Thiên 72 — Quyển 72

 Thái Bình Quảng Ký (bộ sách lớn soạn đời Tống, gom chép các truyện kể, truyện lạ từ sách đời trước), quyển bảy mươi hai

 Đạo thuật (phép thuật của các đạo sĩ, người tu theo Đạo giáo), phần hai

 Trương sơn nhân — Vương Mân — Lục sinh

 Phụ Thần Thông — Tôn Tắng Sinh — Diệp Tĩnh Năng

 Người ở ẩn — Người khách giắt roi la — Hứa quân

 Đỗ Vu

 Trương sơn nhân

 Đời Đường, Tào vương bị giáng chức xuống Hành Châu. Bấy giờ có Trương sơn nhân ("sơn nhân": người ở núi, chỉ ẩn sĩ hay thuật sĩ), là người giỏi phương thuật. Vương từng đi săn, gặp một bầy hươu hơn mười con. Vòng vây đã khép, tính chắc bắt được, vậy mà chẳng bao lâu cả bầy biến mất, không biết ở đâu. Vương gọi sơn nhân đến hỏi. Sơn nhân nói: "Đây là do người có phép thuật giấu đi."

 Ông bèn xin một chậu nước, lấy dao khuấy (?) rồi đọc chú làm phép. Chốc lát, trong nước hiện ra một đạo sĩ cao chỉ chừng một tấc, đeo túi, chống gậy, lê bước mà đi. Mọi người cùng nhìn, ai cũng thấy. Sơn nhân lấy cây kim khâu, đâm vào chân trái của đạo sĩ trong nước, liền thấy y đi khập khiễng. Ông nói ngay: "Người này dễ đuổi, chỉ cách hơn mười dặm thôi." Vương bèn sai người chạy về phía bắc đuổi theo. Đi hơn mười dặm, quả thấy một đạo sĩ đi khập khiễng, dáng mạo y hệt người trong nước. Họ lấy lệnh vương mời về, đạo sĩ cười rồi đi theo. Sơn nhân dặn: "Không được trách mắng, chỉ nên lấy lễ mà cầu xin."

 Đạo sĩ đến, vương hỏi hươu ở đâu. Đạo sĩ đáp: "Hươu vẫn còn đó. Vừa rồi tôi thấy bầy hươu vô cớ sắp phải chết nên thương xót, vì vậy làm phép giấu chúng đi, nhưng cũng không dám thả. Giờ chúng ở ngay bên sườn núi thôi." Vương sai người hầu đi xem, thấy bầy hươu nấp ở một con dốc nhỏ, đứng im không động. Vương hỏi vì sao đạo sĩ đau chân, y đáp: "Đi được mấy dặm thì bỗng dưng đau." Vương gọi sơn nhân ra gặp, hóa ra hai người vốn quen biết từ trước. Chẳng bao lâu chân đạo sĩ cũng lành. Người ấy là Hầu sinh ở quán Liên Sơn, Sâm Châu ("quán": đền miếu của đạo sĩ). Vương bèn ung dung tiễn y về.

 Chưa đầy một năm sau, có một người khách đi qua Sâm Châu, ngủ nhờ ở quán ấy, buộc ngựa ngay cổng quán, phân ngựa làm bẩn rất nhiều. Quán chủ thấy vậy trách, khách nổi giận, chửi mắng đạo sĩ rồi bỏ đi. Chưa được mười ngày, khách tình cờ gặp Trương sơn nhân. Sơn nhân bảo: "Ông sắp gặp tai họa lớn, chắc là đã xúc phạm ai rồi." Khách kể lại chuyện hôm trước cãi chửi với đạo sĩ. Sơn nhân nói: "Đó là bậc dị nhân (người có phép lạ), sẽ gây họa cho ông đấy. Mau quay lại xin lỗi, nếu không thì không thoát được đâu. Đây là tai họa bị sét đánh. Tối nay đến chỗ nào nghỉ, ông hãy chặt một khúc gỗ bách dài bằng thân mình, đặt vào chỗ ngủ, lấy áo chăn đắp lên; còn bản thân thì ở riêng một gian nhà khác. Lấy gỗ táo làm bảy cái cọc, đóng xuống đất theo hình chòm sao Bắc Đẩu, lại xếp cho cán chòm sao hướng về phương Thìn (phương đông hơi lệch nam, theo cách chia mười hai phương), rồi nằm phục dưới ngôi sao thứ hai, thì sẽ tránh được."

