Thái Bình quảng ký, quyển chín mươi mốt
Các nhà sư kỳ lạ, phần năm
Vĩnh Na Phòng Ma (?), Pháp Độ, Thông Công
A Chuyên Sư, A Thốc Sư, Trù Thiền sư
Thích Tri Uyển, Pháp Hỷ, Pháp Lâm
Từ Kính Nghiệp, Lạc Tân Vương
Vĩnh Na Phòng Ma (?)
Vĩnh Na Phòng Ma (?) là một nhà sư từ Tây Vực (vùng đất phía tây Trung Hoa, gồm Trung Á và Ấn Độ). Khoảng năm Nguyên Gia (niên hiệu của Tống Văn Đế, 424–453) đời nhà Tống, ông sang phương đông, qua sông, ở tại chùa Kỳ Viên đất Kim Lăng (nay là Nam Kinh). Tống Văn Đế thường nói với ông: “Đệ tử luôn muốn trì trai (giữ ăn chay theo giới Phật), không giết hại sinh mạng, nhưng thân phải lo việc đời nên không làm trọn được chí nguyện. Pháp sư không ngại muôn dặm đến giáo hóa nước này, vậy sẽ dạy đệ tử điều gì?”
Ông đáp: “Đạo ở nơi lòng, không ở nơi việc làm bên ngoài; pháp do chính mình, không do người khác. Vả lại, điều bậc đế vương tu khác với điều thường dân tu. Thường dân thân thấp, tên mọn, đức không lan xa; lời dạy của họ không ra khỏi cổng nhà, lời nói không có hiệu lực với tôi tớ, thê thiếp. Nếu họ không khổ thân, nghiêm khắc với mình, làm điều thiện, giữ lòng thành, thì lấy gì để dụng tâm? Còn bậc đế vương lấy bốn biển làm nhà, lấy muôn dân làm con. Nói ra một lời tốt thì kẻ sĩ và thường dân đều vui; ban ra một chính sách hay thì người và thần đều hòa thuận. Hình phạt trong sạch thì dân không chết oan; sưu dịch nhẹ thì không làm dân kiệt sức. Rồi lại chỉnh chung luật (hệ thống âm luật chuẩn, dùng để định âm nhạc, đo lường và lịch pháp), sửa thời lệnh (các lệnh ban theo mùa trong năm). Chung luật đúng thì gió mưa điều hòa; mệnh lệnh hợp thời thì nóng lạnh đúng tiết. Được như thế thì việc giữ chay đã là lớn lắm, việc không sát sinh đã là nhiều lắm rồi. Đâu phải bớt một bữa ăn, cứu sống một con chim mới gọi là cứu độ!”
Văn Đế vỗ bàn than thở, khen hay hồi lâu, rồi nói: “Người đời mê muội trước lẽ sâu xa; sa môn (người xuất gia tu theo đạo Phật, tức nhà sư) lại vướng mắc vào lời dạy gần gũi. Kẻ mê lẽ sâu xa thì cho đó là lời nói suông; kẻ vướng lời dạy gần thì bám chặt vào câu chữ. Như pháp sư đây thật là người khai ngộ sáng suốt, có thể cùng bàn về mối quan hệ giữa trời và người vậy.” (Trích từ sách Kịch đàm lục)
Pháp Độ
Thích Pháp Độ người đất Hoàng Long. Đầu đời Nam Tề, ông đến Kim Lăng. Bậc cao sĩ (người có học, sống thanh cao không ra làm quan) người quận Tề là Minh Tăng Thiệu (?) ở ẩn tại núi Nhiếp Sơn đất Lang Gia, mến Pháp Độ là người trong sạch chân thật, đối đãi như thầy như bạn. Đến khi Tăng Thiệu mất, chỗ ở trên núi được bỏ ra làm chùa Thê Hà. Trước đó có đạo sĩ (người tu theo Đạo giáo) muốn lấy đất chùa làm quán (đền thờ của Đạo giáo), nhưng ai đến ở đều chết. Về sau làm chùa rồi, người ở vẫn còn nhiều sợ hãi. Từ khi Pháp Độ đến ở, các yêu quái đều yên.
