Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn gom các truyện kỳ lạ, ghi chép đời trước, soạn vào niên hiệu Thái Bình Hưng Quốc đời Tống), quyển 476. Đời Tống, Lý Phưởng cùng nhiều người biên soạn. Phần Côn trùng, thứ tư.
Kiến lưng đỏ. Tô Trạm. Thạch Hiến.
Ông lão họ Vương. Giun biết đi. Thủ cung (loài thạch sùng, thằn lằn nhà).
Nhiễm Đoan. Giun có răng. Ông Vi.
Lục Ngung.
Kiến lưng đỏ
Trong niên hiệu Nguyên Hòa (niên hiệu của vua Đường Hiến Tông, 806–820), Đoạn Thành Thức tạm ở nhờ tại phường Trường Hưng. Trong sân có một tổ kiến. Hình dạng kiến giống loại kiến đỏ cỡ lớn, nhưng màu đen tuyền, các đốt eo hơi đỏ, đầu nhọn, chân cao, chạy rất nhẹ và nhanh. Mỗi lần bắt sống được sâu đo hay sâu bọ nhỏ đem vào tổ, chúng liền phá ụ đất để bịt kín miệng tổ, có lẽ để đề phòng con mồi trốn thoát. Về sau ông dời nhà đi mấy nơi, không bao giờ thấy lại loài kiến ấy nữa.
Tô Trạm
Trong niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường, Tô Trạm đi chơi núi Bồng Thước. Ông mang theo lương ăn, dùi gỗ lấy lửa, khắp vùng không chỗ nào không đặt chân tới. Một hôm ông bỗng nói với vợ: "Ta đi trong núi, thấy ở vách núi Đô Đảo (?) có ánh sáng như gương, ắt là cõi thiêng. Ngày mai ta sẽ lao mình vào đó, nay xin từ biệt nàng." Vợ con khóc lóc can ngăn nhưng không được.
Đến sáng, ông ra đi. Vợ con dẫn đầy tớ lén theo sau, vào núi mấy chục dặm. Nhìn từ xa thấy vách núi có ánh sáng trắng, tròn và sáng, đường kính chừng một trượng (khoảng ba mét). Tô Trạm tiến sát lại. Vừa chạm tới vùng sáng, ông kêu dài một tiếng. Vợ con vội chạy tới cứu thì thân ông đã bị quấn kín như cái kén. Có một con nhện đen to bằng cái nồi gang dẹt (?) chạy lên vách núi. Đầy tớ lấy dao sắc cắt mạng nhện. Vừa cắt đứt thì Tô Trạm đã lõm sọ mà chết. Người vợ bèn chất củi đốt vách núi ấy, mùi hôi thối bốc khắp cả một quả núi. (Cả hai truyện trên đều trích từ sách Dậu Dương tạp trở.)
Thạch Hiến
Có người tên Thạch Hiến, quê quán ghi ở Thái Nguyên, làm nghề buôn bán, thường đi buôn ở vùng phía bắc đất Đại. Mùa hè năm Trường Khánh thứ hai (năm 822), ông đi đường trong vùng cửa ải Nhạn Môn. Lúc ấy đang giữa mùa nóng nực, ông nằm nghỉ dưới một gốc cây lớn. Bỗng ông mơ thấy một nhà sư mắt lồi như mắt ong, khoác áo cà sa vá màu nâu, dáng vẻ kỳ lạ, đến trước mặt nói: "Ta ở phía nam núi Ngũ Đài. Nơi ấy có rừng sâu, có nước đọng, cách xa cõi trần tục, thật là chỗ các sư tránh nóng. Đàn việt (tiếng nhà Phật gọi người thí chủ, người tại gia) có muốn cùng ta đến chơi chăng? Nếu không đi được thì ta thấy đàn việt sắp ốm mà chết, lúc ấy chẳng hối hận sao?"
