Thái Bình quảng ký (bộ sách lớn thời Tống, gom chép các truyện kỳ lạ từ xưa), quyển thứ bảy mươi ba
Đạo thuật (phép thuật của người tu theo Đạo giáo), phần ba
Chu hiền giả — Vương Thường — Diệp Hư Trung
Trịnh quân — Trình dật nhân — Lý xử sĩ
Lạc Tố — Triệu Thao — Thôi Lượng
CHU HIỀN GIẢ (người hiền họ Chu)
Vào thời Võ Tắc Thiên nhà Đường, người em thứ tư của tướng quốc (tức tể tướng, quan đứng đầu triều đình giúp vua trị nước) Bùi Viêm làm chức Tư hộ (quan coi sổ hộ khẩu, ruộng đất, thuế khóa trong một châu) ở Quắc Châu. Ở Quắc Châu có một người hiền họ Chu sống trong núi sâu, không rõ từ đâu đến. Ông thân thiết với quan Tư hộ, có lần bảo: “Anh ông làm tể tướng, thật là hay. Nhưng không quá ba năm nữa, ông ấy sẽ bị giết, nhà tan, cả họ đều bị chém. Sao không sợ?” Quan Tư hộ vốn biết rõ việc làm của ông Chu, biết ông không phải người thường, bèn khóc lóc xin cứu.
Ông Chu nói: “Việc này còn chưa nhóm lên, vẫn có cách thoát. Ông mau về kinh đô, đem lời ta nói với anh ông, xin lấy năm mươi dật vàng (dật là đơn vị cân vàng thời xưa, mỗi dật khoảng hai mươi hoặc hai mươi bốn lạng) mang về đây. Ta sẽ vào núi ở đất Nông (có lẽ là Hoằng Nông, tên cũ của Quắc Châu) (?) làm lễ chương tiếu (lễ của Đạo giáo: lập đàn cúng tế và dâng tờ sớ lên trời để cầu xin) cho, có thể dời được tai họa.”
Quan Tư hộ bèn xin nghỉ gấp, về kinh đô gặp anh là Hà Đông hầu Bùi Viêm. Bùi Viêm vốn hòa thuận với họ hàng, hết mực thương yêu anh em. Mỗi khi anh em từ xa tới, ông đều nằm chung giường chuyện trò cười nói, dù kéo dài hơn mười ngày cũng không về phòng riêng với vợ. Đêm ấy, quan Tư hộ đem lời người hiền họ Chu kể lại, rồi xin số vàng kia. Bùi Viêm không tin thần thánh, còn những thói tục tà như bùa trấn yểm thì ông thường quát mắng. Nghe em nói, ông nổi giận: “Sao em không hiểu đạo lý lớn mà lại theo thói đời, để bị mê hoặc? Bọn ngu ấy là cái gì mà em muốn đem vàng cho chúng? Vả lại bọn đồng cốt ở đời hay mượn danh thần thánh để lấy tiền của người ta, ta thấy mà nghiến răng căm ghét. Sao nay em bỗng nói ra lời ấy? Lặng mà nghĩ lại, thật khiến người ta giận lắm!”
Quan Tư hộ khóc: “Sự hiểu biết của ông Chu không phải trò mê hoặc thế tục. Em thấy ông nói lần nào cũng trúng. Anh làm tể tướng, nhà cửa sung túc, cớ sao tiếc chút vàng mà không để biến tai họa thành điều lành?” Bùi Viêm càng giận, không đáp. Quan Tư hộ biết ý anh không thể lay chuyển, buồn bã từ biệt về đất Nông. Lúc ấy Hà Đông hầu vừa lập Võ Tắc Thiên làm hoàng hậu, một mình nắm quyền trong triều, tự cho mình vững như núi Thái Sơn, nên không tin lời ông Chu mà còn giận ghét.
Hơn một năm sau, Thiên hoàng (tức vua Đường Cao Tông) băng hà. Thiên hậu (tức Võ Tắc Thiên) dần tự tay nắm việc triều chính, ghen ghét hãm hại các đại thần, hiềm khích ngày càng sâu. Bùi Viêm lúc ấy mới nhớ đến lời người hiền họ Chu, liền sai người đến đất Nông gọi quan Tư hộ về kinh, đưa đủ số vàng, bảo đi tìm người hiền trong các núi ở đất Nông. Tìm khắp không thấy. Rồi tìm đến núi ở Nam Dương, Tương Dương, Giang Lăng mới gặp, bèn thuật lại lời anh.
