Thiên 69 — Quyển 69

 Thái Bình quảng ký, quyển 69

 Nữ tiên (các tiên nữ), phần 14

 Tiên nữ ở viện Ngọc Nhụy — Mã Sĩ Lương — Trương Vân Dung

 Vợ họ Vi — Tiên nữ ở tháp viện chùa Từ Ân

 Tiên nữ ở viện Ngọc Nhụy

 Ở phường An Nghiệp, thành Trường An, đạo quán Đường Xương (đạo quán: nơi thờ tự và tu hành của đạo sĩ Đạo giáo) xưa có cây hoa ngọc nhụy. Mỗi lần hoa nở trông như rừng ngọc, cây ngọc. Đời Đường, trong niên hiệu Nguyên Hòa (806–820), giữa lúc cảnh xuân đang tươi, xe ngựa người đến tìm ngắm nối nhau không dứt.

 Bỗng một hôm có một cô gái chừng mười bảy, mười tám tuổi, mặc áo thêu màu xanh lục, tóc búi hai búi rủ xuống, không cài trâm, không đeo khuyên. Dung nhan nàng dịu dàng, xinh đẹp hơn hẳn mọi người. Theo hầu có hai nữ quan (nữ đạo sĩ) và ba đứa hầu nhỏ, đều búi tóc hai chỏm, mặc áo vàng, đoan trang xinh đẹp không ai sánh được. Rồi nàng xuống ngựa, lấy quạt sừng trắng che mặt, đi thẳng đến chỗ hoa. Hương lạ ngào ngạt, ngoài mấy chục bước vẫn còn ngửi thấy. Người xem ngờ là người trong cung đi ra, không ai dám đến gần nhìn.

 Nàng đứng lặng hồi lâu, sai đứa hầu bẻ mấy cành hoa rồi đi ra. Sắp lên ngựa, nàng ngoảnh lại bảo người áo vàng: "Trước đây có hẹn ở Ngọc Phong, từ đây đi thôi." Lúc ấy người xem đông như bức tường, ai cũng thấy khói bay, (hạc?) kêu, cảnh vật sáng rực. Nàng giật cương đi được hơn trăm bước thì có làn gió nhẹ cuốn bụi bay theo. Chốc lát bụi tan, nhìn lên thì nàng đã ở giữa không trung. Bấy giờ mọi người mới biết là thần tiên dạo chơi. Hương còn sót lại hơn một tháng không tan.

 Khi ấy Nghiêm Hưu Phục, Nguyên Chẩn, Lưu Vũ Tích, Bạch Cư Dị đều làm thơ "Chân nhân (người tu đắc đạo thành tiên) giáng xuống viện Ngọc Nhụy".

 Thơ Nghiêm Hưu Phục rằng:
"Suốt ngày giữ lòng trong sạch, cầu khấn Ngọc Thần (Thượng Đế trên trời),
Hồn mỏi mắt lạnh vẫn chưa gặp được chân tiên;
Chẳng bằng một cây hoa nhụy như ngọc quỳnh ngọc dao,
Được mỉm cười đối mặt với người trong động giấu hoa."

 Lại rằng:
"Xe thơm lặng lẽ xuống từ núi Ngọc (?),
Cõi trần bụi bặm làm sao thấy được dung nhan như hoa dâm bụt (ví sắc đẹp mong manh);
Chỉ có tuyết trên cành (tức hoa trắng) vô tình kia,
Được gió lành thổi gắn lên mái tóc mây biếc của nàng."

 Thơ Nguyên Chẩn rằng:
"Lộng Ngọc (con gái Tần Mục Công, theo chồng là Tiêu Sử thổi tiêu mà thành tiên) lặng lẽ đi qua cây ngọc,
Chẳng để chim xanh (chim đưa tin của tiên) bay ra khỏi cành hoa;
Hẳn là chưa có ai hay biết,
Chỉ riêng chàng Nghiêm tự mình biết được."

 Thơ Lưu Vũ Tích rằng:
"Ngọc nữ đến xem hoa cây ngọc,
Hương lạ bay trước dẫn đường cho xe bảy hương (xe quý tẩm nhiều thứ hương);
Vin cành nghịch hoa trắng như tuyết (?), có lúc ngoảnh đầu,
Ngạc nhiên thấy ngày ở nhân gian sao dễ xế tà."