Hơn một năm sau, bỗng nghe tiếng người ngựa, tiếng trống tiếng tù và. Chốc lát thấy một người đưa danh thiếp cho Pháp Độ, đề là Cận Thượng. Pháp Độ bảo cho vào. Cận Thượng dáng vẻ rất nhàn nhã nho nhã, đoàn hộ vệ cũng đông. Chào kính xong, y nói: “Đệ tử làm chủ núi này đã hơn bảy trăm năm rồi. Đạo của thần có phép tắc riêng, những kẻ đến ở nhờ trước sau đều không phải người chân chính, nên chết chóc bệnh tật nối nhau, đó cũng là số mệnh của họ. Pháp sư là bậc đạo đức đáng quy về, xin kính dâng núi để cung phụng, lại xin thọ ngũ giới (năm điều răn cơ bản của người theo đạo Phật: không sát sinh, không trộm cắp, không tà dâm, không nói dối, không uống rượu), mãi kết duyên về sau.”
Pháp Độ nói: “Người và thần khác đường, không nên khuất mình như thế. Vả lại đàn việt (thí chủ, người cúng dường cho nhà sư) đời đời hưởng huyết thực (đồ cúng có giết vật lấy máu thịt), đó chính là điều ngũ giới cấm ngặt nhất.” Cận Thượng nói: “Nếu được làm đệ tử trong cửa thầy, tôi sẽ bỏ việc sát sinh trước tiên.” Rồi từ biệt ra đi. Sáng hôm sau, một người mang đến một vạn tiền cùng hương nến, có tờ sớ viết: “Đệ tử Cận Thượng kính dâng cúng.” Đến ngày rằm tháng ấy, Pháp Độ mở hội trai (?), Cận Thượng lại đến, cùng mọi người lễ bái, hành đạo (đi nhiễu quanh tượng Phật vừa đi vừa tụng niệm), thọ giới rồi đi.
Sau đó, ông đồng ở miếu núi Nhiếp Sơn nằm mộng thấy thần bảo: “Ta đã thọ giới với pháp sư Pháp Độ rồi. Từ nay người đến cúng tế không được giết hại.” Từ đó trong miếu chỉ dâng cúng rau và cơm mà thôi. (Trích từ Đồ kinh)
Thông Công
Cuối đời Lương có một đạo nhân (người tu hành, ở đây chỉ nhà sư) gọi là Thông Công, không biết họ tên gì, ở không có chỗ nhất định. Lời nói của ông ngông cuồng quái lạ nhưng ắt có ứng nghiệm. Ông uống rượu, ăn thịt, đi lại trong dân gian. Hầu Cảnh (tướng làm phản cuối đời Lương) rất tin ông. Trước ngày Dương Châu thất thủ, ông nhặt vô số đầu cá chết chất đống ngoài cửa Tây Minh, lại nhổ cỏ xanh, cây gai đem trồng trong phố chợ. Đến khi Hầu Cảnh vượt sông, trước hết giết sạch người ở cửa đông, cả một thành chết hết, đem đầu người chất ngoài cửa Tây Minh làm kinh quán (đống xác đầu người chất cao rồi đắp đất lên để khoe chiến công). Phố chợ tan hoang, khắp nơi hoang vu.
Thông Công nói chuyện được mất, có nhiều điều bất lợi cho Hầu Cảnh. Cảnh ghét ông, nhưng lại sợ ông không phải người thường nên không dám hại, bèn lén sai viên tiểu tướng Vu Tử Duyệt dẫn bốn võ sĩ đến dò xét. Cảnh dặn Tử Duyệt: “Nếu ông ta biết mình sắp bị giết thì đừng hại; nếu không biết thì bí mật bắt lấy.” Tử Duyệt để bốn người đứng ngoài cửa, một mình vào gặp. Thông Công đang cởi áo hơ lửa, đón trước mà nói với Tử Duyệt: “Ngươi đến giết ta. Ta là người thế nào mà ngươi dám tự tiện giết?” Tử Duyệt vái lạy nói: “Không dám.” Rồi phi ngựa về báo Hầu Cảnh. Cảnh lạy tạ ông, rốt cuộc không dám hại.
