Thiên 77 — Quyển 77

 Thái Bình quảng ký, quyển bảy mươi bảy

 Phương sĩ (người có phép thuật, giỏi bói toán, luyện thuốc, cầu tiên), phần hai

 Đỗ Sinh — Vị sư — La Tư Viễn

 Trương Cảnh Tàng — Diệp Pháp Thiện — Tiền Tri Vi

 Hồ Lô Sinh

 Đỗ Sinh

 Khoảng niên hiệu Tiên Thiên đời Đường, ở Hứa Châu có anh họ Đỗ giỏi bốc phệ (bói toán; xưa bói bằng mai rùa gọi là bốc, bằng cỏ thi gọi là phệ). Ông đoán về người bỏ trốn, đồ thất lạc, chức quan bổng lộc, việc gì cũng ứng nghiệm như thần.

 Có người bị đầy tớ bỏ trốn, đến hỏi Đỗ. Đỗ Sinh bảo: "Anh cứ theo đường trạm dịch mà về. Dọc đường gặp dịch sứ (người đưa công văn, đi ngựa của các trạm dịch) nào có cây roi tốt thì dập đầu xin roi. Nếu họ không cho thì kể thật mọi chuyện, nói là Đỗ Sinh bảo đến xin. Làm như thế ắt tìm được." Người ấy làm theo lời, quả gặp một dịch sứ, bèn thuật lời Đỗ Sinh mà xin roi. Viên dịch sứ lấy làm lạ, nói: "Roi thì ta chẳng tiếc, nhưng không có gì để quất ngựa. Anh bẻ một cành cây bên đường thay vào thì ta cho anh roi." Người ấy đi bẻ cành, liền thấy tên đầy tớ trốn đang nấp dưới gốc cây. Bắt được, hỏi vì sao, tên đầy tớ đáp: "Vừa rồi tôi men theo đường mà chạy, từ xa trông thấy cậu chủ nên nấp ở đây."

 Lại có người bị đầy tớ bỏ trốn, đến gặp Đỗ Sinh. Đỗ Sinh bảo: "Về lấy năm trăm đồng tiền, ra đứng đợi bên đường cái quan. Thấy sứ giả mang chim cắt đi dâng vua đi qua thì xin mua một con, ắt tìm được đầy tớ." Người ấy làm theo, đứng đợi. Chốc lát có sứ giả mang chim cắt đến, người ấy kể thật mọi chuyện và xin mua một con. Sứ giả lấy làm lạ, đem con chim cắt dự phòng cho. Vừa sắp trao đến tay thì chim bỗng bay vụt vào đậu trong một bụi cây rậm. Người ấy đến bắt chim, thì tên đầy tớ quả đang nấp dưới bụi cây, bèn bắt lại. Còn những lần ông đoán trúng chức vị bổng lộc của người khác thì nhiều vô kể, ở đây không kể tỉ mỉ. (Trích sách "Kỷ văn")

 Vị sư

 Đời Đường, Trương Kính Chi làm quan dưới triều Tắc Thiên (Võ Tắc Thiên, bà hoàng hậu cướp ngôi nhà Đường, tự xưng hoàng đế, đổi quốc hiệu là Chu), nhưng lúc nào cũng nhớ ơn đức nhà Đường. Ông bảo con là Quán Tông: "Áo mũ ta đang mặc bây giờ chỉ là triều phục của triều Mãng mà thôi" (Vương Mãng từng cướp ngôi nhà Hán; ý ví triều họ Võ là triều tiếm ngôi). Ông làm quan dần lên đến Xuân quan thị lang (phó quan đứng đầu bộ Lễ; thời Võ hậu bộ Lễ gọi là Xuân quan), sắp được vào hàng tam phẩm (bậc thứ ba trong chín bậc quan, thuộc hàng quan to). Con ông định tìm đường chạy chọt qua Thiên quan (bộ Lại, bộ coi việc bổ nhiệm quan lại).