Người hiền cùng ông trở về đất Nông, bảo quan Tư hộ: “Năm trước tai họa chưa thành, nên còn có thể lập đàn cầu xin. Nay tai ương đã kết thành, chẳng bao lâu nữa cả nhà sẽ bị giết sạch, còn cầu xin gì được nữa? Vả lại tháng trước ta tới Lạc Dương, đã thấy Bùi lệnh (tức Bùi Viêm, người giữ chức Trung thư lệnh, một trong các chức tể tướng) bị giết, đầu bị buộc dưới chân phải. Việc đã như vậy, không có cách nào tránh nổi, ông đừng nói nữa. Nhưng ta với ông quen biết đã lâu, không thể để ông chịu chung tai họa với anh. Hãy kiếm một trăm lạng vàng, ta sẽ làm lễ chương tiếu cầu Thượng đế cho riêng chi nhà ông, có thể thoát được. Còn nếu nói đến Bùi lệnh thì rốt cuộc vô ích.”
Quan Tư hộ liền mua vàng, cùng người hiền vào núi ở đất Nông, lập đàn, dâng sớ xin tha mạng. Làm lễ xong, người hiền đem vàng giấu trong núi, rồi bảo quan Tư hộ: “Chi nhà ông đã thoát họa rồi. Nhưng phải mau bỏ quan, dời nhà đến Tương Dương.” Quan Tư hộ liền dọn nhà đến Tương Dương. Hơn một tháng sau, ông mắc bệnh phong (bệnh trúng gió, tê liệt). Đến tháng mười, Bùi lệnh bị hạ ngục, chịu tội chết; anh em, con cháu đều bị liên lụy. Quan Tư hộ đang bị bệnh phong ở Tương Châu, quan chức trách tâu xin giết luôn. Thiên hậu phán: “Hắn đã mắc bệnh phong, sớm tối sẽ chết, không cần xét tội. Riêng chi nhà này nên đặc biệt tha chết.” Nhờ vậy ông thoát nạn.
Trước đó, đêm Hà Đông hầu bị giết, có con chó cắn đầu ông kéo đi. Đến sáng, người canh giữ tìm được, bèn lấy tóc buộc đầu ông vào dưới chân phải, đúng như lời người hiền đã nói từ trước. (Trích sách Kỷ văn)
VƯƠNG THƯỜNG
Vương Thường người Lạc Dương, tính khí cương cường, chuộng việc nghĩa. Thấy kẻ làm điều bất công thì nhất định tự tay chém. Thấy người đói rét thì cởi áo cho mặc, nhường cơm cho ăn, không chút ngần ngại. Năm Chí Đức thứ hai (năm 757, đời Đường Túc Tông), Thường đi chơi núi Chung Nam, gặp mưa gió phải ngủ lại trong núi. Gần nửa đêm, trời tạnh mưa, mây bay, trăng sáng, gió lặng. Thường ngậm ngùi nhìn bốn phía mà than: “Ta muốn dẹp loạn trong thiên hạ, nhưng không có chút quyền nào để giúp ta, không có một tấc đất được phong để làm vốn cho ta. Ta muốn cứu người đói rét trong thiên hạ, mà cơm áo của chính mình cũng không đủ. Nói rằng trời đất thần linh ban phúc cho người lành, quả thật không đáng tin.”
Nói vừa dứt, có một vị thần từ trên không giáng xuống, hỏi Thường: “Sao ngươi lại nói thế?” Thường đặt tay lên chuôi kiếm, trầm ngâm hồi lâu mới đáp: “Lời tôi nói là chí hướng cả đời tôi. Không biết vị thần thánh nào giáng xuống nơi này?” Thần nói: “Ta có phép làm ra được vàng, làm cho thủy ngân ‘chết’ được (tức làm thủy ngân hết chảy, đông cứng lại — một thuật của nghề luyện đan). Tuy không đủ để dẹp loạn, nhưng cũng giúp được ít nhiều cho người đói rét. Ngươi có muốn nhận phép ấy từ ta để cứu người đói rét trong đời không?”
