Thiên 90 — Quyển 90

 Thái Bình quảng ký, quyển 90

 Các nhà sư kỳ lạ, phần bốn

 Bôi Độ; Thích Bảo Chí

 Bôi Độ

 Bôi Độ không rõ họ tên. Ông thường ngồi trong một cái chén gỗ để qua sông, nên người ta lấy đó đặt hiệu cho ông (Bôi Độ nghĩa là "qua sông bằng chén"). Lúc đầu ông ở Ký Châu, không câu nệ những phép tắc nhỏ nhặt, thần lực thì vượt bậc, người đời không ai đoán được do đâu mà có.

 Có lần ông xin ngủ nhờ một nhà ở phương bắc. Nhà ấy có một pho tượng bằng vàng, Bôi Độ lấy trộm mang đi. Chủ nhà biết được, đuổi theo, thấy ông chỉ thong thả bước đi, vậy mà phi ngựa đuổi cũng không kịp. Đến bến Mạnh Tân trên sông Hoàng Hà, ông thả chén gỗ xuống nước, ngồi vào đó mà qua sông. Chén không cần gió, không cần chèo mà vẫn lướt nhẹ, nhanh như bay. Chẳng mấy chốc ông đã sang bờ bên kia, rồi đi đến kinh đô.

 Lúc người ta gặp ông, ông chừng bốn mươi tuổi, thắt lưng bằng sợi dây, quần áo rách rưới, gần như không che nổi thân. Lời nói lúc rõ lúc không, lúc vui lúc giận thất thường. Có khi ông đập băng phá giá để tắm, có khi đi giày leo núi, có khi đi chân không vào chợ. Ông chỉ vác một cái giỏ đan bằng lau, ngoài ra không có vật gì khác.

 Ông từng đến chỗ đạo nhân (thời này "đạo nhân" là cách gọi nhà sư) Pháp Ý ở chùa Diên Hiền. Pháp Ý dành riêng một phòng để tiếp đãi ông. Sau ông muốn đến sông Qua Bộ, ra bên bờ xin người lái đò chở sang, người lái đò không chịu chở. Ông lại xếp chân ngồi trong chén, vừa ngó nghiêng vừa ngâm vịnh, chén tự trôi đi, thẳng sang bờ bắc. Ông đi về phía Quảng Lăng, gặp lúc nhà họ Lý trong một xóm làng đang làm lễ bát quan trai (lễ người theo đạo Phật tại gia giữ tám điều giới trong một ngày một đêm). Ông vốn chẳng quen biết gì, vẫn đi thẳng vào nhà làm lễ mà ngồi, đặt cái giỏ lau giữa sân. Mọi người thấy ông hình dạng xấu xí nên không có lòng kính trọng.

 Ông Lý thấy cái giỏ lau chắn lối đi, muốn dời sang bên tường, mấy người khiêng mà không nhúc nhích. Bôi Độ ăn xong, xách giỏ lên đi, cười nói: "Tứ Thiên Vương (bốn vị thần hộ vệ đạo Phật, mỗi vị trông coi một phương) đấy, nhà họ Lý ạ!" (?) Lúc ấy có một đứa trẻ (?) nhìn vào trong giỏ, thấy có bốn đứa bé, mỗi đứa dài vài tấc, mặt mũi đoan chính, quần áo sạch đẹp. Mọi người liền đuổi theo tìm, nhưng không biết ông ở đâu.

 Ba ngày sau mới thấy ông ngồi dưới bóng cây rậm rạp ở phía tây. Ông Lý vái lạy, mời về nhà, ngày ngày dâng cơm nuôi ông. Bôi Độ không mấy khi giữ giới ăn chay, ông uống rượu ăn thịt, kể cả các món cay nồng và gỏi cá, chẳng khác gì người thường. Dân chúng đem đồ dâng biếu, có khi ông nhận, có khi không.

 Lưu Hưng Bá người nước Bái làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Duyện Châu, sai người đến mời ông. Ông vác cái giỏ lau mà đến. Hưng Bá sai người nhấc lên xem, hơn mười người cũng không nhấc nổi. Hưng Bá tự mình nhìn vào, chỉ thấy một chiếc áo cà sa vá rách và một cái chén gỗ.

 Về sau ông lại ở nhà họ Lý hơn hai mươi ngày. Một buổi sáng sớm, ông bỗng nói: "Tôi muốn có một tấm áo cà sa, đến giữa trưa thì làm xong cho tôi." Ông Lý liền lo liệu, nhưng đến trưa vẫn chưa xong. Bôi Độ nói tạm ra ngoài một lát, đến tối vẫn không về. Cả vùng ngửi thấy một mùi thơm lạ, ai cũng lấy làm kỳ quái. Người ta đi khắp nơi tìm Bôi Độ, mới thấy ông ở dưới vách đá phía bắc, trải tấm cà sa rách xuống đất, nằm lên đó mà chết. Ở phía đầu và phía chân đều mọc hoa sen, rất tươi và thơm, qua một đêm thì héo. Người trong ấp cùng nhau khâm liệm chôn cất ông.