 Khách hoảng sợ, lập tức quay lại, kiếm được gỗ bách, tới Sâm Châu, nghỉ ở quán trọ trên núi, làm đúng như lời dặn. Nửa đêm bỗng mưa gió dữ dội, sấm sét đánh vào gian nhà phía trước. Chốc lát, ánh chớp lao thẳng vào chỗ khách ở. Khách nằm phục dưới ngôi sao, không dám nhúc nhích. Ánh chớp vào nhà ba bốn lần, như đang lục soát tìm bắt, không được mới thôi. Đến sáng ra xem, khúc gỗ bách đã nát vụn như bột. Khách càng sợ, chạy đến tạ tội với quán chủ, van xin tha mạng. Mãi lâu quán chủ mới nguôi, bảo khách: "Không được khinh người. Đến loài rắn độc còn hại được người, sao lại vô lễ xúc phạm nhau như thế? Nay ta đã tha cho anh rồi." Khách nhận tội rồi đi, sau tìm đến Trương sơn nhân hậu tạ. (Trích từ sách Nguyên Hóa Ký)

 Vương Mân

 Thái Hòa tiên sinh Vương Mân là người đắc đạo (tu luyện đã thành, đạt được đạo). Ông thường đi chơi các núi nổi tiếng và Ngũ Nhạc (năm ngọn núi lớn được coi là linh thiêng ở Trung Hoa), dung mạo như người hơn ba mươi tuổi. Cha ông cũng tu thành; ông có một người cô cũng đắc đạo, đạo hạnh còn cao hơn cha ông. Mân thường nói người cô ấy đã bảy trăm tuổi. Có người biết bà cô, nói bà thường ở núi Hành Nhạc, có khi qua lại núi Thiên Thai, núi La Phù, dung mạo như đứa trẻ. Cách sống của bà giống Hạ Cơ nước Trần (người đàn bà thời Xuân Thu nổi tiếng đẹp, trẻ mãi và lấy nhiều chồng), chỉ nhờ phòng trung thuật (phép dưỡng sinh qua chuyện chăn gối) mà không chết; đến đâu cũng có rất nhiều chồng.

 Đầu niên hiệu Thiên Bảo (của vua Đường Huyền Tông, 742–756), có người tiến cử Mân, vua xuống chiếu vời ông đến. Đến nơi, ông được cho ở trong nội đạo tràng (nơi lập đàn tu hành, cúng tế trong cung). Ông học thông cả sách nhà đạo lẫn sách đời, giỏi nhất về đạo Phật. Vua cùng quý phi họ Dương sớm tối đến chào hỏi, lạy ở dưới giường ông, hỏi về đạo thuật; Mân tùy việc mà chỉ dạy. Nhưng đại để ông lấy việc tu thân, sống tằn tiện, lòng từ bi làm gốc. Vì vua không thích kinh Phật, Mân thường lấy giáo lý nhà Phật để dẫn dắt, giảng rộng về báo ứng (làm thiện được phúc, làm ác chịu họa) để mở lòng vua. Vua cũng rất tin.

 Mân tuy giỏi phép phục nhị (uống thuốc tiên, ăn các vị thuốc để dưỡng sinh, cầu sống lâu) nhưng vẫn uống rượu không thôi. Ông uống bằng chén nhỏ, bóng mặt trời dịch đi một quãng mới cạn được một chén. Khi trò chuyện với người, ông tùy cơ ứng đáp, cũng thật là thần diệu; ai lui về cũng thu được điều trước đó chưa biết. Quần áo ông thay đổi theo bốn mùa. Có lúc ông ăn cá diếc, mỗi bữa ăn cơm gạo tẻ, nhưng không ăn nhiều. Còn hành, hẹ, các thứ hăng cay, các thứ mặn, chua, không phải thứ dưỡng sinh thì chưa từng ăn. Ông hay khuyên người ta ăn củ và lá củ cải, nói ăn lâu được nhiều công hiệu, sức khỏe rất tốt, là thứ dưỡng sinh. Có người truyền rằng bao đời nay người ta gặp ông, mặt mũi vẫn như cũ, có lẽ đã gần nghìn tuổi.

