Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa, nói về cảnh giới rộng lớn, trang nghiêm như được kết bằng muôn hoa của Phật), phẩm Hạnh nguyện của Bồ Tát Phổ Hiền, quyển thứ hai mươi tám. Phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền: Đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn. (Bồ Tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh; Phổ Hiền: tên một vị Bồ Tát lớn, tiêu biểu cho việc làm và lời nguyện rộng lớn; hạnh nguyện: việc làm và lời nguyện; giải thoát: thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não; ở đây là tên một cảnh giới chứng ngộ.)
Bấy giờ Thiện Tài (người thanh niên đi cầu đạo, nhân vật chính của phẩm kinh) thưa với Cù Ba (một vị nữ thiện tri thức mà Thiện Tài đến học hỏi) rằng: "Thưa bậc Thánh, Ngài đạt được pháp giải thoát này đã bao lâu rồi?"
Cù Ba đáp: "Này thiện nam tử (người nam hiền lành, cách Phật gọi người nam có lòng tin), vào đời quá khứ, cách đây một số kiếp (kiếp: đơn vị thời gian cực dài theo cách tính của Phật giáo) nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của hơn một trăm cõi Phật (cõi Phật: một thế giới do một vị Phật giáo hóa), có một kiếp tên là Tối Thắng Hạnh, có một thế giới tên là Thắng Vô Úy. Trong thế giới ấy có một tứ thiên hạ (một hệ thế giới gồm bốn châu lục lớn bao quanh núi Tu Di) tên là Thường Cụ Chúng Lạc. Trong châu Diêm-phù-đề (châu lục ở phía nam, nơi loài người sinh sống) của tứ thiên hạ ấy có một kinh đô tên là Đại Thụ Diệu Cao Cát Tường. Trong tám mươi bốn nghìn ức kinh đô, kinh đô này đứng đầu. Kinh đô ấy lại có tám mươi bốn nghìn ức thành trì phụ thuộc.
Thành nào cũng được trang hoàng, tất cả đều sạch sẽ. Mặt đất làm bằng ngọc tì lưu ly (một loại ngọc quý màu xanh biếc). Bảy lớp tường báu bao quanh thành. Lớp tường nào cũng được phủ lưới báu tỏa sáng, phản chiếu hình ảnh muôn màu. Lớp tường báu nào cũng có hào báu bao quanh, đáy hào rải cát vàng, nước thơm đầy ắp. Hoa ưu-bát-la (sen xanh), hoa bát-đầu-ma (sen hồng), hoa câu-vật-đầu (một loại súng sen), hoa phân-đà-lợi (sen trắng) phủ kín mặt nước. Con hào nào cũng có lan can báu tự nhiên mọc ra, cùng các lưới báu trang hoàng hai bờ. Giữa các con hào lại có cây đa-la báu (cây thốt nốt, loại cây cao, lá dài, mọc ở Ấn Độ) bảy hàng vây quanh. Lại có những cây báu trang hoàng tự nhiên mọc ra, rủ xuống các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo làm trang sức), áo quần, tràng hoa, dải lụa; lưới báu bằng vàng ròng phủ kín bên trên.
Ở những nơi qua lại trong thành, các con đường, mỗi bên rộng tám bước, đều được trang trí xen kẽ bằng đủ loại báu tuyệt đẹp, rực rỡ tỏa sáng, soi chiếu khắp nơi. Lại có vô số vị tiên trì minh chú (những vị tiên giữ gìn và sử dụng thần chú) thân thể nghiêm trang sạch sẽ như Tự Tại Thiên (vị trời có quyền năng làm gì cũng tùy ý), đi lại dạo chơi, che chở chúng sinh. Trong mỗi thành lại có vô số vườn tược, chỗ vui chơi, rừng cây hoa trái không thiếu thứ gì. Đủ loài chim hót líu lo êm dịu, bay đến tụ tập trong đó, vui sướng không sợ hãi. Luôn có vô số người nam nữ trong sạch, đẹp đẽ, dễ mến sống ở đó, thân tỏa hương thơm xông khắp nơi. Các vị trời ngày đêm thường rưới mưa hoa đẹp, hàng trăm nghìn màu sắc, rơi lả tả. Mỗi thành đều có hàng trăm nghìn vị thần đất canh giữ.
Trong và ngoài các thành, mọi rừng cây báu, chuỗi ngọc, tràng hoa, dải lụa, lưới chuông báu và các đồ trang hoàng, khi gió nhẹ thổi qua đều vang lên đủ thứ âm thanh giảng giáo pháp màu nhiệm. Ai nghe cũng vui mừng, phiền não tiêu tan, thân tâm mát mẻ, tràn đầy niềm vui do giáo pháp đem lại; đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất, chân chính và trọn vẹn của Phật) đạt được bất thoái chuyển (không bao giờ thối lui), có đủ công đức của những hạnh tốt đẹp mà Bồ Tát Phổ Hiền thường khen ngợi.
Thuở ấy có một vị vua tên là Tài Chủ, thường dùng chánh pháp (đạo lý chân chính) giáo hóa khắp đất nước. Vua có tám mươi bốn nghìn phi tần, cung nữ; tể tướng và đại thần có năm trăm người; năm trăm vương tử, ai cũng đẹp đẽ khỏe mạnh, dáng vẻ đoan trang, dũng mãnh không sợ hãi, có thể khuất phục kẻ thù. Vua có hoàng hậu tên là Liên Hoa Cát Tường Tạng, uy đức hơn người, dung mạo bậc nhất. Bà sinh ra thái tử tên là Uy Đức Chủ, đẹp đẽ khác thường, ai cũng thích nhìn, có đầy đủ ba mươi hai tướng (ba mươi hai đặc điểm thân thể của bậc vĩ nhân như Phật hoặc Chuyển luân vương).