 Có một nhà sư giỏi thuật âm dương (thuật xem khí số, cát hung dựa vào sự vận hành của âm và dương) và bói toán, vốn là chỗ quen biết cũ của Kính Chi, nói với ông: "Thị lang không cần phải cầu chức tam phẩm làm gì." Kính Chi đáp: "Đệ tử chẳng cầu gì cả, ấy là ý của thằng con thôi." Em Kính Chi là Nột Chi làm Tư lễ bác sĩ (chức quan học giả chuyên về nghi lễ ở Tư lễ tự), lúc ấy đang bệnh rất nguy kịch. Nhà sư chỉ Nột Chi mà nói: "Cậu Tám sẽ được tam phẩm." Kính Chi nói: "Đang lo bệnh nó nguy cấp, đâu dám mong tam phẩm." Sư nói: "Cậu Tám hôm nay như đứng bên bờ vực sâu muôn nhận, nhưng chắc chắn không rơi xuống." Mọi việc về sau đều đúng như lời sư.

 Nhà sư lại cùng Yến công Trương Thuyết (tước Yến quốc công) bàn mua tòa nhà đầu tiên ở góc đông nam phường Vĩnh Lạc. Có người đến xin lấy đất, sư dặn: "Góc tây bắc nhà này là chỗ đất vượng (?) (chỗ khí tốt tụ lại) nhất, hết sức cẩn thận, chớ lấy đất ở đó." Qua một tháng sư lại đến, nói với Yến công: "Khí vận nhà này bỗng nhiên tiêu điều quá, e rằng có người đã lấy đất ở góc tây bắc." Ông cùng sư đi đến góc tây bắc, quả có chỗ bị đào lấy đất, ba bốn hố, hố nào cũng sâu hơn một trượng. Sư cả kinh nói: "Tai họa rồi! Phú quý của lệnh công chỉ dừng ở một đời ông thôi; ngoài hai mươi năm nữa, các công tử đều không được sống trọn tuổi trời." Yến công hoảng sợ hỏi: "Lấp lại có được không?" Sư nói: "Đất mang từ nơi khác đến thì không có khí, không liền với địa mạch (mạch khí chạy trong lòng đất, theo thuyết phong thủy). Nay dẫu có lấp hết cũng như người bị vết thương, dù lấy thịt chỗ khác vá vào, rốt cuộc chẳng ích gì."

 Về sau hai con Yến công là Trương Quân, Trương Ký đều được An Lộc Sơn tin dùng, nhận chức quan lớn của giặc. Sau khi thu phục lại kinh đô, Tam ti (ba cơ quan cùng xét án lớn: bộ Hình, Ngự sử đài và Đại lý tự) định tội. Vua Túc Tông muốn xử giảm tội chết cho họ. Thái thượng hoàng (vua cha Huyền Tông) gọi Túc Tông đến bảo: "Anh em Trương Quân đều làm quan nắm quyền yếu cho bọn giặc phản nghịch; trong đó Trương Ký còn cùng giặc phá hoại cơ nghiệp nhà A Nô (tiếng gọi thân mật của Huyền Tông với con là Túc Tông), đến chó cũng không bằng, tội ấy không thể tha." Túc Tông xuống khỏi điện, dập đầu lạy hai lạy, nói: "Thần trước kia ở Đông cung (khi còn làm thái tử), bị người vu cáo gièm pha, ba lần đáng chết, đều nhờ Trương Thuyết che chở mới giữ được đầu đến hôm nay. Hai con trai Trương Thuyết mới một lần đáng chết mà thần không cố sức tranh cho thoát chết, nếu người chết còn biết, thần còn mặt mũi nào gặp Trương Thuyết dưới suối vàng?" Nói rồi nghẹn ngào phủ phục.

 Thái thượng hoàng bảo người hầu hai bên: "Đỡ hoàng đế dậy." Rồi nói: "Vì A Nô mà xử thế này: Trương Ký nên đày biệt xứ lâu dài đến nơi xa xôi hiểm độc." Ký về sau quả chết ở Lĩnh Biểu (vùng phía nam dãy Ngũ Lĩnh, nay là Quảng Đông, Quảng Tây). "Còn Trương Quân thì nên khí thị (chém đầu giữa chợ, bỏ xác cho mọi người thấy), đừng cố cứu kẻ này nữa." Túc Tông che mặt khóc mà vâng chiếu. Vì thế Trương Quân bị giết, mọi việc đều đúng như lời nhà sư. (Trích sách "Đại Đường tân ngữ" và "Nhung mạc nhàn đàm")