Thường nói: “Tôi nghe nói phép ấy là phép của thần tiên, chỉ có tiếng suông, chưa ai thấy thật. Huống chi trong sách vở đã chép đủ chuyện Tần Thủy Hoàng, Hán Vũ Đế ham đạo này mà rốt cuộc chẳng thành, chỉ để nghìn đời chê cười.” Thần nói: “Tần Thủy Hoàng, Hán Vũ Đế là bậc đế vương. Đế vương ở vào địa vị cứu người, tự có cách cứu người mà không làm, lại đi cầu phép thần tiên, thế là sai. Ngươi không có địa vị cứu người mà muốn cứu người trong thiên hạ, thì quả là có thể dùng phép này.”
Thường hỏi: “Làm ra vàng, làm chết thủy ngân, thật có chuyện ấy sao?” Thần đáp: “Đừng ngờ, có thật đấy. Vàng sinh ra từ đá núi. Lúc đầu nó là tinh chất của đá núi, qua nghìn năm thành thủy ngân. Thủy ngân nhận khí Thái âm (khí âm ở mức cực độ, lạnh và tĩnh), nên trôi chảy không đông lại. Nếu gặp (?) khí Thuần dương (khí dương thuần khiết, nóng và động), hai khí hợp nhau thì trong chớp mắt hóa thành vàng. Nay nếu muốn biến thủy ngân thành vàng, thì phải ở trong núi mới hóa, không ở trong núi thì không hóa; chỉ cần gặp khí của loại đá thuần âm hợp vào là hóa. Ta có một cuốn sách, ngươi nhận lấy, đừng ngờ vực.”
Thường bèn lạy thần hai lạy. Thần lấy từ trong ngực áo (?) ra một cuốn sách trao cho Thường, Thường quỳ nhận. Thần răn: “Đọc sách này sẽ hiểu hết thuật hoàng bạch (thuật luyện ra vàng và bạc). Ngày sau phải truyền lại cho một người. Chớ truyền dễ dãi, cũng chớ giấu kín mãi. Chớ truyền cho kẻ giàu sang. Chớ truyền cho đạo sĩ hay tăng sư, vì bọn họ đều ít có lòng cứu người. Chớ truyền cho kẻ bất nghĩa, vì bọn chúng chắc chắn không nghĩ đến người đói rét. Làm được vàng rồi thì ngoài việc giúp người, chớ dùng vào xa hoa phóng túng. Hãy quý trọng phép của ta, quý trọng lời của ta. Nếu không, trời sẽ lấy mạng ngươi.”
Thường lại lạy hai lạy, thưa: “Nay thần trao cho tôi phép thánh, tôi xin suốt đời không quên. Chỉ xin cho biết ngài là vị thần thánh nào, để tôi biết ơn lớn này từ đâu mà có.” Thần nói: “Ta là thần núi. Xưa có một đạo sĩ giấu sách này trong núi của ta. Nay gặp ngươi là người nghĩa liệt, nên trao cho ngươi.” Nói xong thì biến mất. Thường được sách, đọc rồi luyện thành phép ấy. Về sau ông đi khắp thiên hạ, đem vàng cứu giúp những người túng thiếu cùng quẫn. (Trích sách Kỳ sự ký)
DIỆP HƯ TRUNG
Đầu niên hiệu Trinh Nguyên đời Đường (khoảng năm 785), Vương Quỳnh làm huyện lệnh (quan đứng đầu một huyện) Đan Dương. Ba năm liền ông về kinh dự kỳ điều tập (kỳ xét tuyển để bổ nhiệm hoặc thăng chuyển quan lại), lần nào cũng bị đánh trượt, rất uất ức. Ông bèn giữ mình trong sạch, đến ngủ lại chỗ đạo sĩ Diệp Hư Trung trên núi Mao Sơn (ngọn núi nổi tiếng của Đạo giáo ở Giang Nam), xin dâng sớ lên trời để hỏi lành dữ. Hư Trung đã hơn chín mươi tuổi, gắng gượng dâng sớ cho. Tờ sớ theo khói hương bay lên, mờ mịt rồi khuất hẳn. Chừng ăn xong bữa cơm, tờ sớ lại rơi xuống đất, cuối tờ có lời phê bằng mực son: “Nhận một trăm lạng vàng, giảm lộc ba năm; giết oan hai người, chết rồi sẽ xử.” Một năm sau, Quỳnh quả nhiên mắc bệnh cấp mà chết. (Trích sách Độc dị chí)
TRỊNH QUÂN (ông Trịnh)
Cuối niên hiệu Trinh Nguyên đời Đường, ông Trịnh trông coi viện Diêm thiết (cơ quan nhà nước quản lý việc muối, sắt và thuế muối) ở Tín Châu. Thường có một gã ngang ngạnh, không rõ từ đâu tới, hay đến chỗ các viên lại mà dọa nạt đòi trà đòi rượu. Ông Trịnh bắt hắn, đánh roi vào lưng. Lúc ấy trong sân đang luyện quặng, tính ra được mấy vạn lạng bạc. Đánh xong, lôi hắn ra ngoài, hắn lại vênh váo kêu lên: “Thử xem (?) thứ này có thành được không!” Quả nhiên quặng rốt cuộc không biến thành bạc. Ông Trịnh giận, đóng gông giải hắn đến Diêm thiết sứ (quan lớn coi việc muối sắt một vùng) là ông Lý ở Giang Tây. Ông Lý liền cho đánh gậy đến chết.