Đó là: lòng bàn chân bằng phẳng đầy đặn như đáy hộp; dưới chân có hình bánh xe nghìn nan, đầy đủ trọn vẹn; tay chân mềm mại như bông đâu-la (một loại bông tơ cực mịn); ngón tay thon dài, giữa các ngón có màng mỏng như lưới; gót chân đầy đặn tròn trịa; mu bàn chân nổi cao đầy đặn, cân xứng, sáng sạch, đẹp đẽ; hai bắp chân tròn đều như bắp chân của nai chúa; hai tay buông xuống dài quá đầu gối như vòi voi; chỗ kín ẩn sâu như của ngựa chúa; mỗi lỗ chân lông chỉ mọc một sợi lông; tóc xanh biếc xoắn về bên phải như vân ốc, không rối; da màu vàng, mịn mỏng trơn láng, mọi bụi bẩn không bám vào được; bảy chỗ là hai bàn tay, hai bàn chân, hai vai và gáy đều đầy đặn; cánh tay và bắp vai tròn đều; xương sống không lộ ra; thân hình tròn trịa cân đối như cây ni-câu-đà (cây đa Ấn Độ, chiều cao bằng bề ngang tán); cằm, má, ngực như sư tử; cổ như (?)… có ba ngấn; hào quang thường chiếu ra bốn phía, mỗi phía một tầm (khoảng một sải tay); bốn mươi chiếc răng trắng tinh, đều đặn, khít khao; lưỡi màu đỏ, dài rộng che kín cả mặt; giọng nói như phạm âm (tiếng nói trong trẻo của Phạm Thiên, vị trời ở cõi cao), trong trẻo hay đẹp, ai cũng thích nghe; lông mi xanh mượt, đều đặn không rối; mắt chớp như mắt trâu chúa, tròng xanh lòng trắng phân minh; mặt tròn đầy như trăng sáng; lông mày cong thanh như cánh cung của Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi; cung của Đế Thích tức cầu vồng); sợi bạch hào (sợi lông trắng giữa hai lông mày) sáng trong, xoắn về bên phải; đỉnh đầu có nhục kế (khối thịt nhô cao trên đỉnh đầu) như chiếc lọng trời. Các tướng như thế trang nghiêm thân thái tử.
Này thiện nam tử, có một lần thái tử vâng lệnh vua cha, cùng hai mươi nghìn kỹ nữ, cung nữ và các tùy tùng vây quanh trước sau, rời cung thành đến vườn Đại Hương Nha ở Quang Minh Vân Phong để dạo chơi ngắm cảnh. Lúc ấy thái tử ngồi chiếc xe báu tuyệt đẹp làm bằng vàng Diêm-phù-đàn (loại vàng quý nhất, ánh đỏ tía). Xe ấy trang hoàng không gì sánh nổi ở đời. Bánh xe làm bằng kim cang (kim cương, thứ báu cứng nhất) rực lửa; trục xe làm bằng kim cang tuyệt diệu của cõi trời; thùng xe làm bằng ngọc ma-ni (ngọc báu như ý) tỏa hương, xen kẽ gỗ chiên đàn (một loại gỗ thơm quý) thượng hạng để trang trí; lưới hoa báu phủ kín bên trên. Ngọc ma-ni chúa tên Đại Trang Nghiêm Tạng làm tòa sư tử (chỗ ngồi cao quý). Năm trăm cung nữ mỗi người cầm một sợi dây báu kéo xe đi, không chậm không nhanh, đi dừng đúng mực. Một nghìn con ngựa báu kéo xe vàng đi trước theo sau dẫn đường hộ tống.
Lấy ngọc ma-ni chúa bằng lưu ly trắng làm lọng, phóng ra mọi thứ ánh sáng muôn màu hiếm có, không thể nghĩ bàn, lại dùng ngọc ma-ni chúa để trang sức; lấy viên ngọc ma-ni quý là lưu ly xanh biếc chúa có thể phản chiếu mọi hình ảnh làm cán lọng, sai người cầm che theo bên trên. Hàng trăm nghìn vạn người cầm lọng báu, hàng trăm nghìn vạn người cầm tràng báu (loại cờ hình ống), hàng trăm nghìn vạn người cầm phướn báu, hàng trăm nghìn vạn người tấu nhạc, hàng trăm nghìn vạn người rải hoa báu, hàng trăm nghìn vạn người cầm lư hương đốt các loại hương nổi tiếng, vây quanh trước sau hộ tống.
