Thiên 30 — Quyển 30

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (Đại Phương Quảng: tên chung các kinh Đại thừa có nghĩa lý rộng lớn; Hoa Nghiêm: "trang nghiêm bằng hoa", ví muôn hạnh lành tô điểm cho quả Phật), phẩm Hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu giúp mọi chúng sinh; Phổ Hiền: vị bồ-tát tiêu biểu cho hạnh và nguyện rộng lớn), quyển thứ ba mươi. Phẩm Hạnh nguyện của Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát (thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và vòng sống chết) không thể nghĩ bàn.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, người đi khắp nơi tìm thầy học đạo) một lòng muốn đến gần gũi phu nhân Ma-da, mẹ của Phật (mẹ sinh ra đức Phật Thích-ca). Ngay lúc ấy, cậu đạt được trí tuệ chân chính không bờ bến, có thể quan sát tinh tế cảnh giới của các đức Phật. Cậu nghĩ thế này: "Ta phải dùng cách nào để được gặp vị thiện tri thức (người thầy, người bạn hiền dẫn dắt mình trên đường tu) này? Vị thiện tri thức này đã xa lìa thế gian, ở mà không bám vào chỗ ở nào, vượt qua sáu xứ (sáu giác quan: mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý), lìa mọi sự bám chấp, không nhiễm bùn dục vọng, ở trên con đường không chướng ngại, biết rõ hạnh tu đúng như thật, có đủ pháp thân thanh tịnh (pháp thân: thân chân thật đồng với chân lý, không có hình tướng).

 Người dùng nghiệp như huyễn mà hiện ra hóa thân (thân biến hiện để cứu độ chúng sinh), dùng trí như huyễn mà quan sát thế gian, dùng nguyện như huyễn mà hiện ra sắc thân (thân có hình tướng thấy được), dùng uy lực của Phật gia trì (ban sức che chở) cho thân mình. Vị thiện tri thức này có thân sinh ra theo ý muốn. Vị thiện tri thức này có thân không sinh không diệt, thân không đến không đi, thân chẳng phải hư cũng chẳng phải thực, thân không biến đổi hư hoại, thân không khởi lên không mất đi, thân không thể nghĩ bàn; thân mà mọi tướng đều chỉ là một tướng; thân xa lìa hai bên (hai cực đối lập như có và không, còn mãi và mất hẳn) mà ở trong giải thoát; thân không chỗ nương tựa; thân không cùng tận; thân như bóng hiện khắp nơi mà không phân biệt; thân như cảnh thấy trong mộng, lìa tầm tứ (tầm: suy xét thô; tứ: suy xét tinh tế — tức mọi suy tính của tâm); thân như hình trong gương, không ra không vào; thân hóa hiện khắp mười phương (mọi hướng: bốn phương, bốn hướng phụ, trên và dưới); thân ở trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai) mà không thay đổi; thân không phải thân cũng không phải tâm; thân không có sai khác.

 Vị thiện tri thức này đi lại không ngăn ngại, như hư không, vượt ra ngoài mọi tầm mắt của thế gian, chỉ con mắt thanh tịnh của Phổ Hiền mới thấy được. Người như thế, nay ta làm sao để được gần gũi, hầu hạ, cúng dường, khiến người vui lòng, được ở cùng người, ngắm dung mạo người, có mặt trong hội chúng của người, nghe tiếng người, suy ngẫm lời người, và nhận lời người dạy bảo?"

 Khi đồng tử Thiện Tài nghĩ như vậy, có một vị thần giữ thành tên là Bảo Nhãn, cùng vô số thần giữ thành tùy tùng vây quanh, hiện thân giữa hư không, đeo các chuỗi ngọc đủ loại làm đồ trang sức. Mỗi vị hiện ra vô số thân sắc khác lạ, tay cầm vô số hoa báu cõi trời, với lòng cung kính rải lên Thiện Tài và nói:

 "Này thiện nam tử (cách gọi trìu mến người nam có lòng lành)! Con nên khéo léo giữ gìn thành trì của tâm, nghĩa là không tham đắm mọi cảnh giới sinh tử (vòng sinh ra rồi chết đi không dứt). Nên trang hoàng thành tâm, nghĩa là quán xét và hướng cầu mười lực của Như Lai (Như Lai: danh hiệu của Phật; mười lực: mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có). Nên dọn sạch thành tâm, nghĩa là rốt ráo xa lìa keo kiệt, ganh ghét, nịnh bợ, dối trá. Nên làm mát thành tâm, nghĩa là suy ngẫm bản chất thật của mọi pháp (pháp: mọi sự vật, hiện tượng). Nên làm lớn mạnh thành tâm, nghĩa là dùng sự siêng năng lớn lao hoàn thành mọi pháp trợ đạo (những phương pháp hỗ trợ con đường giác ngộ). Nên tô điểm thành tâm, nghĩa là dựng nên cung điện tự tại của mọi thiền định (trạng thái tâm lắng sâu, tập trung) và giải thoát.