 La Tư Viễn

 Đời Đường, La Tư Viễn có nhiều phép lạ bí truyền, giỏi nhất là phép ẩn hình (làm cho thân mình biến mất khỏi mắt người khác). Minh Hoàng (vua Đường Huyền Tông) thích phép ẩn hình, đến chỗ Tư Viễn chăm chỉ cầu học. Tư Viễn tuy có truyền dạy nhưng không truyền hết chỗ cốt yếu. Mỗi lần vua cùng làm phép với Tư Viễn thì biến mất, không ai biết được; nhưng nếu vua tự làm một mình thì hoặc còn sót lại vạt áo, dải đai, hoặc lộ ra chân mũ phốc đầu (loại khăn trùm đầu có hai dải buông phía sau), nên người trong cung lúc nào cũng biết vua đang ở đâu. Vua tìm đủ cách ban thưởng, có lúc lại dọa giết để ép, nhưng ông vẫn không chịu truyền hết. Vua nổi giận, sai Lực Sĩ (Cao Lực Sĩ, hoạn quan thân tín của vua) bọc ông vào túi vải dầu, đặt dưới máy ép dầu ép cho chết rồi đem chôn. Chưa đầy mười ngày, có viên hoạn quan đi đường Thục trở về, gặp Tư Viễn trên đường đang cưỡi lừa. Ông cười, nói với viên sứ giả: "Bệ hạ đùa sao mà ác thế!" (Trích sách "Khai Thiên truyền tín ký")

 Trương Cảnh Tàng

 Trung thư lệnh (quan đứng đầu sảnh Trung thư, thuộc hàng tể tướng) là Hà Đông công Bùi Quang Đình, trong khoảng niên hiệu Khai Nguyên ở ngôi tể tướng. Trương Cảnh Tàng giỏi đoán việc lành dữ. Một hôm ông bỗng đến chỗ Bùi công, đưa cho một tờ giấy viết to một chữ "Thai". Bùi công nói: "Ta hiện đang ở Thai ti (cơ quan đầu não của triều đình, tức chỗ tể tướng làm việc), thế này là ý gì?" Mấy ngày sau, Bùi công bị giáng làm Thứ sử (quan đứng đầu một châu) Thai Châu (chữ "Thai" ứng vào tên châu chứ không phải Thai ti). (Trích sách "Thượng thư cố thực")

 Diệp Pháp Thiện

 Vua nhà Đường, vào đêm rằm tháng giêng, cho bày rất nhiều đèn ảnh (đèn lồng chiếu bóng hình) ở cung Thượng Dương, đặt đình liệu (đuốc lớn đốt ngoài sân). Từ cửa cấm cung đến cửa điện đều cắm nến sáp nối liền không dứt, soi sáng suốt cả cung điện, rực rỡ như ban ngày. Bấy giờ người thợ cả của Thượng phương (cơ quan chế tạo đồ dùng cho vua) là Mao Thuận, lòng nhiều ý khéo, kết lụa màu làm một lầu đèn mười hai gian, cao một trăm năm mươi thước, treo ngọc châu, vàng bạc; mỗi khi có gió nhẹ thổi qua thì leng keng thành tiếng nhạc. Lại dùng đèn kết thành hình rồng, phượng, hổ, báo như đang nhảy vọt, dường như không phải sức người làm nổi.

 Có đạo sĩ Diệp Pháp Thiện ở quán Thánh Chân, vua vội sai mời đến. Đến nơi, vua lén dẫn Pháp Thiện xem dưới lầu, không ai hay biết. Pháp Thiện tâu: "Đèn ảnh thịnh lớn thế này, thiên hạ vốn chẳng đâu sánh được, chỉ có Lương Châu thật đáng đứng thứ hai." Vua hỏi: "Thầy vừa rồi từng đến đó chơi sao?" Pháp Thiện đáp: "Thần vừa từ đó về thì được triệu." Vua lấy làm lạ, nói: "Nay muốn đi một chuyến có được không?" Pháp Thiện đáp: "Việc ấy dễ thôi." Bèn bảo vua nhắm mắt, dặn: "Nhất định không được nhìn bậy; nếu nhìn thì sẽ kinh hãi." Vua theo lời nhắm mắt, nhún chân nhảy lên, thân đã ở trên tầng mây, chốc lát chân chạm đất. Pháp Thiện nói: "Có thể xem được rồi." Vua mở mắt nhìn, thấy đèn nến nối liền hơn mười dặm, xe ngựa chen chúc, trai gái tấp nập. Vua khen đẹp. Hồi lâu, Pháp Thiện nói: "Xem xong rồi, có thể về." Vua lại nhắm mắt, cùng Pháp Thiện bay vút lên không, chốc lát về đến chỗ cũ, mà dưới lầu tiếng hát tiếng sáo vẫn chưa dứt.

