Thái Bình quảng ký, quyển 49
Thần tiên, phần 49
Phan Tôn sư — Lý Hạ — Trương Cập Phủ
Trịnh Sách — Trần Huệ Hư — Ôn Kinh Triệu
PHAN TÔN SƯ
Đạo sĩ ở núi Tung Sơn là Phan Tôn sư (tôn sư: tiếng tôn xưng bậc thầy đạo sĩ), tên là Pháp Chính, vốn là một bậc đạo sĩ đạo hạnh cao. Trong niên hiệu Khai Nguyên đời Đường, ông bảo đệ tử là Tư Mã luyện sư (luyện sư: danh hiệu tôn xưng đạo sĩ đã tu luyện có thành tựu): "Đào Cảnh làm Tung Sơn bá (chức thần cai quản núi Tung Sơn) đến nay đã trăm năm. Mới đây ông ấy tự xin Thượng đế cho người thay. Thượng đế bảo ông tiến cử người mình biết để thay. Cảnh đã tiến cử ta, giấy tờ sổ sách đã định xong. Ta sắp không thể ở lâu nơi cõi người nữa."
Chưa được mấy ngày thì ông thi giải (lối thành tiên bằng cách bỏ lại thân xác như người chết) mà đi. Về sau, phía tây đạo quán Tung Dương ở huyện Đăng Phong có một long thu (vực nước sâu, tương truyền là nơi rồng ở). Có người dân tên là Trương Triên đem đồ dùng dơ bẩn ra rửa ở vực ấy. Bỗng chốc anh ta bị người bắt đi, đi chừng vài dặm thì tới trước cổng một dinh thự lớn, trước cổng toàn là rồng. Vào cổng hơn mười bước có một sảnh đường lớn, thấy Pháp Chính ngồi giữa sảnh, tay cầm bút son xem xét giấy tờ.
Ông hỏi Triên: "Ngươi là người ở cạnh đạo quán, có biết ta không?" Đáp: "Biết, ngài là Phan Tôn sư." Pháp Chính hỏi Triên vì sao làm dơ nhà của bầy rồng. Triên lạy hai lạy tạ tội. Ông lại hỏi: "Ngươi có biết đạo sĩ Tư Mã không?" Triên đáp: "Biết." Pháp Chính nói: "Nay thả ngươi về." Rồi ông cầm chiếc quạt lông trắng trên án, bảo Triên: "Gửi giùm ta cái này cho đạo sĩ Tư Mã, hỏi sao không đến mà còn luyến tiếc niềm vui thế gian?"
Ông sai người đưa Triên lên khỏi mặt nước. Triên thấy xác mình nằm trên bờ, trong lòng ghê sợ, bỗng như đang mơ, rồi sống lại. Đạo sĩ Tư Mã thấy chiếc quạt lông thì khóc nói: "Đây là vật thầy ta thường cầm, lúc thầy mất đã để vào trong quan tài. Nay ông mang đến, thế thì rõ là thầy ta hiện vẫn còn, không phải chuyện hư dối." Rồi ông vào sâu trong núi, mấy năm sau thì mất. (Trích từ sách Quảng dị ký)
LÝ HẠ
Lý Hạ người Lũng Tây, tên chữ là Trường Cát, là cháu của Trịnh vương nhà Đường. Từ nhỏ đã giỏi văn, nhất là thể nhạc phủ (thể thơ có thể phổ nhạc để hát); ý câu mới lạ, lời lẽ đẹp đẽ. Những người giỏi văn đương thời không ai dám sánh với Hạ, nhờ vậy ông nổi tiếng khắp thiên hạ. Vì cha tên là Tấn Túc, phận làm con nên ông không được đi thi tiến sĩ (phải kiêng tên cha, vì chữ "Tấn" đọc gần giống chữ "Tiến"). Ông mất khi đang làm quan ở Thái thường (cơ quan coi về lễ nhạc, tế tự của triều đình), năm hai mươi bốn tuổi.