 Ông ở kinh thành nhiều năm. Năm Thiên Bảo thứ sáu (747), đạo sĩ Lý Hà Chu ở Nam Nhạc sợ ông lưu luyến kinh thành mà không chịu ra đi, bèn tuyên bố: "Ta sẽ làm thầy của vua, truyền cho vua bí lục (sổ phù lục bí truyền của Đạo giáo, ghi tên thần linh và bùa chú, chỉ trao cho người nhập đạo)." Vua liền sai các nơi tìm ông. Mùa đông năm thứ bảy, Hà Chu đến, gặp Mân và nói: "Vương sinh ham vui ở đời nên không ra đi được sao? Có thể đi được rồi đấy." Rồi khuyên Mân ra đi. Mân bèn xin đến núi Lao ở Cao Mật để luyện thuốc tiên; vua Huyền Tông cho phép, nhân đó đổi tên núi Lao thành núi Phụ Đường, cho Mân ở đấy.

 Mân từng nói: "Trương Quả là thiên tiên (bậc tiên cao, được lên trời), đã ở nhân gian ba nghìn năm rồi. Khương Phủ là địa tiên (bậc tiên thấp hơn, sống lâu ở cõi trần nhưng chưa lên trời), thọ chín mươi ba tuổi. Phủ hay sát sinh nên tự làm giảm tuổi thọ của mình; đó là điều nhà tiên kiêng kỵ. Người này rốt cuộc không thể giữa ban ngày bay lên trời mà thành tiên được." (Trích từ sách Kỷ Văn)

 Lục sinh

 Thời Khai Nguyên đời Đường (713–741), có Lục sinh người đất Ngô, được tiến cử đi thi khoa Minh kinh (khoa thi về sự thông hiểu kinh sách Nho gia), đang ở kinh thành. Anh nghèo, không có đầy tớ. Một buổi sớm sắp đi thi, anh tự cưỡi lừa. Con lừa bỗng hoảng sợ nhảy dựng, đứt dây cương mà chạy. Anh đuổi theo, ra cửa Khải Hạ, đến tận chân núi Chung Nam. Thấy có một lối mòn lên núi, con lừa như đã quen đường, chạy thẳng lên. Anh theo lên năm sáu dặm, đến một chỗ bằng phẳng rộng rãi, có nhà người ở, cổng sân ngay ngắn nghiêm trang. Anh nhìn vào, thấy trước gian nhà tranh có giàn nho, con lừa đang buộc dưới gốc cây.

 Anh gõ cửa, hồi lâu mới có một ông già ra mở cửa mời vào. Sắc mặt ông rất khác thường, anh tỏ ra hết sức kính cẩn. Ông mời anh ngồi. Anh xin con lừa để về. Chủ nhân nói: "Cậu chỉ vì con lừa thôi sao? Đến được đây là may mắn đấy (?). Ta cố ý bắt con lừa để gọi cậu tới. Cậu hãy ở lại một chút, rồi sẽ tự hiểu." Ông lại mời khách vào nhà: nhà cửa lộng lẫy, có rừng cây, đình tạ, ao hồ, đúng là cõi tiên. Ông giữ anh lại một đêm, đãi món ngon quý hiếm, uống rượu vui vẻ; những người đàn hát đều là tiên cả. Lục sinh trong lòng kinh hãi, chưa đoán được cớ sao.

 Hôm sau, khi anh sắp từ biệt, chủ nhân nói: "Nơi này thật là động phủ (chốn ở của tiên trong núi). Vì cậu có căn đạo nên ta mới gọi đến." Ông chỉ mấy đồng tử bên cạnh mà nói: "Mấy người này vốn đều là kẻ giết thịt, bán rượu ngoài chợ, đều do ta dạy mà thành đạo. Họ làm được mây, gọi được mưa, ngồi đó rồi đứng lên là biến mất, đi lại (?) giữa đời mà người thế gian không ai nhận ra. Cậu nên ở lại đây, sống lâu như trời đất, há lại như bọn người ham vinh hoa phù phiếm ở nhân gian, ngắn ngủi như cây nấm sớm mọc chiều tàn (?). Cậu có muốn không?" Lục sinh lạy tạ: "Xin kính cẩn nhận lời dạy."