 Khi ở Tây Lương Châu, Pháp Thiện đã đem cây như ý bằng sắt (vật cầm tay, đầu uốn cong như đám mây) cầm cố ở quán rượu để lấy rượu. Hôm khác, vua sai một hoạn quan mượn cớ việc khác đi Lương Châu, nhân đó chuộc cây như ý mang về (quả đúng như chuyện đã xảy ra). Pháp Thiện lại từng dẫn vua lên chơi cung trăng, nhân đó được nghe nhạc trời. Vua vốn tinh thông âm luật, thầm ghi nhớ khúc nhạc, mang về truyền lại, thành khúc "Nghê thường vũ y" (Áo lông vũ, xiêm cầu vồng).

 Pháp Thiện sinh năm Bính Tý niên hiệu Đại Nghiệp đời Tùy, mất năm Nhâm Thân niên hiệu Khai Nguyên, tất cả một trăm bảy mươi năm.

 Ở Ninh Châu có người nằm bệnh liền mấy năm, xin Pháp Thiện phóng bùa (dùng phép làm lá bùa bay đi) để trị. Ông bảo đào ở phía nam giếng nhà, cách bảy bước, sâu chừng năm thước, thì được một chiếc ghế tựa cong rất cổ. Trên ghế có mười tám chữ, là một bài ca rằng: "Năm tháng mãi buồn đau, cánh lông sắp quay về; than ôi gặp tai ương khổ, khiến ta chẳng được bay." Người bệnh liền khỏi.

 Xét sách "Hội Kê ký" (?) của Khổng Dịch chép rằng: sau khi Cát (Cát Huyền, vị đạo sĩ đời Tam Quốc) thành tiên, chiếc ghế của ông liền hóa thành con thú ba chân; đến nay người Thượng Ngu vẫn thường thấy chiếc ghế ấy trong núi. Có lẽ đó là điềm muốn bay lên trời. Sách "Kim Lăng lục triều ký" chép: Năm Xích Ô thứ bảy đời vua Ngô, ngày mười bảy tháng tám, Cát đắc đạo trên núi Phương Sơn, giữa ban ngày bay lên trời; đến nay trên núi vẫn còn nồi sắc thuốc, còn có ao rửa thuốc. Lại có Bạch Trọng Đô, đệ tử của Cát, cũng giữa ban ngày bay lên trời, đến nay đàn thờ vẫn còn ở dưới núi Bạch Đô. Lại có Diêu Quang cũng là đệ tử của Cát, tự nói mình đã thành hỏa tiên (tiên không sợ lửa). Ngô Đại Đế (Tôn Quyền) chất củi đốt thử, Quang ngồi yên trong lửa, tay vẫn giở xem một cuốn sách lụa trắng.

 Pháp Thiện được truyền hết phù lục (bùa chú và sổ sách bí truyền của Đạo giáo dùng để sai khiến quỷ thần), đặc biệt giỏi trấn áp quỷ thần. Trước đó, vua Cao Tông từng cho khảo xét phép hoàng bạch (thuật luyện ra vàng bạc) của các thuật sĩ, rồi loại bỏ hơn chín mươi người. Pháp Thiện từng lập đàn làm lễ tiếu (lễ cúng tế trời đất thần linh của Đạo giáo) ở quán Lăng Không tại Đông Đô (Lạc Dương), trai gái kéo đến xem. Bỗng có mấy chục người tự lao vào lửa, mọi người cả kinh. Thầy nói: "Đều là yêu quái cả, phép của ta bắt chúng đấy thôi." Khi mất, ông được ban tên thụy (tên hiệu đặt sau khi chết để tôn vinh) là Việt quốc công. (Trích sách "Quảng Đức thần dị lục")

