Thiên 68 — Quyển 68

 Thái Bình quảng ký (bộ sách gom chép truyện kể, biên soạn đời Tống), quyển sáu mươi tám

 Nữ tiên, phần mười ba

 Quách Hàn — Dương Kính Chân — Phong Trắc

 QUÁCH HÀN

 Quách Hàn người đất Thái Nguyên. Từ trẻ chàng sống giản dị mà cao quý, phong thái thanh cao, dáng vẻ đẹp đẽ tuấn tú, giỏi trò chuyện bàn luận, viết chữ thảo đẹp. Chàng mồ côi sớm, sống một mình. Một đêm giữa mùa hè nóng nực, nhân có trăng, chàng nằm ngoài sân. Lúc ấy có gió mát thổi tới, thoang thoảng mùi thơm, rồi mùi thơm đậm dần. Hàn rất lấy làm lạ, ngửa nhìn lên không trung thì thấy có người từ từ bay xuống, đến thẳng trước mặt chàng. Đó là một thiếu nữ, đẹp rực rỡ nhất đời, hào quang chói mắt. Nàng mặc áo lụa mỏng, khoác áo choàng bằng the trắng như sương, đội mũ phượng hoàng cài lông chim trả, đi đôi giày ngọc thêu chín loại hoa văn. Hai thị nữ theo hầu đều có sắc đẹp khác thường, khiến lòng người xao xuyến.

 Hàn sửa lại áo khăn, xuống giường vái chào, nói: "Không ngờ bậc thần linh cao quý lại giáng xuống, xin ban cho lời vàng ngọc."

Nàng mỉm cười (?) nói: "Ta là Chức Nữ trên trời. Đã lâu ta không có người sánh đôi, ngày hẹn đẹp bị ngăn cách lâu dài, nỗi lòng u uất chất chứa. Thượng đế cho phép ta dạo chơi nhân gian. Ta ngưỡng mộ phong thái thanh cao của chàng, muốn được cùng chàng kết duyên thần tiên."

Hàn đáp: "Đâu dám mong như thế, nhưng lòng cảm kích lại càng sâu."

 Nàng bèn sai thị nữ quét dọn sạch sẽ trong phòng, giăng màn lụa đỏ mỏng như sương mù, trải chiếu pha lê hoa ngọc, quạt bằng chiếc quạt gom gió (?), trong phòng mát như tiết thu trong trẻo. Rồi nàng nắm tay (?) Hàn lên nhà, cởi áo cùng nằm. Chiếc áo lót sát người của nàng bằng lụa mỏng màu hồng nhạt, như một túi thơm nhỏ, hương thơm tỏa khắp phòng. Có gối long não thêu hình đồng tâm, phủ chăn thêu đôi uyên ương bằng chỉ kép. Da thịt nàng mềm mại mịn màng, tình ý sâu đậm, dáng điệu thân mật, xinh đẹp không ai sánh bằng. Gần sáng, nàng từ biệt ra đi; phấn trên mặt vẫn như cũ. Hàn thử lau đi thì hóa ra đó là màu da vốn có của nàng. Hàn tiễn ra cửa, nàng vượt mây bay đi.

 Từ đó đêm nào nàng cũng đến, tình ý ngày càng mặn nồng. Hàn đùa nàng: "Ngưu Lang ở đâu, sao nàng dám đi một mình?"

Nàng đáp: "Chuyện âm dương gặp gỡ (chuyện ân ái trai gái) thì can gì đến hắn. Vả lại sông Ngân ngăn cách, hắn không biết được; dù có biết cũng chẳng đáng lo." Rồi nàng xoa ngực Hàn mà nói: "Chỉ là người đời không nhìn thấu được thôi."

Hàn lại hỏi: "Nàng đã gửi thân linh nơi các vì sao, chuyện trong cõi tinh tú có thể cho ta nghe được chăng?"

Nàng đáp: "Người dưới trần nhìn lên chỉ thấy đó là sao. Nhưng trong ấy có cung điện nhà cửa, các vị tiên đều đến đó dạo chơi ngắm cảnh. Tinh hoa của muôn vật, mỗi thứ đều có hình tượng ở trên trời và thành hình ở dưới đất. Những biến đổi của người dưới trần ắt hiện ra ở trên trời. Nay ta nhìn đều thấy rõ ràng, tự hiểu được cả."

