Thái Bình quảng ký, quyển 493. Đời Tống, nhóm Lý Phưởng biên soạn. Tạp lục, phần 1 (ghi chép các chuyện linh tinh).
Hạ Hầu Đản — Vương Túc — Lý Đình Thực
Lý Nghĩa Sâm — Lưu Long — Bùi Trí
Viên lang quan ở Độ chi — Ngu Thế Nam — Uất Trì Kính Đức
Ngu Thế Cơ — Lai Hằng — Âu Dương Tuân
Hứa Kính Tông — Nguyên Vạn Khoảnh — Quách Vụ Tĩnh
Đường Lâm — Con của Tô Quỳnh và Lý Kiệu — Lâu Sư Đức
Lý Hối — Tống Chi Vấn — Lục Nguyên Phương
Trần Hy Mẫn — Lý Tường
Hạ Hầu Đản
Đời Lương, Hạ Hầu Đản làm quan hàng cửu liệt (chín vị đại thần đứng đầu các cơ quan lớn của triều đình). Nhà ông nghèo nhưng lại thích nuôi kỹ nữ ca múa. Các cô không có quần áo, trang sức tử tế, nên hễ khách đến, ông sai họ ngồi sau tấm rèm mà tấu nhạc. Người đương thời gọi tấm rèm ấy là "áo của kỹ nữ nhà Hạ Hầu". (Trích Độc dị chí)
Vương Túc
Thượng thư lệnh (người đứng đầu Thượng thư tỉnh, cơ quan điều hành chính sự cả nước, ngang hàng tể tướng) nhà Hậu Ngụy (tức Bắc Ngụy) là Vương Túc, tên chữ là Cung Ý, người đất Lang Tà. Ông là con của Vương Hoán, Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Ung châu nhà Tề. Túc học rộng, hiểu nhiều, văn chương đẹp đẽ dồi dào, từng làm Bí thư thừa (quan phó coi kho sách và văn thư của triều đình) nhà Tề.
Năm Thái Hòa thứ mười tám, ông chạy lên phương bắc theo về Hậu Ngụy. Bấy giờ Cao Tổ mới xây dựng kinh đô Lạc Dương. Trong mọi việc đặt ra chế độ, Túc am hiểu rộng các phép tắc xưa nên giúp ích rất nhiều. Cao Tổ rất trọng ông, thường gọi là "Vương sinh" (thầy Vương).
Lúc còn ở Giang Nam, Túc đã cưới con gái họ Tạ làm vợ. Đến kinh đô, ông lại cưới công chúa. Về sau, người vợ họ Tạ vào đạo làm ni cô, cũng chạy sang tìm Túc. Thấy Túc đã lấy công chúa, bà làm một bài thơ năm chữ gửi tặng:
"Xưa là tằm trong nong,
Nay thành tơ trên khung cửi.
Được cuốn theo chỗ tốt hơn mà đi,
Có còn nhớ thuở tơ quấn quýt chăng?"
(Chữ "tơ" đọc giống chữ "nhớ", ý nói nỗi nhớ nhung tình cũ.)
Công chúa thay Túc đáp lại họ Tạ:
"Kim là vật để xâu chỉ,
Trong lỗ kim lúc nào cũng có tơ.
Đã được lụa mới để khâu mà đi,
Sao còn nhận lại cái cũ được nữa?"
Túc rất buồn bã, áy náy, bèn dựng chùa Chính Giác cho bà ở. (Trích Lạc Dương già lam ký)
Lý Đình Thực
Thái phó (một trong ba chức quan cao nhất triều, danh nghĩa là thầy dạy vua) nhà Hậu Ngụy là Lý Đình Thực, cậu ruột của Trang Đế. Trong niên hiệu Vĩnh An, ông được bổ làm Thứ sử Thanh châu. Sắp lên đường, ông vào chầu từ biệt. Vua bảo Thực: "Đất ấy có tục 'ôm gạch', đời vẫn gọi là khó cai trị. Cậu nên hết lòng, cho xứng với điều triều đình giao phó."