Mẹ ông là phu nhân họ Trịnh rất thương con; khi Hạ mất, bà đau buồn không nguôi. Một đêm bà mơ thấy Hạ về, y như lúc còn sống, thưa với bà: "Con may được làm con của mẹ, mẹ lại thương con sâu nặng, nên từ nhỏ con vâng lời cha mẹ, học thơ, học sách, làm văn chương. Con làm thế không chỉ để cầu một chức vị mà tô điểm cho bản thân, còn muốn làm rạng rỡ dòng họ, đền đáp ơn mẹ. Ngờ đâu một sớm chết đi, không được phụng dưỡng mẹ sớm hôm, chẳng phải là do trời sao? Nhưng con tuy chết mà không phải là chết, ấy là do mệnh lệnh của Thượng đế."
Phu nhân hỏi chuyện ấy, Hạ nói: "Chỗ của Thượng đế là nơi thần tiên ở. Gần đây Ngài dời đô đến Nguyệt Phố, dựng cung mới đặt tên là Bạch Dao. Vì con có tài văn từ nên Ngài triệu con cùng mấy văn sĩ cùng viết bài ký về cung mới. Thượng đế lại dựng điện Ngưng Hư, sai bọn con soạn các bài nhạc. Nay con đã là người trong hàng thần tiên, rất vui, mong mẹ đừng nhớ thương nữa." Rồi chàng từ biệt ra đi. Phu nhân tỉnh dậy, lấy làm rất lạ về giấc mơ, từ đó nỗi đau buồn mới vơi bớt. (Trích từ sách Tuyên thất chí)
TRƯƠNG CẬP PHỦ
Trong niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường, ở một huyện thuộc Thanh Châu có Trương Cập Phủ và Trần Ấu Hà cùng ở chung để học. Một đêm cả hai cùng mơ đến một nơi, thấy mấy đạo sĩ bảo bọn Cập Phủ viết bia. Trên bia đề: "Thương Long khê chủ (chủ khe Rồng Xanh) là Âu Dương mỗ soạn Thái hoàng chân quyết (bí quyết chân truyền của Thái hoàng)". Chữ viết theo lối triện (lối chữ cổ), hơi khác với chữ thường. Bọn Cập Phủ nhớ được bốn câu: "Xưa cưỡi xe cá, nay giẫm mây lành; bước trên không trung ngẩng nhìn đường đi, rực rỡ đan xen, cuộn khúc quanh co (?)". Phía sau đề: "Lại viên ở gác sách Ngũ Vân: Trần Ấu Hà, Trương Cập Phủ". Đến sáng hai người kể cho nhau nghe, thấy đều giống hệt. (Trích từ sách Dật sử)
TRỊNH SÁCH
Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Ôn Châu là Trịnh Sách thích thuật Hoàng Lão (đạo tu tiên theo Hoàng Đế và Lão Tử), thường lén tu luyện. Nhân lúc bệnh, ông tự thấy hơn ba trăm tiên nữ đến, nói là đến đón ông. Ông bèn sai bày cỗ, đốt hương lễ bái, lại mời anh là Nhiễm cùng lễ bái lên không trung. Chốc lát ông sai thắp năm bó đuốc, dẫn anh là Nhiễm đi; anh ông và những người xung quanh đều không thấy gì cả.
Hôm sau trời sáng, lại có quan (?) đến giục: "Vận lộc của viên ngoại (chức quan trong triều, ở đây dùng để tôn xưng ông) đã hết, nay xin mau lên xe." Ông lại sai bày rượu quả cúng. Người kia nói: "Viên ngoại nhận chức, ngày mồng một tháng sáu bắt đầu làm việc, đến giờ Ngọ (khoảng 11 giờ trưa đến 1 giờ chiều) sẽ đến đón."