Đường đi rộng và bằng phẳng, tám ngả thẳng hàng, ranh giới làm bằng các thứ báu, mặt đường rải cát vàng, bên trên rải đủ thứ hoa báu. Những hàng cây báu và lan can báu xếp lần lượt dọc theo tám ngả đường, phủ đủ loại lưới chuông báu đẹp, lại treo lụa là rực rỡ giữa các hàng cây để trang hoàng. Hai bên đường, khắp nơi dựng nhà nghĩa đường, nhà phúc xá (nhà làm phúc cho người qua đường nghỉ chân), lầu gác bằng các báu và kho chứa, nối tiếp nhau trải dài xa gần, châu báu của cải đều đầy ắp. Có nơi chất các thứ châu báu, chuỗi ngọc, đồ trang sức; có nơi chất lụa là và quần áo thượng hạng; có nơi bày đồ ăn uống ngon ngọt hảo hạng; có nơi chứa hương, hoa và đồ dùng cho thân thể; có nơi nuôi voi, ngựa và xe cộ bằng các báu; lại có nơi sắp đặt những người nữ xinh đẹp và các đầy tớ, thông thạo mọi phép tắc lễ nghi ở đời, tài nghệ gì cũng giỏi. Hễ chúng sinh nào đến xin thứ gì đều cho hết, không ai là không được thỏa lòng mong muốn.
Bấy giờ trong kinh đô Đại Thụ Diệu Cao Cát Tường có một người mẹ tên là Thiện Hiện, có một cô gái tên là Cụ Túc Diễm Cát Tường. Cô có dung nhan đoan trang, sắc mặt trong sạch nghiêm trang, béo gầy vừa phải, cao thấp đúng mực, các tướng tốt đầy đủ, mắt và tóc xanh biếc, giọng nói như phạm âm, trong trẻo hay đẹp; thông minh trí tuệ, được người tôn trọng; giỏi các tài nghệ, tinh thông biện luận; cung kính siêng năng không biếng nhác; thật thà, mềm mỏng hòa nhã; ít ham muốn, ít tính toán; thương xót không làm hại ai; biết hổ thẹn đầy đủ; không nịnh hót, không kiêu căng; chí hướng và độ lượng rộng sâu, không ai bằng. Cô cùng mẹ ngồi xe báu đẹp, dẫn theo người nhà, vô số cung nữ vây quanh trước sau, rời kinh đô đi trước thái tử, vừa đi theo đường vừa ca hát vui chơi.
Thấy thái tử cho tấu nhạc, nghe lời lẽ ngâm vịnh của chàng, cô nảy lòng yêu đắm, bèn thưa với mẹ: "Thưa mẹ hiền, lòng con nguyện được kính hầu người này. Nếu không toại ý, con sẽ tự tìm cái chết." Bà mẹ Thiện Hiện bảo con gái: "Nay con không nên nghĩ như thế. Vì sao? Vì người này là thái tử, có đủ trọn vẹn tướng Chuyển luân vương (vị vua lý tưởng thống trị cả thế giới bằng chánh pháp), không lâu nữa sẽ nối ngôi Chuyển luân vương. Khi ấy sẽ có nữ bảo (người vợ báu, một trong bảy báu vật của Chuyển luân vương) tự nhiên xuất hiện, bay đi được trên không, có uy đức lớn. Mẹ con ta dòng dõi thấp hèn, không xứng đôi với người ấy. Việc này rất khó được, con chớ có ý ấy." Nhưng cô gái lòng đã quyết, giữ vững không bỏ.
Lúc ấy, bên cạnh vườn Hương Nha Vân Phong có một đạo tràng (nơi tu hành và thành đạo) tên là Pháp Vân Quang Minh. Khi ấy có một vị Như Lai (một danh hiệu của Phật) tên là Thắng Nhật Thân, tại đạo tràng này thành Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn, tức là thành Phật) đã được bảy ngày. Lúc ấy cô gái dạo chơi mệt quá, chợp mắt ngủ một lúc. Đức Như Lai liền hiện thần biến (phép lạ) cho cô thấy trong giấc mộng.
Khi cô tỉnh dậy, có một vị trời làm sứ giả, là bạn thân từng hộ vệ Bồ Tát từ các đời trước, nói với cô từ giữa hư không rằng: "Cô gái ơi, điều cô vừa mộng thấy chính là Như Lai Thắng Nhật Thân. Ngài thành Đẳng Chánh Giác tại đạo tràng giác ngộ Pháp Vân Quang Minh bên cạnh vườn Hương Nha Vân Phong, mới được bảy ngày. Các vị Bồ Tát vây quanh trước sau; cùng các vị trời, rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, mạnh mẽ), càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời), a-tu-la (loài thần hay gây chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát của cõi trời), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), các vua cõi Phạm Thiên, các vị trời Tịnh Cư Thiên (cõi trời của các bậc thánh đã dứt hết ham muốn)…; cùng tất cả các thần coi sông, coi biển, coi đất, coi nước, coi gió, coi lửa, coi núi, coi thành, coi vườn, coi cây thuốc, coi rừng, coi lúa má, coi phương hướng, coi hư không, coi ban ngày, coi ban đêm, các thần Thân Chúng, thần Túc Hành, thần Đạo Tràng, cùng quyến thuộc nam nữ, vì muốn thấy Phật và nghe pháp nên đều đến tụ hội. Nay cô cũng nên đến gần lễ kính."
Bấy giờ cô gái Cụ Túc Diễm Cát Tường, vì đã thấy phép lạ của Phật trong mộng, được công đức của Phật gia trì (sức Phật che chở, tiếp thêm sức mạnh), nên lòng không sợ hãi, yên ổn vui vẻ. Vì lòng ngưỡng mộ thái tử từ trước, cô liền đến trước mặt chàng mà nói kệ (bài thơ trong kinh Phật) rằng:
Thân con đoan trang không ai sánh, trí tuệ và dung mạo đều vẹn toàn;
lời nói, lễ nghi đều thông thạo, công đức và tiếng tăm vang khắp mười phương.