Về sau Cảnh mở tiệc mời Tăng Thông (tức Thông Công). Tăng Thông lấy thịt bóp muối dâng Cảnh, hỏi: “Ngon không?” Cảnh nói: “Mặn quá.” Tăng Thông nói: “Không mặn thì thối rữa.” Đến khi Hầu Cảnh chết được mấy ngày, người ta nhét năm thạch (đơn vị đo dung tích) muối vào bụng, đem xác đến chợ Kiến Khang (kinh đô nhà Lương). Dân chúng tranh nhau xẻo thịt làm gỏi, nấu canh ăn hết sạch. Về sau rốt cuộc không biết Thông Công đi đâu. (Trích từ Quảng cổ kim ngũ hành ký)
A Chuyên Sư
Thời Hầu Cảnh làm thứ sử (quan đứng đầu một châu) Định Châu, có một nhà sư không rõ dòng họ, tên là A Chuyên Sư, thường ở chợ trong châu. Nghe ai có hội làng (?), lễ trai cúng, tiệc cưới hỏi hay đám tang, hoặc chỗ bọn thiếu niên thả chim ưng, thả chó săn, theo nhau ăn uống tụ tập, chưa lần nào ông không có mặt. Khi đánh nhau ồn ào, ông cũng hùa giúp phe phái. Cứ như vậy nhiều năm.
Về sau, đêm rằm tháng giêng, ông xúc phạm đến chỗ ngồi của người già trẻ, chửi rủa om sòm. Chủ nhà định đánh chết, bọn người ngoài chợ can ngăn kéo ông đi. Sáng hôm sau, anh em nhà kia đi lùng bắt, thì thấy A Chuyên Sư đang ngồi cưỡi trên một bức tường đổ, cười hì hì nói với họ: “Các ngươi ở đây sao chán ghét, khinh rẻ ta đến thế? Ta bỏ các ngươi mà đi đây.” Người đi bắt vung gậy định ném, những người khác lại ngăn cản. A Chuyên Sư lại nói: “Đã chán ghét khinh rẻ ta thì ta đi.” Rồi lấy gậy gõ vào tường, miệng hô “xích xích”. Bức tường ông cưỡi bỗng bay vút lên cao chừng mấy chục nhận (một nhận dài khoảng bảy, tám thước). Ông giơ tay chào bà con làng xóm: “Ở lại mạnh giỏi.” Dân chúng ai trông thấy cũng đều lạy, ăn năn lỗi lầm. Chốc lát ông khuất vào mây rồi biến mất. Khoảng một năm sau, nghe nói ông ở Trường An, vẫn như dáng vẻ cũ. Về sau không biết kết cục ra sao. (Trích từ Quảng cổ kim ngũ hành ký)
A Thốc Sư
Đầu đời Bắc Tề, A Thốc Sư ở Tịnh Châu cũng không biết quê quán, họ tên, xuất xứ. Trước khi họ Nhĩ Chu (dòng họ quyền thần cuối đời Bắc Ngụy) bị diệt, ông đã ở Tấn Dương, đi khắp các quận ấp, không ở chùa, ra vào trong dân gian. Lời nói quái lạ nhưng ắt có ứng nghiệm. Mỗi lần đi qua phố chợ, người ta vây quanh, ông liền hô to, lấy tay chỉ vào ngực nói: “Thương các ngươi, dân chúng chẳng biết gì, không biết A Thốc Sư (ông thầy trọc A) của Tịnh Châu.” Người ta bèn gọi ông bằng tên ấy.
Sau khi Tề Thần Vũ (tức Cao Hoan, người đặt nền móng nhà Bắc Tề) dời đô sang đất Nghiệp, vì Tấn Dương là đất binh mã, nơi gây dựng cơ nghiệp vương triều, nên ông thường trấn giữ Tịnh Châu, thỉnh thoảng mới về Nghiệp. Mọi việc quân quốc đại sự chưa ra khỏi màn trướng (nơi bàn mưu kín), thì Thốc Sư đã tiết lộ trước giữa đám đông. Những năm cuối, người ta bắt ông giam trong thành, sai người canh giữ, không cho tự tiện ra ngoài; nếu ông trốn thoát thì quan coi cửa phải chịu tội. Thế mà cùng ngày ấy, ở ba cổng thành Tịnh Châu, mỗi cổng đều có một Thốc Sư lang thang đi ra, bắt hết cũng không ngăn được.