Thạch Hiến vì trời đang nóng gắt, nhà sư lại đem chuyện họa phúc ra lay động, bèn nói: "Tôi xin đi cùng thầy." Nhà sư dẫn ông đi về phía tây chừng mấy dặm, quả có rừng sâu, nước đọng, thấy nhiều nhà sư đang ở dưới nước. Hiến lấy làm lạ, hỏi. Nhà sư đáp: "Đây là Âm trì (ao mát, ao nằm trong bóng râm), nên các đồ đệ của ta tắm trong đó để rửa sạch hơi nóng." Rồi dẫn Hiến đi vòng quanh ao. Hiến thầm lấy làm lạ vì các nhà sư cứ ở dưới nước, mà dáng mạo ai nấy giống hệt nhau, không người nào khác.
Chẳng bao lâu trời tối. Một nhà sư nói: "Đàn việt hãy nghe tiếng tụng kinh Phạn âm (lời tụng niệm nhà Phật) của bọn ta." Hiến đứng trên bờ ao, các nhà sư dưới nước liền đồng thanh kêu ầm lên. Chừng một bữa ăn, một nhà sư nắm tay Hiến nói: "Đàn việt hãy tắm cùng bọn ta ở Âm trì, chớ có sợ." Hiến liền theo nhà sư xuống ao. Bỗng toàn thân lạnh buốt, run cầm cập, nhân đó giật mình tỉnh dậy, thấy mình vẫn nằm dưới gốc cây lớn, quần áo ướt sũng, người rét run dữ dội.
Lúc ấy trời đã tối, ông bèn tìm đến một nhà trong thôn trọ lại. Sáng hôm sau bệnh đỡ được đôi chút. Ông đi đường, nghe bên đường có tiếng ếch kêu, rất giống tiếng tụng kinh của các nhà sư. Ông bèn đi thẳng tới tìm. Đi mấy dặm thì gặp rừng sâu, nước đọng, có rất nhiều ếch. Chỗ nước ấy quả là cái gọi là Âm trì, còn các nhà sư chính là bầy ếch. Hiến nói: "Lũ ếch này biết đổi hình để mê hoặc người, chẳng phải là thứ yêu quái tột bậc sao?" Thế rồi ông giết sạch chúng. (Trích từ sách Tuyên thất chí.)
Ông lão họ Vương
Đầu niên hiệu Bảo Lịch (năm 825), ở Trường Sa có một người dân là ông lão họ Vương, nhà nghèo, sống bằng nghề làm ruộng. Một hôm ông cày ngoài đồng, bị giun đất đốt vào cánh tay, đau đớn vô cùng, liền chạy về nhà. Cơn đau càng lúc càng không chịu nổi, đêm rên đến sáng, ngày rên đến tối, như thế hơn mười ngày.
Có thầy thuốc nói: "Đây là loại độc rất nặng. Lúc mới phát bệnh thì may ra thuốc còn chữa kịp. Nay bệnh đã vào sâu, tôi không biết làm sao được." Mấy ngày sau bệnh càng nặng. Bỗng nghe trong cánh tay có tiếng động, nhỏ và văng vẳng, giống tiếng giun kêu. Lại mấy ngày nữa, tiếng ấy to dần, như hàng nghìn hàng vạn tiếng hợp lại, cơn đau cũng theo đó tăng thêm. Tối hôm ấy ông chết. (Trích từ sách Tuyên thất chí.)
Giun biết đi
Một người bác họ cách ba đời của Đoạn Thành Thức, năm Đại Hòa thứ ba đời Đường (năm 829), làm một chức quan ở Lư châu. Trước sân nhà bỗng có một con giun bò ra, to bằng ngón tay trỏ, dài hai ba trượng, cổ trắng. Ngay dưới cổ có hai chân, giống hệt chân chim sẻ. Nó bước đi dưới chân tường, qua mấy ngày mới chết. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở.)
