó là nhờ lòng thành cảm động mà ra.
Nếu trời chỉ tình cờ sinh ra nạn này thì nó cũng như chẳng hề có (?); còn nếu trời cố ý giáng tai vạ thì càng chôn chúng lại càng sinh nhiều thêm. Lẽ ra nên làm sáng đức, thận trọng việc hình phạt để đáp lời răn của trời. Sao lại không lo làm điều phúc để trừ tai họa, mà chỉ muốn ra sức giết chóc để tiêu tai? Đó là tể tướng Diêu Văn Sùng (tức Diêu Sùng) đã đánh mất đạo "nhiếp lý" (bổn phận của tể tướng: điều hòa âm dương, giúp vua trị nước cho thuận lòng trời). (Trích từ sách Triều dã thiêm tái)
Rắn lạnh
Thân Vương mắc chứng béo phì, bụng sệ xuống tới ống chân. Mỗi lần ra ngoài, ông phải lấy lụa trắng quấn bụng lại. Đến những tháng nóng nực thì thở hổn hển, khó chịu không sao chịu nổi. Vua Huyền Tông xuống chiếu lấy hai con rắn lạnh ở phương nam ban cho ông. Rắn dài mấy thước, màu trắng, không cắn người, cầm vào thấy lạnh như băng vừa đào lên. Bụng Thân Vương có mấy ngấn, mùa hè ông đặt rắn vào trong các ngấn ấy, không còn bị cái nóng làm khó chịu nữa. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)
Lý Quỹ
Đời Đường, Lý Quỹ trong năm Càn Nguyên làm Lễ bộ thị lang (quan phó, đứng dưới quan thượng thư đứng đầu bộ Lễ). Có một hôm, giữa ban ngày ông ngồi ở hiên trước nhà, bỗng nghe trong nhà có tiếng động cực lớn như tường đổ. Quỹ hoảng sợ, vào xem thì thấy một con cóc phục dưới đất, cao mấy tấc, to lớn, hình dạng khác thường. Quỹ vừa sợ vừa lạ, không biết nó từ đâu đến, liền sai gia đồng lấy cái chum lớn úp nó lại.
Có người giải rằng: "Cóc là con vật trong mặt trăng, cũng là sứ giả của trời. Nay sứ giả của trời đến nhà ông, chẳng phải là Thượng đế ban mệnh vinh hiển cho ông sao?" Sáng hôm sau mở chum ra xem thì con cóc đã biến mất. Mấy ngày sau, quả nhiên ông được phong làm Trung thư thị lang, Bình chương sự (tức hàng tể tướng). (Trích từ sách Tuyên thất chí)
Sâu chủ bạ
Ở huyện Kim Đàn thuộc Nhuận Châu, trong năm Đại Lịch, có một người phương bắc làm chủ bạ (chức quan nhỏ ở huyện, coi giấy tờ sổ sách). Ông dùng ống tre mang theo hơn mười con bọ cạp, thả ở phía sau sảnh làm việc. Chúng sinh sôi đến hơn trăm con, nhưng vì bị hơi đất hun nên không đốt được người. Dân phương nam không biết là con gì, gọi là "sâu chủ bạ". (Trích từ sách Dị ký)
Chu Nha Chi
Thái thú (quan đứng đầu một quận) quận Đông Dương là Chu Nha Chi, trong năm Nguyên Hưng, bỗng có một ông già từ dưới giường người thiếp họ Đổng của ông chui ra, mặc xiêm vàng, vạt áo (?). Cái hố ông già chui ra thì trơn láng, có nước suối. Ông già bèn ăn ở với nàng Đổng. Hễ có việc lành việc dữ, ông lại báo cho Nha Chi biết. Con của Nha Chi mắc bệnh sốt rét, ông già nói: "Bệnh này phải lấy dái hổ cho uống." Rồi ông cầm (?) đi về phía đông núi, lấy được bộ phận sinh dục của hổ, vẫn còn hơi ấm, đem nướng cho đứa con ăn, bệnh sốt rét liền dứt.
Ông già thường bảo nàng Đổng chải đầu cho, tóc ông cứng như nanh lợn rừng. Về sau các vị tế tửu (đạo sĩ chủ trì lễ cúng của Đạo giáo) dâng tấu chương lên trời, từ đó ông già biệt tăm. Người ta đun nước sôi thử dội vào cái hố ấy, đào lên được mấy hộc (hộc: đơn vị đo dung tích lớn, mỗi hộc khoảng năm đến mười đấu) kiến lớn.