Mười ngày sau, hắn lại đến, đứng bên lò mà nói: “Xem (?) lần này còn thành được không!” Cũng y như trước. Ông Trịnh sai bắt quật xuống, bẻ gãy chân trước, rồi đánh roi đến chết, tưới máu lợn lên, chôn trong ngục. Sáng hôm sau, hắn phủi phủi (?) người rồi lại từ cổng đi vào. Đến các quan sứ đều kinh ngạc, cùng ra đón. Hắn nói: “Ta vốn chỉ đùa với các ngươi thôi. Quặng cứ đem luyện lại, đừng lo.” Rồi bỏ đi. Ông Trịnh ra xem chỗ chôn thì chẳng còn gì cả. Bạc cũng luyện thành hết, còn người kia từ đó không thấy nữa. (Trích sách Dật sử)
TRÌNH DẬT NHÂN (ông Trình, người ở ẩn)
Ở Thượng Đảng có người ẩn sĩ họ Trình, biết phù thuật (phép dùng bùa chú để trị bệnh, trừ tà). Khi Lưu Ngộ làm Tiết độ sứ (quan nắm cả quân lẫn dân một vùng lớn) vùng Trạch Lộ, có người dân huyện Lâm Chiểu (?) là Tiêu Quý Bình, nhà rất giàu, một hôm bỗng chết đột ngột dù không ốm đau gì. Ông Trình từng nhận ơn hậu của Quý Bình, nghe tin ông chết liền phi ngựa đến xem, bảo con ông: “Cha anh chưa đến lúc chết. Ấy là bị thần núi gọi đi, chữa thì còn sống được.” Rồi ông viết một lá bùa bằng mực son, ném lên không trung. Chỉ chừng ăn xong bữa cơm, Quý Bình quả nhiên tỉnh lại.
Con ông hỏi cha vừa rồi đi đâu. Quý Bình kể: “Hôm nay ta vừa thức dậy, bỗng thấy một người áo xanh nói thần núi Hoắc Sơn gọi ta. Thế là ta cùng sứ giả đi, chừng hơn năm mươi dặm thì gặp một người đàn ông mặc áo đỏ, cầm gươm, trợn mắt giận dữ từ trên không xuống, bảo ta: ‘Trình Trảm Tà gọi ngươi, ngươi phải về ngay.’ Người áo xanh liền bỏ chạy như có vẻ sợ hãi, người áo đỏ dắt ta cùng trở về. Lát sau bỗng thấy tỉnh lại.”