Trước đó ông với đạo sĩ núi Thiên Thai là Kim Nhu làm bạn ngoài vòng thế tục. Đến ngày ấy, vào giờ ăn, Nhu đến thăm, ông kể lại chuyện trước, rồi cùng Nhu vào gian nhà thanh tịnh để lễ bái. Lại nói là nhận một đạo điệp thân (giấy bổ nhiệm chức vụ). Ông giơ tay lên không trung đón lấy, tự mở phong bì, tay phải cầm bút ký lên khoảng không, tự viết sáu chữ, rồi bảo sứ giả: "Đã có hẹn trước, nhất định không quá giờ."
Rồi ông nói đã đến giờ, vái chào Kim Nhu, hướng về phía án thờ, không cho đóng bốn cửa (?). Ông lại giục người nhà là A Lộc dọn cơm; trước đó đã sai làm bánh hấp, nhưng chỉ có sáu bảy đĩa thịt khô và rượu mà thôi. Ông sai anh là Nhiễm ra ngoài. Người nhà kê giường xong, ông nói: "Áp nha (chức quan võ phụ tá) thứ sáu đến đón rồi." Ông mời ngồi, có dáng như nhún nhường mấy lần. Ông quỳ lạy mấy lần, rồi cúi đầu không dậy nữa.
Người nhà chạy báo cho anh Nhiễm và vợ ông; chốc lát ông qua đời, thân thể vẫn mềm mại, sắc mặt không đổi. Xét sách Chân cáo nói: những người có âm đức (việc thiện làm ngầm không ai biết) và thích đạo, tin tiên thì phần nhiều được vào phẩm bậc như thế này. Xem dấu vết biến hóa thầm lặng của ông Trịnh, thì ngôi vị nơi cõi hư vô ấy thật là rõ ràng thay. (Trích từ sách Nguyên hóa ký)
TRẦN HUỆ HƯ
Trần Huệ Hư người Giang Đông, đi tu làm sư ở chùa Quốc Thanh núi Thiên Thai. Có lần ông cùng các bạn đi chơi núi, đùa nhau đi qua cầu đá. Nước chảy dốc, rêu trơn, thác đổ cao muôn nhận (nhận: đơn vị đo chiều cao xưa, khoảng hai thước), nhìn xuống không thấy đáy; mọi người đều run chân không dám đi. Riêng Huệ Hư nhẹ nhàng vượt qua, đi thẳng lên vách đá, đến tối chưa về, các bạn bỏ đi cả.
Huệ Hư ra đến phía ngoài vách đá, thấy có một lối nhỏ, dần dần rộng phẳng, rồi đến một nơi cung điện. Hoa cỏ muôn khóm, không nhận ra là loài gì; lầu gác cao liền với mây. Đi chừng mười dặm, thấy cổng có treo biển đề "Hội Chân phủ (?)"; cổng bên trái đề "Kim Đình cung", cổng bên phải đề "Đồng Bách". Ba cổng đối nhau, đứng thế ba chân vạc, đều có lầu vàng, cửa sổ ngọc, cao trăm trượng.
Vào cổng bên phải, phía tây bên trong lại có một lầu cao, cửa màu vàng đề "Hữu Bật cung". Nhìn quanh có đến mấy nghìn gian, quanh co thông nhau; thềm ngọc, bậc ngọc, kênh chảy nước tuôn, chỗ nào cũng hoa lệ, khiến ông gần như quên cả về, nhưng tuyệt không có dấu vết người.
Ông lại vào một viện, thấy năm sáu đồng tử áo xanh nhìn nhau cười nói rồi đi. Ông hỏi mấy lần, họ đáp: "Ngươi hỏi ông Trương ấy." Chốc lát ngoảnh lại, thấy một ông già chống gậy cầm hoa đi tới, ngạc nhiên nói: "Ngươi là người phàm tục, sao bỗng đến được đây?" Huệ Hư nói: "Tôi thường nghe qua cầu đá thì có chùa La Hán (chỗ ở của các vị La Hán — bậc thánh đã tu chứng trong đạo Phật), người đời thỉnh thoảng nghe tiếng chuông, nên tìm đến. May được tới cõi này (?), mà không biết La Hán ở đâu."