 Hôm sau có người từ phương bắc đến, nói thấy Bôi Độ vác giỏ lau đi về phía Bành Thành. Mọi người bèn cùng mở quan tài ra, chỉ thấy quần áo rách. Khi ông đến Bành Thành, gặp một cư sĩ (người theo đạo Phật mà không đi tu) tên Hoàng Hân, rất tin phép Phật. Hoàng Hân thấy Bôi Độ thì vái lạy, mời về nhà. Nhà rất nghèo, chỉ có cơm lúa mạch mà thôi, Bôi Độ ăn mà vẫn vui vẻ thản nhiên.

 Được nửa năm, ông bỗng bảo Hân: "Hãy tìm cho tôi ba mươi sáu cái giỏ lau, tôi cần dùng." Hân đáp: "Ở đây chỉ có được mười cái, nhà nghèo không có tiền mua, không lo đủ được." Bôi Độ nói: "Anh cứ lục tìm đi, trong nhà ắt phải có." Hân liền lục tìm khắp nơi, quả nhiên được ba mươi sáu cái, bày ra giữa sân. Tuy đủ số, nhưng phần nhiều đã rách nát. Ông bảo Hân lần lượt nhìn kỹ từng cái, thì thấy cái nào cũng đã mới nguyên lành. Bôi Độ niêm kín các giỏ lại, rồi bảo Hân mở ra, thấy trong giỏ đầy tiền và lụa, có thể đến cả trăm vạn. Người hiểu chuyện bảo đó là của cúng dường (?) mà Bôi Độ phân thân đến nơi khác nhận được, đem về cho lại Hân. Hân nhận lấy, đem dùng hết vào việc làm công đức (việc làm phúc theo đạo Phật như cúng chùa, đúc tượng…).

 Ở được chừng một năm, Bôi Độ từ biệt ra đi, Hân sắm sửa lương ăn đi đường cho ông. Sáng hôm sau thấy lương ăn vẫn còn nguyên, mà không biết Bôi Độ ở đâu. Chừng một tháng sau, ông lại đến kinh đô. Bấy giờ ở Triều Câu có người tên Chu Văn Thù, từ nhỏ đã thờ phép Phật, Bôi Độ hay đến nhà ông ta. Văn Thù nói với Bôi Độ: "Nếu sau khi đệ tử bỏ thân mà chết, xin thầy cứu giúp; nếu được sinh vào chỗ tốt, xin được làm bạn đạo với thầy." Bôi Độ không đáp. Văn Thù mừng, vì theo phép Phật, im lặng tức là đã bằng lòng.

 Sau ông đi chơi về phía đông, vào quận Ngô, dọc đường thấy người câu cá, liền đến xin cá. Người câu cá cho ông một con cá đã ươn chết. Bôi Độ cầm cá lật qua lật lại trong tay, rồi thả trở xuống nước, con cá sống lại bơi đi. Ông lại gặp người đánh lưới, cũng xin cá, người đánh lưới trợn mắt chửi mắng, không cho. Bôi Độ bèn nhặt hai hòn sỏi ném xuống nước, lát sau có hai con trâu nước húc nhau trong lưới, lưới rách tan nát. Rồi không thấy trâu đâu nữa, Bôi Độ cũng đã biến mất. Ông đi đến Tùng Giang, lật ngửa chiếc nón đặt trên mặt nước, ngồi lên đó mà sang bờ. Ông đi qua huyện Diệm thuộc quận Cối Kê, lên núi Thiên Thai, mấy tháng sau mới trở về kinh đô.

 Một thời gian ông đi đi ở ở không nhất định, ai mời gọi thì có khi đến, có khi không. Bấy giờ ở Nam Châu có nhà họ Trần khá sung túc. Bôi Độ đến nhà ấy, được tiếp đón cúng dưỡng rất chu đáo. Nghe nói ở kinh đô cũng có một Bôi Độ nữa, cha con họ Trần năm người đều không tin, nên đi xuống xem, quả nhiên thấy giống hệt hình dáng Bôi Độ ở nhà mình. Họ Trần bày một hộp gừng cùng con dao nhỏ, hương huân lục (một loại nhựa thơm dùng để đốt) để chờ xem Bôi Độ làm gì. Bôi Độ liền ăn hết sạch gừng, những thứ khác vẫn còn nguyên trước gối. Cha con năm người ngờ đó chính là Bôi Độ ở nhà mình (?), bèn để hai người em ở lại kinh đô canh chừng, ba người kia về nhà. Về thấy Bôi Độ vẫn như cũ, trước gối cũng có hương, dao nhỏ… chỉ khác là không ăn gừng mà thôi. Ông bèn bảo họ Trần: "Con dao cùn rồi, hãy mài cho tôi."