 Lại rằng:
"Nhụy như tuyết, đóa như ngọc, cả viện tràn ngập xuân,
Tiên mặc áo lông vũ bước nhẹ chẳng dấy bụi;
Quân vương (?) dưới rèm (?) uổng công hỏi han,
Người bầu bạn mãi mãi cùng nàng thổi tiêu đã là người khác."

 Thơ Bạch Cư Dị rằng:
"Cô gái họ Doanh (tức Lộng Ngọc, họ Doanh là họ nhà vua nước Tần) lén cưỡi phượng xuống trần,
Tạm nghỉ trong động, nghịch (?) cành ngọc;
Nếu chẳng nhờ chim hót mùa xuân lắm lời,
Thì chàng tiên nơi cửa cung chạm trổ màu xanh (chỉ vị quan trong triều) làm sao biết được."
(Trích từ sách Kịch đàm lục)

 Mã Sĩ Lương

 Đầu niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường, ở huyện Vạn Niên có người tên Mã Sĩ Lương phạm tội. Bấy giờ tiến sĩ Vương Sảng làm Kinh doãn (quan đứng đầu việc cai trị kinh đô), thi hành pháp luật rất nghiêm khắc, tàn nhẫn, muốn giết y. Sĩ Lương bèn bỏ trốn vào núi Nam Sơn, đến bờ đầm Thán Cốc, nấp dưới một cây liễu lớn.

 Trời vừa sáng, y thấy mây năm màu đưa một tiên nữ hạ xuống bờ nước. Nàng có một cái dùi vàng và một tấm phách ngọc, gõ liền mấy tiếng thì hoa sen xanh trồi lên, cánh nào cũng nở ra. Tiên nữ bẻ lấy ba bốn cái ăn, rồi cưỡi mây bay đi. Sĩ Lương thấy dùi vàng, phách ngọc vẫn còn đó, liền nhảy xuống gõ. Một lát sau sen lại trồi lên, Sĩ Lương ăn hết hơn mười cái, bỗng thấy người nhẹ hẳn, bay lên được ngay.

 Y bèn vịn dây leo đi tìm chỗ mây năm màu lúc nãy. Chốc lát thấy điện lớn cung cao, cô gái ăn sen đang ở trong đó cùng các tiên. Thấy y, nàng giật mình, chạy xuống lấy gậy tre đánh liên tiếp. Y rơi xuống bên khe Hồng Nhai. Nước khe trong sạch, y bèn ngủ say.

 Lúc tỉnh dậy, y thấy một cô bé búi hai búi tóc đang mài dao. Cô bảo: "Anh trộm thuốc thiêng, tôi phụng mệnh đến lấy mạng anh." Sĩ Lương vô cùng sợ hãi, cúi rạp xin cứu, xin tha. Cô đáp: "Việc này khó mà tránh được. Chỉ có nước thuốc thần mới cứu được anh, nhưng anh phải lấy tôi làm vợ." Rồi cô đi, một lát sau cầm về một cái bát nhỏ màu biếc, trong đựng cơm màu trắng. Sĩ Lương ăn hết, rồi lại ngủ.

 Chốc lát y dậy, cô bé hai búi tóc nói: "Thuốc đã thành rồi," rồi đưa cho y xem: bảy viên sáng bóng, màu như không thanh (một loại khoáng vật màu xanh dùng làm thuốc). Sĩ Lương vừa mừng vừa than. Nhìn xuống bụng, y thấy có chỗ như sợi chỉ đỏ, chính là vết dao. Cô lấy thuốc xoa vào, vết theo tay mà biến mất. Cô dặn: "Anh chỉ nên tự tu học, chớ nói với ai. Nếu để lộ ra thì vết thương ở bụng ắt sẽ toác ra." Rồi hai người cùng ở bên đầm. Cô lại nói: "Ta là con gái của cốc thần (thần núi hang), coi giữ (?) thuốc thiêng của bậc thượng tiên, nên mới cứu được anh."