Thủ cung
Cuối niên hiệu Thái Hòa (khoảng năm 835), ở huyện Tùng Tư thuộc Kinh Nam có một người học trò ở nhờ trong trại của người thân để học. Tối hôm đầu tiên đến nơi, sau canh hai (khoảng 21 đến 23 giờ đêm), anh vừa thắp đèn ngồi vào bàn thì bỗng có một người tí hon cao nửa thốn (một thốn khoảng ba centimét), đội khăn (?), chống gậy, bước vào cửa, nói với anh: "Mới đến mà không có chủ nhà, chắc là buồn tẻ lắm." Tiếng nó to như tiếng ruồi. Người học trò vốn gan dạ, lúc đầu làm như không thấy. Người tí hon liền trèo lên đầu gối anh, trách: "Sao vội bỏ cả lễ nghĩa giữa chủ và khách thế?" Rồi lại leo lên bàn nhòm sách, chửi bới không thôi, rồi úp nghiên mực lên sách. Người học trò không nhịn được, lấy bút đánh nó. Nó rơi xuống đất, kêu mấy tiếng, chạy ra cửa rồi biến mất.
Một lát sau có bốn năm người đàn bà, người già người trẻ, đều cao một thốn, la lớn: "Trinh quan vì thấy ngươi học một mình, nên sai cậu nhỏ đến chuyện trò, cùng bàn những điều sâu xa. Sao ngươi ngu dại ngông cuồng, dám làm cậu bị thương? Nay ngươi phải đi gặp Trinh quan." Bọn chúng kéo đến nối nhau như đàn kiến, trông như lính hầu đi trước xe quan, xông vào bám leo lên người học trò. Người học trò mơ mơ màng màng như trong giấc mộng. Chúng cắn khắp tay chân anh, đau đớn vô cùng. Chúng lại nói: "Ngươi không đi thì sẽ hại mắt ngươi." Bốn năm đứa liền leo lên mặt anh.
Người học trò kinh sợ, theo chúng ra cửa, đến phía đông nhà chính. Nhìn từ xa thấy một cái cổng cực nhỏ, giống như nha môn (cổng dinh làm việc) của quan tiết sứ (quan đứng đầu một vùng, nắm cả quân lẫn dân). Người học trò kêu lên: "Yêu quái gì mà dám lấn người đến thế?" Lại bị cả bọn xúm vào cắn. Trong lúc mơ màng, anh đã vào bên trong cổng nhỏ. Anh thấy một người đội mũ cao ngồi giữa điện, dưới thềm có hàng nghìn lính hầu, đều cao hơn một thốn.
Người ấy quát người học trò: "Ta thương ngươi ở một mình nên sai con nhỏ đến, cớ sao lại làm hại nó? Tội đáng chém ngang lưng." Rồi thấy mấy chục người cầm dao, xắn tay áo, xông tới. Người học trò sợ lắm, tạ tội: "Tôi ngu đần, mắt thịt phàm trần không nhận ra Trinh quan, xin tha cho tôi được sống nốt quãng đời còn lại." Hồi lâu người ấy nói: "Thôi, nó cũng đã biết hối." Rồi quát bảo lôi ra. Bất giác (?) anh đã ở ngoài cổng nhỏ. Khi về đến phòng học thì đã canh năm (khoảng 3 đến 5 giờ sáng), ngọn đèn tàn vẫn còn sáng.
Đến sáng, anh lần theo dấu vết, thấy dưới bậc thềm cũ ở bức tường phía đông có một cái lỗ nhỏ bằng hạt dẻ, thạch sùng ra vào ở đó. Người học trò liền thuê mấy người phu đào lên. Đào sâu mấy trượng thì thấy thạch sùng nhiều đến hơn mười thạch (đơn vị đong thóc; có lẽ ý nói rất nhiều) (?). Con lớn nhất màu đỏ, dài chừng một thước, có lẽ là vua của chúng. Đất ở đó đắp thành hình như lầu gác. Người học trò gom cỏ khô đốt chúng. Về sau cũng không có chuyện gì khác. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở.)