Nhân đó nàng chỉ cho Hàn vị trí phân chia của các liệt tú (các chòm sao xếp theo hai mươi tám khu vực trên bầu trời), giảng rõ độ số vận hành của chúng. Những điều người đương thời không hiểu, Hàn đều thông suốt cả.

 Về sau, sắp đến đêm Thất tịch (đêm mùng bảy tháng bảy, đêm Ngưu Lang Chức Nữ gặp nhau), nàng bỗng không đến nữa; qua mấy đêm mới lại tới. Hàn hỏi: "Gặp nhau có vui không?"

Nàng cười đáp: "Trên trời sao sánh được với nhân gian. Chỉ vì vận số đến kỳ phải thế, chứ chẳng có lý do gì khác. Chàng đừng ghen."

Hàn hỏi: "Sao nàng đến muộn thế?"

Nàng đáp: "Năm ngày ở nhân gian chỉ bằng một đêm trên ấy."

Nàng lại đem thức ăn của bếp nhà trời đến cho Hàn, toàn là những thứ không có ở trần gian. Hàn thong thả ngắm áo nàng thì thấy không có một đường may nào. Hàn hỏi, nàng bảo: "Áo trời vốn không làm bằng kim chỉ." Mỗi lần ra về, nàng đều mang áo quần theo.

 Qua một năm, bỗng một đêm nọ, nét mặt nàng buồn rầu thảm thiết, nước mắt chảy ròng ròng. Nàng nắm tay Hàn nói: "Lệnh của Thượng đế có kỳ hạn, nay phải vĩnh biệt rồi." Rồi nàng nghẹn ngào khóc không kìm được.

Hàn kinh hãi tiếc thương, hỏi: "Còn được mấy ngày (?) nữa?"

Nàng đáp: "Chỉ đêm nay thôi."

Thế rồi hai người khóc lóc buồn bã suốt đêm không ngủ. Đến sáng, nàng ôm Hàn từ biệt, để lại tặng một chiếc bát bằng bảy thứ báu, dặn rằng ngày đó năm sau sẽ có thư hỏi thăm. Hàn tặng lại một đôi vòng ngọc. Nàng liền đạp không trung mà đi, ngoảnh lại vẫy tay hồi lâu mới khuất. Hàn nhớ nàng đến sinh bệnh, chưa từng quên lấy một lúc.

 Năm sau đến kỳ hẹn, quả nhiên nàng sai thị nữ hôm trước đem thư đến cho Hàn. Mở ra xem thì thấy thư viết trên lụa xanh, chữ viết bằng chì đỏ (?), lời lẽ trong sáng đẹp đẽ, tình ý dạt dào. Cuối thư có hai bài thơ. Bài thứ nhất:

"Sông Ngân tuy bảo là rộng,
Ba thu vẫn còn có ngày hẹn gặp;
Còn người tình nơi trần thế thì thế là hết,
Biết bao giờ mới lại được sum họp (?)."

Bài thứ hai:

"Lầu son nhìn xuống sông Ngân trong,
Cung ngọc ngự trên điện tía;
Tình ta gửi cả nơi ngày hẹn đẹp,
Mà chỉ khiến người đứt ruột."

 Hàn viết thư trả lời trên giấy thơm, lời lẽ rất tha thiết, kèm hai bài thơ đáp tặng. Bài thứ nhất:

"Cõi người với cõi trời,
Xưa nay vốn chẳng thể hẹn hò;
Ai ngờ chỉ một lần ngoảnh lại,
Mà thành nỗi nhớ thương ở cả hai nơi."

Bài thứ hai:

"Gối nàng tặng vẫn còn hương thơm,
Áo khóc vẫn còn vết lệ (?);
Dung nhan như ngọc ở tận trời mây,
Chỉ còn hồn mộng đi về vô ích."

Từ đó tin tức bặt hẳn. Năm ấy, quan Thái sử (quan coi việc thiên văn, lịch pháp) tâu lên rằng sao Chức Nữ không còn ánh sáng.