Vô số chúng sinh trong thế gian, ai thấy thân con cũng đắm say;
con đối với họ luôn trong sạch, chưa từng sinh lòng yêu đắm nhơ nhuốm.
Lòng con đối với tất cả không ghét không yêu, cũng lìa lòng ngu si và giận hờn;
chỉ đem lòng đại từ bi trong sạch, làm lợi ích đến cùng cho mọi hàm thức (mọi loài có tâm thức, tức chúng sinh).
Nay con thấy thái tử, thân được trang nghiêm bởi những tướng công đức bậc nhất,
lòng mừng lớn tràn khắp thân, các căn (các giác quan) vui sướng, chỉ mong được gần gũi.
Sắc người như ngọc sáng trong đẹp, tóc lông xanh biếc xoắn về bên phải;
mũi cao thẳng, đẹp đẽ đoan trang; trán rộng bằng phẳng, lông mày cong thanh.
Thân như khối vàng ròng quý báu, tướng tốt và ánh sáng không ai sánh bằng;
mắt đẹp dài rộng như sen xanh, răng trắng đều khít hơn cả ngọc kha (một loại vỏ ốc trắng quý) và tuyết.
Mặt như trăng tròn sáng, má như sư tử; miệng vuông, môi đỏ như son;
lời nói ra chưa từng trái đạo lý — nguyện bậc tôn quý nhất thương mà nhận con.
Lưỡi dài rộng mà mềm mại, sắc như đồng đỏ ánh muôn báu;
tiếng như tiếng Phạm Thiên, như tiếng khẩn-na-la; chúng sinh nghe đều hân hoan.
Khi nói, khi cười, lời trong trẻo đẹp đẽ; uy quang che lấp mọi người, đức khó đo lường;
nét mặt vui, dung mạo đẹp tự trang nghiêm, khiến người thấy không bao giờ chán.
Lòng không nhơ nhuốm, thân trong sạch, được ba mươi hai tướng trang nghiêm;
ắt sẽ làm Chuyển luân vương ở cõi này — chỉ mong người từ bi rủ lòng nhận con.
Bấy giờ thái tử Uy Đức Chủ, vì muốn chỉ cho thế gian thấy rằng phụ nữ có nhiều lỗi lầm, ngăn trở niềm vui thế gian và niềm vui vượt khỏi thế gian, thậm chí ngăn trở cả Vô thượng Bồ-đề (sự giác ngộ cao nhất của Phật), nên ngay giữa hội chúng nói kệ với cô gái rằng:
Người đời lầm tưởng về dòng tộc: thứ được yêu kính, làm vừa lòng chỉ có phụ nữ;
cho rằng hơn hết, không gì sánh, là bạn lành giúp gây dựng cơ nghiệp và an cư.
Phụ nữ là báu bậc nhất trong loài người, cũng là nhân đưa trời và người đến giải thoát;
nối dõi dòng giống tốt, sinh thân công đức — trí khôn thế tục bảo phụ nữ là hơn cả.
Mọi khổ nóng bức thiêu đốt lòng, đủ thứ phiền muộn oan ức dồn ép thân,
được vợ an ủi thì mát mẻ, như nắng độc gặp mưa lành.
Lòng phàm phu chìm trong lo buồn, như bị bệnh nặng quấn thân,
nhờ vợ nịnh nọt chiều chuộng mà vui, lầm cho đó là thuốc hay nhất trừ lo.
Chúng sinh tà kiến (thấy biết sai lầm) nghĩ rằng: phụ nữ là nguyên nhân của thế gian,
sinh thành, nuôi lớn, phúc đức trang nghiêm, đến cả biến hóa của trời đất cũng không hơn được;
siêng năng việc đời đều nhờ phụ nữ, phụ nữ khuyên chồng làm mọi việc lành,
khiến đàn ông xoay theo ý mình; người vợ ấy không đem lòng nhiễm đắm người khác (?).
Nhưng bậc trí nói: mọi phiền não, mọi nghiệp lỗi đều do phụ nữ sinh ra;
huống chi lấy người dòng tộc thấp hèn làm vợ — điều cực ác ở đời không gì hơn.
Phụ nữ bản tính cố chấp xấu xa, như đất cứng nằm yên không dời được;
chỉ đổi dời theo giàu sang vinh hiển, gặp nghèo hèn suy yếu thì bỏ hết.
Tiên nhân có ngũ thông (năm phép thần thông: thấy xa, nghe xa, biết lòng người, biết đời trước, đi lại biến hóa tự tại), uy đức lớn, cũng vì phụ nữ mà mất thần thông;
bậc tự tại theo ý cũng bị cưỡi lên cổ mà đi; con gái vua có thể khiến người tu tĩnh lặng đổi lòng (?) (ý nói tích vị tiên vì người nữ mà mất phép).
Vua chết Diêm Ma (vua cõi âm), gió dữ, cùng biển Ốc Tiêu (biển nóng thiêu đốt dưới lòng đất),
lửa dữ, rắn đen, dao, thuốc độc — phụ nữ gây hại còn hơn những thứ ấy.
Dù đem lòng kính trọng cung cấp đủ của cải, thật thà hầu hạ không trái ý,
dùng trí khôn mưu mẹo, lúc cứng lúc mềm, vẫn không ai hiểu được lòng phụ nữ.
Thấy người khóc cười thì khóc cười hơn cả người; đủ trò lừa dối dụ dỗ lòng người;
bề ngoài cung kính, làm duyên làm dáng với chồng, trong lòng giấu sự ngang ngược mà không ai biết.