 Nên soi sáng thành tâm, nghĩa là đi vào khắp đạo tràng (nơi Phật thành đạo và giảng dạy) của mọi Như Lai để nghe nhận pháp Bát-nhã ba-la-mật (trí tuệ siêu việt đưa người qua bờ giải thoát). Nên bồi đắp thành tâm, nghĩa là có thể sinh ra khắp biển phương tiện (những cách khéo léo dẫn dắt chúng sinh) của mọi Như Lai. Nên làm vững chắc thành tâm, nghĩa là luôn siêng năng tu tập, làm tăng trưởng hạnh nguyện thanh tịnh của Phổ Hiền. Nên phòng giữ thành tâm, nghĩa là thường chống đỡ được phiền não (những trạng thái tâm gây khổ như tham lam, giận dữ, si mê), bạn xấu và mọi đạo quân ma (các thế lực cản trở việc tu). Nên khai thông thành tâm, nghĩa là mở đường đón ánh sáng trí tuệ trùm khắp của các đức Phật. Nên khéo tu bổ thành tâm, nghĩa là nhận giữ cơn mưa pháp cam lộ (cam lộ: nước ngọt bất tử của cõi trời, ví lời Phật dạy làm tắt khổ đau) của các đức Phật.

 Nên nâng đỡ thành tâm, nghĩa là tin sâu biển công đức của mọi đức Phật. Nên mở rộng thành tâm, nghĩa là lòng từ lớn lan khắp mọi thế gian. Nên che phủ khắp thành tâm, nghĩa là gom các pháp lành để phủ lên trên. Nên nới rộng thành tâm, nghĩa là lòng bi lớn thương xót tất cả chúng sinh. Nên mở toang cửa thành tâm, nghĩa là xả bỏ hết những gì mình có, tùy chỗ cần mà đem cho tất cả chúng sinh. Nên canh giữ kín thành tâm, nghĩa là ngăn mọi cảnh dục ác của sinh tử, không cho lọt vào. Nên làm nghiêm chỉnh thành tâm, nghĩa là dứt trừ gốc rễ khiến trôi lăn luân hồi của mọi điều bất thiện. Nên làm vững quyết thành tâm, nghĩa là gom góp các pháp trợ đạo của nhất thiết trí (trí biết hết tất cả, tức trí của Phật), mãi không thoái lui.

 Nên an định thành tâm, nghĩa là giữ chánh niệm (tâm nhớ nghĩ đúng đắn, không tán loạn) về cảnh giới viên mãn của mọi Như Lai trong ba đời. Nên làm trong suốt thành tâm, nghĩa là hiểu rõ mọi pháp môn trong các tu-đa-la (kinh điển) thuộc pháp luân (bánh xe pháp, ví lời Phật dạy lăn đi phá tan phiền não) của mọi Như Lai. Nên phân chia khu vực thành tâm, nghĩa là chỉ bày khắp cho tất cả chúng sinh, khiến ai cũng thấy được con đường tát-bà-nhã (trí biết tất cả của Phật). Nên giữ gìn thành tâm, nghĩa là thu nhận khắp biển đại nguyện của mọi Như Lai ba đời. Nên làm cho thành tâm giàu có đầy đủ, nghĩa là tích tụ khối phước đức và trí tuệ lớn lao trùm khắp pháp giới (toàn thể mọi cảnh giới trong vũ trụ). Nên làm cho thành tâm sáng tỏ, nghĩa là biết khắp các căn (năng lực, khả năng tiếp nhận đạo của mỗi người), sự ưa muốn, phiền não… của chúng sinh. Nên làm cho thành tâm tự tại, nghĩa là thu nhiếp khắp pháp giới mười phương. Nên làm cho thành tâm thanh tịnh, nghĩa là giữ chánh niệm về mọi đức Phật Như Lai.