Nhiễm Đoan
Nhiễm Đoan là viên lại (người giúp việc giấy tờ trong nha huyện) ở huyện Điếm Giang thuộc Trung châu. Đầu niên hiệu Khai Thành đời Đường (năm 836), cha anh mất. Có một thầy họ Nghiêm giỏi thuật sơn cương (thuật phong thủy xem thế núi đồi để chọn đất chôn cất), chọn đất cho anh. Thầy nói chỗ ấy phải có vương khí (khí tốt của đất, báo trước con cháu được hiển đạt lớn) và có loài vật sống tụ thành bầy. Đào sâu hơn một trượng thì gặp một tòa thành của kiến, rộng mấy trượng vuông.
Bên ngoài có nhiều lớp tường thành có răng cưa, đủ cả. Thành trong có lầu canh, chòi gác, khéo như chạm trổ. Trong thành chia ra đường ngõ phố xá, các ụ đất nhỏ nối tiếp nhau. Mỗi ụ có mấy nghìn con kiến qua lại tấp nập không ngớt, đường đi rất sạch và trơn nhẵn. Trong lầu có hai con kiến. Một con màu tím, dài hơn một thốn, chân màu vàng kim. Một con có cánh, eo nhỏ, hơi bé hơn, cánh trắng có gân, ngờ là con cái. Đám kiến ước chừng mấy hộc (đơn vị đong lường, mỗi hộc khoảng vài chục lít). Ở góc thành, trên một gò đất nhỏ, có lớp đất cứng làm nắp che, nên tòa lầu giữa không bị hư hại. Khi đào làm lộ ra, đàn kiến náo loạn, như đang cầu cứu.
Viên lại vội báo với quan huyện lệnh là Lý Chi. Lý Chi xem xong thì khuyên viên lại chọn chỗ đất khác. Thầy Nghiêm vì đã xem bói thấy ứng nghiệm ở chỗ đất ấy (?), bèn nói với viên lại, xin dời đàn kiến sang cạnh vách núi, xếp đặt lại theo đúng như chúng đã làm, rồi rải đá và thóc (?), lấy ván đậy lên. Hơn mười ngày sau, thầy Nghiêm bỗng mắc bệnh như điên, có lúc tự tát vào mình, có lúc sờ vào đồ dơ bẩn, chửi rủa, la hét, mấy ngày không dứt. Lý Chi vốn thân thiết với thầy Nghiêm, bèn khấn vái đàn kiến thay cho ông, lại cho uống viên hùng hoàng (một loại khoáng vật màu vàng, xưa dùng làm thuốc trừ độc, trừ tà), thầy mới khỏi. (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở.)
Giun có răng
Bà vú nuôi của cháu gái Đoạn Thành Thức tên là A Sử, người gốc Kinh châu. Bà từng kể rằng hồi nhỏ, bà thấy dưới bờ rào nhà người cháu của hàng xóm, tên Khổng Khiêm, có một con giun, miệng lộ ra hai cái răng, dưới bụng có chân như con cuốn chiếu, dài một thước rưỡi, bò nhanh hơn giun thường. Khiêm ghét, liền giết đi. Năm ấy Khiêm mất mẹ, mất anh và chú, rồi chính anh cũng vì thế mà không sống nổi (?). (Trích từ sách Dậu Dương tạp trở.)
Ông Vi
Có ông ngự sử (quan chuyên dò xét, vạch tội các quan) họ Vi, từng làm tòng sự (quan giúp việc trong phủ của quan đầu vùng) ở Giang Hạ. Sau ông vâng lệnh đi công cán về kinh đô. Trên đường trở về, ông dừng nghỉ ở một nhà trạm vùng Thương Ư. Ông bỗng thấy trên cột nhà trạm có một con nhện trắng thả tơ tụt xuống, trông rất nhỏ. Ông Vi nói: "Đây là thứ hại người. Ta nghe nói nó tuy nhỏ, nhưng đốt người thì thuốc hay cũng không cứu được." Ông liền lấy ngón tay giết nó. Chốc lát lại có một con trắng khác tụt xuống như con trước, ông cũng giết nốt. Ông nhìn lên thấy phía trên có mạng nhện làm thành tổ, bèn sai người hầu cầm chổi quét sạch, rồi nói: "Thứ hại người ta đã trừ xong rồi."