 Hàn nhớ thương mãi không thôi, phàm sắc đẹp nơi trần gian chàng chẳng còn để tâm. Sau vì đạo lớn phải có con nối dõi, cần phải lấy vợ, chàng miễn cưỡng cưới con gái họ Trình, nhưng không vừa ý. Lại vì không có con, vợ chồng thành ra bất hòa. Về sau Hàn làm quan đến chức Thị ngự sử (quan thuộc Ngự sử đài, lo việc can gián và hặc tội quan lại) thì mất. (Trích từ sách Linh quái tập)

 DƯƠNG KÍNH CHÂN

 Dương Kính Chân là con gái một nhà làm ruộng ở thôn Thiên Tiên, làng Trường Thọ, huyện Văn Hương, châu Quắc. Năm mười tám tuổi, nàng lấy Vương Thanh người cùng thôn. Nhà chồng nghèo, phải dốc sức làm ruộng. Dương thị giữ đạo làm dâu rất cẩn thận, họ nhà chồng gọi nàng là "cô dâu chăm chỉ". Nàng tính trầm lặng, không thích đùa cợt. Hễ rảnh rỗi là nàng quét dọn một gian phòng yên tĩnh, đóng cửa ngồi một mình. Dù đàn bà hàng xóm muốn thân gần, nàng cũng không hề qua lại. Nàng sinh được ba trai một gái.

 Năm hai mươi bốn tuổi, vào đêm mười hai tháng năm năm Nguyên Hòa thứ mười hai (năm 817, đời Đường Hiến Tông), nàng bảo chồng: "Tinh thần thiếp rất bất an, chán nghe tiếng người nói, phải vào phòng yên tĩnh cho lòng lắng lại. Chàng nên cùng các con tạm ở phòng khác." Chồng bằng lòng. Dương thị bèn tắm gội, mặc áo mới, đốt hương, đóng cửa ngồi.

Đến sáng, chồng lấy làm lạ sao nàng dậy muộn, mở cửa ra xem thì thấy quần áo bỏ lại trên giường như xác ve lột, người đã biến mất, chỉ thấy mùi thơm lạ đầy phòng. Người chồng kinh hãi báo với cha mẹ, cả nhà cùng than thở.

 Có mấy người đến nói: "Nửa đêm qua có nhạc trời từ phía tây vọng đến, hình như từ trong mây hạ xuống nhà anh, tấu nhạc hồi lâu rồi dần dần bay lên. Cả thôn đều nghe thấy, nhà anh có nghe không?" Mùi thơm lạ nồng nặc lan khắp mấy chục dặm. Viên lại trong thôn báo lên quan huyện lệnh Lý Hàm. Lý Hàm sai lại dịch và dân chúng tìm kiếm khắp xa gần nhưng chẳng thấy dấu vết gì. Ông bèn ra lệnh không được động đến quần áo của nàng, đóng cửa phòng lại, lấy cành gai rào quanh, mong nàng có thể trở về.

 Đến canh năm đêm mười tám, người trong thôn lại nghe nhạc tiên và mùi thơm lạ từ phía đông trong mây đến, lại hạ xuống nhà họ Vương, tấu nhạc hồi lâu rồi đi; người nhà họ Vương lại chẳng ai nghe thấy. Sáng ra đến xem thì cửa vẫn niêm phong như cũ, trong phòng hình như có tiếng người. Họ chạy đi báo quan huyện lệnh. Lý Hàm đích thân dẫn các nhà sư, đạo sĩ và quan lại cùng mở cửa ra, thì thấy người đàn bà vẫn ngồi nguyên trên giường, chỉ có điều mặt mày tỏa ánh sáng, có vẻ khác thường.

Hàm hỏi: "Lúc trước đi đâu, nay từ đâu về?"