Cả nhà kinh ngạc, bèn hỏi ông Trình: “Người gọi là Trình Trảm Tà là ai vậy?” Ông Trình đáp: “Tôi học được phù lục Long Hổ trảm tà (bộ bùa chú của Đạo giáo, loại dùng để chém trừ tà ma) từ thầy tôi là ông họ Quy.” Rồi ông cởi túi đựng phù lục đeo bên mình ra cho xem. Mọi người mới tin ông không nói dối. Về sau ông Trình đi chơi vùng Mân Việt (vùng Phúc Kiến ngày nay), rốt cuộc không ai biết ở đâu. (Trích sách Tuyên thất chí)
LÝ XỬ SĨ (ông Lý, người có học mà không ra làm quan)
Ông Lý Cao (sau khi mất được đặt hiệu là Văn công) từ Văn Xương cung (tức Thượng thư tỉnh, cơ quan hành chính trung ương) ra làm thứ sử (quan đứng đầu một châu, quận) quận Hợp Phì. Ông tính ngay thẳng, đứng đắn, chưa từng tin chuyện đồng cốt. Trong quận có người khách là Lý xử sĩ, tự nói mình hiểu được lời thần linh, đoán việc khá trúng, cả quận kính sợ ông ta như thờ thần thánh. Văn công nhậm chức được hơn mười ngày, Lý xử sĩ đưa danh thiếp đến xin gặp, dáng điệu rất ngạo mạn.
Văn công bảo: “Trọng Ni (tức Khổng Tử) là bậc đại thánh mà còn nói: ‘Chưa biết việc sống, sao biết việc chết?’ Ông giỏi hơn cả Tuyên phụ (tức Khổng Tử) hay sao?” Lý sinh đáp: “Không phải thế. Ngài chẳng thấy ông Nguyễn (tức Nguyễn Chiêm đời Tấn) viết sách bàn rằng không có ma quỷ, lời lẽ tinh tường, rộng rãi, không ai cãi lại được, vậy mà rốt cuộc quỷ chẳng hiện đến gặp ông đó sao? Vả lại trong ruột thịt (?) của ngài, sớm tối sẽ có người mắc bệnh nặng. Nếu ngài cứ yên ổn hưởng nhàn, coi như không biết (người xưa ví sự ham yên vui như uống rượu độc) thì đành thôi. Còn nếu (?) ngài đã đủ năm đức thường (nhân, nghĩa, lễ, trí, tín), thì xin lấy tình người mà xét: ai nỡ thấy người chết đuối mà không cứu?” Văn công càng giận, lập tức sai đóng gông giam lại.
Hôm sau, phu nhân bị nhọt ở lưng, mủ vỡ vào trong, quả nhiên không ăn được, mê man suốt cả ngày đêm, không một hạt cơm vào miệng. Mời hết thầy thuốc, dùng đủ thuốc men mà không bớt chút nào. Mười người con gái yêu của ông, đã đến tuổi cập kê (tuổi con gái cài trâm, tức đã trưởng thành) mà chưa lấy chồng, vây quanh giường khóc lóc, cho rằng lỗi tại Văn công đã gông giam Lý sinh. Văn công nặng nghĩa vợ chồng, lại vướng tình con cái, bất đắc dĩ phải tháo xiềng cho Lý sinh rồi khẩn khoản cầu xin.
Lý sinh nói: “Ngài hãy tự tay viết một bài văn, đợi đến đêm tôi sẽ cầu đảo. Nên giữ lại lá bùa chữ đen để đốt cùng, thì có thể thoát được.” Lại dặn: “Hết sức cẩn thận, chớ sửa chữa chữ nào. Ngoài ra không cần gì khác.” Văn công nghe theo, tự thảo lời khấn, rửa tay sạch sẽ rồi chép. Nhưng tính ông vốn hay ngờ, chép mấy tờ đều có chỗ sai, mà không thể làm trái lời dặn, nên lại chép lại. Đuốc tàn, đêm khuya, tay mỏi vì bút nghiên, ông dồn hết ý vào một tờ, chép cẩn thận hơn, vậy mà ở chỗ ghi chức quan rốt cuộc vẫn phải sửa một chữ. Đã quá giờ hẹn, ông bèn đem đốt cùng lá bùa. Đốt xong, tiếng rên của phu nhân bớt hẳn, cả nhà mừng rỡ.