 Đến niên hiệu Hội Xương (?) (841–846), thường có người thấy y ở đầm Thán Cốc. Ai đánh cá không được, ném xuống một tấm thiếp, ắt sẽ bắt được cá đúng như số cân lạng ghi trong thiếp. (Trích từ sách Dật sử)

 Trương Vân Dung

 Tiết Chiêu, cuối niên hiệu Nguyên Hòa đời Đường làm huyện úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp trong huyện) huyện Bình Lục. Y tự hào về khí phách và nghĩa hiệp, thường ngưỡng mộ con người của Quách Đại công (Quách Nguyên Chấn, được phong Đại quốc công, nổi tiếng hào hiệp) và Lý Bắc Hải (Lý Ung, từng làm thái thú quận Bắc Hải, nổi tiếng trọng nghĩa khinh tài).

 Một đêm y trực ở huyện. Trong số tù có một người vì báo thù cho mẹ mà giết người, y bèn cho tiền rồi thả cho trốn đi. Vì thế huyện báo lên liêm sứ (quan giám sát quan lại các châu), liêm sứ tâu lên triều. Y bị xử tội, cách chức làm dân thường, đày ra Hải Đông. Ngày sắc lệnh ban xuống, y không kịp lo gì đến nhà cửa của cải, chỉ đeo xiềng xích mà đi.

 Có người khách là Điền Sơn Tẩu (ông già họ Điền ở núi), có người nói ông đã mấy trăm tuổi. Ông vốn thân với Chiêu, bèn mang rượu ra chặn đường uống tiễn, bảo Chiêu: "Ông là nghĩa sĩ, cứu người khỏi tai họa mà tự mình gánh lấy, thật là bậc như Kinh Kha, Nhiếp Chính (hai thích khách trọng nghĩa nổi tiếng thời Chiến Quốc). Tôi xin đi theo ông." Chiêu không cho, ông cố xin mãi mới được.

 Đến Tam Hương, ban đêm Sơn Tẩu cởi áo đổi lấy rượu, mời người áp giải uống say mèm, rồi tránh hết người xung quanh, bảo Chiêu: "Trốn được rồi." Ông nắm tay Chiêu ra ngoại ô phía đông, tặng một viên thuốc, nói: "Thuốc này không chỉ trừ bệnh mà còn giúp nhịn ăn được." Lại dặn: "Từ đây đi, hễ gặp chỗ phía bắc đường có rừng rậm um tùm thì hãy tạm nấp vào. Không những thoát nạn mà còn gặp được người đẹp."

 Chiêu từ biệt lên đường, đi qua cung Lan Xương, thấy cây cổ thụ và tre cao vây kín bốn phía. Chiêu trèo tường vào, những kẻ đuổi theo chỉ chạy ngược chạy xuôi, không ai biết y ở đâu.

 Chiêu nấp ở gian phía tây một tòa điện cũ. Đến đêm, gió mát trăng trong, y thấy trước thềm có ba cô gái đẹp vừa cười nói vừa đi đến, nhường nhau lên ngồi trên đệm hoa, rót rượu bằng chén sừng tê mời nhau. Cô ngồi đầu rảy rượu xuống đất khấn: "Điều lành, điều lành! Người tốt gặp nhau, kẻ xấu tránh xa." Cô thứ hai nói: "Đêm đẹp tiệc vui, tuy có người tốt, đâu dễ gì gặp được?"

 Chiêu ở chỗ khuất nghe được, lại nhớ lời ông Điền, bèn nhảy ra nói: "Vừa nghe phu nhân nói người tốt đâu dễ gì gặp được. Chiêu tuy bất tài, cũng xin được kể vào số người tốt." Ba cô kinh ngạc, hồi lâu mới hỏi: "Anh là ai mà nấp ở đây?" Chiêu kể hết sự thật. Các cô bèn đặt chỗ ngồi cho y ở phía nam tấm đệm.

 Chiêu hỏi tên họ. Người lớn nhất là Trương Vân Dung, người thứ hai là Tiêu Phượng Đài (?), người thứ ba là Lưu Lan Kiều. Uống đến lúc ngà ngà, Lan Kiều sai lấy xúc xắc, bảo hai cô kia: "Đêm nay có khách quý gặp gỡ, phải có người sánh đôi. Xin gieo xúc xắc, ai được điểm cao thì được hầu chăn gối." Rồi lần lượt gieo, Vân Dung được điểm cao nhất. Lan Kiều bèn mời chàng Tiết ngồi lại gần chị Vân Dung, lại cầm hai chén rượu dâng lên, nói: "Thật đúng là hợp cẩn (lễ cô dâu chú rể cùng uống rượu giao bôi)." Chiêu lạy tạ.