 Tiền Tri Vi

 Cuối niên hiệu Thiên Bảo đời Đường, thuật sĩ Tiền Tri Vi từng đến Lạc Dương, ngồi bán bói ở cầu Thiên Tân, nói rằng mỗi quẻ giá mười tấm lụa. Qua mười ngày chẳng có ai đến. Một hôm có một công tử nhà quyền quý đoán ông ắt có tài lạ, sai lấy đủ số lụa mà xin bói. Tiền bày cỏ thi, quẻ thành, nói: "Phép bói của tôi đoán được cả một đời người, sao ngài lại đem ra đùa?" Người ấy nói: "Việc tôi cần bói rất gấp, tiên sinh há nhầm chăng?" Tiền xin nói bằng lời có vần: "Hai đầu đắp đất (?), giữa rỗng treo lơ lửng; chân người giẫm lên (?), chẳng chịu bỏ tiền." Thì ra người ấy vốn định hỏi chuyện "bán cầu Thiên Tân" để lừa đùa ông. Ông đoán tinh tường đến thế. (Trích sách "Dậu Dương tạp trở")

 Hồ Lô Sinh

 Đời Đường, Lưu Tịch lúc mới thi đỗ, đến nhà thầy bói Hồ Lô Sinh xin bói một quẻ để hỏi đường quan lộc. Hồ Lô Sinh mù cả hai mắt. Quẻ thành, ông bảo Tịch: "Từ nay trở đi hai mươi năm, lộc của ông ở phía tây nam, nhưng không được chết yên lành." Tịch để lại một bó lụa tặng ông. Tịch ra làm quan, theo Vi Cao ở Tây Xuyên, lên đến chức Ngự sử đại phu (quan đứng đầu Ngự sử đài, cơ quan can gián và đàn hặc quan lại) kiêm Quân tư mã (quan phụ tá việc quân trong phủ tiết độ sứ). Đủ hai mươi năm, Vi Cao bị bệnh, sai Tịch vào triều tâu xin được cai quản thêm Đông Xuyên, theo như chế độ hồi đầu niên hiệu Khai Nguyên, nhưng triều đình chưa chuẩn y. Tịch bèn mặc thường phục, một mình cưỡi ngựa, lại đến chỗ Hồ Lô Sinh xin bói. Hồ Lô Sinh đếm cỏ thi thành quẻ, bảo Tịch: "Hai mươi năm trước tôi từng bói cho một người, được quẻ Vô Vọng biến thành quẻ Tùy (hai quẻ trong Kinh Dịch: Vô Vọng là quẻ thứ hai mươi lăm, Tùy là quẻ thứ mười bảy); nay lại được đúng quẻ ấy, chẳng phải là vị hiền giả năm xưa ư?" Tịch nghe vậy chỉ ậm ừ cho qua. Hồ Lô Sinh nói: "Nếu đúng là người ấy thì tai họa sắp đến rồi." Tịch hoàn toàn không tin, trở về đất Thục, quả nhiên làm phản, bị hoàng đế Hiến Tông bắt giết.

 Tể tướng Lý Phiên lúc trước từng sống lưu lạc ở Đông Lạc (Lạc Dương). Vợ ông là con gái quan Thứ tử (chức quan hầu cận thái tử ở Đông cung) Thôi Khiêm. Ông tuổi gần ba mươi mà chưa có danh phận chức quan gì, phần nhiều nương nhờ nhà họ Thôi, nhưng nhà họ Thôi đối đãi với ông cũng không hết lễ. Bấy giờ Hồ Lô Sinh ở cầu Trung Kiều. Lý bị lở loét ở chân, lại định đem cả nhà về ở Dương Châu, trong lòng rất buồn bực, bèn cùng anh em họ Thôi đến thăm Hồ Lô Sinh. Hồ Lô Sinh thích uống rượu, ai đến cũng phải mang theo một bầu. Lý và anh em họ Thôi mỗi người mang (?) rượu, lại mang ba hoàn (đơn vị đo tiền thời xưa) tiền đến. Hồ Lô Sinh đang ngồi duỗi chân xoạc ra (kiểu ngồi tùy tiện, không giữ lễ) trong lều, tựa vào bồ đoàn (đệm ngồi tết bằng cỏ bồ), đã ngà ngà say. Anh em họ Thôi đến trước, Hồ Lô Sinh không đứng dậy, chỉ đưa tay mời ngồi mà thôi, rồi nói: "Lát nữa sẽ có quý nhân đến." Ông quay bảo chú tiểu đồng quét đất. Vừa quét xong thì Lý đến dưới bậc thềm. Lô Sinh cười đón, nắm tay dắt vào, nói: "Lang quân là quý nhân đấy." Lý công nói: "Tôi đã già rồi, lại bệnh tật, lại sắp đưa cả nhà đi xa mấy nghìn dặm, đâu có quý nhân nào như thế." Hồ Lô Sinh nói: "Đi xa hơn nữa cũng được. Ông ở trong hai lớp lồng the, há lại sợ cái tai ách này?" Lý công hỏi lồng the là thế nào, rốt cuộc ông không nói thêm.