 Hai người em trở về từ kinh đô, nói rằng Bôi Độ ở kinh đô đã dời đến chùa Linh Thứu. Bôi Độ ở nhà họ Trần bỗng xin hai tờ giấy vàng (?) để viết, viết chẳng thành chữ gì, rồi ghép mặt sau hai tờ lại với nhau như làm giấy giao kèo. Họ Trần hỏi: "Thượng nhân (tiếng tôn xưng nhà sư) làm giấy giao kèo gì thế?" Bôi Độ không đáp, rốt cuộc không ai hiểu được ý ông.

 Bấy giờ có người dân vùng Ngô tên Chu Linh Kỳ đi sứ Cao Ly trở về, gặp gió, thuyền trôi dạt chín ngày, đến bên một hòn đảo. Trên đảo có núi, núi rất cao lớn. Họ vào núi kiếm củi, thấy có lối đi (?). Linh Kỳ bèn dẫn mấy người men theo đường đi xin giúp đỡ. Đi hơn mười dặm thì nghe tiếng khánh (nhạc cụ bằng đá hoặc đồng đánh trong chùa) và thấy khói hương, họ bèn cùng niệm Phật, vái lạy. Chốc lát thấy một ngôi chùa rất rực rỡ, phần nhiều trang hoàng bằng bảy thứ báu (vàng, bạc, lưu ly, pha lê, xà cừ, san hô, mã não). Lại thấy hơn mười người bằng đá, họ cùng vái lạy. Quay ra đi được một quãng, nghe có tiếng xướng tụng dẫn lễ, quay lại xem thì vẫn là người đá.

 Bọn Linh Kỳ bảo nhau: "Đây là các vị thánh tăng, bọn ta là kẻ có tội nên không được thấy." Bèn cùng hết lòng sám hối (thú nhận tội lỗi, xin chừa), lại đi vào, mới thấy người thật. Các vị dọn cơm cho bọn Linh Kỳ, món ăn đều là rau mà thơm ngon khác hẳn đồ ăn thường. Ăn xong, cả bọn cùng dập đầu vái lạy, xin được mau về đến quê nhà. Có một vị sư nói: "Từ đây đến kinh đô hơn hai mươi vạn dặm, nhưng chỉ cần hết lòng thành, không lo về không nhanh."

 Rồi vị ấy hỏi Linh Kỳ: "Có biết đạo nhân Bôi Độ không?" Linh Kỳ đáp là biết rất rõ. Vị sư bèn chỉ lên vách phía bắc, ở đó có một cái bầu (?) treo một cây tích trượng (gậy của nhà sư, đầu có gắn vòng kim loại) và một cái bát (bình bát nhà sư dùng đựng thức ăn), nói: "Đây là chỗ ở của Bôi Độ. Nay nhờ ông mang cái bát này đưa cho ông ấy." Vị ấy lại viết thư bỏ vào hộp, còn đưa riêng một cây gậy trúc xanh, dặn Linh Kỳ: "Cứ ném cây gậy này xuống nước phía trước thuyền, nhắm mắt ngồi yên, không cần ra sức, ắt sẽ về rất nhanh." Rồi họ từ biệt. Vị ấy sai một chú sa di (người mới xuất gia, đã nhận mười giới, chưa nhận đủ giới) tiễn ra đến cổng, dặn rằng: "Theo đường này đi bảy dặm sẽ đến thuyền, không cần đi theo đường cũ."

 Họ làm đúng như lời, rẽ sang phía tây đi chừng bảy dặm thì đến thuyền, liền làm đúng như được chỉ bảo. Chỉ nghe tiếng thuyền lướt qua trên ngọn cây đỉnh núi, hoàn toàn không thấy nước. Qua ba ngày, thuyền đến sông Hoài ở Thạch Đầu thì dừng, cũng không còn thấy cây gậy trúc đâu nữa. Thuyền vào sông Hoài, đến cầu Chu Tước, thì thấy Bôi Độ đang cưỡi lên lan can cầu phao lớn, cầm roi quất mà nói: "Ngựa sao không chạy?" Người xem rất đông. Bọn Linh Kỳ đứng trên thuyền xa xa vái lạy ông. Bôi Độ bèn tự xuống thuyền lấy thư cùng cái bát. Ông mở thư ra xem, chữ trong thư không ai đọc được. Bôi Độ cười lớn nói: "Gọi ta về đấy à?" Rồi cầm bát ném lên mây, lại đưa tay đón lấy, nói: "Ta không thấy cái bát này đã bốn nghìn năm rồi." Bôi Độ phần nhiều ở chỗ Pháp Ý tại chùa Diên Hiền. Người đương thời cho cái bát ấy là vật lạ, tranh nhau đến xem.

 Có thuyết lại nói: thuyền của Linh Kỳ trôi dạt đến một ngọn núi hoang hẻo lánh, gặp một vị sư đi đến, nói mình là đệ tử của Bôi Độ, xưa cầm bát của thầy mà chết ở chùa Dã Thành, nay nhờ ông mang bát trả lại cho thầy; chỉ cần một người bưng bát đứng trước mũi thuyền thì tự nhiên sẽ về đến nơi yên ổn. Linh Kỳ làm đúng như lời dạy, quả nhiên được an toàn.