 Chiêu hỏi: "Phu nhân là người ở đâu, sao lại đến đây?" Vân Dung đáp: "Tôi vốn là thị nữ của Dương Quý phi trong niên hiệu Khai Nguyên (713–741). Quý phi rất yêu quý tôi, thường cho tôi múa một mình khúc Nghê thường (khúc múa "Áo lông vũ, xiêm cầu vồng" nổi tiếng của cung đình đời Đường) ở cung Tú Lĩnh. Quý phi tặng tôi bài thơ:

 'Tay áo lụa (?) lay động, hương thơm chẳng dứt,
Như sen hồng uyển chuyển trong khói thu;
Như mây nhẹ trên núi chợt gặp gió lay,
Như liễu non bên ao vừa phớt mặt nước.'

 Thơ làm xong, Minh Hoàng (vua Đường Huyền Tông) ngâm vịnh hồi lâu, cũng có làm bài họa theo, nhưng tôi không nhớ. Ngài ban cho tôi đôi vòng vàng đeo cánh tay, từ đó tôi được yêu chiều hơn hẳn mọi người.

 Hồi ấy vua thường cùng Thân thiên sư (danh xưng tôn kính dành cho đạo sĩ có phép thuật cao) bàn về đạo, chỉ có tôi cùng Quý phi được nghe trộm. Tôi cũng nhiều lần hầu trà thuốc cho thiên sư, được thiên sư thương mến. Nhân lúc rảnh, tôi dập đầu xin thuốc. Thiên sư nói: 'Ta chẳng tiếc gì, nhưng ngươi không có phận, chẳng bao lâu nữa sẽ lìa đời, biết làm sao?' Tôi thưa: 'Sáng được nghe đạo, chiều chết cũng cam.'

 Thiên sư bèn cho tôi một viên đan Giáng tuyết (tên một loại thuốc tiên luyện bằng phép luyện đan), dặn: 'Ngươi cứ uống đi, dù chết thân cũng không hư nát. Chỉ cần làm quan tài cho to, đào huyệt cho rộng, cho ngậm ngọc thật trong miệng, để mộ thông thoáng có gió, khiến hồn không tan vào hư không, phách không chìm lịm (hồn và phách: các phần khí thiêng, tinh thần trong con người), lại có vật giữ gìn, hun đúc vượt ra khỏi lẽ sống chết âm dương (?). Sau trăm năm, gặp được người sống, nhờ khí tinh giao hợp mà có thể sống lại, thành địa tiên (tiên sống ở cõi đất, bậc tiên thấp).'

 Lúc tôi sắp chết ở cung Lan Xương, tôi đã thưa đủ mọi điều với Quý phi. Quý phi thương xót, sai trung quý nhân (hoạn quan được vua tin dùng) là Trần Tạo lo việc ấy, đồ tống táng đều làm đúng như lời dặn. Nay đã trăm năm rồi. Điềm báo của tiên sư, chẳng phải chính là cuộc gặp gỡ tốt đẹp đêm nay sao? Đây là duyên phận từ trước, không phải ngẫu nhiên đâu."

 Chiêu bèn hỏi dung mạo Thân thiên sư, thì chính là dáng người to lớn khôi ngô của ông Điền ở núi. Chiêu kinh hãi nói: "Ông già ở núi chính là thiên sư, rõ rồi! Nếu không, sao lại khéo léo sắp đặt cho ta khớp đúng với chuyện ngày xưa?"

 Chiêu lại hỏi về hai cô Lan Kiều và Phượng Đài. Vân Dung nói: "Họ cũng là cung nữ thời ấy, vì có nhan sắc mà bị Cửu tiên viện (?) ghen ghét, đầu độc chết, chôn bên cạnh huyệt của tôi. Chúng tôi qua lại chơi với nhau chẳng phải chỉ một sớm một chiều."