 Ông già nói: "Theo lễ bái thầy học đạo, phải dâng một người con gái. Ta liệu cậu không có cách nào kiếm được, nay dạy cậu một phép để tìm." Rồi sai lấy một cây trúc xanh, đo dài bằng người, trao cho anh và dặn: "Cậu cầm cái này vào thành, đến nhà các quan trong triều từ ngũ phẩm trở lên, tam phẩm trở xuống (phẩm: bậc quan; nhất phẩm cao nhất, cửu phẩm thấp nhất); thấy con gái nhà ấy thì ném cây trúc vào chỗ đó mà dắt cô ấy về. Chỉ cần trong lòng giữ đúng lời ta dặn thì không phải lo gì. Nhưng phải cẩn thận, chớ vào nhà kẻ quyền quý, vì sức họ có thể chế ngự được phép này."

 Lục sinh bèn cầm cây gậy trúc vào thành. Anh không biết nhà nào là dinh của các bậc công khanh, đã vào mấy nhà đều không có con gái, mà cũng không ai thấy được hình dạng anh. Anh lỡ vào nhà Vương thị lang bộ Hộ (thị lang: quan phó của một bộ; bộ Hộ lo việc hộ khẩu, tiền thuế), lại đi vào tận khuê phòng, thấy đúng lúc một cô gái đang soi gương trang điểm buổi sáng. Anh ném cây gậy lên giường rồi dắt cô gái đi. Vừa xuống bậc thềm, ngoảnh lại đã thấy cây trúc hóa thành hình cô gái nằm cứng đờ trên giường. Cả nhà kinh hãi kêu lên: "Tiểu thư chết đột ngột rồi!"

 Lục sinh dắt cô gái đi, đúng lúc thị lang tan chầu về. Khi ấy kẻ quyền thế đến thăm hỏi đầy đường, cổng nhà lại nhiều lớp, anh không ra được, đành nấp bên cánh cửa giữa. Họ Vương nghe tin con gái chết, vào nhà xem, kẻ hầu người hạ chạy ngược chạy xuôi không ngớt. Chốc lát, từ các bậc công khanh trở xuống đều đã đến trước cổng. Bấy giờ Diệp thiên sư (thiên sư: danh hiệu tôn xưng đạo sĩ bậc cao) đang ở trong triều, nhà họ Vương vội sai người đi mời; còn Lục sinh thì đã nấp dưới cửa nửa ngày rồi.

 Một lát sau Diệp thiên sư đến, xem xét rồi nói: "Đây không phải ma quỷ quấy, mà là do người có đạo thuật làm ra." Ông lấy nước phun lên, đọc chú, xác cô gái lập tức biến thành cây trúc. Ông lại nói: "Kẻ ấy cũng chưa đi xa, lục soát thì vẫn còn đây." Rồi cầm dao đọc chú, đi vòng quanh nhà tìm kiếm, quả nhiên bắt được Lục sinh bên cánh cửa. Bị bắt rồi, anh bị đeo gông xiềng, đánh đập tra hỏi chuyện yêu thuật. Anh bèn kể hết sự thật, xin đến núi Nam cùng bắt ông già. Quan bèn sai khóa cổ anh, dẫn đi, có người theo đến chân núi. Nhưng lối mòn ngày trước đã mất hết dấu. Viên quan phụ trách càng cho là chuyện dối trá hoang đường, định dẫn anh về.