 Nên biết tự tính của thành tâm, nghĩa là biết mọi pháp đều không có tự tính (không có bản chất riêng cố định). Nên biết thành tâm là huyễn, nghĩa là dùng nhất thiết trí thấu rõ bản tính của các pháp. Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát (bồ-tát lớn, bậc bồ-tát đã tu cao) nếu có thể tu sửa thành tâm cho thanh tịnh như thế thì tích tụ được mọi thiện căn (gốc lành sinh ra quả tốt); tu theo hạnh nào cũng đều chứng nhập được. Vì sao vậy? Vì đã trừ sạch mọi chướng ngại: chướng ngại không được thấy Phật, chướng ngại không được nghe pháp, chướng ngại không được gần gũi cúng dường các Như Lai, chướng ngại không dùng được phương tiện thu nhận chúng sinh, chướng ngại không trang hoàng làm thanh tịnh được các cõi Phật. Này thiện nam tử! Bồ-tát ma-ha-tát vì đã lìa các chướng ngại như thế, nên hễ khởi tâm mong cầu thiện tri thức thì không cần gắng sức cũng được gặp, cho đến rốt ráo thành tựu nhất thiết trí."

 Lúc ấy có các thần Thân Chúng (một loại thần hộ trì Phật pháp), tên là Liên Hoa Cát Tường và Diệu Hoa Quang Minh, cùng vô lượng trăm nghìn thần Thân Chúng trước sau vây quanh, từ đạo tràng đi ra, đứng giữa hư không, trước mặt Thiện Tài dùng giọng hay mà khen ngợi phu nhân Ma-da bằng nhiều cách. Khi ấy, các vị thần mỗi vị từ đôi hoa tai phóng ra ánh sáng là lưới lửa sáng thanh tịnh của các thứ báu vô số màu; phóng ra ánh sáng là mây lưới lửa sáng hương báu vô số màu; phóng ra ánh sáng là lưới lửa sáng lìa nhơ thanh tịnh vô số màu; phóng ra ánh sáng thanh tịnh vô số màu có thể bày rõ khắp tâm tính của chúng sinh; phóng ra ánh sáng vô số màu làm tăng nhanh lòng yêu thích; phóng ra ánh sáng mát lành vô số màu có thể trừ sự nóng bức khổ não; phóng ra ánh sáng thanh tịnh vô số màu có thể bày rõ khắp nơi; phóng ra ánh sáng lửa báu vô số màu, mạnh mẽ hiện ra cảnh giới không vướng mắc.

 Các vị phóng ra những lưới ánh sáng lớn đủ màu như thế, chiếu khắp vô biên cõi Phật rộng lớn, khiến Thiện Tài thấy khắp tất cả các đức Phật trong mọi cõi nước mười phương. Các ánh sáng ấy đi vòng quanh thế gian theo chiều bên phải (cách đi vòng tỏ lòng cung kính) một vòng, rồi quay lại đi vào đỉnh đầu Thiện Tài, cho đến đi vào khắp các lỗ chân lông trên thân. Đồng tử Thiện Tài nhờ được ánh sáng ấy chiếu vào nên liền đạt được mười thứ pháp nhãn (con mắt thấy rõ chân lý). Đó là:

 Được mắt ánh sáng thanh tịnh, vì đã vĩnh viễn lìa mọi tối tăm ngu si. Được mắt không màng che, vì thấu rõ bản tính của mọi chúng sinh. Được mắt lìa nhơ, vì quán được cửa ngõ bản tính của mọi pháp. Được mắt tuệ thanh tịnh, vì quán được bản tính của mọi cõi Phật. Được mắt Tỳ-lô-giá-na (danh hiệu pháp thân Phật, nghĩa là ánh sáng chiếu khắp), vì thấy được pháp thân thanh tịnh của Như Lai. Được mắt ánh sáng chiếu khắp, vì thấy được thân sắc nhiệm mầu bình đẳng, không thể nghĩ bàn của Phật. Được mắt ánh sáng không ngăn ngại, vì quán xét được cảnh thành lập và hoại diệt của vô biên biển cõi (vô số cõi nước nhiều như biển). Được mắt soi sáng khắp, vì thấy mọi đức Phật khởi phương tiện lớn, chuyển bánh xe chánh pháp (giảng dạy chánh pháp), sinh ra các loại kinh điển. Được mắt cảnh giới trùm khắp, vì thấy vô lượng đức Phật dùng thần thông uy đức điều phục (dạy dỗ cho thuần thục) mọi chúng sinh. Được mắt thấy khắp, vì quán xét được mọi đức Như Lai ra đời trong mọi cõi nước khác nhau.