Ông Trương nói: "Đây là cõi phúc của chân tiên, là phủ dưới của Thiên đế, gọi là Kim Đình, là xứ không chết, là cõi thiêng để nuôi dưỡng chân tính. Chu vi một trăm sáu mươi dặm, do vị Thượng chân (bậc tiên phẩm cao) Vương quân ở Đồng Bách, Hữu Bật làm chủ. Có ba nghìn vị tiên; tiên vương, lực sĩ, thiên đồng, ngọc nữ mỗi loại một vạn người. Đây là một nơi đô hội nhỏ của tiên giới. Thái Thượng (tức Thái Thượng Lão Quân, vị thần tối cao của Đạo giáo) mỗi năm ba lần giáng xuống cung này, xét định công hạnh và thứ bậc của những người học đạo trong thiên hạ. Đây là nơi thần tiên tụ hội, không phải chỗ của La Hán. Vương quân là con của Chu Linh vương, đệ tử của Dao Khâu tiên sinh, ngôi vị là Thượng chân."
Huệ Hư hỏi: "Thần tiên có học được không?" Ông Trương nói: "Tích góp công đức thì thân xác cũng bay lên trời được, cốt ở chỗ lập chí bền lâu thôi. Ngươi được thấy cõi phúc này, cũng là có hy vọng học được." Ông lại hỏi: "Học tiên thì vào bằng cửa nào?" Ông Trương nói: "Bên trong thì giữ gìn tinh thần, luyện khí; bên ngoài thì uống thuốc luyện đan. Biến hóa thành tiên là nhờ sức của thần đan. Ngươi không được ở lâu; vị Thượng chân vừa đi chơi Đông Hải, nếu đoàn kỵ binh hộ vệ trở về, e sẽ bị quở trách." Rồi ông dẫn Huệ Hư ra khỏi cổng; đi hơn mười bước đã thấy mình ở chùa Quốc Thanh.
Từ đó Huệ Hư mến đạo, thích đan thạch (thuốc tiên luyện từ khoáng chất), dù áo rách giày thủng cũng không lấy làm hèn. Nghe có người theo nghề lò lửa luyện đan, dù xa mấy ông cũng tìm đến; tiền tốn vào đan thạch thật nhiều. Về già ông ở chùa Phủng Nhật núi Chung Nam, tuổi càng già yếu, lòng càng tha thiết. Ông nằm bệnh hơn một tháng, gầy yếu kiệt sức lắm.
Một hôm sau trận mưa to, có ông già mang túi thuốc vào chùa, gọi lớn: "Bán đại hoàn đan đây!" (hoàn đan: thuốc tiên luyện đi luyện lại nhiều lần, tương truyền uống vào thành tiên), đi quanh hành lang mấy vòng. Các sư đều cười, rồi chỉ cửa phòng sư bệnh Huệ Hư, bảo ông già: "Ông sư này rất thích hoàn đan, bán cho ông ấy được đấy." Ông già vui vẻ đến.
Huệ Hư nói: "Tôi biết hoàn đan là thuốc thiêng, một liều giá bao nhiêu tiền?" Ông già nói: "Tùy sức mà mua được." Huệ Hư nói: "Tôi già bệnh, nằm liệt giường hơn tháng nay. Hôm qua đến lượt tôi đi dự trai, không tự đi được, nhờ sư phòng bên đi thay, được chút tiền cúng dường, có mua được thuốc không?" Ông già lấy tiền, để lại mấy viên thuốc, dạy cách uống. Huệ Hư nuốt ngay, ông già bèn đi.