 Lý bèn đi Dương Châu, ở gần cầu Tham Tá. Lý công sống nhàn tản, ít hợp với ai; gần nhà có viên ngoại (chức quan phụ trong các bộ) họ Cao vốn thân thiết. Có lần Lý bệnh không ra khỏi nhà, Cao đã đến thăm, đến tối lại có người báo Cao đến nữa. Lý rất lấy làm lạ. Gặp mặt, Cao kể: "Sáng nay đến thăm ông, về nhà mệt lắm, nằm ngủ, mơ thấy có người gọi ra ngoài thành, đi giữa bụi gai, gặp người tá điền cũ đã chết hơn mười năm. Hắn nói với tôi: 'Viên ngoại không nên đến đây, là bị yêu vật dụ dỗ, phải mau trở về, để tôi đưa viên ngoại đi.' Rồi dẫn tôi đến cửa thành. Tôi hỏi: 'Sao ngươi lại ở đây?' Hắn đáp: 'Bị quan lại cõi âm sai đến hầu canh Lý Tam lang.' Tôi hỏi: 'Lý Tam lang nào?' Hắn đáp: 'Người ở cầu Tham Tá. Biết viên ngoại qua lại với Tam lang nên tôi đứng đây kính cẩn chờ.' Tôi hỏi: 'Lý Tam lang sao lại được như thế?' Hắn đáp: 'Ông ấy là người trong lồng the.' Tôi gặng hỏi thì hắn không chịu nói, rồi bảo: 'Tôi đói lắm, viên ngoại có thể cho ít tiền bạc mua rượu cơm được không? Thành này tôi không dám vào, xin để ở ngoài thành.' Tôi hỏi: 'Mang đến nhà Lý Tam lang có được không?' Hắn hoảng hốt nói: 'Nếu thế là giết tôi đấy.' Rồi tôi tỉnh dậy, nên đặc biệt đến báo ông tin vui này." Lý công cười cảm ơn, trong lòng lấy làm lạ về chuyện lồng the.

 Mấy năm sau, Trương Kiến Phong trấn thủ Từ Châu, tâu xin cho Lý làm Tuần quan (quan phụ tá đi tuần xét trong phủ tiết độ sứ) kiêm Hiệu thư lang (chức quan hiệu đính sách vở). Vừa lúc (?) có một nhà sư người Tân La (một nước trên bán đảo Triều Tiên) giỏi xem tướng, nói rằng Trương công không được làm tể tướng. Trương rất không vui, nhân đó sai sư đến sứ viện (nơi các quan phụ tá làm việc) xem các phán quan (quan phụ tá trong phủ) có ai được làm tể tướng không. Xem xong, sư nói: "Chẳng có ai cả." Trương càng không vui, nói: "Ta khéo chọn người giúp việc, lẽ nào không có lấy một người lên đến ghế tể tướng?" Rồi hỏi thêm: "Còn phán quan nào chưa vào viện không?" Có người báo còn Lý tuần quan, Trương liền sai gấp gọi đến. Nhà sư bước xuống thềm đón, nói với Trương công: "Vị phán quan này là người trong lồng the, Bộc xạ (chức quan cao, chỉ Trương công) cũng không bằng." Trương mừng lắm, nhân hỏi chuyện lồng the. Sư đáp: "Người sẽ làm tể tướng thì quan cõi âm (?) ắt ngầm lấy lồng the che chở, sợ bị yêu vật quấy nhiễu; các quan khác thì không có được." Bấy giờ Lý mới hiểu ra lời Hồ Lô Sinh và Cao công đã nói. Lý công về sau quả làm tể tướng.