 Khi ấy có vua quỷ la-sát (loài quỷ dữ, ở đây đã quy y làm thần hộ pháp) giữ gìn giảng đường của bồ-tát, tên là Diệu Nhãn, cùng một vạn la-sát tùy tùng, ở giữa hư không đem hoa câu-tô-ma (một loài hoa đẹp ở cõi trời) đáng yêu và nhiều thứ hương thơm rải lên Thiện Tài, rồi nói:

 "Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu đầy đủ mười pháp thì được gần gũi các thiện tri thức. Mười pháp ấy là gì? Đó là: lìa mọi nịnh bợ, gian trá, lòng ngay thẳng, vì luôn thanh tịnh; lìa mọi sự phân biệt, lòng bi lớn bình đẳng, vì thu nhận khắp chúng sinh; thấu hiểu tự tính của các pháp, biết bản tính chúng sinh, vì biết chúng không có thật; biết không có đi và đến, hướng về nhất thiết trí, vì tâm không thoái lui; có đủ sức tin hiểu, vì vào khắp đạo tràng của mọi đức Phật; được mắt tuệ thanh tịnh, vì thấu rõ bản tính của mọi pháp vốn không sinh; ở trong lòng từ bình đẳng, vì khiến mọi chúng sinh đều đạt được chân lý tối thượng; mở ánh sáng trí tuệ, vì có thể quét sạch mọi cảnh hư vọng trong tâm mình; làm đám mây mát lành rưới mưa cam lộ, vì gột rửa phiền não; làm con mắt rộng lớn soi thấu các pháp, vì tâm luôn thuận theo thiện tri thức. Nếu các bồ-tát có đầy đủ trọn vẹn mười pháp này thì được gần gũi các thiện tri thức.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu mười thứ tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung trọn vẹn), quan sát tinh tế, thì thường được thấy các thiện tri thức ngay trước mắt. Mười thứ ấy là gì? Đó là: tam-muội Bánh xe thanh tịnh vô tận của pháp không; tam-muội Thấy trước mắt biển cõi của mọi đức Phật mười phương; tam-muội Không rời bỏ, không thiếu sót đối với mọi cảnh giới; tam-muội Thấy khắp mọi đức Như Lai xuất hiện; tam-muội Gom khắp kho tàng biển phước và trí; tam-muội Tâm luôn không rời các thiện tri thức; tam-muội Thường nhớ công đức của mọi Như Lai đều từ thiện tri thức mà hiện ra; tam-muội Tâm niệm thường không rời các thiện tri thức; tam-muội Tâm niệm thường gần gũi, bình đẳng cúng dường các thiện tri thức; tam-muội Ở trong các hạnh phương tiện đối với thiện tri thức, thân không mỏi mệt, tâm không chán đủ, lìa mọi lỗi lầm. Này thiện nam tử! Bồ-tát thành tựu mười tam-muội này thì thường được gần gũi các thiện tri thức. Lại được tam-muội Thiện tri thức thường chuyển pháp luân của mọi Như Lai. Được tam-muội ấy rồi thì biết rõ thể tính của các đức Phật bình đẳng, có khắp mọi nơi, và thường được gặp các thiện tri thức."

 Khi vị ấy nói những lời này, đồng tử Thiện Tài ngước nhìn lên không trung mà đáp: "Lành thay, lành thay! Ngài vì thương xót, thu nhận tôi mà chỉ bày nhiều cửa phương tiện khéo léo, giúp tôi được gặp thiện tri thức chân thật. Xin ngài giảng giải rõ cho tôi: tôi phải làm sao để đến được chỗ thiện tri thức? Nên tìm thiện tri thức ở phương nào, thành ấp, làng xóm nào? Dùng phương tiện gì để được gần gũi các thiện tri thức?" La-sát đáp: "Này thiện nam tử! Con nên khiêm hạ, lễ khắp mọi cảnh giới mười phương cho đến tận cùng hư không mà tìm thiện tri thức. Hãy dũng mãnh tự tại, đi khắp mười phương mà tìm thiện tri thức. Hãy khởi tâm mau lẹ, khởi tâm thuận theo mà tìm thiện tri thức. Hãy quán thân và tâm như bóng, như mộng mà tìm thiện tri thức."

 Bấy giờ Thiện Tài nhận lời dạy của la-sát, thuận theo mà tu hành. Ngay lúc ấy liền thấy một đóa sen báu lớn từ đất vọt lên: thân bằng kim cương, lá bằng ngọc ma-ni (loại ngọc báu sáng trong, quý nhất), đài sen bằng ngọc chúa Tỳ-lô-giá-na, gương sen bằng ngọc chúa ma-ni hiện ra biển chúng sinh, nhụy sen bằng hương báu đủ màu, vô số lưới báu phủ kín bên trên. Trên đài sen có một tòa lầu tên là Phổ Nạp Thập Phương Pháp Giới Tạng (kho chứa khắp pháp giới mười phương), trang trí bằng đủ thứ kỳ diệu: nền bằng kim cương, nghìn cột xếp hàng, tất cả đều làm bằng ngọc ma-ni; vách bằng vàng diêm-phù-đàn (thứ vàng ròng quý nhất, lấy tên theo dòng sông chảy qua rừng cây diêm-phù); chuỗi ngọc đủ thứ báu rủ xuống bốn phía; những cây phướn ma-ni lớn đủ màu báu bày thành hàng, trang hoàng khắp nơi; vô số bậc thềm và lan can bằng báu đẹp bao quanh trang trí.