 Còn Bôi Độ ở Nam Châu thì đúng vào ngày Bôi Độ ở kinh đô cưỡi lan can cầu nhận bát của Linh Kỳ, ông ra đi từ sáng sớm, đến tối không về. Sáng hôm sau, họ Trần chỉ thấy trên cánh cửa có sáu chữ viết mực xanh: "Phúc qua cửa, người thiêng giáng (?)", nét chữ cứng cỏi, đọc được. Bôi Độ ở nhà ấy từ đó bặt hẳn dấu vết.

 Bôi Độ ở kinh đô đi lại khắp núi non làng ấp, thường làm phép thần chú. Bấy giờ có đứa đầy tớ gái nhà họ Dữu ăn cắp đồ rồi bỏ trốn, đuổi bắt khắp nơi không được, bèn hỏi Bôi Độ. Ông nói: "Nó đã chết, ở trong một ngôi mộ trống bên bờ sông cạnh thành." Đến xem, quả đúng như lời.

 Khổng Ninh Tử (?) lúc ấy đang làm hoàng môn thị lang (chức quan hầu cận vua trong cung, lo việc chuyển đạt chiếu lệnh), bị bệnh lỵ nằm ở nhà, sai người đến mời Bôi Độ. Đọc chú xong, ông nói: "Khó khỏi lắm, tôi thấy có bốn con quỷ (?), đều bị thương tích chém chặt." Ninh Tử khóc nói: "Xưa Tôn Ân làm loạn, nhà tôi bị quân lính phá, cha mẹ và chú tôi đều bị giết hại thảm khốc." Ninh Tử quả nhiên chết.

 Lại có vợ của Tề Hài là bà họ Hồ Mẫu bị bệnh, nhiều người chữa mà không khỏi, sau mời sư đến làm lễ trai (dọn cơm chay cúng dường chư tăng). Trong số người ngồi có một vị sư khuyên đón Bôi Độ. Bôi Độ đến, chỉ đọc chú một lần, người bệnh liền khỏi. Tề Hài tôn ông làm thầy, hầu hạ ông, nhân đó viết truyện về ông, chép những việc thần dị của ông từ trước đến nay, nhiều đến mức không chép hết được.

 Tháng chín năm Nguyên Gia thứ ba (năm 426, đời Tống Văn Đế), ông từ biệt Tề Hài để đi về phía đông, để lại một vạn tiền gửi Tề Hài, nhờ làm lễ trai, rồi ra đi. Đi đến hồ Xích Sơn, ông bị bệnh lỵ mà chết. Tề Hài liền làm lễ trai cho ông, đồng thời đón thi hài về chôn ở núi Phúc Chu thuộc Kiến Khang.

 Đến năm thứ tư, có người ở Ngô Hưng (?) tên Thiệu Tín, rất mộ đạo, mắc bệnh thương hàn (theo Đông y là bệnh sốt nặng do nhiễm phải khí lạnh độc, dễ lây), không ai dám đến gần chăm sóc, bèn khóc lóc niệm Bồ Tát Quán Âm (vị Bồ Tát cứu khổ cứu nạn). Bỗng thấy một vị sư đến, nói mình là đệ tử của Bôi Độ, bảo rằng: "Đừng lo, thầy tôi sắp đến thăm anh." Thiệu Tín đáp: "Bôi Độ đã chết lâu rồi, làm sao đến được?" Vị đạo nhân nói: "Đến thì có gì khó." Rồi lấy từ đầu dải áo ra chừng một nắm thuốc bột cho uống, bệnh liền khỏi.

 Lại có người tên Đỗ Tăng Ai, ở dưới gò Nam Cương, trước kia từng hầu hạ Bôi Độ. Con ông ta ốm rất nặng, ông bèn nghĩ: "Tiếc là không có Bôi Độ đến đọc thần chú cho." Hôm sau bỗng thấy Bôi Độ đến, nói năng như thường, liền đọc chú cho, người bệnh khỏi ngay.

 Đến tháng ba năm thứ năm, Bôi Độ lại đến nhà Tề Hài. Bọn Lã Đạo Huệ, Văn Nhân Đát Chi, Đỗ Thiên Kỳ, Thủy Khâu Hy (?) đều trông thấy, ai cũng hết sức kinh ngạc, liền đứng dậy vái lạy. Bôi Độ bảo mọi người: "Năm nay sẽ có tai họa lớn, nên chăm làm việc phúc. Đạo nhân Pháp Ý là người rất có đức, có thể đến theo ông ấy sửa dựng lại ngôi chùa cũ để trừ tai họa." Chốc lát, ngoài cửa có một vị sư gọi Bôi Độ, ông liền từ biệt ra đi, nói: "Bần đạo (tiếng nhà sư tự xưng khiêm tốn) sẽ đi về vùng Giao Châu, Quảng Châu (vùng miền Bắc Việt Nam và Lưỡng Quảng ngày nay), không trở lại nữa." Bọn Tề Hài vái tiễn hết sức ân cần. Từ đó bặt hẳn dấu vết. Gần đây người đời cũng nói thỉnh thoảng có người trông thấy ông. (Trích từ "Cao tăng truyện")