Chẳng bao lâu (?), có người từ châu phía bắc đến, nói rằng Thốc Sư đã qua đời ở chợ quận Nhạn Môn ngày mồng tám tháng tư, các nhà giàu trong thành đem hương hoa đưa tang, chôn ngoài thành. Người Tịnh Châu lấy làm lạ, cười lời ấy, bảo người kia: “Ngày mồng tám tháng tư, Thốc Sư đi qua cầu sông Phần, ra phía đông, một chân đi giày, một chân đi đất, chỉ không biết vào ngõ phường nào. Ai cũng thấy cả, sao lại nói chết ở Nhạn Môn?” Người ấy trở về châu phía bắc báo lại với người làng. Mọi người cùng đào mộ ra xem, thì chỉ còn một chiếc giày mà thôi.
Về sau ông lại về rong chơi ở Tịnh Châu. Tề Thần Vũ thấy ông không chịu theo lệnh cấm, nói càn không thôi, sợ làm dân chúng xao động, bèn ghép tội dùng lời yêu quái mê hoặc dân mà giết. Vì nhà sư không có tóc, nên dùng dây móc vào đầu. Ngày hành hình, dân cả châu kéo đến chùa xem. Thốc Sư mỉm cười, không nói thêm lời nào. Sau khi hành hình sáu bảy ngày, có người từ các bộ lạc vùng Hà Tây đến, nói gặp Thốc Sư giữa đường, hình dáng vẫn như cũ, chỉ có trên lưng đeo một cái lồng đan bằng dây. Người ấy muốn nói chuyện với Thốc Sư, ông không đáp, vội vã đi về phía tây. (Trích từ Quảng cổ kim ngũ hành ký)
Trù Thiền sư
Trù Thiền sư (thiền sư: nhà sư chuyên tu thiền định) đời Bắc Tề là người đất Nghiệp. Lúc mới cạo tóc làm sa di (người mới xuất gia, chưa thọ đủ giới để làm tăng chính thức), bạn đồng lứa rất đông. Mỗi khi rảnh rỗi, họ thường vật nhau, nhảy nhót làm trò chơi. Thiền sư vì yếu ớt nên bị ức hiếp, kẻ trêu chọc, khinh nhờn, đánh đập ông nối nhau không dứt. Thiền sư xấu hổ, bèn vào trong điện, đóng cửa, ôm chân tượng Kim Cương (tượng thần lực sĩ hộ vệ Phật pháp) mà thề: “Con vì gầy yếu mà bị bạn bè coi khinh, chịu nhục đã quá lắm, chẳng bằng chết đi. Ngài nổi tiếng về sức mạnh, hãy phù hộ cho con. Con ôm chân ngài bảy ngày, nếu không ban sức cho con thì con ắt chết ở đây, không có ý quay về.”
Thề xong, ông hết lòng cầu khấn. Một hai đêm đầu vẫn thế, ông càng niệm càng kiên quyết. Đến ngày thứ sáu, trời gần sáng, thần Kim Cương hiện hình, tay cầm một bát lớn đựng đầy gân, bảo Trù: “Chú nhỏ muốn có sức không?” Đáp: “Muốn.” “Lòng mong có đến mức tột cùng không?” Đáp: “Tột cùng.” “Ăn được gân không?” Đáp: “Không được.” Thần hỏi: “Vì sao?” Trù nói: “Vì người xuất gia không ăn thịt.” Thần bèn cầm bát, cầm thìa xúc gân đưa ra. Thiền sư chưa dám ăn, thần liền dọa bằng chày kim cương (một loại pháp khí hình chày, vũ khí của thần hộ pháp). Trù sợ, bèn ăn. Vừa nuốt vào, thần nói: “Ngươi đã nhiều sức rồi. Nhưng phải khéo giữ giáo pháp, gắng lên.” Thần đi thì trời vừa sáng.