 Trong lầu có tòa sen bằng ngọc chúa như ý (ngọc có thể làm hiện ra mọi thứ theo ý muốn), trang sức bằng đủ thứ báu, lan can báu đẹp bao quanh, xen kẽ những cây phướn ngọc chúa ma-ni hình tinh tú; áo báu đủ màu trải bên trong bên ngoài; màn báu, lưới báu treo những chuông báu che bên trên; cờ phướn bằng lụa báu rủ xuống khắp nơi, gió nhẹ thổi lay, ánh sáng lấp lánh, tiếng vang phát ra. Trong những cây phướn hoa báu tuôn mưa hoa đẹp; trong chuông mõ báu phát ra tiếng hay; giữa cửa ra vào và cửa sổ báu rủ các chuỗi ngọc; trong thân ngọc ma-ni tuôn ra nước thơm; trong miệng voi báu Tỳ-lô-giá-na tuôn ra lưới hoa sen; miệng sư tử bằng kim cương báu đủ màu nhả ra mây hương thơm diệu kỳ; những bánh xe báu đẹp hình Phạm thiên (vị vua trời cõi trên) phát ra âm thanh theo ý thích, giảng lời dạy về lòng từ lớn; chuông báu kim cương phát ra tiếng đại nguyện của các bồ-tát; trong phướn trăng báu hiện ra hình hóa thân của Phật nối nhau không dứt.

 Ngọc chúa Tịnh Tạng hiện ra thứ tự thọ sinh của các đức Phật ba đời; ngọc ma-ni Nhật Tạng phóng ánh sáng lớn chiếu khắp mọi cõi Phật mười phương; ngọc chúa ma-ni Phổ Quang Chiếu Diệu phóng ra ánh sáng viên mãn của mọi đức Phật; ngọc chúa ma-ni Tỳ-lô-giá-na dấy lên mây cúng dường, cúng dường tất cả chư Phật Như Lai; ngọc chúa như ý trong từng niệm (từng khoảnh khắc ngắn nhất của ý nghĩ) hiện ra thần biến của Phổ Hiền, đầy khắp pháp giới; ngọc chúa Tu-di (tên núi chúa ở trung tâm thế giới) hiện ra cung điện cõi trời, hiện khắp mây thân biến hóa của chúng trời Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi); các thể nữ cõi trời dùng đủ thứ giọng hay ca ngợi công đức vi diệu không thể nghĩ bàn của Như Lai.

 Bấy giờ Thiện Tài thấy tòa ngồi như thế, lại có vô lượng tòa trang hoàng bằng báu nhiều không thể nghĩ bàn vây quanh. Phu nhân Ma-da ngồi trên tòa ấy, hiện thân sắc thanh tịnh trước mặt khắp tất cả chúng sinh. Đó là: thân sắc vượt ba cõi (ba cõi: cõi dục vọng, cõi có hình sắc vi tế, cõi không còn hình sắc — toàn bộ nơi chúng sinh luân hồi), vì đã ra khỏi mọi nẻo tái sinh; thân sắc theo lòng ưa thích, vì không vướng mắc gì nơi các thế gian; thân sắc trùm khắp, vì nhiều bằng số chúng sinh; thân sắc sức lớn rộng, vì khiến chúng sinh có đủ phước đức; thân sắc không gì sánh bằng, vì khiến chúng sinh dứt bỏ cái thấy điên đảo; thân sắc vô lượng loại, vì theo tâm chúng sinh mà hiện ra hết; thân sắc vô biên tướng, vì hiện khắp những tướng điều phục chúng sinh; thân sắc hiện ra trước mặt khắp nơi, vì dùng sự tự tại lớn mà thị hiện; thân sắc hóa thành mọi hình, vì tùy chỗ thích hợp mà hiện ra trước mặt; thân sắc thường thị hiện, vì cõi chúng sinh chưa hết thì cũng không hết.