 Thích Bảo Chí

 Thích Bảo Chí (chữ "Thích" là họ chung của người xuất gia, theo họ của Phật Thích Ca) vốn họ Chu, người Kim Thành. Từ nhỏ đã đi tu, ở chùa Đạo Lâm vùng Giang Đông, tu tập thiền (phép ngồi lắng tâm, tập trung tư tưởng để giác ngộ). Đến đầu niên hiệu Thái Thủy đời Tống (thuộc Nam triều), ông bỗng như trở nên quái dị, chỗ ở không nhất định, ăn uống không đúng giờ, tóc dài vài tấc, thường đi chân đất ngoài phố, tay cầm một cây tích trượng (gậy của nhà sư, đầu có gắn vòng kim loại), đầu gậy treo cái kéo và tấm gương, có khi treo một hai tấm lụa.

 Trong khoảng niên hiệu Kiến Nguyên đời Tề, dần dần thấy ông có những việc lạ: mấy ngày không ăn mà mặt mũi cũng không có vẻ đói. Ông nói với người ta điều gì, lúc đầu dường như khó hiểu, về sau đều ứng nghiệm. Có khi ông làm thơ, lời như lời sấm (lời đoán trước việc sẽ xảy ra). Quan lại và dân chúng vùng Giang Đông đều cùng nhau thờ phụng ông.

 Tề Vũ Đế cho rằng ông mê hoặc dân chúng, bắt giam ở Kiến Khang. Sáng hôm sau, người ta thấy ông đi vào chợ, về xem lại trong ngục thì Bảo Chí vẫn còn ở đó. Bảo Chí bảo viên cai ngục: "Ngoài cửa có hai cỗ kiệu chở cơm đến, cơm đựng trong bát vàng, anh ra nhận đi." Một lúc sau, Văn Huệ thái tử và Cánh Lăng vương Tiêu Tử Lương đều sai người đưa cơm đến biếu Bảo Chí, quả đúng như lời ông nói. Huyện lệnh Kiến Khang là Lã Văn Hiển đem việc ấy tâu lên, Vũ Đế liền đón ông vào cung, cho ở hậu đường (gian nhà phía sau).

 Có một lần trong cung dẹp tiệc, đuổi hết mọi người ra, Bảo Chí cũng theo mọi người đi ra. Thế mà sau đó trên núi Cảnh Dương vẫn có một Bảo Chí nữa ở cùng bảy vị sư. Vua giận, sai người tra xét chỗ ông ở. Viên lại giữ cửa tâu rằng: "Bảo Chí đã ra từ lâu, đang ở trong sảnh, vừa lấy mực bôi lên mình (?)."

 Bấy giờ vị tăng chính (chức quan tăng cai quản các nhà sư) là Pháp Hiến muốn biếu Bảo Chí một tấm áo, sai người đến hai chùa Long Quang và Kế Tân tìm ông. Hai chùa đều nói: "Đêm qua ông ấy ngủ ở đây, sáng nay đã đi rồi." Người ấy lại đến nhà Lệ Hầu Bá, chỗ ông vẫn thường lui tới, để tìm. Hầu Bá nói: "Bảo Chí đêm qua ở đây hành đạo (đi nhiễu quanh tượng Phật mà tụng niệm), sáng nay ngủ chưa dậy." Người được sai về báo lại với Pháp Hiến, bấy giờ mới biết đêm ấy ông phân thân ngủ ở ba nơi.

 Bảo Chí thường giữa mùa đông giá vẫn để trần mình mà đi (?). Sa môn (người xuất gia) Bảo Lượng muốn biếu ông một chiếc áo nạp (áo vá của nhà sư), chưa kịp mở lời, Bảo Chí bỗng đến kéo lấy áo mà đi. Về sau ông mượn thần lực khiến Tề Vũ Đế nhìn thấy Tề Cao Đế (vua cha của Vũ Đế) ở dưới âm phủ đang thường xuyên chịu khổ bị dùi đâm dao cắt. Từ đó nhà vua bỏ hẳn các hình phạt dùng dùi và dao.

 Vũ Đế lại có lần cho vời Bảo Chí ở vườn Hoa Lâm, Bảo Chí bỗng đội ba lớp mũ vải mà vào gặp. Chẳng bao lâu Vũ Đế băng hà, Văn Huệ thái tử và Dự Chương vương cũng lần lượt qua đời. Trong khoảng niên hiệu Vĩnh Minh, ông thường ở hậu đường Đông cung (cung của thái tử). Một hôm, lúc trời sáng rõ, ông ra vào qua cửa, bỗng nói: "Máu trên cửa làm bẩn áo." Rồi vén áo chạy qua. Đến khi Uất Lâm vương (vua nhà Tề, sau bị phế truất) bị giết, xác được chở bằng xe ra qua chính cửa ấy, máu ở cổ chảy xuống ngưỡng cửa.