Thực đáp: "Thần tuổi đã như bóng chiều xế trên ngọn dâu ngọn du, hơi sức như sương sớm, ngày càng xa cõi người, gần với gò thông (nơi chôn cất). Thần đã xin về nghỉ từ lâu. Bệ hạ nghĩ đến tình cậu cháu, ban ân sủng tới lão thần, khiến thần không phải như người mặc áo gấm đi đêm (giàu sang mà không ai thấy), lại giao việc lớn ở nơi xa muôn dặm cho kẻ không có tài, như giao gấm quý cho người không biết cắt may. Thần xin kính vâng lệnh sáng của bệ hạ, không dám lơ là."
Khi ấy Hoàng môn thị lang (quan cận thần trong cung, lo truyền đạt mệnh lệnh của vua) Dương Khoan đứng bên vua, không hiểu nghĩa chữ "ôm gạch", bèn hỏi riêng Xá nhân (quan lo soạn thảo văn thư) Ôn Tử Thăng.
Tử Thăng nói: "Tôi nghe rằng anh của bệ hạ là Bành Thành vương từng làm Thứ sử Thanh châu. Những tân khách theo ông đến Thanh châu kể rằng dân đất Tề phong tục nông cạn, bạc bẽo, ưa bàn suông nói lời cao xa, chỉ chăm chăm vào danh lợi. Khi quan thái thú mới sắp vào địa giới, dân chúng đều ôm gạch ra dập đầu chào để tỏ lòng quý mến. Đến khi quan ấy bị thay mà về nhà, họ lại lấy chính viên gạch ấy ném vào ông. Ý nói họ trở mặt còn nhanh hơn lật bàn tay. Vì thế ở kinh đô có câu vè:
'Trong ngục không có người nhà bị giam (?),
Trong nhà không có người Thanh châu,
Thì dẫu cảnh nhà có sa sút,
Trong lòng cũng chẳng phải ôm sầu.'
Nghĩa chữ 'ôm gạch' là bắt nguồn từ đó."
Tuân Tế (?) người đất Dĩnh Xuyên là một danh sĩ phong nhã, kiến thức sâu sắc tinh tế, nổi bật hơn hết người đương thời. Ông cùng Thôi Thục Nhân người đất Thanh Hà nhận xét về giới sĩ phu đất Tề rằng: "Người Tề bề ngoài làm ra vẻ gần bậc hiền, bên trong lại ôm lòng hèn hạ, keo kiệt. Họ coi nhẹ nghĩa tình như lông chim, mà tranh lợi đến từng mũi dùi lưỡi dao. Họ ưa chạy theo tiếng tăm hão, a dua để nên danh. Uy thế ở đâu thì xúm nhau theo về đó, hễ không còn gì để nhờ cậy thì liền bỏ đi." Ý nói họ ồn ào bạc bẽo đến cùng cực. (Trích Lạc Dương già lam ký)
Lý Nghĩa Sâm
Lý Nghĩa Sâm người Lũng Tây, sống ở đất Ngụy. Ông từ chức Chủ bạ (quan lo sổ sách, văn thư của huyện) huyện Hàm Dương được bổ làm Giám sát (Giám sát ngự sử, quan đi tra xét việc làm của quan lại). Thuở nhỏ ông mồ côi, nghèo khó. Đầu đời Đường, đất nước mới dựng, ông chẳng có nghề gì sinh sống, bèn ở chung với em họ là Nghĩa Diễm và em họ xa hơn là Thượng Đức. Họ thờ một người cô họ, tối lo chỗ ngủ, sáng sớm thăm hỏi, như với cha mẹ ruột.
Trong niên hiệu Vũ Đức, cả ba cùng đi thi khoa Tiến sĩ (khoa thi văn chương để tuyển người làm quan). Ba người chung nhau một con lừa lên kinh. Đến Đồng Quan thì gặp mưa lớn, họ vào xin trọ, nhưng chủ quán khinh họ nghèo, lấy cớ khách đông mà từ chối. Họ ấp úng không biết nói sao, tiến lui chẳng có chỗ trú, đành đứng tựa bên cửa.