Lời cực dối trá lại tỏ ra là thật; lời cực chân thật lại cho là dối.
Luôn như thú độc làm hại chúng sinh — ôi, đàn ông sao lại ở chung!
Kính chiều lâu ngày thì càng kiêu căng; vừa gặp điều trái ý thì cái ác càng tăng;
dù ra ngoài hay ở nhà, lúc nào cũng lấn lướt chồng mà không biết hổ thẹn.
Như lửa đốt củi không bao giờ đủ, như biển nuốt sông không lúc nào đầy,
như Diêm Ma giết chúng sinh không chán — lòng phụ nữ ham muốn đàn ông cũng vậy.
Phụ nữ không xét dòng tộc, già trẻ, sang hèn, đẹp xấu,
đàn ông nào cũng chạy theo tìm — ham muốn buông thả không chán, tình là như thế.
Ý muốn của phụ nữ không bao giờ đủ, chưa từng có chút lòng gắn bó với chồng;
như trâu rừng tự do đi lại, luôn nghĩ dần dần tìm ăn cỏ mới.
Lúc trẻ sắc đẹp thì lòng lăng nhăng; giàu sang thì theo chồng, lệ thuộc người;
dù đủ đầy cỗ ngọc, chuỗi ngọc, áo quần, vẫn thường mong chồng nghèo khó để được theo ý mình (?).
Đủ cách cung phụng đều đầy đủ, xoa hương, tắm gội, trang điểm đẹp đẽ,
mà chưa từng biết hổ thẹn trước ơn chồng; buông theo ý nghĩ bậy bạ không dứt.
Có lúc nói lời đắm đuối, lời thương xót, trên lưỡi như tuôn ra cam lồ (thứ nước ngọt ngào của cõi trời);
mà trong lòng hung dữ nảy ý độc hại — vì thế lời phụ nữ khó mà tin chắc.
Phụ nữ hay chia rẽ họ hàng nhà chồng, không để hòa thuận ở chung được chốc lát;
cha mẹ anh em thành thù oán nặng nề, mọi thông gia đều xa lìa.
Bề ngoài dung mạo đẹp mà ôm lòng nịnh bợ, mọi lỗi lầm chất đầy trong bụng;
chẳng nên nhìn dù chỉ một chốc, huống chi lâu ngày cam chịu lời thô ác.
Phụ nữ ở bất cứ đâu cũng luôn phải đề phòng lỗi lầm và sự nghi kỵ;
chỉ một việc sơ suất là bị mọi người khinh; làm hỏng phong tục thì ai cũng ruồng bỏ.
Phụ nữ từ lúc thơ ấu, đến tuổi trung niên, cho tới khi già hơn trăm tuổi,
dù họ nội họ ngoại đều vinh hiển, mọi cử động vẫn phải có người canh giữ.
Con gái ở nhà thì theo cha mẹ, đến tuổi cài trâm (khoảng mười lăm tuổi, tuổi lấy chồng) về nhà chồng thì theo chồng,
chồng mất thì theo con để tránh điều tiếng — vì thế thường bị gọi là không tự chủ.
Đã xuất gia bỏ dục để tu tĩnh lặng, mà lòng còn nghĩ đến nữ sắc thì chẳng phải thánh hiền;
như đem hương uất kim (nghệ tây, một thứ hương quý) nhuộm vào áo bẩn; lìa điều lành thì thường bị người trí chê cười.
Như tù được ra lại muốn vào lại, như người điên đã khỏi lại mong phát bệnh,
như bệnh hủi đã khỏi lại nhớ thời mắc bệnh — đã bỏ phụ nữ mà còn nhớ phụ nữ thì còn tệ hơn thế.
Như nước trong lặng mà có thuồng luồng ẩn, như hang vàng mà có thú dữ ở,
dù tu giới định (giữ giới luật và thiền định) mà còn nhớ phụ nữ, người trí nhìn vào cũng thấy như vậy.
Người trí thà nuốt sắt nóng chứ không nhìn sắc đẹp phụ nữ để loạn lòng;
vì như thế thì giới, định, tuệ (giữ giới, thiền định, trí tuệ — ba môn tu căn bản) đều thành kẻ thù, mọi điều kiện giúp tu tĩnh lặng đều bị vứt bỏ.
Phụ nữ không xét dòng tộc cao quý, may mắn, giàu sang, trí tuệ hay danh tiếng,
chỉ cầu dục nhiễm, chẳng có lòng nào khác — sao lại là người để kẻ trí gần gũi?
Có người an trụ trong các tầng thiền (các trạng thái tâm lắng sâu), có uy thế, có thể giết kẻ dũng mãnh và cả vua tiên,
có lúc bị nữ sắc nhuộm lòng, cũng mất hết công đức điều phục tâm.
Xông vào trận chiến voi ngựa, liều thân vượt biển gom châu báu,
người dòng tộc cao phải đi ăn xin, làm tôi tớ, làm điều trái chánh pháp — đều do phụ nữ.
Mừng giận của phụ nữ khó thấy được; lòng nhiễm, mưu tà không bờ bến;
những người trí nổi tiếng ở đời không ai biết được lòng phụ nữ.
Thần tiên có ngũ thông và vua các cõi trời biết được nước biển cả nhiều ít bao nhiêu,
nhưng suốt đời tính toán cũng không biết được ý riêng của từng người phụ nữ.