 Quan vệ úy (chức quan coi việc canh giữ cung cấm) nhà Tề là Hồ Hài bị bệnh, mời Bảo Chí. Bảo Chí ghi lại rằng: "Ngày mai." Rốt cuộc không đến. Hôm ấy Hồ Hài chết, xác được chở về nhà. Bảo Chí nói: "Ngày mai, đưa xác ra đấy."

 Ân Tề Chi, làm tư mã (chức quan phụ tá lo việc binh) dưới quyền quan thái úy nhà Tề, theo Trần Hiển Đạt đi trấn giữ Giang Châu, đến từ biệt Bảo Chí. Bảo Chí vẽ một cái cây, trên cây có con chim, dặn rằng: "Lúc nguy cấp có thể trèo lên đây." Về sau Trần Hiển Đạt làm phản, để Tề Chi ở lại giữ châu. Đến khi thua, Tề Chi trốn vào núi Lư Sơn, kỵ binh đuổi theo sắp kịp. Tề Chi thấy trong rừng có một cái cây, trên cây có con chim, giống hệt như Bảo Chí đã vẽ, chợt hiểu ra, liền trèo lên. Con chim vẫn không bay. Quân đuổi theo thấy chim đậu đó, cho rằng không có người, bèn quay về. Nhờ thế mà ông thoát nạn.

 Tang Yển, làm đồn kỵ (chức võ quan chỉ huy kỵ binh đóng giữ kinh thành) nhà Tề, đang định mưu phản, đến gặp Bảo Chí. Bảo Chí từ xa trông thấy liền chạy, kêu to: "Vây Đài Thành (thành cung vua ở Kiến Khang), định làm phản, sẽ bị chém đầu mổ bụng!" Chưa đầy mười ngày (?) thì việc bại lộ, Tang Yển chạy trốn đến Chu Phương, bị người ta bắt được, quả nhiên bị chém đầu mổ bụng.

 Bà Dương Trung Liệt vương nhà Lương từng mời Bảo Chí đến phủ. Ông bỗng sai người đi tìm cành cây kinh (một loại cây gai), giục rất gấp. Tìm được rồi, ông đặt lên trên cửa, không ai hiểu vì sao. Ít lâu sau, vương được cử ra làm thứ sử Kinh Châu (chữ "kinh" trùng với tên cây). Việc ông thấy trước sáng tỏ như vậy không chỉ một lần.

 Bảo Chí thường lui tới hai chùa Hưng Hoàng và Tịnh Danh. Đến khi Lương Vũ Đế lên ngôi, xuống chiếu rằng: "Chí công dấu vết hòa cùng bụi bặm thế gian, mà tinh thần rong chơi nơi cõi huyền diệu thăm thẳm (?). Nước lửa không làm ông cháy hay ướt, rắn hổ không làm hại hay dọa được ông. Nói về đạo lý nhà Phật thì ông vượt trên bậc Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ); nói về sự ẩn mình thì đạo hạnh ông cao rõ. Sao có thể đem cái tình ý tầm thường của người thế tục mà bó buộc ông vô cớ? Sao lại hẹp hòi quê kệch đến thế! Từ nay ông đi lại tùy ý ra vào, không được ngăn cấm nữa."

 Từ đó Bảo Chí thường ra vào trong cung cấm. Có lần (?) ở Đài Thành, ông ngồi trước mặt Lương Vũ Đế ăn gỏi cá, thái tử Chiêu Minh và các hoàng tử đều đứng hầu bên cạnh. Ăn xong, Vũ Đế nói: "Trẫm đã hơn hai mươi năm không biết mùi vị (thịt cá) rồi, sao thầy lại làm thế?" Chí công bèn nhả ra những con cá nhỏ, vẫn còn vẩy, còn đuôi, bơi lượn. Vũ Đế rất lấy làm lạ. Đến nay ở Mạt Lăng (tên cũ của vùng Kiến Khang) vẫn còn loài cá gọi là "cá gỏi thừa".

 Mùa đông năm Thiên Giám thứ năm trời hạn hán, đã làm đủ mọi lễ cầu mưa mà mưa vẫn không xuống. Bảo Chí bỗng dâng biểu rằng: "Chí bị bệnh không khỏi, xin nhà vua cho sống; nếu không tâu lên thì nhà vua sẽ phải chịu roi gậy (?). Xin cho giảng kinh Thắng Man (một bộ kinh của Phật giáo Đại thừa) ở điện Hoa Quang để cầu mưa." Lương Vũ Đế liền sai sa môn Pháp Vân giảng kinh Thắng Man, giảng xong thì đêm ấy mưa to. Bảo Chí lại nói: "Cần một chậu nước, đặt con dao lên trên." Chốc lát trời đổ mưa lớn, chỗ cao chỗ thấp đều đủ nước.