 Thân sắc an vui, vì ai gần gũi, thấy, nghe đều được an vui; thân sắc không đứt mất, vì rốt ráo thấy khắp như hư không; thân sắc uy đức lớn, vì diệt trừ các pháp hư vọng của chúng sinh; thân sắc không đi, vì không mất đi ở nẻo nào; thân sắc không đến, vì không hiện ra từ thế gian nào; thân sắc không sinh, vì không có sinh khởi; thân sắc không diệt, vì thường vắng lặng; thân sắc không phải thực, vì đã đạt được lẽ như thật; thân sắc không phải hư, vì theo thế gian mà hiện ra; thân sắc không lay động, vì vĩnh viễn lìa sinh diệt; thân sắc không hư hoại, vì bản tính của pháp không hoại; thân sắc không tướng, vì vượt ngoài đường lối của lời nói; thân sắc một tướng, vì lấy không tướng làm tướng; thân sắc như hình bóng, vì theo tâm mà ứng hiện; thân sắc như huyễn, vì do trí như huyễn tạo thành; thân sắc như ánh nắng dợn (ảo ảnh như nước dưới nắng), vì chỉ do ý tưởng giữ lấy; thân sắc như bóng, vì theo nguyện mà hiện sinh; thân sắc như mộng, vì theo tâm mà hiện ra.

 Thân sắc pháp giới, vì bản tính trong sạch như hư không; thân sắc đại bi, vì thường che chở chúng sinh; thân sắc không ngăn ngại, vì trùm khắp pháp giới; thân sắc vô biên, vì làm thanh tịnh khắp chúng sinh; thân sắc vô lượng, vì vượt ngoài lời nói; thân sắc không trụ, vì điều phục chúng sinh; thân sắc không nương tựa, vì nguyện cứu độ thế gian; thân sắc không nơi chốn, vì luôn giáo hóa chúng sinh; thân sắc không sinh, vì do nguyện như huyễn tạo thành; thân sắc không gì hơn, vì vượt mọi thế gian; thân sắc như thật, vì do tâm định hiện ra; thân sắc không sinh, vì theo nghiệp chúng sinh mà xuất hiện; thân sắc như ngọc như ý, vì làm đầy khắp mọi nguyện của chúng sinh; thân sắc không phân biệt, vì chỉ theo tâm nguyện chúng sinh mà khởi; thân sắc lìa phân biệt, vì tất cả chúng sinh không thể biết; thân sắc lìa hư vọng, vì vĩnh viễn lìa các pháp giả dối của chúng sinh; thân sắc luôn không cùng tận, vì đến tận cùng giới hạn sinh tử của chúng sinh; thân sắc thanh tịnh, vì giống như Như Lai, không có phân biệt.

 Đồng tử Thiện Tài thấy mọi thân sắc mà phu nhân Ma-da hiện ra như thế, rốt ráo không phải sắc (hình thể vật chất), vì mọi hình tướng đều như bóng hình; rốt ráo không phải thọ (cảm nhận), vì mọi cảm nhận của thế gian đều đã chuyển hóa diệt hết; rốt ráo không phải tưởng (tri giác, ý niệm), vì chỉ theo ý tưởng của chúng sinh mà hiện ra; rốt ráo không phải hành (các hoạt động tạo tác của tâm), vì nương nơi nghiệp như huyễn mà thành tựu; rốt ráo không phải thức (sự nhận biết phân biệt), vì trí nguyện của bồ-tát vốn trống rỗng, không có tự tính (sắc, thọ, tưởng, hành, thức là năm uẩn — năm nhóm hợp thành con người); vì mọi lời nói của thế gian đều dứt; vì diệt trừ mọi nóng bức khổ não của sinh tử; vì an trụ nơi thân vắng lặng tối thắng.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài lại thấy phu nhân Ma-da tùy theo lòng ưa thích của chúng sinh mà tự tại hiện ra khắp nơi, giống như ở thế gian, hoặc vượt ngoài thế gian, đủ loại thân nữ. Đó là: hoặc hiện thân ma nữ (con gái của ma vương); hoặc hiện thân thiên nữ cõi trời Tha Hóa; hoặc hiện thân thiên nữ cõi trời Hóa Lạc; hoặc hiện thân thiên nữ cõi trời Đâu-suất; hoặc hiện thân thiên nữ cõi trời Dạ-ma; hoặc hiện thân thiên nữ cõi trời Đao-lợi; hoặc hiện thân thiên nữ cõi trời Tứ Vương (sáu cõi trời này thuộc cõi dục, từ cao xuống thấp); hoặc hiện thân nữ của các loài rồng, dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, dữ tợn), càn-thát-bà (thần âm nhạc cõi trời), a-tu-la (loài thần hay gây chiến với chư thiên), ca-lâu-la (chim thần cánh vàng), khẩn-na-la (thần ca hát), ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), người và loài chẳng phải người. Ở khắp mọi nơi, bà hiện những thân nữ tương tự như thế, cùng những thân vượt ngoài thế gian, để làm lợi ích cho chúng sinh.