 Nàng đáp: "Hôm mười lăm (?) vừa rồi, đầu tiên có một kỵ sĩ nhà tiên đến bảo: 'Phu nhân sắp được lên tiên, mây sắp đến rồi, nên ở phòng yên tĩnh mà chờ.' Đến canh ba, có nhạc tiên cùng đoàn nghi trượng (đoàn người cầm cờ quạt, đồ nghi lễ đi theo hộ tống) (?), cờ sắc cầu vồng, cờ tiết đỏ, chim loan bay rợp trời, mây năm sắc hạ xuống, vào trong phòng. Người báo tin nói: 'Phu nhân đã có tên trong sổ tiên, được thành tiên. Tiên sư sai sứ giả đến đón, sẽ họp mặt (?) ở Tây Nhạc (núi Hoa Sơn).'

Thế rồi hai tiên đồng mặc áo nhiều màu bưng một hòm ngọc, trong hòm có bộ áo kỳ lạ, chẳng phải gấm cũng chẳng phải lụa, may giống áo đạo sĩ, quý giá, thơm tho, sạch sẽ không sao tả được. Tôi bèn mặc vào. Mặc xong, nhạc tấu ba khúc. Người hầu áo xanh dắt con hạc trắng (?) đến bảo: 'Nên cưỡi con này.' Lúc đầu tôi còn sợ nguy hiểm, cưỡi thử thì êm không sao kể xiết. Hạc bay lên, mây năm sắc nâng đỡ, đoàn nghi trượng dẫn đường phía trước, đến đỉnh Vân Đài (?) núi Hoa Sơn.

 Trên đỉnh có tảng đá bằng phẳng, đã có bốn người con gái đến trước. Một người nói mình họ Mã, người châu Tống; một người họ Từ, người châu U; một người họ Quách, người châu Kinh; một người họ Hạ, người châu Thanh. Tất cả đều thành tiên trong đêm ấy, cùng họp mặt ở đây. Bên cạnh có một vị tiên nhỏ nói: 'Các vị đều đã bỏ cõi hư ảo, chứng được bậc chân tiên, nay nên đặt tên, tên nên có chữ Chân.' Thế là cô họ Mã tên là Tín Chân, cô họ Từ tên là Trạm Chân, cô họ Quách tên là Tu Chân, cô họ Hạ tên là Thủ Chân.

Lúc ấy mây năm sắc lô xô phủ khắp vách núi khe suối, nhạc hay bày ra, thay nhau tấu trước mặt. Năm người cùng mừng nhau nói: 'Chúng ta cùng sinh ra ở cõi đời ô trọc, đều là thân phàm, bỗng một sớm thảnh thơi thoát tục, cách biệt hẳn với cõi trần. Đêm nay là đêm nào mà được vui vầy ở chốn này! Mỗi người nên làm một bài thơ để nói lên ý mình.'

 Thơ của Tín Chân:

'Bao nhiêu kiếp (?) gột sạch lo phiền,
Nghĩ đến thân này nay mới thành tựu;
Thề sẽ ẩn mình ngoài cõi mây,
Chẳng còn lưu lại ở trần gian.'

Thơ của Trạm Chân:

'Thướt tha rời bỏ cõi trần,
Thong dong bay lên cõi Thái Thanh (cõi trời cao nhất của tiên);
Áo mây không có ngày rách,
Xe hạc (?) đi mất hút đường xa.'

Thơ của Tu Chân:

'Núi Hoa Sơn nhìn xuống chẳng cao đến ba thước,
Biển Đông chỉ như một chén nước;
Cưỡi phượng màu (?) bay vào mây,
Vừa ca vừa múa lên non Bồng Lai.'

Thơ của Thủ Chân:

'Cùng làm bạn với mây núi,
Đều từ bỏ bụi bặm cõi đời;
Lặng nghĩ chuyện ngày trước,
Đã vứt bỏ được tấm thân bao năm (?).'

Tôi cũng làm thơ:

'Cõi người cứ mặc rối ren,
Kiếp sống như giấc mộng phù hoa;
Ai ngờ đêm nay đây,
Lại cúi đầu mà nhìn mây ráng.'