Lời nịnh êm tai ngọt như mật, lòng như gươm bén làm hại người;
khéo léo làm rối ý, cướp lòng người, ôm ác bày mưu, tha hồ gieo độc.
Phụ nữ dù trang điểm đẹp hay không trang điểm, đi đứng nằm ngồi đều nghi kỵ;
liếc nhìn bậy bạ, phụ nữ dù ngu hay khôn, thấy hình người nữ vẽ cũng sinh ghét.
Trẻ dại thích vin cành cây độc, kẻ mê muốn ở hang rắn độc,
kẻ điên cầm nắm sắt nóng — gần gũi nữ sắc còn hơn thế.
Đắm nữ sắc thì lòng mê muội như say; trái ý thì giận độc hại đến thân;
sợ lúc phụ nữ mừng giận thất thường — người trí sao lại gần gũi ở chung?
Điều ác đầy ắp lòng phụ nữ, như sông nước sâu có thuồng luồng ẩn;
không xét sức mạnh, sắc đẹp, dòng tộc, buông dục theo lòng, chẳng phân phải trái.
Lòng phụ nữ không định như gió mạnh, cũng như mây trôi, như chớp nhoáng;
trăm năm cung phụng theo mọi ý muốn, chưa từng có chút nhớ ơn chồng.
Không kính người có đức, khinh người không đức; ghét nghèo ưa giàu, chạy theo lòng tham cầu;
nói lời đẹp, kính trọng nuôi nấng thì càng kiêu; khi của cải thiếu thốn thì chẳng đoái hoài.
Rắn độc, bãi cát khô, hoa lang độc (một loài cây có độc) — ở chung hay mang trên người cũng chỉ hại một đời;
tạm gần nữ sắc thì còn hơn thế, hại mãi thân công đức ở các đời sau.
Phụ nữ khéo gièm pha, luôn gây chuyện thị phi, chia rẽ lục thân (sáu mối thân: cha, mẹ, anh, em, vợ, con) và bạn bè;
che giấu lỗi mình, phô lỗi người — mọi lỗi lầm đều do phụ nữ.
Lòng phụ nữ bất định như vượn khỉ, luôn nhớ lỗi nhỏ mà quên ơn lớn;
kẻ ngu kính thờ như thầy, như tôi tớ hầu chủ, mà lòng họ vẫn không thấy đủ.
Tính nữ như sông dâng nước tràn, cuốn trôi các pháp tốt, hại nhiều thân mạng;
như dòng chảy xiết làm lở hai bờ — phụ nữ hại điều lành còn hơn thế.
Lưới dục của phụ nữ rất chắc và dày; liếc nhìn, đi chậm, không chút vẻ hổ thẹn;
cười nói, vui đùa, cãi cọ cũng chỉ một lòng ấy, giăng bắt người giàu sang khiến họ mê muội như say.
Tình yêu của phụ nữ do vọng tưởng mà khởi, như cây không rễ, như đèn sắp tắt;
sắc tàn thì tình yêu dứt trong chốc lát, mọi ân tình đều tiêu hết.
Yêu muốn của phụ nữ chỉ trong chốc lát; lòng nhiễm, lời tà, khó mà tin dựa;
có lúc quý trọng hơn châu ngọc, có lúc chán bỏ như cỏ rác.
Voi chúa có sức nhổ cây tự tại, sắc như đám mây trắng lớn bay giữa trời,
vì voi cái làm say lòng mà hoàn toàn bị người điều khiển.
Bồ Tát vì pháp mà dìu dắt phụ nữ, dù thường dạy bảo nhưng lòng vẫn xa lìa;
nếu có lúc gần gũi quá mức thì như chim gãy cánh không bay được.
Chí hướng phụ nữ luôn thấp hèn, như sông chảy qua đâu thì bờ lở đó;
đến đâu làm suy điều lành đến đó; hủy dòng, diệt họ đều do đây.
Phụ nữ giăng lưới ái dục, bắt hết những kẻ ngu;
chúng sinh nhiễm dục ở đời như cá nuốt lưỡi câu, rồi bị ăn thịt.
Người trí quán xét biết thân ấy vốn bất tịnh (dơ bẩn), chín lỗ (hai mắt, hai tai, hai lỗ mũi, miệng, hai đường đại tiểu tiện) ngày đêm thường chảy ra;
nhàm chán thân phụ nữ như thế, sao lại tham đắm vào đó?
Thân phụ nữ hư ảo như bọt nước, là chỗ nương của già, bệnh, chết, khổ;
chứa đồ dơ bẩn cao hơn núi non — sao lại tham đắm vào đó?
Mọi lo buồn và sợ hãi đều từ nữ sắc mà sinh;
nếu quán xét được mà không tham đắm thì giải thoát, không lo, không sợ.
Vì thế người trí không nhìn phụ nữ; nếu có lúc nhìn thì nhìn với lòng từ,
nghĩ như mẹ, như con gái, như chị em, rồi tùy hợp mà giảng cho nghe pháp không tham.
Đã hiểu rõ thân phụ nữ trong ngoài đều do đủ thứ bất tịnh sinh ra,
thì sao lại để cảnh lay động lòng, nghĩ đến lửa dục thiêu đốt căn lành (gốc rễ điều lành, tức các việc thiện làm nhân cho quả tốt) đã gom góp bao kiếp?