 Bà gom góp nhất thiết trí, thực hành đàn ba-la-mật (hạnh bố thí trọn vẹn) bình đẳng, lòng bi lớn che phủ khắp mọi thế gian, sinh ra vô lượng công đức của Như Lai, tu tập tăng trưởng nhất thiết trí trí (trí tối thượng trong mọi trí, tức trí của Phật), quán xét suy ngẫm bản tính thật của các pháp, đạt được biển nhẫn sâu xa (nhẫn: khả năng an nhận chân lý không lay động), tinh tấn mau lẹ chưa từng lười nghỉ, luôn chuyển bánh xe pháp thanh tịnh không thoái lui, biết tinh tế bản tính của mọi pháp, ở trong cảnh giới tam-muội bình đẳng, đạt được định của Như Lai, ánh sáng viên mãn làm cạn khô biển lớn phiền não của chúng sinh; khéo biết rõ mọi Phật pháp, luôn dùng trí tuệ quán thật tướng của pháp, thấy các Như Lai mà lòng không chán đủ; biết thứ tự ra đời của các đức Phật ba đời; tam-muội thấy Phật luôn hiện ở trước; gom khắp vô lượng đạo thanh tịnh; đi trong cảnh giới hư không của các đức Phật.

 Bà tùy lòng ưa thích mà thu nhận khắp chúng sinh, dùng đủ thứ phương tiện giáo hóa cho họ thành thục; vào được pháp thân thanh tịnh vô lượng của Phật; thành tựu đại nguyện; làm thanh tịnh các cõi Phật; rốt ráo điều phục mọi chúng sinh; tâm luôn vào khắp cảnh giới chư Phật; sinh ra mọi thần thông của bồ-tát. Đã được pháp thân thanh tịnh không nhiễm, mà vẫn luôn thị hiện vô lượng thân sắc; dạo chơi tự tại trong các năng lực tự tại của Như Lai: sức dẹp tan ma oán, sức thành tựu thiện căn, sức sinh ra chánh pháp, sức có đủ như chư Phật, đạt được sức tự tại của các bồ-tát, sức nhanh chóng tăng trưởng nhất thiết trí. Bà được ánh sáng trí tuệ của Phật chiếu khắp tất cả, biết hết biển tâm của vô lượng chúng sinh với căn tính, ham muốn, hiểu biết sai khác nhau; thân bà đầy khắp biển cõi mười phương, cũng biết tướng thành lập và hoại diệt của các cõi.

 Bà dùng mắt rộng lớn thấy biển mười phương, dùng trí trùm khắp biết biển ba đời; thân hầu hạ khắp biển chư Phật, tâm luôn thu nhận biển pháp; tu tập viên mãn mọi công đức của các Như Lai; thuận theo mà sinh ra trí tuệ và pháp trợ đạo của mọi bồ-tát; thường thích quán xét các hạnh ba-la-mật (các hạnh tu trọn vẹn đưa sang bờ giải thoát) mà mọi bồ-tát đã tu từ lúc mới phát tâm; sinh ra mọi địa (cấp bậc tu chứng) của các bồ-tát; tích tụ khối phước của mọi bồ-tát; dũng mãnh tinh tấn, tâm không sợ hãi; thành tựu khắp con đường bồ-đề (giác ngộ) của mọi bồ-tát; luôn siêng năng che chở mọi chúng sinh; thường thích ca ngợi công đức chư Phật; ánh sáng chiếu khắp mọi thế gian; nguyện làm mẹ của tất cả bồ-tát.