 Sau đó có mâm chạm khắc bày quả quý, không biết tên gọi là gì. Nhạc hay vang lừng, tiếng dội khắp vách núi. Chốc lát, người cầm cờ tiết nói: 'Nên đến Bồng Lai bái kiến Đại Tiên Bá.' Năm vị Chân hỏi: 'Đại Tiên Bá là ai?' Đáp: 'Là Mao Quân.' Đoàn nhạc kỹ và chim loan lại dẫn đường đi về phía đông, trong chớp mắt đã đến Bồng Lai. Cung điện ở đó đều bằng vàng bạc, hoa cây lầu gác đều không phải kiểu cách của cõi người. Đại Tiên Bá ở trong cửa vàng nhà ngọc, thị vệ rất nghiêm. Ngài thấy năm vị Chân thì mừng rỡ nói: 'Sao đến muộn thế?' Ngài cho uống bằng chén ngọc, ban cho thẻ vàng, áo thêu hoa văn phượng, mũ hoa ngọc, cho ở trong viện hoa ở Bồng Lai.

Bốn người kia lui ra, riêng tôi bước lên thưa: 'Ông nội (?) tôi tuổi cao, không có ai phụng dưỡng, xin cho tôi về hầu hạ những năm cuối đời của ông. Đợi ông qua đời rồi tôi sẽ vâng mệnh. Quả thực tôi không nỡ được hưởng vui mà quên ông. Mong Tiên Bá thương cho.' Tiên Bá nói: 'Thôn của ngươi một nghìn năm mới có một người thành tiên, ngươi gặp đúng dịp (?) ấy, đừng tự đánh mất đạo của mình.' Rồi ngài sai bốn vị Chân đưa tôi về nhà, nên tôi được trở về."

 Lý Hàm hỏi trước đây nàng tu luyện những gì. Nàng đáp: "Đàn bà nhà quê biết gì đâu. Chỉ vì tính vốn ưa hư tĩnh (trống lặng, yên tĩnh), hễ rảnh là ngồi tập trung tinh thần, không để lo nghĩ chuyện đời lọt vào lòng mà thôi. Đó là bản tính, chứ không phải nhờ học."

Lại hỏi: "Muốn đi có được không?"

Nàng đáp: "Tôi vốn không có đạo thuật, làm sao tự đi được. Mây đến đón thì đi, không đến thì cũng chẳng có phép gì gọi được."

Từ đó nàng từ biệt chồng, mặc áo đội mũ vàng (đi tu theo đạo Lão). Lý Hàm làm tờ trình báo lên châu, châu báo lên quan Liêm sứ (quan được triều đình sai đi xét hỏi, trông coi quan lại một vùng). Bấy giờ Thôi Tòng đang làm quan án sát vùng Thiểm, mời nàng về ở cung Tử Cực ở châu Thiểm, mời ông nội nàng ở phòng riêng, người ngoài không được bước lên bậc thềm. Chỉ có quan Liêm sứ, các viên tòng sự (quan giúp việc) và phu nhân được gặp nàng; những người đến chiêm bái chỉ được đứng đến chân thềm mà thôi, cũng không được bước lên. Quan Liêm sứ tâu lên triều. Vua Đường Hiến Tông cho triệu vào gặp, cho ở nội điện, thử hỏi về đạo thì nàng không đáp được gì, bèn cho về. Nay nàng ở châu Thiểm, quanh năm không ăn uống; lúc ăn thì chỉ ăn vài (?) quả cây, hoặc uống hai ba chén rượu, ngoài ra tuyệt không ăn gì, vậy mà dung nhan lại càng tươi tắn non nà. (Trích từ sách Tục quái lục)

 PHONG TRẮC

 Trong niên hiệu Bảo Lịch (825–827, đời Đường Kính Tông), có một người hiếu liêm (người học trò được tiến cử vì hiếu thảo, liêm khiết) tên là Phong Trắc, ở núi Thiếu Thất. Dáng người trong sạch sáng sủa, tính tình khá ngay thẳng đứng đắn, chí chuyên vào sách vở kinh điển đời xưa, sống nơi rừng núi hẻo lánh. Chàng tìm hiểu nghĩa lý cho đến lúc đom đóm về lại đám cỏ mục, đọc kinh sách cho đến khi trăng lặn sau song cửa (?). Chàng miệt mài chăm chỉ, lấy đêm làm ngày, lúc nào cũng tìm tòi những điều sâu kín, chưa từng buông lơi bỏ phí ngày giờ.