Không bao lâu sau, có người trong làng cầm đao lớn đi ngoài đồng, gặp một người đàn ông. Người ấy thấy đao, liền cầm một thỏi vàng xin đổi lấy đao. Trao đao xong thì người ấy bỗng biến mất. Xem lại thỏi vàng thì hóa ra là phân bò. Xét ra thì chuyện này cũng là ở nhà Nha Chi (?). (Trích từ sách Dị uyển)
Giun đất
Ở Thượng Đô (kinh đô Trường An), ngoài cửa sảnh nhà Hồn Cảnh (một danh tướng đời Đường) có một cây hòe nhỏ, trên cây có cái lỗ to bằng đồng tiền. Mỗi mùa hè, sau khi mưa tạnh, có một con giun to như cánh tay lớn, dài hơn hai thước, cổ trắng, có vằn đỏ, dẫn theo mấy trăm con giun như những sợi dây thừng, bò dọc theo cành và thân cây. Đến sáng thì chúng đều chui hết vào lỗ. Có khi bị mọi người làm kinh động, chúng thường cuộn lại thành vòng (?). Học sĩ Trương Thừa kể rằng: thời Hồn Cảnh còn sống, trước nhà bỗng có giun đất từ dưới đất trồi lên, treo khắp trên cây. Chuyện này vốn có xuất xứ, nhưng đã quên tên sách. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở)
Mộc Sư Cổ
Người lữ khách Mộc Sư Cổ, đầu năm Trinh Nguyên, đi qua các làng xóm vùng Kim Lăng. Trời tối, ông ghé vào một ngôi chùa cổ xin ngủ nhờ, gặp vị sư trụ trì. Sư đưa ông vào ở trong một gian phòng tồi tàn, còn phòng khách vốn có thì đóng kín không mở. Sư Cổ giận, gặng hỏi trách móc nhà sư. Sư đáp: "Thật không phải tôi tiếc chỗ này mà coi thường ngài, cho ngài ở chỗ kia. Chỉ vì những khách trước đây ngủ ở phòng này, chưa ai là không lâm bệnh nặng mà chết ở đó. Từ khi tôi đến đây đã hơn ba mươi năm, chết gần ba mươi người rồi. Phòng đã đóng suốt cả năm, không dám cho ai ngủ lại nữa."
Sư Cổ không chịu nghe, lại càng sinh nghi mà trách móc. Nhà sư bất đắc dĩ sai mở cửa quét dọn, thì quả là căn phòng đã mục nát lâu năm. Trong lòng Sư Cổ đã tin, nhưng ngoài miệng và vẻ mặt vẫn tỏ ra giận. Đến khi vào ngủ, ông cũng không khỏi có ý phòng bị, bèn lấy trong rương ra một con dao nhỏ quen tay, để dưới chiếu ở đầu giường cho vững dạ.
Ngủ đến canh hai (khoảng chín đến mười một giờ đêm), ông bỗng thấy lạnh hơn, giật mình tỉnh dậy, thấy có luồng gió lạnh phần phật như có ai quạt. Hồi lâu, cái quạt ấy lại đến. Sư Cổ lặng lẽ rút dao, từ trong màn vung lên một nhát, như trúng phải vật gì, nghe có tiếng rơi xuống bên trái giường, rồi không thấy gì khác nữa. Sư Cổ để dao lại chỗ cũ rồi ngủ yên. Đến khoảng canh tư (khoảng một đến ba giờ sáng), cái quạt lúc trước lại đến. Sư Cổ cũng làm như trước, vung dao trúng vật, lại nghe như có gì rơi xuống đất. Ông cầm dao chờ, nhưng không còn chuyện gì xảy ra nữa.
Chẳng bao lâu trời sáng, các sư trong chùa cùng những người ở gần đó kéo đến gõ cửa. Sư Cổ lớn tiếng hỏi là ai. Các sư đều kinh ngạc, còn hỏi ông đã xảy ra chuyện gì. Sư Cổ kể hết sự tình, rồi thong thả phủi áo đứng dậy. Mọi người bèn thấy bên phải giường có hai con dơi, đều trúng dao, chết be bét. Mỗi cánh dài một thước tám tấc, mắt tròn và to như hạt châu, móng màu như bạc.
Theo sách Thần dị bí kinh pháp: dơi sống trăm năm thì đậu trên miệng người, hút tinh khí của người để cầu sống lâu; đến ba trăm năm thì có thể hóa thành hình người, bay đi chơi khắp các cõi trời. Theo đó mà xét thì hai con dơi này chưa đủ ba trăm năm, sức thần còn yếu, vì thế mới bị Sư Cổ trị được. Sư Cổ nhân việc này cũng biết đến phép phục luyện (phép uống thuốc tiên, luyện đan để tu thành tiên), bèn vào núi Xích Thành, không ai biết về sau ông ra sao. Những ai ngủ trọ trong nhà cũ cũng nên đề phòng vậy. (Trích từ sách Bác dị chí)
Thái Bình quảng ký, quyển 474.
<Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn (chuyện lạ), Thái Bình quảng ký>
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video