 Lương Vũ Đế từng hỏi Bảo Chí: "Phiền não mê lầm của đệ tử chưa trừ được, lấy gì mà chữa?" Ông đáp: "Mười hai." Người hiểu chuyện cho rằng đó là mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối nhau tạo thành vòng sinh tử luân hồi theo đạo Phật), là thuốc chữa mê lầm. Vua lại hỏi ý nghĩa của "mười hai", ông đáp: "Ở trong chữ viết, trong thời tiết, trong đồng hồ nước." Người hiểu chuyện cho rằng ý ông là điều đó nằm trong mười hai giờ (một ngày đêm chia làm mười hai giờ). Vua lại hỏi: "Bao giờ đệ tử mới được lắng lòng mà tu tập?" Ông đáp: "Yên vui thì dừng (?)." Người hiểu chuyện cho rằng "dừng" là thôi, đến lúc được yên vui thì mới thôi.

 Về sau Pháp Vân giảng kinh Pháp Hoa ở vườn Hoa Lâm, đến câu "giả sử gió đen (?)…", Bảo Chí bỗng hỏi gió ấy có hay không. Pháp Vân đáp: "Xét theo tục đế (lẽ thật theo cách nhìn của thế gian) thì có, còn xét theo đệ nhất nghĩa (lẽ thật cao nhất) thì không." Bảo Chí hỏi đi hỏi lại ba bốn lần, rồi cười nói: "Nếu bản thể là giả có (có do nhiều duyên hợp lại, không thật) thì điều này cũng không thể hiểu, khó mà hiểu được." Lời lẽ của ông kín đáo khó hiểu, đều như thế cả.

 Có Trần Chinh Lỗ (người họ Trần giữ chức tướng quân Chinh Lỗ), cả nhà thờ Bảo Chí rất mực thành kính. Bảo Chí thường hiện chân hình cho ông ta thấy, hào quang tướng mạo như tượng Bồ Tát. Bảo Chí nổi tiếng về những điều kỳ lạ hơn bốn mươi năm, nam nữ cúng dường hầu hạ ông nhiều không kể xiết. Nhưng ông thích dùng nước tiểu gội đầu, có những nhà sư tầm thường ngấm ngầm chê cười. Bảo Chí cũng biết các nhà sư phần nhiều không kiêng rượu thịt. Một người chê ông đang uống rượu, ăn dạ dày lợn, Bảo Chí nổi giận nói: "Anh cười ta lấy nước tiểu gội đầu, sao anh lại ăn cái túi đựng phân?" Người chê sợ hãi, xấu hổ mà chịu phục.

 Ngày Tấn An vương Tiêu Cương mới sinh, Lương Vũ Đế sai người đến hỏi Bảo Chí. Bảo Chí chắp tay nói: "Hoàng tử ra đời, thật là điều may lớn; nhưng kẻ oan gia (?) cũng sinh ra rồi." Về sau tính toán năm tháng, thì thấy Hầu Cảnh (kẻ về sau làm loạn, giết Tiêu Cương) sinh cùng năm, cùng tháng, cùng ngày với ông.

 Ở chùa Lâm Hải quận Cối Kê có một vị đại đức (nhà sư đức hạnh cao), thường nghe nói ở kinh đô Dương Châu có Chí công nói năng điên cuồng, phóng túng tự tại. Vị sư nói: "Ắt là giống hồ ly yêu quái, ta muốn lên kinh đô tìm chó săn để đuổi nó." Bèn đi thuyền nhẹ ra biển, hướng về cửa sông, định đi ngược lên phía tây, thì bỗng bị gió lớn thổi dạt đi, đoán là về phía đông nam, sáu bảy ngày mới đến một hòn đảo. Từ xa thấy một ngôi tháp Phật dát vàng cao vút tận mây, bèn tìm lối đi đến. Đến một ngôi chùa, nhà cửa tinh xảo đẹp đẽ, hoa cỏ thơm tho. Có năm sáu vị sư, ai cũng chừng ba mươi tuổi, dung mạo đẹp đẽ, đều mặc áo cà sa tròn màu đỏ, chống gậy đứng dưới gốc cây trước cổng trò chuyện.

 Vị sư nói: "Tôi muốn lên kinh đô, bị gió thổi dạt đi, không biết chỗ thượng nhân ở đây là châu nào nước nào? Nay nhìn bốn phía toàn là biển, quê nhà không còn thấy được nữa." Họ đáp: "Nếu nhất định muốn đến Dương Châu thì đến ngay thôi. Nay gửi ông một lá thư, đến chùa Chung Sơn, dãy phía tây, phòng thứ hai đầu phía nam, tìm Hoàng Đầu mà đưa." Vị sư bèn nhắm mắt ngồi trong thuyền. Khi tiếng gió lặng, mở mắt ra, quả như lời, đã đến bờ phía tây. Ông đi vào mấy chục dặm thì đến kinh đô, đi thẳng đến chùa Chung Sơn hỏi han, nhưng không có ai tên là Hoàng Đầu cả. Vị sư kể lại đầu đuôi, người trong chùa đáp: "Phòng thứ hai đầu phía nam dãy phía tây là của đạo nhân bị bệnh điên, tức Chí công. Tuy nói là ông ấy thuộc chùa này, nhưng ông ấy ở các xóm làng (?) trong kinh đô, trăm ngày chưa về một lần, phòng bỏ trống không có ai."