Hôm sau sắp lên đường, ông lấy tay vịn cây cột, bỗng ngón tay đau buốt không chịu nổi, hóa ra có một con nhện trắng đốt vào đó. Ông Vi hoảng sợ, gạt ngay nó đi. Chẳng bao lâu chỗ ấy sưng lên, lan dần, chưa được mấy ngày đã sưng khắp cả cánh tay. Người ta khiêng kiệu đưa ông về Giang Hạ, thuốc thang không cứu được. Rốt cuộc cánh tay trái ông thối rữa thành máu, máu chảy hết thì ông chết.
Trước đó, bà mẹ ông Vi ở Giang Hạ nằm mơ thấy một người áo trắng nói: "Anh em chúng tôi có ba người, hai người đã bị con bà giết. Tôi đã tâu lên Thượng đế (vị trời cao nhất, cai quản muôn loài). Thượng đế thương nỗi oan của chúng tôi, đã chấp thuận lời tôi xin." Nói xong, bà giật mình tỉnh dậy, thấy rất lạ, trong lòng ghê sợ mà không dám nói ra. Hơn mười ngày sau ông Vi về đến nơi, bà biết hết đầu đuôi, mới hiểu ra giấc mộng. Ngày bà nằm mơ quả đúng là lúc ông ở nhà trạm. Bà khóc nói: "Nó còn sống được bao lâu nữa?" Mấy ngày sau ông Vi chết. (Trích từ sách Tuyên thất chí.)
Lục Ngung
Lục Ngung người quận Ngô, nhà ở Trường Thành. Nhà ông đời đời làm quan nhờ đỗ khoa minh kinh (khoa thi về hiểu biết kinh sách của đạo Nho). Ngung từ nhỏ thích ăn đồ làm bằng bột mì, nhưng càng ăn nhiều thì người càng gầy. Lớn lên, ông được châu nhà tiến cử lên bộ Lễ (bộ lo việc lễ nghi và tổ chức thi cử) để dự thi. Thi hỏng, ông vào học ở Thái học (trường học cao nhất của nhà nước ở kinh đô).
Mấy tháng sau, có mấy người Hồ (người ngoại quốc, thường chỉ người Tây Vực hay các nước xa) mang rượu và đồ ăn đến nhà. Ngồi xong, họ nhìn Ngung nói: "Chúng tôi là người Nam Việt, lớn lên giữa đám người Man Mạch (các dân tộc chưa khai hóa ở phương xa). Nghe nói thiên tử nhà Đường thu nạp nhân tài khắp thiên hạ, lại muốn dùng văn hóa để cảm hóa các nước bốn phương, nên chúng tôi vượt biển trèo núi sang Trung Hoa, để xem vẻ rực rỡ của văn hóa nơi Thái học. Chỉ có ông: mũ cao ngất, vạt áo thướt tha, dung mạo đoan trang, dáng vẻ nghiêm trang, thật là một nhà nho của triều Đường. Vì thế chúng tôi muốn được kết giao vui vẻ với ông."
Ngung từ tạ: "Tôi may được ghi tên vào Thái học, chứ chẳng có tài cán gì, sao các ông lại quý mến tôi đến thế?" Rồi họ cùng nhau uống rượu thỏa thích, vui hết mực rồi mới về. Ngung là người thật thà, cho rằng bọn Hồ không lừa mình.
Hơn mười ngày sau, bọn Hồ lại đến, mang vàng và lụa tặng Ngung. Ngung bắt đầu ngờ họ có ý gì khác, nên một mực từ chối. Người Hồ nói: "Ông ở trong thành Trường An, vẻ mặt lo âu, có dáng đói rét, nên chúng tôi mang vàng lụa này giúp ông chi tiêu một ngày cho đầy tớ và ngựa, chỉ để kết tình thân với ông mà thôi, có gì khác đâu? Xin đừng ngờ chúng tôi." Ngung bất đắc dĩ phải nhận.