Ông trở về chỗ ở, các bạn đồng tu hỏi: “Thằng nhóc vừa rồi đi đâu?” Trù không đáp. Chốc lát, mọi người cùng ăn chung (?) trong nhà ăn. Ăn xong, các bạn lại trêu đánh Thiền sư. Ông nói: “Ta có sức rồi, e các ngươi chịu không nổi.” Các bạn thử nắm cánh tay ông, thấy gân cốt cứng mạnh, gần như không phải người. Đang lúc kinh ngạc nghi ngờ, Thiền sư nói: “Ta thử cho các ngươi xem.” Rồi vào trong điện, đạp ngang lên vách mà đi, từ tây sang đông mấy trăm bước; lại nhảy lên, đầu chạm tới xà nhà mấy lần; rồi kéo vật nặng nghìn quân (một quân bằng ba mươi cân). Sự nhanh nhẹn, mạnh mẽ của ông khiến người nghe thấy đều kinh hãi. Những kẻ trước kia khinh nhờn ông đều cúi rạp, toát mồ hôi, không ai dám ngẩng nhìn.
Về sau Thiền sư chứng quả (tu hành đạt được quả vị giác ngộ), ở núi Lâm Lự. Ông vào núi mấy chục dặm, dựng tịnh xá (nơi ở tu hành của nhà sư), điện đường làm hết mức công phu đất gỗ. Các nhà sư theo ông tu thiền thường có đến mấy nghìn người. Tề Văn Tuyên Đế (vua Bắc Tề) giận ông tụ tập đông người, bèn dẫn mấy vạn kỵ binh dũng mãnh thân hành đi đánh, định dùng gươm giết ông. Hôm ấy, Thiền sư dẫn tăng chúng ra cửa hang núi đón chờ. Văn Tuyên hỏi: “Sao thầy vội đến đây?” Trù nói: “Bệ hạ sắp giết bần đạo (cách nhà sư tự xưng khiêm tốn), sợ máu làm nhơ già lam (chùa chiền) trong núi, nên đến cửa hang chịu chết.” Văn Tuyên kinh hãi, xuống xe lễ bái, xin được tha cho lỗi mình. Thiền sư cũng không nói gì.
Văn Tuyên sai bày cỗ chay cúng dường. Xong, vua thưa: “Nghe nói thầy cầu được sức mạnh ở chỗ thần Kim Cương, nay muốn thấy thầy thi thố chút sức, có được không?” Trù nói: “Sức ngày trước chỉ là sức người. Nay vì bệ hạ mà hiện thần lực, bệ hạ muốn xem chăng?” Văn Tuyên nói: “Xin cùng đi để được xem tận mắt.” Trước đó, khi Thiền sư dựng chùa, các nơi cúng mấy nghìn cây gỗ, nằm ở cửa hang. Thiền sư niệm chú, các cây gỗ bay lên không trung, tự đập vào nhau, tiếng như sấm sét, va chạm gãy vụn, rơi lả tả như mưa. Văn Tuyên vô cùng sợ hãi, các quan đi theo chạy tán loạn. Văn Tuyên dập đầu xin dừng lại, rồi ra lệnh cho Thiền sư được tự do độ người xuất gia, xây chùa, không ai được ngăn cấm.
Về sau, ông dựng tràng (?) (cột đá khắc kinh hoặc tháp) ở Tịnh Châu, chưa xong thì mắc bệnh. Lúc sắp mất, ông than: “Sống chết là phận lớn của con người, ngay cả Như Lai (danh hiệu của Phật) còn không tránh khỏi. Chỉ tiếc công đức chưa thành mà thôi. Sau khi chết, ta nguyện làm một bậc trưởng giả (người giàu có, có thế lực) có sức lớn để tiếp tục làm xong việc này.” Nói xong thì mất. Đến ba mươi năm sau, vua nhà Tùy đi qua Tịnh Châu, thấy ngôi chùa này, trong lòng bỗng sáng tỏ, nhớ lại như nơi mình từng tu hành ngày trước, liền cúi lạy cung kính, việc gì cũng làm. Vua ra lệnh cho Tịnh Châu xây sửa lớn, chùa bèn hoàn thành. Người đương thời gọi vua là “trưởng giả có sức lớn”. (Trích từ Kỷ văn và Triều dã thiêm tái)
Thích Tri Uyển
Đời Đường, sa môn Tri Uyển ở U Châu tinh thông, có học thức. Khoảng năm Đại Nghiệp đời Tùy, ông phát tâm làm kho chứa toàn bộ kinh Phật khắc trên đá trong hang đá, để phòng khi Phật pháp bị diệt (?). Rồi ông đục núi Tây Sơn ở U Châu làm hang đá, mài nhẵn bốn vách để khắc kinh; lại lấy đá vuông mài nhẵn khắc riêng, cất trong hang. Mỗi hang đầy thì lấy đá chặn cửa, nấu sắt đổ vào cho chắc.