Sáng ra, Lý sinh đến gặp, Văn công vô cùng biết ơn. Lý sinh nói: “Tai họa thì đã được miễn, nhưng còn khỏi chậm. Tôi đã dặn ngài không được sơ sót, sao còn sửa một chữ?” Văn công nói: “Không có.” Lý sinh nói: “Bài văn khấn đây này.” Rồi thò tay vào ngực áo lấy ra, chính là bài văn đã đốt đêm qua. Văn công kinh ngạc, xấu hổ đỏ mặt, rời chỗ ngồi đứng dậy lạy, đem nhiều lễ vật hậu tạ, nhưng Lý sinh không nhận gì cả. Hơn mười ngày sau, ông từ biệt ra đi, không biết đi đâu. Bệnh của phu nhân cũng dần dần khỏi. (Trích sách Đường khuyết sử)
LẠC TỐ
Lạc Tố người Chiêu Khánh thuộc Triệu Châu, làm một viên lại nhỏ, đắc tội với huyện lệnh nên trốn đi. Huyện lệnh giận, sai người chia nhau truy bắt rất gắt, Tố bèn trốn vào trong hang núi. Bỗng gặp một ông già quần áo (?) và dáng người tầm thường, xấu xí, chống (?) gậy đứng dưới cây thông cao. Ông gọi Tố lại hỏi: “Sao ngươi lại đến được đây?” Tố đáp: “Tôi đắc tội với huyện lệnh, chạy trốn đến đây, mong ông dung chứa.”
Ông già dẫn Tố vào núi sâu, đi chừng hơn mười dặm thì đến một hang đá, thấy hai gian nhà tranh nhìn nhau theo hướng đông tây, phía trước là một vùng nước đọng, cây quý hoa lạ bày khắp hai bên. Có một đồng tử hầu hạ tuổi còn rất nhỏ, tóc búi hai chỏm, mặc áo trắng ngắn, thắt đai vải, đi giày da, ở gian phía tây. Gian phía đông có lò luyện thuốc, ông già sai Tố trông lửa. Ông tự xưng là Đông Chân quân (“chân quân” là danh hiệu tôn xưng một bậc tiên trong Đạo giáo), bảo Tố cứ gọi mình là Đông Chân. Đông Chân đưa hơn mười viên thuốc bảo Tố uống, nói: “Uống cái này thì khỏi đói.” Từ đó Tố tuyệt cốc (nhịn ăn hẳn ngũ cốc, một phép tu luyện của Đạo gia) được hơn một năm. Đông Chân dạy cho phù thuật và phép hít thở luyện khí, Tố học được hết chỗ tinh diệu.
Một hôm, Đông Chân lại bảo Tố: “Con về được rồi.” Rồi tiễn Tố đến cách phía nam huyện mấy chục dặm, nắm tay từ biệt. Từ đó Tố dùng phù thuật chữa bệnh trong làng. Từng có người đàn bà có mang quá ngày mà không sinh, Tố đưa một lá bùa bảo nuốt. Ngay đêm ấy bà sinh con, trong tay đứa bé nắm chính lá bùa đã nuốt. Còn những phép thần hiệu khác thì không kể xiết. Về sau Tố phạm pháp, quan thứ sử cho đánh gậy đến chết. Hơn một tháng sau, xác vẫn như người sống, không hề có dấu hiệu rữa nát, có lẽ là nhờ đã uống thuốc tiên. Người trong làng bèn đem chôn. Bấy giờ là mùa hè năm Bảo Lịch thứ nhất (năm 825). (Trích sách Tuyên thất chí)
TRIỆU THAO
Triệu Thao là con vợ lẽ của tướng quốc Triệu Cảnh đời Đường. Tính hắn phóng túng, ngông cuồng, không biết giữ mình. Tướng quốc nhiều lần răn dạy, rốt cuộc vẫn không chịu sửa. Một lần phạm lỗi, sợ bị phạt, hắn trộm con lừa của một viên lại nhỏ, mang theo hai quan tiền riêng (mỗi quan là một xâu nghìn đồng), trốn vào quán rượu. Chẳng mấy ngày tiền hết, hắn bèn ra cửa Khải Hạ phía nam thành, thả lừa đi đâu thì đi. Chẳng mấy chốc đến núi Nam Sơn, càng đi càng vào sâu, chỉ còn con đường mòn của khỉ và chim, lừa ngựa không qua được. Thao bèn buộc lừa vào gốc cây, một mình leo trèo đi tiếp.
Đi chừng hai mươi dặm, bỗng gặp nhà người ở, liền gõ cửa. Vào trong, có hai ông già tóc bạc bảo Thao: “Ngươi đã đến đây thì có thể ở lại ít lâu.” Thao nhìn trong nhà, có vợ, thiếp, con trẻ, chẳng khác gì cõi đời thường. Thao chẳng phải làm việc gì, chỉ mặc sức dạo chơi núi non sông nước, thấy rất yên vui.