Bọn Hồ đi rồi, các học trò trong Thái học nghe chuyện, cùng đến nói với Ngung: "Bọn Hồ ấy thường ham lợi, chẳng tiếc cả thân mình. Tranh nhau chút muối chút gạo mà còn đến mức giết nhau, lẽ nào chịu bỏ vàng lụa ra tặng bạn bè? Huống hồ học trò trong Thái học rất đông, sao lại chỉ hậu đãi riêng anh? Anh nên lánh ra vùng ngoại ô, để tránh họ lại tìm đến."
Ngung bèn dời ra ở trọ bên sông Vị, đóng cửa không ra ngoài. Mới hơn một tháng, bọn Hồ lại tìm đến cửa. Ngung hết sức kinh ngạc. Người Hồ mừng rỡ nói: "Lúc ông còn ở Thái học, chúng tôi chưa thể nói hết lời. Nay ông lui về ở ngoại ô, thật đúng ý chúng tôi." Ngồi xong, người Hồ nắm tay Ngung nói: "Chúng tôi đến đây không phải ngẫu nhiên, mà là có điều muốn cầu xin ông, mong ông nhận lời. Điều chúng tôi xin ông vốn không có hại gì cho ông, mà với chúng tôi thì là ơn lớn." Ngung nói: "Xin kính cẩn nghe lời chỉ bảo."
Người Hồ hỏi: "Ông thích ăn đồ bột mì phải không?" Ngung đáp: "Phải." Người Hồ lại nói: "Người ăn bột mì không phải là ông, mà là một con trùng trong bụng ông. Nay chúng tôi muốn biếu ông một viên thuốc. Ông uống vào sẽ nôn ra con trùng, rồi chúng tôi trả giá cao để đổi lấy nó, được chăng?" Ngung nói: "Nếu quả có thật thì sao lại không được?" Người Hồ lấy ra một viên thuốc màu tím bóng, bảo Ngung uống. Một lát sau ông nôn ra một con trùng dài chừng hai thốn, màu xanh, hình như con ếch.
Người Hồ nói: "Con này tên là tiêu miến trùng (con trùng tiêu hóa bột mì), thật là của báu hiếm có trong thiên hạ." Ngung hỏi: "Làm sao các ông biết được?" Người Hồ đáp: "Sáng nào chúng tôi cũng thấy bảo khí (luồng khí sáng do của báu tỏa ra, người tinh mắt nhìn thấy được) vắt ngang trời ở chỗ Thái học, nên chúng tôi đến vì ông mà lấy nó. Nhưng từ hơn một tháng nay, sáng sớm trông lên, thấy luồng khí ấy dời ra bên sông Vị, quả nhiên là ông đã dọn nhà đến đây.
Vả lại con trùng này được kết thành nhờ hấp thụ khí trung hòa (khí điều hòa, cân bằng, không thiên lệch) của trời đất, nên nó thích ăn bột mì. Bởi lúa mì gieo từ mùa thu, đến mùa hè năm sau mới kết hạt, nhận trọn khí của cả bốn mùa trời đất, cho nên nó ham vị ấy. Ông thử lấy bột mì cho nó ăn thì sẽ thấy." Ngung liền lấy hơn một đấu (đơn vị đong, khoảng vài lít) bột mì đặt trước mặt nó, con trùng ăn hết ngay tức khắc.
Ngung lại hỏi: "Con trùng này dùng vào việc gì?" Người Hồ đáp: "Của báu trong thiên hạ đều nhận khí trung hòa, mà con trùng này là tinh túy của khí trung hòa. Nắm được cái gốc thì lấy cái ngọn có gì là xa đâu?" (ý nói có nó trong tay thì tìm các của báu khác chẳng khó gì). Rồi họ cho con trùng vào ống, lại cất vào hộp vàng khóa kín, bảo Ngung đặt trong phòng ngủ, và nói: "Ngày mai chúng tôi sẽ trở lại."