Bấy giờ Tùy Dạng Đế đến Trác Quận. Nội sử thị lang (chức quan phó ở sảnh Nội sử, cơ quan soạn thảo chiếu lệnh của vua) Tiêu Vũ là em hoàng hậu, vốn tin Phật rất sâu, đem việc này thưa với hoàng hậu. Hoàng hậu cúng một nghìn tấm lụa, Tiêu Vũ cúng năm trăm tấm. Triều đình và dân gian nghe tin, tranh nhau cúng dường, nhờ thế Tri Uyển làm nên công việc.
Vì thợ làm đã nhiều, người tu và người đời kéo đến đông, Tri Uyển muốn dựng một điện Phật bằng gỗ và nhà ăn trước vách núi. Khi nằm nghĩ thấy gỗ ngói khó lo, sợ tốn kém nhiều nên chưa khởi công. Bỗng một đêm sấm sét dữ dội. Sáng hôm sau trời tạnh, thấy dưới núi có mấy nghìn vạn cây gỗ lớn, cây tùng cây bách, bị nước cuốn trôi dạt chất bên đường. Người tu và người đời đều kinh ngạc, không biết gỗ từ đâu đến. Thế là gần xa đều than phục. Tri Uyển sai thợ chọn lấy gỗ, số còn lại chia cho làng xóm. Dân làng vui mừng, giúp dựng nhà cửa, chẳng bao lâu xong, đúng như ý nguyện. Kinh đá Tri Uyển làm đã đầy bảy hang. Năm Trinh Quán thứ mười ba (năm 639), ông mất, đệ tử tiếp tục công việc. (Trích từ Phòng báo lục (?))
Pháp Hỷ
Thời Tùy Dạng Đế, quận Nam Hải đưa đến một nhà sư tên là Pháp Hỷ, vua cho ở trong cung. Lúc ấy trong cung vừa dựng xong một tòa nhà. Sư bỗng lên nhà xem, rồi hoảng hốt chạy xuống thềm, ngoảnh lại nói: “Suýt nữa đè chết ta.” Nửa đêm hôm ấy trời mưa to, nhà sập, đè chết mấy chục người. Sau đó sư lại chạy vòng quanh trong cung đòi đầu dê. Vua nghe thấy ghét, cho là nói bậy, sai khóa giam vào một phòng.
Mấy ngày sau, lính tam vệ (lính túc vệ canh giữ trong cung) thấy sư ở chợ, về tâu: “Pháp Hỷ đang thong thả đi trong chợ.” Vua trách quan coi giữ, sai kiểm tra chỗ giam, thấy cửa vẫn khóa như cũ, người canh cũng nói sư ở trong phòng. Bèn mở cửa vào, thấy chiếc áo cà sa (áo khoác của nhà sư) phủ trên một đống xương trắng, xích khóa còn ở trên xương cổ. Họ tâu lên tình trạng ấy. Vua sai trưởng sử (quan phụ tá) Vương Hằng đi xem xét, thấy đúng như vậy. Từ đó vua mới tin sư không phải người thường, ra lệnh đừng quấy động.
Đến chiều tối, sư trở về trong phòng, lúc nói lúc cười. Người canh cửa tâu lên. Vua ra lệnh cho quan coi giữ tháo xích, thả sư ra ngoài, muốn đi đâu tùy ý. Có khi trong một ngày, mấy chục nơi mở trai cúng mời, sư đều đến dự, đâu đâu cũng thấy sư. Trong khoảng ấy sư cũng uống rượu ăn thịt.