Hơn một tháng sau, hai ông già bảo Thao: “Phiền ngươi vào kinh đô mua giúp chúng ta những thứ trong núi cần dùng.” Thao vâng lời. Hai ông nói: “Con lừa ngươi cưỡi đem bán được năm nghìn đồng. Ngươi dùng số tiền đó, theo lời chúng ta dặn mà mua rồi trở về.” Thao nói: “Cha tôi đang làm tướng quốc, nay vào kinh, tôi sợ bị bắt giữ. Vả lại con lừa không phải của tôi, sao lại đem bán được? Huống chi tôi buộc nó ở cửa núi đến nay đã một tháng, còn hay mất cũng chưa biết.” Hai ông nói: “Cứ làm theo lời chúng ta, đừng lo nghĩ quá.”
Thao liền ra khỏi núi, quả thấy con lừa vẫn còn đó, bèn cưỡi về phi đi, sức chân rất khỏe. Đem bán quả được năm nghìn đồng. Hắn mở tờ giấy hai ông già đưa trong ngực áo ra xem, thì chỉ là mua thủy ngân mà thôi. Thao mua xong, chiều tối thì quay về, trời tối hẳn thì về tới nhà hai ông già. Hai ông liền đem các thứ thuốc trộn vào đốt luyện, chốc lát thủy ngân hóa thành vàng. Rồi đem phép ấy dạy cho Thao.
Được nửa năm, hai ông già thong thả bảo Thao: “Ngươi nên về thăm nhà. Ba năm sau sẽ gặp lại ngươi ở căn nhà tranh này.” Thao xin ở lại (?) mà không được, bèn từ biệt. Về đến nhà thì tướng quốc đã mất được hai đêm. Qua lễ tiểu tường (lễ giỗ đầu, tròn một năm sau khi mất), Thao lại vào núi, nhưng đường rẽ, cây đá, núi non đều không phải những nơi đã đi qua trước kia. Thao vội quay về. Mãn tang (hết thời hạn để tang cha mẹ, thường là ba năm), hắn từ biệt anh em, đi ngao du khắp sông hồ, đến nay không vướng bận gì với đời. Có rất nhiều người theo hắn học đạo, nhưng rốt cuộc Thao không truyền cho ai. (Trích sách Tập dị ký)
THÔI LƯỢNG
Trong niên hiệu Thái Hòa đời Đường (827–835), Thôi Lượng làm mục (tức thứ sử, quan đứng đầu một châu) Hồ Châu. Có một nhà sư tên Đạo Nhàn giỏi thuật luyện thuốc, Thôi từng xin học. Nhà sư nói: “Thuật này không khó học, nhưng kẻ dùng nó để kiếm lợi ắt bị âm phủ trừng phạt. Chỉ có thể cho ngài xem qua một lần thôi.” Rồi sai Thôi mua một cân thủy ngân, cho vào nồi đất, bỏ vào một viên thuốc màu tím, đậy bằng một viên ngói vuông, chất than vùi kín nồi, kéo bễ thổi cho lửa bốc lên.
Nhà sư bảo Thôi: “Chỉ làm ra bạc thì chưa đủ để ngài tin. Ngài hãy tập trung (?) tâm ý nghĩ đến một vật, thì vật ấy sẽ tự thành.” Chừng ăn xong bữa cơm, nhà sư gắp nồi thả vào chậu nước, cười hỏi: “Ngài nghĩ đến vật gì?” Thôi đáp: “Nghĩ đến hình dáng của tôi.” Nhà sư lấy ra cho xem, thì như một pho tượng đúc bằng vàng, mày mắt, khăn đội đầu, hốt cầm tay (tấm thẻ dài quan lại cầm khi vào chầu) đều đủ cả. Như vậy, phép của thần tiên là có thật, không thể nói càn là không, chỉ là hiếm khi gặp được người như thế; còn những kẻ tự xưng mình biết thì đều là dối trá cả. (Trích sách Đường niên lục)
Thái Bình quảng ký, quyển thứ bảy mươi ba
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ tùng thư lớn do vua Càn Long nhà Thanh ra lệnh biên soạn và phê duyệt)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video