Có một người lái buôn ở Hàm Dương trông thấy, bèn dẫn họ vào. Những người ở cùng phòng phần nhiều lầm bầm phàn nàn. Người lái buôn nói: "Ba người này là học trò đi xa, nay không có chỗ dừng chân, sao nỡ nhìn họ khốn đốn như vậy?" Rồi kéo họ vào ngủ chung.
Mấy ngày sau trời mới tạnh, đường sá thông. Bọn Nghĩa Sâm bàn nhau bán con lừa để đãi người lái buôn một bữa rượu say. Người lái buôn biết được, cố sức ngăn lại, còn giúp họ lương ăn đi đường.
Nghĩa Sâm thi đỗ, rồi làm quan ở Hàm Dương. Ông mời người lái buôn đến, tiếp đãi ngang hàng. Người lái buôn không nhận ra ông, chỉ sợ sệt, nhún nhường lùi lại. Sâm kể lại đầu đuôi, người ấy mới hiểu ra. Ông bèn mời người ấy lên nhà trên ngồi. Về sau Sâm làm Giám sát. (Trích Vân Khê hữu nghị)
Lưu Long
Lưu Long, về sau đổi tên là Nghĩa Tiết. Đầu niên hiệu Vũ Đức, ông dâng kế lên Cao Tổ: "Nay mấy vạn nghĩa quân đều đóng ở kinh đô, củi thì đắt mà vải lụa lại rẻ. Nếu chặt cây cối ở đường phố và trong vườn ngự làm củi rồi đem đổi lấy lụa, mỗi năm được mấy chục vạn tấm. Lại nữa, lụa trong kho tấm nào cũng dư ra một đoạn ở đầu cuộn. Nếu cắt phần thừa ấy để chi vào các khoản lặt vặt, thì chẳng mấy chốc đã đủ hàng vạn tấm." Cao Tổ đều nghe theo. (Trích Đàm tân lục)
Bùi Trí
Trong niên hiệu Vũ Đức, có vị sa môn (nhà sư) tên Tín Nghĩa tu thiền. Ông theo giáo pháp Tam Giai (một tông phái Phật giáo thời Tùy, Đường, chia người tu theo ba bậc căn cơ, rất chú trọng việc bố thí) làm sự nghiệp. Ông lập ở chùa Hóa Độ một "Vô tận tạng" (?) (kho chứa của cải do tín đồ cúng dường, dùng chung cho việc Phật và việc cứu giúp người, coi như không bao giờ cạn).
Từ sau năm Trinh Quán, tiền, lụa, vàng, ngọc do người ta bố thí chất chứa nhiều không kể xiết. Chùa thường giao cho vị sư này coi giữ, chia làm ba phần: một phần cúng dường các già lam (chùa chiền) trong thiên hạ để lo việc tu sửa; một phần bố thí cho những người đói khát, nghèo khổ trong thiên hạ, tức những kẻ đáng thương mà người tu xem là "ruộng phúc từ bi" (giúp họ là gieo phúc); một phần dùng để cúng dường vô ngại (cúng dường cho mọi người, không phân biệt).
Trai gái kéo đến lễ bái, sám hối đông nghịt, tranh nhau bố thí mà chen không kịp lượt. Lại có người chở tiền và lụa đầy xe nối nhau, bỏ lại rồi đi, không ai biết họ tên.
Trong niên hiệu Trinh Quán, có người tên Bùi Trí, giữ giới luật và tu hành rất chăm chỉ. Ông vào chùa làm việc quét dọn hơn mười năm. Tăng chúng trong chùa thấy ông hạnh kiểm không chút tì vết nên giao cho giữ kho. Về sau ông lén trộm vàng, trước sau lấy bao nhiêu không ai biết, cả chùa chẳng ai hay. Nhân được sai đi việc, ông bèn đi luôn không trở lại.
Mọi người kinh ngạc nghi ngờ, đến xem chỗ ông ngủ, thấy có đề bài thơ:
"Thả dê ngay dưới hàm sói,
Đặt xương ngay trước mõm chó.
Nếu chẳng phải A-la-hán (bậc tu hành đã dứt sạch tham dục, phiền não),
Làm sao tránh khỏi trộm cắp cho được."