 Chàng họ Trịnh người Huỳnh Dương, thuở trẻ nghèo khó, có tài học mà không gặp thời. Tuổi gần bốn mươi, chàng định dâng thư bày kế sách để cầu làm quan, bèn đến chỗ Hồ Lô Sinh xin bói việc về sau. Hồ Lô Sinh bảo Trịnh: "Quẻ này rất tốt, trong bảy ngày cả vợ lẫn quan đều thành." Trịnh vốn cầu quan cầu vợ đều bị gạt bỏ, cho rằng thầy bói nói sai, liền bảo: "Tôi sắp chết đến nơi rồi, xin thầy xem kỹ lại." Hồ Lô Sinh nói: "Tôi há lại nói dối lừa người sao? Chắc chắn, đừng nghi ngờ gì." Trịnh tự nghĩ chẳng có cớ gì mà được như thế, bèn hỏi duyên do. Hồ Lô Sinh nói: "Chiều mai ông một mình cưỡi lừa ra cửa Vĩnh Thông, để mặc lừa đi, không cần đem người hầu theo, trong vòng hai mươi dặm ắt thấy rõ ứng nghiệm."

 Trịnh làm theo lời, hôm sau thả cho lừa đi, được mười bảy mười tám dặm thì vì mệt mà xuống lừa. Con lừa bỗng hoảng sợ chạy về phía nam rất nhanh. Trịnh đuổi theo hơn một dặm, lừa chạy vào một trang trại. Chốc lát nghe trong trại kêu la: "Lừa giẫm vỡ vò tương rồi!" Họ dắt lừa đi tìm chủ, bỗng thấy Trịnh đến tìm lừa, đám đầy tớ nhà ấy liền kể tội, chửi mắng. Chàng Trịnh khiêm tốn xin lỗi hồi lâu. Trời đã về chiều, nghe trong cổng có tiếng nói: "Đừng làm nhục người có học." Ấy là mẹ của chủ nhà. Bà bèn hỏi họ tên, Trịnh thưa đầy đủ, nhân kể đến gia tộc thì ra bà là người cô họ xa năm đời của Trịnh. Bà bèn giữ chàng ở lại ngủ, cho người truyền lời: "Nhà không có con trai lớn, cô sẽ tự ra gặp lang quân." Rồi mời Trịnh vào trong (?).

 Chốc lát đèn đuốc thắp lên, rượu thịt dọn ra. Phu nhân tuổi ngoài năm mươi. Trịnh lạy chào, hỏi han ấm lạnh, lại kể chuyện con lừa, hổ thẹn xin lỗi. Bà cô nói: "Cháu ở cách xa, cô chẳng hề nghe tin tức; không nhờ hôm nay thì làm sao gặp nhau được." Rồi chuyện trò thân mật, hỏi đến họ nội họ ngoại, người nào chàng cũng biết. Bà bèn hỏi chuyện vợ con, Trịnh thưa chưa cưới vợ. Lúc đầu bà có vẻ mừng, một lát sau lại buồn rầu nói: "Cô lấy chồng nhà họ Vi, chẳng may con cái còn nhỏ đã mồ côi cha. Một đứa con trai mới hơn mười tuổi. Một đứa con gái năm ngoái lấy chàng họ Trịnh, chàng được tuyển bổ làm Giang Âm úy (quan coi việc trị an, bắt trộm cướp ở huyện Giang Âm), sắp đi nhậm chức thì đến đây mà chết. Con gái cô côi cút yếu đuối, không còn chỗ nương tựa. Cháu chưa làm quan, nếu chịu nhận mối thân này thì có thể đi nhậm luôn chức ấy, như thế cũng là điều may cho cô." Trịnh thầm mừng, lại nghĩ thầy bói thật như thần, bèn cảm tạ nhận lời. Bà cô nói: "Đi nhậm chức phải kịp hạn định, trong năm ngày phải thành thân; hành lý của lang quân, cô lo liệu hết." Quả nhiên chưa đầy bảy ngày, cả vợ lẫn quan đều được trọn vẹn. Trịnh hậu tạ Hồ Lô Sinh, rồi đưa vợ đi nhậm chức. (Trích sách "Nguyên hóa ký")

 Thái Bình quảng ký, quyển bảy mươi bảy

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do triều Thanh vâng lệnh vua biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video