 Bên cạnh nhà học, cảnh vật đáng ngắm: suối đá trong mát, hoa quế hoa lan thanh nhã. Lũ khỉ đùa nghịch thường lén hái quả trong sân, hạc kêu (?) hay đậu trên cây thông bên khe. Tiếng gió trong hang hốc (?) thỉnh thoảng ngân vang, ban ngày vắng lặng không một hạt bụi. Khói phủ những đốt trúc xanh, sương thấm những đóa đỗ quyên đỏ. Dây leo phủ tường như áo, rêu mịn trải thềm như thảm.

 Một đêm gần nửa đêm, bỗng thoảng tới mùi thơm lạ nồng nặc, dần dần lan khắp sân. Chốc lát có một cỗ xe có mui từ trên không hạ xuống, bánh xe vẽ hoa lăn kẽo kẹt, đến thẳng trước hiên nhà. Thấy một nàng tiên, kẻ hầu người hạ lộng lẫy, ngọc đeo trên người va nhau kêu như tiếng khánh, váy lụa kéo lê như mây. Thân hình nàng còn trắng sáng hơn tuyết, gương mặt còn tươi đẹp hơn hoa sen. Nàng nghiêm trang sửa vạt áo, vái Trắc mà nói:

"Thiếp vốn có tên trong sổ tiên bậc trên, bị đày xuống cõi dưới, khi thì dạo chơi năm núi lớn ở nhân gian, khi thì dừng chân ở ba ngọn núi tiên trên mặt biển. Trăng soi tới thềm ngọc, buồn chẳng muốn nghe tiếng sáo phượng; dế kêu bên vách phấn, tủi chẳng ngủ được trong chăn uyên ương. Chim én ríu rít bay qua lại (?), chim loan cất tiếng hát vu vơ mơ hồ. Đàn sắt quý thôi không gảy, chén rượu chạm rồng biếng rót. Cành hạnh đỏ tươi khiến thiếp chau mày nơi điện gấm, đài hoa đào biếc khiến thiếp đăm đăm nhìn nơi lầu ngọc. Đã chán việc trang điểm buổi sớm, lòng xuân dần dần dấy lên.

Trộm thấy lang quân dáng vẻ thanh cao trong sạch, lòng dạ ngay thẳng sáng suốt (?), học hành chăm chỉ như người xưa đọc sách dưới ánh đom đóm, văn chương ẩn chứa vẻ đẹp như con báo nấp trong sương mù để giữ bộ lông. Vì vậy thiếp mến sự chân thật mộc mạc, yêu phong thái khác người của chàng, nên đặc biệt đến ra mắt, nguyện được làm vợ chàng (cầm chổi quét dọn hầu hạ). Chẳng biết ý lang quân thế nào (?)."

 Trắc sửa lại áo, khêu đèn cho sáng, nghiêm mặt ngồi ngay ngắn mà nói: "Nhà tôi vốn trong sạch liêm khiết, tính tôi chỉ biết sống cô độc, giữ mình. Tôi ham những gì người xưa để lại, tìm hiểu ý chỉ của các bậc thánh đời trước. Tôi chịu cực khổ như người xưa bện vỏ liễu để chép sách, đốt trấu soi đọc trong đêm tối, mặc áo vải, ăn cơm hẩm (?), đốt cỏ ngải, ăn rau lê. Tôi chỉ biết giữ mình trong cảnh nghèo, quyết không vì nghèo mà làm bậy. Tôi nhất định không dám nhận sự đoái thương của thần tiên. Ý tôi đã quyết như thế, xin sớm quay xe về cho."

 Nàng tiên nói: "Thiếp vừa mới đến cửa, chưa kịp bày tỏ hết nỗi lòng tha thiết. Xin để lại một bài thơ, bảy ngày sau sẽ lại đến." Thơ rằng:

"Đày xuống đảo Bồng, xa cách Dao Trì (ao ngọc nơi tiên ở),
Xuân tươi khói hoa, lòng có điều tơ tưởng;
Vì yêu lòng chàng trong trắng,
(Nguyện) cầm chổi (?) hầu hạ nơi màn trướng."