 Lục sinh hướng lên núi khóc lớn: "Ông nỡ giết tôi sao?" Ngẩng đầu lên, anh chợt thấy một lối mòn, thấy ông già chống gậy (?) đi xuống. Đến chân núi, bọn nha lại định xông tới áp sát, ông già lấy gậy vạch xuống đất, liền thành một dòng nước rộng hơn một trượng (trượng: khoảng ba mét). Lục sinh dập đầu van xin. Ông già nói: "Hôm cậu đi, ta đã dặn chớ vào nhà quyền quý. Cậu cố trái lời ta, họa là tự chuốc lấy. Nhưng cũng không thể không cứu cậu." Đám người đi theo đang kinh ngạc nhìn, thì ông ngậm một ngụm nước phun ra, sương đen phủ mấy dặm, ban ngày tối như đêm, người không trông thấy nhau. Khoảng một bữa ăn thì sương tan, đã không thấy Lục sinh đâu nữa, gông xiềng vứt dưới đất; lối mòn trên núi và dòng nước cũng không còn thấy. (Trích từ sách Nguyên Hóa Ký)

 Phụ Thần Thông

 Đạo sĩ Phụ Thần Thông, nhà ở Thục Châu, nhỏ mồ côi, nghèo khổ, thường chăn trâu thuê để tự nuôi thân. Ở chỗ chăn trâu, Thần Thông thường thấy một đạo sĩ qua lại, nhân đó kính cẩn chào hỏi, quen biết mấy năm. Đạo sĩ hỏi: "Con làm đệ tử của ta được không?" Đáp: "Thích lắm ạ." Đạo sĩ bèn dẫn Thần Thông xuống nước, dặn: "Khi ta đi vào, con cứ theo, đừng sợ." Vào rồi, đến chỗ ông ở: nhà cửa nghiêm chỉnh sạch sẽ, có túi thuốc, có lò đan (lò luyện thuốc tiên), dưới giường toàn là đại hoàn đan (loại thuốc tiên luyện đi luyện lại nhiều lần, tin rằng uống vào sẽ sống lâu, thành tiên). Đạo sĩ sai Thần Thông trông lửa, lại dạy cho thuật hoàng bạch (phép luyện kim loại thường thành vàng, bạc).

 Qua ba năm, Thần Thông đã hơn hai mươi tuổi, nhớ cõi người, nhân lúc đạo sĩ vắng nhà, lấy trộm hoàn đan cất riêng một chỗ. Đạo sĩ về hỏi đan đâu, Thần Thông chối là không thấy. Đạo sĩ thở dài: "Ta định truyền cho con những điều cốt yếu của đạo, nay con như thế này thì sao đáng truyền. Con tuy đã đủ các phép, nhưng chẳng ích gì cho việc sống lâu." Rồi dẫn đến một con đường khác, đuổi đi, Thần Thông liền ra ngoài. Thần Thông rất mừng, đi quanh co khúc khuỷu trong hang động, lấy thuốc nuôi thân, hơn bảy mươi ngày mới về đến cõi người.

 Về sau Thần Thông chán việc đời, nhớ đến đạo sĩ, nghe nói ông hay qua lại quán Khai Nguyên ở Thục Châu, bèn xin được ghi tên xuất gia làm đạo sĩ ở đó. Sau này mỗi khi nghe đạo sĩ đến, Thần Thông chạy tới thì người ta đều nói ông đã đi rồi; như thế mấy chục lần, rốt cuộc không gặp được. Thần Thông lén đưa trăm cân vàng cho đứa hầu phòng, dặn hễ đạo sĩ đến thì chạy báo ngay. Đứa hầu nhận vàng, nhiều lần đến báo, nhưng vẫn không gặp được.

 Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Thục Châu tâu lên rằng Thần Thông thông thạo thuật hoàng bạch. Vua Huyền Tông cho thử, lần nào cũng nghiệm. Mỗi lần, trước hết nấu thủy ngân trong nồi đất, rồi tùy vua muốn thành thứ gì, bỏ vào một ít thuốc, thủy ngân liền biến theo. Vua muốn học được phép ấy, nhưng gặp loạn An Lộc Sơn (cuộc nổi loạn lớn năm 755 do tướng An Lộc Sơn cầm đầu) nên mới thôi. (Trích từ sách Quảng Dị Ký)