Bấy giờ thái tử Diệu Uy Đức Chủ nói kệ xong, bảo cô gái Cụ Túc Diễm Cát Tường: "Cô là con gái nhà ai? Trước đây đã thuộc về ai? Ai là người giữ gìn cô? Nếu đã thuộc về người khác thì ta không nên nhận cô thêm nữa." Rồi thái tử nói kệ hỏi rằng:
Cô có thân công đức trong sạch, dung mạo đoan trang rất tốt đẹp.
Nay ta hỏi, cô nên đáp thật: cô vốn sinh ra từ đâu, ở nơi nào?
Cha mẹ họ hàng là những ai? Nay cô nương nhờ ai mà sống?
Nếu đã thuộc về người khác, ta không nên nhận cô nữa.
Cô không ưa trộm của người chứ? Cô không thiếu lòng thương mà hại hữu tình (các loài có tình thức, tức chúng sinh) chứ?
Cô không để tà hạnh (quan hệ nam nữ bất chính) nhuốm lòng chứ? Rốt cuộc cô sống theo lời dạy nào?
Cô không chia rẽ bạn thân của người, miệng nói mọi lời thô ác,
lời dối trá, lời vô nghĩa làm khổ mọi người, tham cầu cảnh dục, ôm lòng ghen ghét chứ?
Cô không nổi giận với người, lấy cái thấy sai lệch hiểm độc tự trói buộc lòng mình,
không nịnh hót, dối trá lừa gạt đời, gây các nghiệp nặng trái đạo chứ?
Cô có tôn trọng cha mẹ, thầy dạy và bậc trưởng thượng không? Có cung kính mọi bạn lành không?
Thấy những người khốn khó, nghèo khổ, cô có khởi lòng từ mà giúp đỡ không?
Nếu có các thiện tri thức (bậc thầy, bạn hiền dẫn dắt người khác đi đúng đường tu) dạy cô pháp chân thật,
cô có đem lòng tin vui bền vững mà cung kính, siêng tu và cúng dường không?
Cô có yêu kính chư Phật không? Cô có tôn trọng các Bồ Tát không?
Đối với Phật, với giáo pháp tối thắng, với Tăng (đoàn thể người xuất gia tu hành) có công đức, cô có cung kính hết thảy không?
Cô có an trụ trong chánh pháp không? Cô có xa lìa những điều trái pháp không?
Nghe khen ngợi biển công đức vô biên, cô có sinh lòng yêu thích tôn trọng không?
Thấy người côi cút không nơi nương tựa, cô có khởi lòng từ cứu giúp không?
Thấy chúng sinh trong ác đạo (các cõi khổ: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), cô có sinh lòng thương xót rộng lớn không?
Thấy người khác được vinh hiển an vui, cô có vui mừng hết mực không?
Giữa những chúng sinh đang bị bức bách, cô có giữ được tâm xả bình đẳng (lòng buông bỏ, đối xử ngang nhau, không thiên vị thân sơ) không?
Cô có vì chúng sinh ngu tối mà cầu đại Bồ-đề (giác ngộ lớn) để giúp họ tỉnh ngộ không?
Tu các hạnh suốt biển kiếp vô biên, cô có không hề mỏi mệt thân tâm không?
Thái tử hỏi như thế xong, bà Thiện Hiện, mẹ cô gái, liền đến trước mặt thái tử kể lại những tướng tốt lành và công đức của cô gái từ lúc mới sinh cho đến khi lớn lên, và nói kệ rằng:
Thưa thái tử nhân từ, nay xin hãy nghe kỹ những nhân duyên của cô gái này mà người đã hỏi:
lúc mới sinh, rồi dần dần lớn lên, đầy đủ đức hạnh trang nghiêm, tôi xin kể ra.
Xưa vào đúng ngày thái tử ra đời, cô gái này cũng sinh ra từ hoa sen;
các căn trong sạch, tướng mạo tròn đầy sáng sủa, tay chân thân thể đều đầy đủ đẹp đẽ.
Khi ấy tôi đi dạo trong tháng mùa xuân, vào khu vườn ta-la (cây sala, loài cây lớn ở Ấn Độ) đẹp nhất,
ngắm cỏ cây vừa mới trổ hoa, trăm thứ lúa và cây thuốc đều tươi tốt;
cây lạ hoa quý nở muôn màu, rực rỡ tỏa sáng như mây lành;
ong đen bay tụ, chim hót hòa nhau, ai nghe cũng quên sầu, vui thỏa.
Cùng đi dạo có tám trăm cung nữ, dung nghi đoan trang làm say lòng người,
áo đẹp lộng lẫy, trang sức đầy đủ, nói năng ca hát đều tuyệt diệu.
Trong vườn có ao tắm trang trí bằng báu, tên là Chủng Chủng Liên Hoa Tràng (Tràng Sen Muôn Loại).
Tôi dẫn các cung nữ đến bên ao, rải hoa trên đất rồi trải chỗ ngồi.
Trong ao thơm trong sạch ấy, bỗng mọc lên một hoa sen báu nghìn cánh;
vàng Diêm-phù-đàn làm đài, lưu ly làm cuống, ngọc ma-ni làm lá,
hương thơm diệu kỳ và các báu làm nhụy hoa, tỏa ra khắp nơi mọi thứ ánh sáng lớn.
Chúng sinh thấy cảnh ấy đều nghi ngờ: giữa đêm sao lại có ánh mặt trời chiếu?
Hết đêm, mặt trời vừa mọc, ánh sáng chiếu vào khiến hoa sen nở,
hoa sen phóng ánh sáng, vang ra âm thanh hay, tỏ bày tướng cô gái mới chào đời.