Các sư rủ nhau đến hỏi, ông nói đã mua được hoàn đan uống rồi. Chốc lát, bệnh lâu ngày đều khỏi hết. Từ xa ông ngăn các sư: "Đừng lại gần, thấy có mùi hôi đấy. Bệnh ta khỏi rồi, chỉ cần một hai bộ áo mới thôi." Ông nhảy khỏi giường, dáng như bay vọt. Mọi người kinh ngạc thán phục; có người đem áo mới cho, ông lấy mặc vào. Bỗng ông bay lên mái điện, thong thả hồi lâu, vẫy tay từ biệt, rồi từ từ bay lên trời. Lúc ấy là năm Mậu Dần, niên hiệu Đại Trung thứ mười hai.
Cũng năm ấy, ông về quán Đồng Bách, kể với các đạo sĩ về nguyên do mình đắc đạo, nói nay ông ở trong cung Đồng Bách, và ông già bán thuốc có lẽ chính là ông Trương. Nói xong thì đi. (Trích từ sách Tiên truyện thập di)
ÔN KINH TRIỆU
Ôn Chương, năm Nhâm Thìn niên hiệu Hàm Thông đời Đường, làm Kinh Triệu doãn (quan đứng đầu vùng kinh đô). Ông tính tham của, dám giết người; nhưng người ta cũng sợ sự nghiêm khắc tàn nhẫn của ông mà không dám phạm pháp, vì thế ông được tiếng là cai trị giỏi. Theo lệ cũ, khi Kinh Triệu doãn ra đường thì dẹp sạch đường lớn, đóng cổng các phường; ai xông qua phía trước đường đi thì lập tức đánh gậy cho chết.
Mùa thu năm ấy, ông Ôn từ phố Thiên Nhai đi ra, định về phía nam đến Ngũ Môn, tiếng quát dẹp đường vang như gió. Có một hoàng quan (người đội mũ vàng, tức đạo sĩ) già lại lưng còng, áo rách, kéo lê cây gậy, định đi ngang cắt qua giữa đoàn; lính hầu quát mà không ngăn được. Ông Ôn sai lôi lại, đánh vào lưng hai mươi roi. Ông lão giũ tay áo bỏ đi, như không hề đau đớn gì.
Ôn lấy làm lạ, gọi một viên lại già coi phố, bảo lén theo dõi xem ông lão có nói gì thì về báo lại (?). Viên lại bám theo, đến chiều tối thì ông lão đi qua phường Lan Lăng, rẽ về phía nam vào một ngõ nhỏ, nơi có cái cổng gỗ thô sơ, đó là chỗ ông ở. Viên lại theo vào cổng, có mấy đạo sĩ ra đón rất cung kính, nói: "Chân quân (danh hiệu tôn xưng bậc tiên) sao về muộn thế?" Ông đáp: "Bị kẻ hung ác làm nhục, hãy chuẩn bị nước nóng."
Các đạo sĩ đi trước dẫn đường, tiên đồng áo xanh búi tóc hai chỏm theo sau vào trong; viên lại cũng theo vào. Qua mấy lớp cửa, nhà cửa hoa lệ, tre dài mọc hai bên đường, như dinh thự của bậc vương công. Chưa tới sân, Chân quân ngoảnh lại nói: "Sao lại có hơi của kẻ phàm tục?" Các đạo sĩ tranh nhau ra tìm; viên lại không có chỗ trốn, bị bắt dẫn đến gặp Chân quân.
Viên lại dập đầu lạy rạp, kể đầu đuôi ý định của Ôn. Chân quân giận dữ nói: "Tên quan tàn ác ấy không biết tai họa sắp làm diệt cả họ, cái chết sắp đến mà còn dám hành hạ người, tội không thể tha." Ông quát đuổi viên lại đi. Viên lại lạy tạ xong rảo bước ra, chạy thẳng đến phủ xin gặp Ôn; lúc ấy đã khuya. Ôn nghe viên lại đến, giật mình dậy ở phòng riêng, gọi vào; viên lại kể hết những gì đã thấy. Ôn than thở hối tiếc lắm.