Ít lâu sau, sư có bệnh, thường nằm trên giường, bỏ chiếu đệm đi, sai người đặt than lửa dưới giường, rất nóng. Mấy ngày sau thì mất, lửa nướng nửa người đều cháy nát. Sư được chôn ở chùa Hương Sơn. Đến năm Đại Nghiệp thứ tư, quận Nam Hải tâu rằng thấy Pháp Hỷ trở về ở trong quận. Vua sai mở quan tài xem thì không có gì cả. (Trích từ Thập di ký)
Pháp Lâm
Khoảng năm Vũ Đức đời Đường, luật sư Đạo Tuyên (luật sư: nhà sư chuyên nghiên cứu và giữ giới luật) ở núi Chung Nam tu giữ giới luật, cảm động đến trời, khiến tướng quân Vi cùng mười hai vị trời từ trên trời xuống, đứng bên hộ vệ (?). Trong số đó có Trương Dư, con của Nam Thiên Vương (vị vua trời trấn giữ phương nam), thường hầu bên luật sư. Bấy giờ đạo nhân Pháp Lâm uống rượu ăn thịt, giao du không chọn người, thậm chí có vợ con. Luật sư ở trong thành, Pháp Lâm ghé thăm, luật sư không tiếp đãi theo lễ.
Con Thiên Vương hỏi luật sư: “Thầy tự cho mình là người thế nào?” Luật sư nói: “Ta cũng gần bậc thánh.” Con Thiên Vương nói: “Thầy chưa phải thánh, chỉ là người tứ quả (người chứng quả vị thứ tư, tức A-la-hán, bậc đã dứt phiền não nhưng chỉ lo giải thoát cho riêng mình) mà thôi. Đạo nhân Pháp Lâm mới là thánh nhân.” Luật sư nói: “Ông ta phá giới như thế, sao là thánh được?” Con Thiên Vương nói: “Ông ấy ở địa vị Bồ Tát (bậc tu hành cầu giác ngộ và nguyện cứu độ mọi chúng sinh, cao hơn A-la-hán), không phải điều thầy biết được. Nếu ông ấy lại đến, thầy hãy đối xử tử tế.” Luật sư bèn đổi cách nhìn.
Về sau Pháp Lâm say rượu, đột ngột đến chỗ luật sư, ngồi thẳng lên giường, nôn xuống dưới giường. Tuy hôi hám bẩn thỉu lắm, luật sư cũng không dám chê. Pháp Lâm lại lấy tay vốc tiền cúng dường làm công đức bỏ vào tay áo, đi thẳng, đem mua rượu mua thịt. Hết tiền lại đến lấy, luật sư thấy liền đưa cho.
Sau này Đường Cao Tổ nghe lời đạo sĩ, định diệt Phật pháp. Pháp Lâm tranh luận với các đạo sĩ, đạo sĩ xấu hổ chịu phục. Ông lại dám làm phật ý vua, cố sức tranh cãi vì Phật pháp. Phật pháp được giữ toàn là nhờ sức Pháp Lâm. Kinh Phật nói đến “Bồ Tát hộ pháp (?)” (Bồ Tát bảo vệ Phật pháp), có lẽ là nói Pháp Lâm vậy. (Trích từ Cảm thông ký)
Từ Kính Nghiệp
Thời Võ Tắc Thiên đời Đường, Từ Kính Nghiệp nổi loạn ở Dương Châu. Tắc Thiên sai quân đánh, quân Kính Nghiệp thua, ông bỏ trốn. Trước đó Kính Nghiệp có nuôi một người mặt mũi giống mình và rất yêu quý. Đến khi Kính Nghiệp thua, quân triều đình bắt được người ấy, chém đầu, tưởng là Kính Nghiệp. Thật ra Kính Nghiệp trốn ở núi Đại Cô, cùng mấy chục người đồng bọn dựng lều ở, không giao thiệp với đời, rồi cạo tóc làm sư, bạn bè ông cũng phần nhiều cạo tóc.