 Phượng Đài xin gõ nhịp vào chiếu mà hát, để tiễn chén rượu của Chiêu và Vân Dung. Hát rằng:
"Hoa trên má chẳng nở, bao lần (?) ngậm nỗi u buồn,
Đêm nay ngày xuân ấm riêng mình ta lại đổi thành thu;
Ta giữ ngọn đèn lẻ loi, chẳng có ban ngày,
Trên núi mây lạnh càng thêm sầu."

 Lan Kiều họa rằng:
"Chim oanh hót nơi hang vắng sửa lại lông cánh,
Sừng tê chìm, ngọc lạnh, tự mình thở dài;
Ánh trăng chẳng nỡ khép cửa suối vàng (chỉ huyệt mộ),
Sương nhỏ trên cành thông, suốt đêm lạnh lẽo."

 Vân Dung họa rằng:
"Chẳng thấy ánh xuân, ngỡ phận mình đã thành tro bụi,
Nhờ từng uống kim đan (thuốc tiên luyện từ khoáng chất) bỗng lại có thần;
Chẳng ngờ chàng Tiết mang (?) điệu cũ đến,
Riêng mở một cành xuân nơi hang vắng."

 Chiêu cũng họa rằng:
"Kẻ lọt lưới lạc vào trong tường cung,
Ánh trăng lặng lẽ rửa sạch bụi thềm ngọc;
Ngỡ mình bay đến đỉnh Bồng Lai (núi tiên ngoài biển),
Ba cành ngọc diễm lệ, nửa đêm xuân."

 Thơ vừa xong thì nghe gà gáy. Ba cô nói: "Đến lúc về phòng rồi." Chiêu cầm áo Vân Dung, nhẹ nhàng đi theo. Lúc đầu thấy cửa rất hẹp (?), nhưng khi bước qua ngưỡng lại không vướng gì cả. Lan Kiều và Phượng Đài cũng từ biệt đi nơi khác. Chỉ thấy đèn nến lập lòe, thị nữ đứng lặng, màn trướng bằng gấm thêu như nhà quý tộc. Hai người bèn ngủ cùng nhau. Chiêu rất vui mừng.

 Như thế được mấy đêm, chỉ là không biết lúc nào ngày, lúc nào đêm. Vân Dung nói: "Thân thể thiếp đã hồi lại rồi, nhưng quần áo rách cũ, có áo mới thì có thể dậy được. Nay có đôi vòng vàng đeo tay, chàng mang đến huyện gần đây đổi lấy quần áo." Chiêu sợ không dám đi, nói: "Sợ bị quan châu huyện bắt." Vân Dung nói: "Đừng sợ, cứ mang tấm lụa trắng của thiếp theo, có chuyện gấp thì trùm (?) lên đầu, người ta sẽ không thấy được."

 Chiêu nghe theo, ra Tam Hương bán vòng, mua quần áo ở chợ. Đêm về đến huyệt, Vân Dung đã ra cửa đón, mỉm cười dẫn vào, nói: "Chàng cứ mở quan tài, thiếp sẽ tự dậy." Chiêu làm theo, quả thấy thân thể Vân Dung đã sống lại. Ngoảnh nhìn màn trướng, thì chỉ là một cái huyệt lớn, có nhiều đồ dùng, quần áo, đồ chơi bằng vàng ngọc. Chiêu chỉ lấy những đồ quý rồi đi ra, cùng Vân Dung về Kim Lăng sống ẩn, đến nay vẫn còn, dung nhan và tóc mai của Vân Dung không hề phai. Há chẳng phải vì cả hai đều đã uống thuốc thiêng của thiên sư sao? Thân thiên sư tên là Nguyên Chi. (Trích từ sách Truyện ký)

 Vợ của Vi Phòng (?)

 Vợ Vi Phòng (?) họ Hứa, ở phường Dực Thiện, Đông Kinh (tức Lạc Dương). Bà tự nói họ Hứa đời đời có người thành thần tiên, đều lên trời làm cao chân (bậc tiên đắc đạo cao), được Thiên Đế giao trọng trách. Bà tính sạch sẽ, thuộc kỹ hai kinh Thi và Lễ, thờ cha mẹ chồng nổi tiếng hiếu thảo. Phòng làm thượng thư lang (quan văn làm việc tại các bộ trong triều), chết sớm. Cha mẹ chồng bà Hứa cũng qua đời, chỉ còn một cô con gái mười hai tuổi, rất thông minh, đã thuộc kinh Dịch và kinh Thi.