 Tôn Tắng Sinh

 Thời Thiên Bảo đời Đường, có người tên Tôn Tắng Sinh rất giỏi đạo thuật, vua Huyền Tông vời về kinh. Tắng Sinh giỏi chồng đá, chồng trứng lên nhau, bẻ cỏ làm thành người và ngựa, cưỡi lên chạy khắp đông tây. Thái Chân phi (tức Dương Quý Phi) đặc biệt thích phép của ông, nhiều lần gọi vào cung cho làm thử. Đến khi xảy ra loạn An Lộc Sơn thì không biết ông đi đâu. (Trích từ sách Minh Hoàng Tạp Lục)

 Diệp Tĩnh Năng

 Nhữ Dương vương đời Đường thích uống rượu, uống suốt ngày cũng không say loạn. Khách nào đến cũng bị vương giữ lại uống từ sáng đến tối. Bấy giờ thuật sĩ Diệp Tĩnh Năng thường ghé thăm, vương ép uống, ông không chịu, nói: "Tôi có một học trò, tửu lượng đủ để làm khách uống cùng ngài. Hắn tuy lùn tịt nhưng cũng có chỗ hơn người. Ngày mai tôi sai hắn đến chào ngài, ngài thử trò chuyện với hắn xem."

 Sáng hôm sau có người đưa danh thiếp, đề: "Đạo sĩ Thường Trì Mãn". Vương mời vào, thấy người chỉ cao hai thước (khoảng sáu mươi phân). Ngồi xuống rồi, người ấy bàn từ thuở trời đất còn hỗn mang và đạo lớn, rồi đến Tam Hoàng Ngũ Đế (các vị vua thánh trong truyền thuyết thời thượng cổ), sự hưng vong của các đời, thời trời và việc người, kinh truyện, sách các nhà tư tưởng, sử sách, nói rõ ràng như chỉ vào lòng bàn tay. Vương há hốc miệng, không đối đáp được. Thấy vương chưa hợp ý, y lại chuyển sang chuyện gần gũi, bông đùa. Vương vui vẻ hỏi: "Xem phong độ của thầy, chắc cũng hay uống rượu chứ?" Trì Mãn đáp: "Xin tùy ý ngài."

 Vương liền sai người hầu rót rượu, đã được mấy tuần. Trì Mãn nói: "Thế này chưa đáng gọi là uống. Xin đổ vào đồ đựng lớn, tôi cùng ngài tự múc mà uống, đến khi hết sức thì thôi, chẳng vui sao?" Vương lại làm theo, sai đem mấy thạch (đơn vị đo dung tích, một thạch bằng mười đấu) rượu ngon đổ vào một cái hộc lớn, dùng chén lớn múc ra uống. Vương uống đến giữa chừng đã ngà ngà say, còn Trì Mãn vẫn chẳng hề loạn, phong thái càng thêm cao nhã. Hồi lâu, y bỗng nói với vương: "Tôi chỉ uống chén này nữa là say." Vương nói: "Xem tửu lượng của thầy còn chưa đủ, xin uống thêm." Trì Mãn nói: "Ngài không biết tửu lượng có hạn sao? Hà tất phải ép." Rồi lại cạn thêm một chén, bỗng ngã lăn ra. Nhìn kỹ lại thì đó là một cái vò rượu lớn, đựng được năm đấu. (Trích từ sách Hà Đông Ký)

 Người ở ẩn

 Thời Trinh Nguyên (785–805), có một người ở ẩn, nhà ở vùng Tương, Sở, thông thạo bộ "Âm dương chiêm quyết ca" gồm một trăm hai mươi chương (bài ca ghi bí quyết bói toán theo thuyết âm dương). Bấy giờ cố tướng quốc Lý Cát Phủ đang từ chức thượng thư lang (quan làm việc ở các bộ thuộc sảnh Thượng thư) bị giáng xuống miền đông nam. Một hôm, người ở ẩn đến yết kiến. Lý công đã nghe tiếng từ lâu, liền mời vào trò chuyện, nhờ đoán xem bổng lộc, đường quan của mình. Người ở ẩn nói: "Lộc của ngài thật là bậc tướng văn tướng võ. Tuổi thọ của ngài là chín mươi ba." Lý công nói: "Tổ tiên tôi chưa từng có ai sống tới bảy mươi, tôi đâu dám mong chín mươi ba." Người ở ẩn nói: "Theo vận số tính ra thì đúng là chín mươi ba."