Hôm sau, gần tối, Ôn gọi viên lại dẫn đường. Khi trống phố đã dứt (trống báo giờ đóng cổng phường ban đêm), Ôn mặc thường phục cùng viên lại đến chỗ ở của đạo sĩ. Đến nơi, viên lại gõ cửa; người ra mở cửa hỏi ai, viên lại nói: "Thượng thư Ôn ở Kinh Triệu đến bái kiến Chân quân." Mở xong các lớp cửa trong, viên lại vào trước lạy, rồi thưa: "Kinh Triệu doãn Ôn Chương đến." Ôn rảo bước vào lạy.
Chân quân ngồi chễm chệ trên nhà, đội mũ viễn du (loại mũ của bậc vương hầu, thần tiên), mặc áo cửu hà (áo dệt sắc mây chín màu), vẻ mặt rất nghiêm. Ôn phủ phục thưa: "Tôi giữ chức ở nơi đông đúc phức tạp, quyền hành chỉ dựa vào uy nghiêm; nếu hơi nhút nhát thì mất uy tín. Hôm qua không ngờ xúc phạm đại tiên, tự chuốc lấy tội, nên đến thú tội, mong được thương xót."
Chân quân trách: "Ông nhẫn tâm giết người để lập danh, chuyên vơ lợi không chán, tai họa sắp đến mà còn ra oai hung ác." Ôn dập đầu xin thương mấy lần, nhưng Chân quân vẫn giận, không chịu. Chốc lát có một đạo sĩ từ chái nhà phía đông đi đến, chắp tay đứng bên Chân quân, rồi quỳ thưa: "Doãn tuy có tội, nhưng cũng là á khanh (quan bậc thứ hai sau hàng khanh) của thiên tử; huống chi động phủ của Chân quân cũng thuộc nơi ông ta cai quản (?), xin hơi hạ lễ một chút."
Nói xong, Chân quân sai đạo sĩ vái mời Ôn lên nhà, đặt riêng một chiếc giường nhỏ cho ngồi, rót rượu mấy tuần, nhưng nét giận trên mặt Chân quân vẫn chưa nguôi. Đạo sĩ lại thưa: "Lỗi mạo phạm của Doãn, quả khó mà khoan thứ. Nhưng Chân quân đổi áo đi chơi chốn bụi trần, người tục làm sao biết được. Rồng trắng hóa thành cá thì bị Dự Thư làm khốn (điển cố: rồng trắng hóa thành cá bơi dưới vực, bị người đánh cá Dự Thư bắn trúng mắt; ý nói bậc tôn quý cải trang đi giữa đời mà bị kẻ dưới xúc phạm thì không nên trách kẻ kia), xin ngài nghĩ kỹ."
Chân quân lặng buồn hồi lâu, rồi nói: "Tha cho gia tộc ngươi. Chỗ này cũng không phải nơi ở lâu được." Ôn bèn đứng dậy, lạy tạ giữa sân rồi đi. Ông cùng viên lại đi nhanh về phủ thì chuông sáng đã điểm. Dù nói chuyện với người thân cận, ông cũng giữ kín, không cho nói ra.
Năm sau, công chúa Đồng Xương mất. Ý hoàng (vua Đường Ý Tông) thương nhớ không thôi, giận vì thuốc men không hiệu nghiệm. Thầy thuốc Hàn Tông Thiệu cùng bốn nhà, vua xuống chiếu cho phủ Kinh Triệu tra xét đến cùng, sắp đem giết. Nhưng Ôn lại bán án, hoãn hình, nhận đai vàng và các thứ của cải khác của bọn Tông Thiệu, tổng cộng mấy nghìn vạn tiền. Việc bị phát giác, ông uống rượu độc mà chết. (Trích từ sách Tam Thủy tiểu độc)
Thái Bình quảng ký, quyển 49
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video