Rồi không ai biết ông đi đâu. (Trích Biện nghi chí)
Viên lang quan ở Độ chi
Trong niên hiệu Trinh Quán, cục Thượng dược (cơ quan lo thuốc men cho vua) tâu xin cỏ đỗ nhược (một loài cỏ thơm dùng làm thuốc). Vua ra sắc lệnh giao cho Độ chi (cơ quan coi việc thu chi tài chính của nhà nước). Có một viên lang quan trong sảnh dựa vào câu thơ của Tạ Thiểu "Phương châu thải đỗ nhược" (nghĩa là "hái cỏ đỗ nhược trên bãi thơm"; chữ "Phương châu" đọc gần giống tên đất "Phường châu"), bèn ra lệnh cho Phường châu phải cống cỏ ấy.
Viên quan coi việc của châu ấy phê vào giấy rằng: "Phường châu không sản xuất cỏ đỗ nhược. Chắc là do đọc thơ Tạ Thiểu mà nhầm. Lang quan xử việc như thế, chẳng lẽ không sợ hai mươi tám vì sao chê cười hay sao?" (Thời ấy, các lang quan được ví với hai mươi tám chòm sao trên trời.) Thái Tông nghe chuyện, cười lớn, đổi viên lang quan ấy sang làm Tư pháp (quan coi việc hình án) ở Ung châu. (Trích Quốc sử)
Ngu Thế Nam
Thái Tông định đem quả anh đào tặng Huề công (tước hiệu phong cho dòng dõi nhà Tùy cũ để giữ việc thờ cúng tổ tiên). Nếu nói "dâng" thì tôn đối phương quá, nói "ban" thì lại hạ thấp người ta, vua bèn hỏi Ngu Thế Nam. Thế Nam đáp: "Xưa Lương Vũ Đế gửi đồ cho Ba Lăng vương nhà Tề, dùng chữ 'biếu'." Vua làm theo. (Trích Quốc sử)
Uất Trì Kính Đức
Uất Trì Kính Đức giỏi đoạt giáo sóc (loại giáo cán dài dùng khi đánh trên lưng ngựa) của đối thủ. Tề vương Lý Nguyên Cát cũng giỏi dùng giáo sóc. Cao Tổ cho hai người thử tài trước điện Hiển Đức, bảo Kính Đức: "Nghe nói khanh giỏi đoạt giáo, nay cho Nguyên Cát cầm giáo đã tháo lưỡi." Kính Đức nói: "Dẫu có lắp lưỡi cũng không làm hại được thần." Thế là lắp lưỡi vào. Chỉ trong khoảnh khắc, Kính Đức ba lần đoạt được giáo. Nguyên Cát vô cùng xấu hổ. (Trích Độc dị chí)
Ngu Thế Cơ
Ngu Thế Cơ, anh của Ngu Thế Nam, và Hứa Thiện Tâm, cha của Hứa Kính Tông, cùng bị Vũ Văn Hóa Cập giết. Phong Đức Di khi ấy làm Nội sử xá nhân (quan soạn thảo chiếu lệnh trong cung), tận mắt thấy mọi việc. Ông kể với người khác: "Lúc Thế Cơ bị giết, Thế Nam bò lết xin chết thay anh. Lúc Thiện Tâm chết, Kính Tông lại khom lưng nhảy múa lạy lục để xin được sống." (Trích Đàm tân lục)
Lai Hằng
Lai Hằng là em của Thị trung (người đứng đầu Môn hạ tỉnh, hàng tể tướng) Lai Tế. Anh em nối nhau nắm chính sự, người đương thời cho là rất vẻ vang. Cha của Hằng là Lai Phòng Nhi (?), một mãnh tướng nhà Tùy.