 Về sau, Lý công quả làm tể tướng dưới thời vua Hiến Tông, rồi ra trấn giữ Hoài Nam (làm tiết độ sứ, chỉ huy quân dân cả một vùng), lại vào triều làm tể tướng lần nữa rồi mất, năm năm mươi sáu tuổi, vào ngày mùng ba tháng mười năm Nguyên Hòa thứ chín (814). Cộng các con số năm, tháng, ngày ấy lại thì cũng hợp với con số chín mươi ba, há chẳng phải lời đoán trước tài tình sao? Người ở ẩn soạn bộ "Âm dương chiêm quyết ca", Lý công viết lời tựa ở đầu sách. (Trích từ sách Tuyên Thất Chí)

 Người khách giắt roi la

 Hoàng tôn sư (tôn sư: tiếng tôn xưng đạo sĩ bậc thầy) ở núi Mao có phẩm bậc pháp lục rất cao (pháp lục: sổ phù lục trao cho người tu Đạo giáo, phẩm bậc càng cao thì địa vị, đạo hạnh càng cao). Ông dựng điện Thiên Tôn (điện thờ các vị thần tối cao của Đạo giáo) bên núi Mao, giảng đạo giáo hóa, mỗi ngày có mấy nghìn người đến nghe. Một lần, buổi giảng vừa họp, bỗng có một người xô cửa xông vào la hét, mặt mũi thô kệch đen đúa, lời lẽ quê mùa, lưng giắt roi la, trông như kẻ theo lái la thồ hàng cho khách buôn. Người ấy chửi: "Lão đạo sĩ, mày đang ngủ say đấy à? Tụ tập đám đông làm cái gì? Không vào núi sâu học tu đạo, còn dám nói láo!"

 Hoàng tôn sư không lường được, bèn bước xuống khỏi tòa giảng, nói lời nhún nhường; mọi người đều sợ, không dám cãi lại. Hồi lâu, lời lẽ và sắc mặt người kia dịu xuống, hỏi: "Chẳng phải đang xây một tòa điện sao? Cần bao nhiêu tiền?" Đáp: "Cần năm nghìn quan (quan: xâu tiền một nghìn đồng)." Người kia bảo: "Đem hết nồi chõ vỡ và sắt vụn lại đây." Gom được chừng tám chín trăm cân. Người ấy đào đất làm lò, đốt lửa nấu chảy, rồi thò tay vào ngực áo lấy ra một quả hồ lô, đổ ra hai viên thuốc, lấy vật khuấy lên. Chốc lát bỏ lửa ra thì đã thành bạc thượng hạng. Người ấy nói: "Số này đáng hơn một vạn quan, tính chi phí sửa quán còn dư. Khuấy thêm thì cũng chẳng được bao nhiêu nữa, thôi vậy (?)." Hoàng tôn sư cùng các đệ tử đều cảm tạ, hỏi người ấy muốn gì; người ấy cười, ra cửa đi mất, không biết đi đâu.

 Hơn mười năm sau, Hoàng tôn sư vâng chiếu lên kinh, ở phía tây con phố dài bỗng gặp lại người giắt roi la, vai vác một bọc khăn, đi theo sau một ông già cưỡi lừa, hoàn toàn không còn dáng vẻ như hồi ở núi Mao. Hoàng tôn sư định bước tới vái chào, người ấy xua tay, chỉ vào ông già cưỡi lừa, rồi lại dập đầu liên tiếp (ý bảo hãy lạy ông già ấy). Hoàng tôn sư chỉ đứng xa mà lạy thôi. Ông già tóc trắng như tơ, mặt như cô gái mười bốn, mười lăm tuổi. (Trích từ sách Dật Sử)

 Hứa quân

 Tiên nhân Hứa quân khi còn sống ở đời, từng sửa một tòa quán; công việc xong xuôi, muốn khắc bia ghi lại. Nhân có được một tấm bia cổ, chữ đã mòn khuyết không đọc được nữa, ông bèn đục bỏ chữ cũ, khắc bài ký mới lên. Từ đó ông thấy bần thần không yên. Một hôm rảnh rỗi, ông thong thả dạo trên thềm sân, nghe giữa không trung có tiếng nói: "Hứa quân, Hứa quân! Mau đến chỗ Thủy quan cầu cứu (Thủy quan: một trong Tam quan — Thiên quan, Địa quan, Thủy quan — các vị thần Đạo giáo xét tội phúc của con người), nếu không sẽ gặp tai họa khó lường." Hứa quân kinh ngạc lấy làm lạ, hỏi lại chuyện ấy thì lặng im không đáp nữa.