Trắc xem xong như không hề nghe thấy. Xe mây đi rồi, nơi cửa sổ (?) cửa ra vào vẫn còn vương mùi thơm, nhưng lòng Trắc không hề lay chuyển.

 Bảy ngày sau, đêm đến, nàng tiên lại tới, xe ngựa người hầu như lần trước. Dung mạo xinh đẹp, áo quần tinh khôi, lời nói khéo léo quyến rũ, nàng vào thưa với Trắc:

"Thiếp vì nghiệp duyên (mối duyên do việc làm từ kiếp trước) bỗng vướng vít, ma chướng (những trở ngại do ma quấy, khiến lòng xao động) chợt nổi lên. Ở non Bồng đảo Doanh, trong màn thêu cung gấm, nỗi hận dấy lên trên đệm đỏ, nỗi sầu sinh ra trong chăn biếc (?). Thiếp không nỡ nhìn bướm múa trên cỏ thơm, thường ghen với chim oanh bay lượn trong khóm hoa, vì con nào cũng bay có đôi, đứng có cặp. Tự thương mình nằm lẻ loi, càng thêm bần thần nơi phòng trống. Mùa thu tắt ngọn đèn bạc, chỉ biết đăm đăm nhìn mảnh trăng; mùa xuân tìm đến vườn ngọc, chỉ biết gửi nỗi nhớ vào hoa tàn. Vì vậy lần trước thiếp vội vàng bày tỏ tấm lòng son. Mong chàng đoái nhận, đừng ngăn trở lòng thành. Chẳng biết rốt cuộc ý lang quân thế nào?"

 Trắc lại nghiêm mặt nói: "Tôi ở nơi núi rừng, chí đã chuyên nhất (?), không biết đến phấn son, đâu biết gì đến sắc đẹp đàn bà. Xin mau đi cho, đừng để tôi phải trách."

Nàng tiên nói: "Xin chàng đừng giữ mối nghi ngờ sâu xa, mong chàng dung nạp tấm thân hèn mọn này. Thiếp xin để lại một bài thơ nữa, bảy ngày sau sẽ lại đến." Thơ rằng:

"Lộng Ngọc có chồng, cả hai đều đắc đạo (con gái Tần Mục công, cùng chồng là Tiêu Sử thổi sáo, cưỡi phượng thành tiên),
Lưu Cương cùng vợ đều lên tiên (Lưu Cương đời Hán cùng vợ là Phàn phu nhân tu đắc đạo);
Nếu chàng chịu nhìn kỹ giọt sương sớm (chóng tan như đời người),
Thì nên theo xe mây đến bái cõi động tiên."

Trắc xem rồi vẫn không đổi ý.

 Bảy ngày sau, đêm đến, nàng tiên lại tới, dáng điệu dịu dàng, nhan sắc kiều diễm, áo quần lộng lẫy, mắt sáng long lanh, lại nói:

"Sóng trôi khó giữ, mặt trời về tây dễ lặn; hoa cây chẳng đứng yên, sương trên lá hẹ chẳng được lâu (đời người ngắn ngủi). Bọt nhẹ trên mặt nước chỉ thoáng chốc, ngọn nến tàn (?) trước gió chẳng quá một cái chớp mắt. Tranh giành ý khí suông thì được bao lâu (?)! Cậy vào dung nhan tươi đẹp này, chẳng mấy chốc đã thành cây khô. Vậy mà chàng tự hào râu tóc chưa tàn tạ, một mực từ chối lụa là, ham mê đọc hết sách vở; đến lúc già yếu thì lấy gì mà nương dựa? Thiếp có thuốc hoàn đan (thuốc tiên luyện thành, uống vào trẻ lâu sống lâu), rất có thể giữ được mạng sống. Nếu chàng bằng lòng cho thiếp nương tựa, thiếp ắt sẽ dốc hết tấm lòng (?), có thể khiến chàng sống thọ như ba cây thông già, hai mắt có con ngươi vuông (dấu hiệu của người tiên sống lâu), mặc ý dạo chơi núi tiên cõi thiêng. Chàng chớ như hoa dâm bụt chỉ khoe sắc buổi sớm, chớ như tia lửa đá chỉ lóe sáng trong đêm tối."