 Đang hỏi đáp thì không ngờ Chí công đã ở trong bếp chùa, nhân lúc say rượu đòi ăn. Người ta cho rằng đã quá giờ ăn chay (nhà sư chỉ ăn trước giữa trưa), trời đã muộn, nên chưa cho ăn, ông liền vùng lên chửi bới dữ dội. Sư trong chùa thử sai một chú sa di đi vòng quanh bếp, gọi bâng quơ "Hoàng Đầu". Chí công bỗng nói: "Đứa nào gọi ta?" Rồi theo chú sa di đến chỗ vị sư kia, nói: "Anh hứa đem chó săn đến bắt ta, sao lại đến tay không?" Vị sư biết đây không phải người thường, liền cúi đầu sát đất lạy, sám hối, đưa thư cho ông. Chí công xem thư rồi nói: "Các đạo nhân ở phương trượng gọi ta (?), chẳng bao lâu ta cũng sẽ tự về thôi." Chí công bèn bấm đốt ngón tay nói: "Ngày ấy tháng ấy sẽ đi." Rồi không nói chuyện với vị sư ấy nữa. Mọi người chỉ ghi nhớ ngày tháng ấy.

 Đến mùa đông năm Thiên Giám thứ mười ba, ở hậu đường Đài Thành, ông nói với mọi người: "Bồ Tát sắp đi rồi." Chưa đầy mười ngày, ông không bệnh mà mất. Thi thể thơm và mềm, nét mặt vui tươi. Lúc sắp mất, ông thắp một ngọn nến trao cho viên xá nhân hậu các (quan hầu cận trong cung) là Ngô Khánh, Ngô Khánh liền tâu lên. Lương Vũ Đế than rằng: "Đại sư không còn ở lại nữa rồi! Trao nến, là muốn gửi gắm việc hậu sự cho ta chăng?" Nhân đó cho khâm liệm đưa tiễn hết sức hậu, chôn ở gò Độc Long núi Chung Sơn, lại dựng chùa Khai Thiện ngay tại chỗ mộ. Vua sai Lục Thùy soạn bài minh đặt trong mộ, Vương Quân khắc văn bia ở cổng chùa. Chân dung của ông được truyền lại, nơi nào cũng có.

 Lúc Bảo Chí mới bắt đầu hiển hiện những việc lạ, ông chừng năm sáu mươi tuổi, đến khi mất cũng không già, người ta quả thật không đoán được ông bao nhiêu tuổi. Có một người tên là Dư … Đạo (?), ở phía bắc đài Cửu Nhật tại kinh đô, tự nói mình là em họ bên ngoại của Bảo Chí, kém Bảo Chí bốn tuổi. Tính ra lúc Bảo Chí mất, ông phải chín mươi bảy tuổi.

 Lại nữa, đời Hậu Ngụy có một sa môn tên là Bảo công, không biết người ở đâu, hình dạng xấu xí, nhưng tâm trí thông suốt, thấy trước cả ba đời (quá khứ, hiện tại, tương lai). Lời ông nói như lời sấm, không ai hiểu được, đợi việc xảy ra rồi mới thấy đúng. Hồ thái hậu hỏi ông về việc đời, Bảo công cầm thóc cho gà ăn, gọi "chu chu". Người đương thời không ai hiểu. Năm Kiến Nghĩa thứ nhất, thái hậu bị Nhĩ Chu Vinh giết, bấy giờ mới thấy lời ông ứng nghiệm (tiếng gọi gà "chu" trùng với họ Nhĩ Chu).

 Bấy giờ có người Lạc Dương tên Triệu Pháp Hòa nhờ ông đoán xem sớm muộn mình có được phong tước không. Bảo công nói: "Mũi tên tre lớn, không cần lông; nhà chái phía đông, gấp tay làm." Người đương thời không hiểu ý. Hơn một tháng sau, cha của Pháp Hòa mất. "Mũi tên tre lớn" là cây gậy tre người con chống khi để tang cha; "nhà chái phía đông" là cái lều dựng tạm bên nhà để người con ở trong thời gian để tang. Ông lại từng làm bài "Ca mười hai giờ", rốt cuộc mọi lời đều ứng nghiệm. Vị Bảo công này với vị ở Giang Nam chưa rõ là một người hay hai người. (Trích từ "Cao tăng truyện" và "Lạc Dương già lam ký")

 Thái Bình quảng ký, quyển 90

 (Bộ Tử, loại Tiểu thuyết gia, nhóm Dị văn, sách Thái Bình quảng ký)

 Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách lớn do vua nhà Thanh sai biên soạn)

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video