 Bỗng cô bé không bệnh mà chết. Bà Hứa rất thương con, không nỡ đem chôn xa, quàn ở bên nhà. Được mấy tháng, bà nghe tiếng con nói trong nhà quàn. Bà cùng thị nữ (?) mở quan tài ra xem, thì con đã sống lại.

 Cô bé kể lại lúc mới chết: "Bỗng thấy hai đồng tử áo xanh chừng mười hai, mười ba tuổi, cầm một lá phướn đỏ đến giữa sân, gọi tên con: 'Vi Tiểu Chân, trên trời gọi ngươi.' Rồi dẫn con lên trời. Chừng nửa ngày thì đến trời, thấy cung điện cao lớn lộng lẫy. Người trời đều mặc áo gấm thêu, áo lông vũ năm màu, đội mũ vàng, cầm hốt ngọc (thẻ cầm tay khi vào chầu). Cũng có nhiều tiên đồng tiên nữ, đều mặc áo kết châu ngọc năm màu. Hoa và cây trông như làm bằng lưu ly, ngọc báu; gió thổi phát ra tiếng như khúc nhạc, leng keng hòa nhã.

 Vào đến trong cung, con gặp Hàn quân Tư mệnh (vị thần coi giữ số mệnh con người). Ngài nói: 'Tổ chín đời của ngươi có công với nước, có ơn với người, gần đây đã được cất nhắc làm Địa hạ chủ giả (chức quan tiên coi việc dưới cõi đất), tức là bậc địa tiên. Mẹ ngươi một lòng hướng về đạo chí cao, đáng được lên hàng tiên, nên sai đón ngươi ở cửa khuyết Đan Lăng. Ông bà cha ngươi ba đời đều đã được sinh lên trời.' Rồi ngài sai hai đồng tử đưa con về, dặn: 'Mẹ ngươi hãy trai giới (kiêng ăn uống, giữ mình trong sạch) và tắm gội, sứ giả của Thái Ất (vị thần tối cao của Đạo giáo) sắp đến.'"

 Bà Hứa thường trì tụng kinh Diệu Chân, nhiều lần cảm được hương lạ và ánh sáng màu sắc khác thường, ai cũng lấy làm lạ, như thế đã hơn mười năm. Tiểu Chân về được ba ngày thì quả nhiên có tiếng nhạc tiên vọng xuống giữa sân. Bà Hứa cùng Tiểu Chân búi tóc cài trâm, cùng lúc bay lên trời, có hơn ba mươi binh lính cưỡi rồng cưỡi hổ dẫn đường theo hầu mà đi. Ấy là năm Tân Sửu, niên hiệu Trường Khánh thứ nhất (821). (Trích từ sách Tiên truyện thập di)

 Tiên nữ ở tháp viện chùa Từ Ân

 Năm Thái Hòa thứ hai đời Đường (828), tại tháp viện chùa Từ Ân ở Vi Khúc, phía nam thành Trường An, vào một đêm trăng, bỗng thấy một người đàn bà đẹp dẫn ba bốn thị nữ áo xanh đến đi vòng quanh tháp Phật, nói cười rất phong nhã. Bà ngoảnh lại bảo thị nữ: "Thưa với viện chủ (vị sư trụ trì viện), mượn bút nghiên mang lại đây." Rồi đề thơ lên cột hành lang phía bắc:
"Đầu bờ đê Hoàng Tử trăng sáng đẹp,
Quên cả tiệc vui, đến sáng mới ra đi;
Khói tan, núi thấp, dải núi biếc nằm ngang như nét mày,
Bẻ được hoa sen tặng người phương xa."

 Đề xong, viện chủ cầm nến đến xem, thì tất cả đều hóa thành (hạc?) trắng bay vút lên trời. Nét chữ đến nay vẫn còn. (Trích từ sách Hà Đông ký)

 Thái Bình quảng ký, quyển 69

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do triều Thanh vâng lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video