Khi ấy tôi thấy báu vật của loài người này sinh ra từ hoa sen ấy;
đời trước tu nghiệp lành không chút thiếu sót, nên nay được những quả tốt đẹp tròn sáng.
Tóc như lưu ly xanh biếc, mắt như sen xanh; mặt mày đoan trang, ánh lên sắc vàng;
tràng hoa, búi tóc báu trang sức đầy đủ; sắc da như hoa sen tốt lành, không vết nhơ.
Thân thể tay chân đều tròn đầy, tướng tốt và ánh sáng không ai sánh;
ngồi ngay ngắn uy nghi trong hoa báu, như pho tượng vàng ròng tinh sạch.
Khắp các lỗ chân lông trên thân đều tỏa ra hương chiên đàn;
trong miệng thường thoảng hương sen xanh, giọng nói như tiếng Phạm Thiên;
có lúc mỉm cười mà nói, như âm thanh tuyệt diệu của nhạc trời.
Đây là nữ báu hiếm có ở đời, không phải kẻ thấp kém nào xứng đôi được.
Tôi nhìn khắp thế gian không có ai đáng làm chủ của cô gái này;
chỉ có người được tướng công đức trang nghiêm — xin ban lòng thương rộng lớn mà nhận cô.
Cô gái này không cao cũng không thấp, cũng không béo cũng không gầy;
mọi bộ phận thân thể đều đoan trang, các tướng đầy đủ, không chỗ nào chê là xấu.
Mọi tài nghệ ở đời: chữ viết, tính toán, ấn triện, các nghề khéo léo,
lời nói và ngâm vịnh đều trong trẻo hay đẹp — chỉ mong bậc tôn quý nhân từ thương mà nhận cô.
Cô cũng hiểu các binh pháp, cung kiếm võ nghệ không gì không thông;
khéo hòa giải kiện tụng bằng lòng từ, ai nghe tiếng ngưỡng đức đều chịu phục.
Nhân lành và hạnh tốt từ đời trước đều trọn vẹn, mọi công đức tự trang nghiêm;
ai thấy cũng vui mừng mãi không chán — chỉ mong bậc tôn quý nhân từ thương mà nhận cô.
Mọi thứ bệnh của chúng sinh, cô biết nguyên nhân sinh ra và lúc nặng lúc nhẹ;
tùy bệnh cho thuốc không sai, khiến mọi khổ đau đều tiêu tan.
Mọi phép tắc ngôn ngữ ở cõi Diêm-phù-đề, âm thanh biến đổi vô số loại,
tên gọi và cách giải nghĩa mỗi thứ khác nhau — tất cả cô đều thông thạo.
Mọi âm nhạc ở đời, ca múa, vui chơi và ca tụng,
lời lẽ biện luận hợp lòng người, khiến ai thấy cũng hân hoan.
Cử chỉ dáng vẻ đều có phép tắc, lấy bỏ, tiến lui đều đúng lẽ.
Với chúng sinh dù nhiễm dục hay không, cô chỉ lấy lòng từ mà không vướng mắc.
Bước đi chậm rãi, nhìn kỹ, lòng không rối loạn; các căn lặng yên, tâm luôn tỉnh giác không sơ sót;
thân và miệng luôn làm theo trí tuệ, các lỗi của phụ nữ đều lìa bỏ.
Mọi công đức mà phụ nữ có thể có, cô gái này đều tu giữ đầy đủ.
Người nên biết đây là nữ báu của nhân gian, xin mau rủ lòng thương mà nhận cô.
Lòng cô không keo kiệt cũng không ghen ghét, cũng không ham muốn, tham lam và giận dữ;
thật thà mềm mỏng, tính tình hòa nhã, giọng nói hay đẹp, không thô lỗ.
Cung kính mọi bậc tôn trưởng, chuyên cầu công đức, chí không lay chuyển;
giữ vững mọi phạm hạnh (nếp sống trong sạch, nhất là giữ mình xa lìa dâm dục) — chỉ mong người từ bi thương mà nhận cô.
Thấy người già yếu và bệnh nặng, chịu khốn khó, sống nghèo khổ,
không chủ, không thân, không nơi nương tựa, cô thường khởi lòng từ cứu giúp.
Không nghĩ đến an vui của bản thân, luôn vui làm lợi ích cho chúng sinh;
lấy công đức ấy trang nghiêm lòng mình, rốt ráo quán xét chân thật đế (chân lý chân thật).
Đi đứng ngồi nằm lòng không buông thả; động hay tĩnh, nói hay im đều đúng lúc;
chưa từng có một ý nghĩ bỏ rơi chúng sinh, khiến ai thấy cũng tôn trọng.
Tuy sống giữa mọi chúng sinh, cô không khởi lòng nhơ nhuốm như phàm phu;
thấy người từ bi, đủ đức hạnh thì thường thích gần gũi không chán.
Cô tôn trọng khắp các thiện tri thức, xa lìa mọi ác tri thức (người dẫn dắt người khác theo đường xấu);
lòng không nóng nảy tranh giành, luôn làm theo lẽ thuận; việc gì cũng suy nghĩ trước nên không sai lầm;
đối với tất cả không hề oán hận, luôn tu các việc phúc để trang nghiêm thân.
Trí tuệ của cô trong nhân gian không ai sánh bằng — cô gái này nên được dâng lên hầu thái tử.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video