Bấy giờ con trai của Ngu Thế Nam không có tài cán gì mà làm Tướng tác đại tượng (quan đứng đầu việc xây dựng, công trình của triều đình). Hứa Kính Tông nghe vậy, than rằng: "Mọi việc đảo lộn đến thế này ư! Con của ông võ tướng Lai Phòng Nhi thì làm tể tướng, còn con của nhà văn Ngu Thế Nam lại đi làm thợ mộc." (Chức Tướng tác đại tượng có chữ "tượng", nghĩa là thợ.) (Trích Đường tân thoại)
Âu Dương Tuân
Khi Văn Đức hoàng hậu mất, trăm quan đều mặc tang phục bằng vải sô gai. Suất canh lệnh (quan coi việc đo giờ khắc ở cung Đông cung) là Âu Dương Tuân có tướng mạo xấu xí khác người, nhiều người chỉ trỏ ông. Trung thư xá nhân (quan soạn thảo chiếu chỉ ở Trung thư tỉnh) Hứa Kính Tông trông thấy, bật cười lớn, bị quan ngự sử (quan chuyên giám sát và tố cáo lỗi của quan lại) dâng sớ hặc tội, giáng xuống làm Tư mã (chức phó quan của một châu) ở Hồng châu. (Trích Đàm tân lục)
Hứa Kính Tông
Thái Tông đi đánh Liêu Đông, cho làm thang bay áp sát tường thành. Có một người ứng mộ đứng đầu thang. Trong thành tên đá bắn ra như mưa, người ấy vẫn tranh trèo lên trước. Anh công Lý Thế Tích chỉ người ấy, bảo Trung thư xá nhân Hứa Kính Tông: "Người này chẳng phải rất dũng mãnh sao?" Kính Tông đáp: "Đó chẳng phải dũng mãnh, chẳng qua là không biết suy tính." Vua nghe được, đặc biệt bắt tội ông. (Trích Quốc sử toản dị)
Nguyên Vạn Khoảnh
Nguyên Vạn Khoảnh làm Quản ký (viên thư ký coi văn thư trong quân) của đạo quân Liêu Đông. Ông viết bài hịch (bài văn công bố tội của kẻ địch) chê cười Cao Ly không biết giữ chỗ hiểm yếu ở sông Áp Lục. Mạc Ly Chi (chức quan nắm quyền cao nhất nước Cao Ly) trả lời: "Kính cẩn xin nghe lời dạy." Rồi dời quân đến giữ nơi ấy. Vạn Khoảnh vì chuyện này bị đày xuống Lĩnh Nam. (Trích Đàm tân lục)
Quách Vụ Tĩnh
Quách Vụ Tĩnh làm Huyện thừa (phó quan của huyện) huyện Nam Bì thuộc Thương châu, tính hồ đồ. Có lần ông cùng Chủ bạ Lưu Tư Trang ngủ ở quán trọ, bảo Trang: "Theo hầu xa giá nhà vua thật khó lắm. Tôi từng theo hầu xa giá, lạc mất người nhà ba ngày, sau mới tìm được dưới lều của các quan hầu cận." Trang hỏi: "Phu nhân ông có ở trong đó không?" Tĩnh đáp: "Nếu không ở trong đó thì còn nói làm gì nữa."
Ông lại bảo Trang: "Dạo này trộm cắp nhiều lắm. Đêm qua, sau canh hai, tôi từ ngoài về, bỗng có một tên trộm từ trong phòng tôi chạy ra." Trang hỏi: "Mất gì không?" Tĩnh nói: "Không mất gì." Trang hỏi: "Không mất đồ thì sao biết là trộm?" Tĩnh đáp: "Chỉ thấy hắn hốt hoảng chạy trốn, nên không khỏi sinh nghi." (Trích Triều dã thiêm tái)
Đường Lâm
Đường Lâm tính rộng lượng, nhân hậu, hay tha thứ. Có lần sắp đi viếng tang, ông sai đứa đầy tớ về lấy áo trắng. Đứa đầy tớ cầm nhầm áo khác, sợ quá chưa dám đưa. Lâm biết chuyện, bèn nói: "Hôm nay khí trời không thuận, không nên khóc lóc, việc lấy áo trắng lúc nãy thôi khỏi." Lại có lần ông sai sắc thuốc, đầy tớ sắc không cẩn thận. Ông ngầm biết, liền nói: "Hôm nay trời âm u, không nên uống thuốc, đổ đi cũng được." Trọn đời ông không bao giờ nói ra lỗi của người khác. (Trích Truyện tái)