 Trắc bèn trợn mắt giận dữ nói: "Ta ở nơi thư phòng, không làm điều trái dù ở chỗ tối không ai thấy. Liễu Hạ Huệ (người nước Lỗ thời Xuân Thu, ôm người con gái trong lòng mà không loạn) là người làm chứng cho ta, Nhan Thúc Tử (người nước Lỗ, đêm mưa cho người đàn bà hàng xóm trú nhờ, thắp đuốc suốt đêm để giữ mình) là thầy của ta. Ngươi là yêu tinh gì mà cứ ép uổng quấy nhiễu mãi? Lòng ta như sắt đá, đừng nói nhiều nữa. Nếu còn chần chừ, ta ắt sẽ làm nhục ngươi."

Người thị vệ can rằng: "Tiểu nương tử hãy quay xe về. Người này là hình nhân gỗ, chẳng đáng nói chuyện. Huống chi hắn nghèo hèn bạc phúc, rồi sẽ làm ma ở cõi dưới (?), đâu xứng làm bạn đôi với thần tiên."

Nàng tiên thở dài nói: "Sở dĩ ta tha thiết như vậy là vì hắn là con cháu của Thanh Ngưu đạo sĩ (đạo sĩ cưỡi trâu xanh, người cùng họ Phong). Huống chi lần này lỡ dịp, ta lại phải sống lẻ loi sáu trăm năm nữa, chẳng phải chuyện nhỏ. Than ôi, kẻ này thật là người nhẫn tâm!" Rồi nàng lại để lại bài thơ:

"Chàng Tiêu chẳng đoái đến người nơi lầu phượng,
Mây ngập ngừng, xe quay về, nước mắt mới lại tuôn;
Buồn nghĩ đến đường về Bồng Lai, Doanh Châu,
Khó còn ngắm được cảnh xuân hoa đào biếc nơi viện cũ."

Xe có mui ra khỏi cửa, tiếng châu ngọc vang trên không, tiếng tiêu tiếng sênh trong trẻo, đường mây xa thăm thẳm. Nhưng Trắc vẫn không đổi ý.

 Ba năm sau, Trắc mắc bệnh mà chết, bị Thái Sơn (núi Thái Sơn, nơi theo tín ngưỡng xưa có thần cai quản sổ sống chết của người đời) bắt đi, trói bằng xích lớn, sứ giả xua đi. Sắp đến âm phủ thì bỗng gặp đoàn xe ngựa của thần tiên, dẹp đường rất nghiêm. Sứ giả khom mình đứng bên trái đường nói: "Đó là Thượng Nguyên phu nhân đi chơi Thái Sơn." Chốc lát có kỵ sĩ nhà tiên đến gọi sứ giả cùng người tù đến. Trắc đến nơi, ngẩng lên nhìn, thì ra chính là nàng tiên ngày trước đến cầu làm vợ. Những người hầu hai bên chỉ búng tay thương xót than thở.

Nàng tiên bèn đòi xem giấy bắt, nói: "Ta không thể vô tình với người này." Rồi nàng đòi bút lớn phê rằng: "Phong Trắc tuy trước kia mê muội cố chấp, nhưng giữ mình (?) kiên định trong sạch; thật ra là do chất phác thật thà, khó trách chuyện không biết phong tình. Nên cho sống thêm một kỷ (mười hai năm)."

Những người hầu hai bên bảo Trắc quỳ tạ ơn. Sứ giả bèn tháo xích sắt ra, nói: "Tiên quan đã tha thì âm phủ không dám bắt nữa." Sứ giả dẫn Trắc trở về. Hồi lâu Trắc tỉnh lại. Về sau Trắc hối hận về chuyện ngày trước, chỉ biết khóc lóc thảm thiết tự trách mình mà thôi. (Trích từ sách Truyền kỳ)

 Thái Bình quảng ký, quyển sáu mươi tám

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh vâng lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video