Đầu năm Thiên Bảo, có một vị sư già pháp danh Trụ Quát, hơn chín mươi tuổi, cùng đệ tử đến chùa ở núi Hành Sơn (tức Nam Nhạc, một trong năm núi lớn của Trung Hoa), thăm các nhà sư và ở lại. Hơn một tháng sau, ông bỗng họp các tăng đồ lại, sám hối (thú nhận và ăn năn tội lỗi) tội giết người. Tăng đồ lấy làm lạ. Sư già nói: “Các ngươi có từng nghe đến Từ Kính Nghiệp không? Chính là ta đây. Ta thua trận, vào núi Đại Cô, chuyên cần tu đạo. Nay mạng sắp hết, nên đến chùa này để người đời biết ta đã chứng quả thứ tư rồi.” Rồi tự nói ngày chết, quả nhiên đúng hẹn thì mất, được chôn ở núi Hành Sơn. (Trích từ Kỷ văn)
Lạc Tân Vương
Đời Đường, khảo công viên ngoại lang (quan phụ trách xét công trạng quan lại, thuộc bộ Lại) Tống Chi Vấn vì có việc liên lụy mà bị giáng chức, sau được thả về. Đến Giang Nam, ông đi chơi chùa Linh Ẩn. Đêm ấy trăng rất sáng, ông đi dọc hành lang dài ngâm vịnh, làm thơ rằng: “Núi Thứu um tùm cao vút, cung rồng khóa trong vắng lặng” (núi Thứu: núi Linh Thứu, nơi Phật thuyết pháp, ở đây ví núi chùa; cung rồng: ví ngôi chùa). Đến cặp câu thứ hai thì tìm ý lạ, nghĩ ngợi sâu xa mà rốt cuộc không vừa ý.
Có một vị sư già thắp đèn trường minh (đèn thắp suốt ngày đêm trước tượng Phật), ngồi trên giường thiền lớn, hỏi: “Cậu trẻ đêm khuya không ngủ, ngâm vịnh khổ sở như thế, vì sao vậy?” Chi Vấn đáp: “Đệ tử theo nghề thơ, vừa rồi muốn đề thơ về chùa này mà ý tứ không nối được.” Sư nói: “Thử ngâm cặp câu đầu xem.” Chi Vấn liền ngâm cho nghe. Sư ngâm đi ngâm lại mấy lần, rồi nói: “Sao không viết: ‘Lầu ngắm mặt trời biển xanh, cửa nhìn ra sóng triều sông Chiết’?” Chi Vấn sững sờ, kinh ngạc vì câu thơ mạnh mẽ đẹp đẽ.
Sư lại nối tiếp cho trọn bài: “Hạt quế từ trong trăng rơi xuống, hương trời bay ra ngoài mây. Vịn dây leo trèo lên tháp xa, khoét gỗ làm máng dẫn suối từ xa. Sương mỏng hoa càng nở, băng nhẹ lá chưa tàn. Đợi khi vào đường núi Thiên Thai, hãy xem ta qua cầu đá.” Những câu sư tặng chính là câu hay nhất của cả bài. Sáng sớm hôm sau, Chi Vấn đến tìm lại thì không thấy nữa.
Trong chùa có nhà sư biết chuyện nói: “Đó là Lạc Tân Vương.” Chi Vấn gặng hỏi, nhà sư đáp: “Khi Từ Kính Nghiệp thất bại, ông ấy cùng Tân Vương trốn thoát, truy bắt không được. Các tướng sợ để sổng tên đầu sỏ thì mắc tội không lường, lúc ấy người chết có đến mấy vạn, bèn tìm hai người khác, bỏ đầu vào hộp dâng lên. Về sau tuy biết hai ông chưa chết nhưng cũng không dám bắt đưa về. Vì thế Kính Nghiệp được làm sư ở Hành Sơn, hơn chín mươi tuổi mới mất. Tân Vương cũng cạo tóc, đi khắp các núi nổi tiếng, đến Linh Ẩn thì sau tròn một năm mất. Lúc ấy họ tuy thất bại, nhưng đã lấy danh nghĩa khôi phục nhà Đường, nên nhiều người che chở cho họ thoát.” (Trích từ Bản sự thi)
Thái Bình quảng ký, quyển chín mươi mốt
Khâm định Tứ khố toàn thư (bộ sách tổng tập lớn do triều Thanh theo lệnh vua biên soạn)
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video