Con của Tô Quỳnh và Lý Kiệu
Vua Trung Tông có lần cho gọi con của hai vị tể tướng Tô Quỳnh và Lý Kiệu vào chầu. Hai đứa trẻ đều còn nhỏ. Vua đón vỗ về trước mặt, ban thưởng rất hậu, rồi bảo: "Các con hãy nhớ lại những sách đã học, câu nào nên tâu với ta thì nói ra." Tô Đĩnh đáp: "Gỗ theo dây mực thì thẳng, vua nghe lời can thì thành bậc thánh." Con của Lý Kiệu, không rõ tên, cũng tâu: "Chặt ống chân người lội nước buổi sớm, mổ tim người hiền." (Đây là những việc tàn ác của vua Trụ: chặt chân người lội sông lúc sáng sớm để xem tủy, mổ tim bề tôi trung là Tỷ Can.) Vua nói: "Tô Quỳnh có con, Lý Kiệu coi như không có con." (Trích Tùng song lục)
Lâu Sư Đức
Đời Thiên hậu (Võ Tắc Thiên), tể tướng Lâu Sư Đức ôn hòa, cung kính, cẩn thận, chưa từng có chút hiềm khích nào với ai. Em ông được bổ làm Thứ sử Đại châu, ông dặn: "Ta rất lo em tranh giành với người khác." Người em nói: "Dẫu có ai nhổ vào mặt, em cũng tự lau đi rồi bỏ đi." Sư Đức nói: "Chính chỗ ấy là chưa ổn. Người ta nhổ vào mặt em là vì họ đang giận. Em lau đi tức là trái ý họ. Sao không đợi nước bọt tự khô?" Cách giữ mình, tránh tai họa của ông đều ở những chỗ như thế. (Trích Độc dị chí)
Lại có chuyện: Võ Tắc Thiên cấm giết mổ rất ngặt, quan lại khổ vì chỉ được ăn rau. Sư Đức làm Ngự sử đại phu (người đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan giám sát quan lại), nhân đi công cán đến Thiểm châu. Lính đồn dâng thịt lên. Sư Đức hỏi: "Có sắc lệnh cấm giết mổ, sao lại có thứ này?" Người lính đáp: "Chó sói cắn chết con dê." Sư Đức nói: "Con sói này rất biết điều." Rồi ăn.
Người lính lại dâng gỏi cá. Ông lại hỏi sao có món này. Người lính lại đáp: "Chó sói cắn chết cá." Sư Đức liền quát lớn: "Đồ ngu! Sao không bảo là rái cá?" Người lính vội nói: "Là rái cá ạ." Về sau Sư Đức cũng tiến cử người ấy. (Trích Ngự sử đài ký)
Lý Hối
Lý Hối làm Trưởng sử (viên quan phụ tá đứng đầu, coi việc chung) của Ung châu. Nhà riêng của ông có tòa lầu nhìn thẳng xuống một quán rượu. Chủ quán đến chờ gặp ông, thưa: "Kẻ hèn mọn này dẫu lễ nghĩa chẳng với tới, nhưng nhà cũng có người già người trẻ, không muốn người ngoài nhòm ngó. Nhà tôi sát ngay lầu của ngài, ra vào bất tiện, xin từ biệt dọn đi nơi khác." Ngay hôm ấy, Hối cho phá tòa lầu. (Trích Đàm tân lục)
Tống Chi Vấn
Đời Thiên hậu, Tống Chi Vấn xin được làm Bắc môn học sĩ (nhóm văn sĩ được Võ hậu cho vào cung qua cửa bắc để soạn sách, bàn việc), nhưng không được chấp thuận. Ông làm bài "Minh Hà" (Sông Ngân) để tỏ ý mình. Thơ rằng:
"Sông Ngân trông thấy mà không đến gần được,
Mong được cưỡi bè lên hỏi bến;
Lại đem hòn đá kê khung cửi của Chức Nữ,
Về hỏi người bói quẻ ở Thành Đô."