Sáng hôm sau, người Hồ dùng mười cỗ xe chở vàng ngọc lụa là, ước giá mấy vạn, đem dâng Ngung, rồi cùng nhau mang hộp vàng đi. Từ đó Ngung trở nên rất giàu, mua vườn tược nhà cửa làm kế sinh nhai, ngày ngày ăn cơm gạo ngon, thịt béo, mặc áo đẹp, rong chơi trong thành Trường An, được người ta gọi là "hào sĩ" (kẻ sĩ giàu có, hào phóng).
Mới hơn một năm, bọn Hồ lại đến, nói với Ngung: "Ông có thể cùng chúng tôi ra biển chơi không? Chúng tôi muốn tìm của báu hiếm có dưới biển để khoe với thiên hạ. Mà ông chẳng phải là người ưa chuyện lạ đó sao?" Ngung đã giàu có lắm, lại vốn quen sống nhàn nhã theo ý mình, bèn cùng bọn Hồ ra bờ biển.
Người Hồ dựng nhà ở đó, rồi đổ dầu mỡ vào một cái vạc bằng bạc, đốt lửa bên dưới, thả con trùng vào vạc mà luyện, suốt bảy ngày không tắt lửa. Bỗng có một đứa trẻ tóc chia hai bên, mặc áo ngắn màu xanh, từ dưới nước biển đi lên, bưng một cái mâm hình trăng, trong mâm có rất nhiều ngọc trai đường kính một thốn, đem đến dâng người Hồ. Người Hồ quát lớn, đứa trẻ có vẻ sợ hãi, bưng mâm bỏ đi.
Chừng một bữa ăn, lại có một tiên nữ dung mạo cực kỳ diễm lệ, mặc áo lụa mỏng như sương, đeo hoa tai ngọc và chuỗi ngọc trai, uyển chuyển từ dưới biển đi lên, bưng mâm ngọc tím, trong có mấy chục viên ngọc trai, đến dâng người Hồ. Người Hồ mắng nàng, tiên nữ bưng mâm bỏ đi.
Một lát sau có một vị tiên đội mũ bằng ngọc biếc, khoác áo màu ráng chiều, bưng một tấm khăn đỏ thẫm làm đệm, trên đệm có một viên ngọc đường kính hơn một thốn, ánh sáng lạ lan khắp không trung, soi sáng mấy chục bước. Vị tiên đem của báu ấy dâng người Hồ. Người Hồ cười mà nhận lấy, mừng rỡ nói với Ngung: "Của báu bậc nhất đã đến rồi!" Liền sai tắt lửa, lấy con trùng trong vạc ra đặt vào hộp vàng. Con trùng tuy bị luyện đã lâu mà vẫn nhảy nhót như cũ.
Người Hồ nuốt viên ngọc, rồi nói với Ngung: "Ông theo tôi xuống biển, chớ có sợ." Ngung liền nắm lấy dải đai của người Hồ mà theo xuống. Nước biển đều rẽ mở ra mấy chục bước, các loài có vảy có mai đều tránh đường lui đi. Họ đi thăm long cung, vào nhà của giao long (loài rồng ở dưới nước), ngọc trai và của báu kỳ lạ tha hồ chọn lấy. Chỉ trong một đêm mà được rất nhiều. Người Hồ nói với Ngung: "Chỗ này có thể đổi được món hàng giá trăm triệu."
Sau đó người Hồ lại tặng Ngung mấy loại vỏ ốc quý. Ngung đem bán ở Nam Việt, được một nghìn dật vàng (dật là đơn vị cân, mỗi dật khoảng hai mươi lạng). Từ đó ông càng giàu hơn. Về sau ông rốt cuộc không ra làm quan, sống đến già ở vùng Mân Việt. (Trích từ sách Tuyên thất chí.)
Thái Bình quảng ký, quyển 476 (hết).
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn, chép lại sách này).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video