 Ông bèn đốt hương khấn vái (?), xin được chỉ cho cách cầu cứu. Hồi lâu, tiếng ấy lại nói: "Chữ cũ trên tấm bia ông khắc tuy đã mòn mất, nhưng người viết bài văn ấy năm xưa nay đã đến chỗ Thủy quan kiện, nói ông xóa tên người ta để thay tên mình vào. Vì thế Thủy quan sắp ra lệnh bắt ông đến đối chất, nên mau cầu cứu." Hứa quân bèn tìm hỏi (?) được bài văn cũ, dựng đá khắc lại. Một đêm, ông mơ thấy thần nhân đến cảm tạ: "Tên họ tôi được hiện lại, không lấy gì báo đáp. Xin ông lập đại tiếu thủy lục (lễ cúng tế lớn của Đạo giáo, cầu siêu cho muôn loài trên cạn dưới nước), báo khắp muôn vị thần linh sông núi; được Tam quan đề tên tiến cử thì ông có thể chứng đạo (tu thành chính quả)." Hứa quân làm theo lời dạy, bèn thành đạo. Từ đó phép lễ tiếu thủy lục được truyền ở nhân gian. (Trích từ sách Lục Dị Ký)

 Đỗ Vu

 Thượng thư (quan đứng đầu một bộ) Đỗ Vu, lúc còn trẻ chưa đỗ đạt, từng gặp một đạo sĩ ở núi Trường Bạch, được cho một viên đan (thuốc tiên), bảo uống ngay. Uống xong, ông không muốn ăn nữa, sắc mặt tươi tắn, thân thể nhẹ nhõm khỏe mạnh, không bệnh tật. Về sau ông làm thứ sử Thương Châu, tự nghĩ mình đã lên hàng thái thú (quan đứng đầu một quận, châu), địa vị đã cao, mà không ăn uống thì khiến mọi người kinh ngạc, nên muốn bỏ viên đan ra; gặp khách nào cũng hỏi cách.

 Hơn một năm sau, có một đạo sĩ rất trẻ đến. Đỗ Vu hỏi, đạo sĩ dạy ông ăn thịt lợn và uống cả huyết. Đỗ Vu làm theo. Ăn xong, đạo sĩ sai đem chậu đồng tới. Chốc lát, Đỗ Vu nôn ra rất nhiều đờm dãi, trong đó có một cục như hạt dẻ. Đạo sĩ nhặt lên, thấy rất cứng, bổ ra thì bên trong như keo mới chưa khô, viên đan nằm ở giữa. Đạo sĩ lấy ra rửa sạch, đặt trên lòng bàn tay, màu xanh lục óng ánh.

 Đỗ Vu nói: "Đưa đây, ta tự cất, về già sẽ uống." Đạo sĩ không đưa, nói: "Thầy tôi ở núi Trường Bạch bảo: 'Đỗ Vu hối hận vì đã uống đan của ta, nay muốn lấy ra; con hãy đi dạy hắn, rồi thu thuốc về.' Nay tôi vâng lệnh thầy đến lấy lại vật thần. Đã lấy ra rồi mà ông còn định giữ đến tuổi già, thì dù có cất được cũng không dùng được đâu. Ông nên dứt lòng đi." Rồi nuốt viên đan mà đi. Hơn năm mươi năm sau đó, Đỗ Vu dốc hết gia sản luyện thuốc, rốt cuộc không thành. (Trích từ sách Quái Lục)

 Thái Bình Quảng Ký, quyển bảy mươi hai (hết)

 <Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm chép chuyện lạ; sách Thái Bình Quảng Ký> (cách xếp loại sách trong bộ Tứ khố toàn thư)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh sai biên soạn; "khâm định" nghĩa là do vua duyệt định)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video