(Tích xưa kể có người cưỡi bè lên tận sông Ngân, được Chức Nữ cho hòn đá kê khung cửi, về Thành Đô hỏi thầy bói Nghiêm Quân Bình mới biết là vật trên trời. Ý nói mong được vào gần nhà vua.)
Võ Tắc Thiên đọc thơ, bảo Thôi Dung: "Ta chẳng phải không biết Chi Vấn có tài, chỉ vì hắn mắc 'lỗi miệng'." Ấy là vì Chi Vấn bị đau răng, miệng thường hôi. Chi Vấn suốt đời xấu hổ, uất ức. (Trích Bản sự thi)
Lục Nguyên Phương
Lục Nguyên Phương làm Thị lang ở Loan đài, Phượng các (tên gọi thời Võ hậu của hai cơ quan đầu não Môn hạ tỉnh và Trung thư tỉnh), giữ ngôi tể tướng. Mỗi khi Võ Tắc Thiên định thăng hay đổi chức ai, đều hỏi ý ông trước. Nguyên Phương tiến cử người một cách kín đáo, không để lộ ân huệ, nên không ai biết.
Những tờ tâu tiến cử trước kia, ông đều niêm kín trong hộp, con cháu chưa từng được thấy. Lúc sắp mất, ông sai đốt hết, nói: "Ta đã làm nhiều âm đức (việc tốt làm kín đáo cho người, không ai biết, tin rằng sẽ được đền đáp về sau). Phúc của con cháu về sau chắc không suy. Ta vốn sống thọ được, chỉ vì coi việc tuyển bổ quan lại, chọn lựa, xếp hạng người, nên hao tổn tâm thần mà thôi." Nói xong thì mất. (Trích Ngự sử đài ký)
Trần Hy Mẫn
Tư hình tư thừa (quan phó ở Tư hình tự, tên gọi thời Võ hậu của cơ quan xét xử hình án) Trần Hy Mẫn không có tài mà vẫn làm quan, mọi việc đều ách tắc. Đám thư lại trong phủ Tư hình gọi ông là "Cao thủ bút" (tay cầm bút giơ cao), ý nói ông cầm bút giơ lên sát trán, nửa ngày không hạ xuống được, nên đặt tên ấy. Lại gọi ông là "Án Khổng Tử" (nghe như tên Khổng Tử, nhưng nghĩa là "ấn bút thủng lỗ"), ý nói ông xóa sửa quá nhiều, đến nỗi mặt giấy thủng lỗ chỗ, nên gọi là "ấn thủng lỗ". (Trích Triều dã thiêm tái)
Lý Tường
Lý Tường, tên chữ là Thẩm Kỷ, người quận Triệu. Ông nội là Cơ Hành, cha là Dĩnh, đời đời giữ nếp nhà nho thanh bạch. Tường có tài hoa, gan dạ, tính phóng khoáng không chịu gò bó. Lần đầu ra làm quan, ông được bổ làm Úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Diêm Đình.
Ở Diêm Đình, nhân kỳ khảo xét thành tích quan lại, Tường bị viên Lục sự tham quân (quan coi văn thư và kiểm soát lỗi lầm của các phòng ban trong châu) chèn ép. Tường nói với quan thứ sử: "Lục sự cậy quyền kiểm soát, đứng ở chỗ trọng yếu, nên khen chê bừa bãi. Nếu để Tường này cầm bút, tôi cũng có lời để nói." Thứ sử bảo: "Ông thử viết lời nhận xét về Lục sự xem." Rồi đưa bút cho ông.
Tường liền viết lời khảo xét về viên Lục sự: "Sợ xử án lớn, ưa bới chuyện nhỏ; bản thân không trong sạch, lại bảo người khác đều nhơ bẩn. Trước thềm, hai bên tranh kiện, đánh nhau mệt lả mới thôi; trong ngục, tù nhân không gặp ân xá thì chẳng bao giờ được ra." Người trong thiên hạ coi đây là chuyện cười bậc nhất. (Trích Ngự sử đài ký)
Thái Bình quảng ký, hết quyển 493.
(Thuộc bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn tức chuyện lạ; sách Thái Bình quảng ký)
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua nhà Thanh ra lệnh biên soạn).
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video