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài thấy phu nhân Ma-da ở khắp mọi nơi hiện ra những cửa phương tiện nhiều như số bụi nhỏ nhất của cả cõi Diêm-phù-đề (châu lục loài người chúng ta đang ở) như thế. Thấy xong, phu nhân Ma-da hiện bao nhiêu thân thì Thiện Tài cũng hiện ra bấy nhiêu thân, ở khắp mọi nơi, trước mặt Ma-da cung kính lễ bái. Ngay lúc ấy chứng được vô lượng vô số cửa tam-muội, phân biệt quán xét, tu hành chứng nhập. Từ tam-muội đứng dậy, cậu đi vòng quanh bên phải Ma-da cùng quyến thuộc của bà, chắp tay đứng mà thưa: "Bậc đại thánh Bồ-tát Văn-thù Sư-lợi (vị bồ-tát tiêu biểu cho trí tuệ) đã dạy tôi phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (giác ngộ cao tột, chân chính, trọn vẹn — tức quả vị Phật), khiến tôi siêng năng tìm cầu các thiện tri thức. Tôi vâng lời dạy, đến từng vị thiện tri thức để gần gũi, hầu hạ, cúng dường, không bỏ qua vị nào. Cứ thế lần lượt mà dần đến được nơi này. Xin bậc đại thánh giảng cho tôi: bồ-tát học hạnh bồ-tát thế nào để thành tựu nhất thiết trí trí?"

 Phu nhân Ma-da bảo Thiện Tài: "Này thiện nam tử! Ta đã thành tựu cửa giải thoát Bồ-tát đại nguyện trí huyễn trang nghiêm, vì thế thường làm mẹ của các bồ-tát. Này thiện nam tử! Như ta ở cõi Diêm-phù-đề này, trong nhà vua Tịnh Phạn (vua cha của Phật Thích-ca) ở thành Ca-tỳ-la (kinh đô quê hương của Phật), sinh ra thái tử Tất-đạt (tên Phật Thích-ca khi còn làm thái tử) từ hông bên phải, hiện ra sự trang nghiêm rộng lớn không thể nghĩ bàn, là thần biến tự tại lúc bồ-tát thọ sinh. Cũng vậy, cho đến hết biển thế giới này (tập hợp vô số thế giới), mọi đức Như Lai Tỳ-lô-giá-na ở thân cuối cùng (kiếp sống chót trước khi thành Phật) thị hiện thần biến tự tại lúc giáng sinh, ta đều lần lượt làm mẹ của từng vị. Các bồ-tát ấy đều vào thân ta, sinh ra từ hông phải, thành nhất thiết trí.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Khi ta ở cung vua Tịnh Phạn, lúc bồ-tát sắp giáng sinh, ta thấy từ mỗi lỗ chân lông trên thân bồ-tát đều phóng ra ánh sáng tên là Bánh xe công đức thọ sinh của mọi Như Lai. Mỗi lỗ chân lông ấy đều hiện ra sự trang nghiêm công đức thần biến thọ sinh của các bồ-tát nhiều như số bụi nhỏ nhất của vô số không thể nói hết các cõi Phật. Các ánh sáng ấy chiếu khắp mọi thế giới; chiếu xong, đi vào đỉnh đầu ta, cho đến vào tất cả lỗ chân lông trên thân. Này thiện nam tử! Lại trong ánh sáng ấy hiện ra khắp danh hiệu, thần biến thọ sinh, cung điện trang nghiêm rộng lớn, quyến thuộc và cảnh vui hưởng ngũ dục (năm thú vui của giác quan: sắc đẹp, âm thanh, mùi hương, vị ngon, xúc chạm) của mọi bồ-tát.

 Lại thấy bồ-tát bỏ ngôi vị mà xuất gia, đến đạo tràng, dẹp tan quân ma, thành đẳng chánh giác (giác ngộ chân chính hoàn toàn, tức thành Phật), ngồi tòa sư tử (tòa ngồi của Phật, ví Phật như sư tử chúa không sợ hãi), các bồ-tát trước sau vây quanh, các vị chủ thế gian gần gũi cúng dường, vì đại chúng mà chuyển bánh xe chánh pháp. Lại thấy Như Lai thuở xưa khi tu hạnh bồ-tát, ở chỗ các đức Phật tôn trọng cúng dường, phát tâm bồ-đề, làm thanh tịnh cõi Phật, trong từng niệm thị hiện vô lượng hóa thân đầy khắp mọi thế giới mười phương, biến hóa đủ thứ trang nghiêm thọ sinh, thành vô thượng giác, chuyển bánh xe pháp nhiệm mầu, cho đến sau cùng hiện thần biến rộng lớn nhập bát-niết-bàn (nhập diệt, hoàn toàn vắng lặng, ra khỏi sinh tử). Những việc như thế, ta đều thấy cả.

 Lại nữa, này thiện nam tử! Khi ánh sáng nhiệm mầu ấy vào thân ta, hình dáng thân ta tuy không lớn hơn trước, nhưng thật ra đã vượt hơn mọi thế gian. Vì sao vậy? Vì lúc ấy thân ta rộng bằng hư không, trong thai có thể chứa trọn sự trang nghiêm cung điện và thần biến lớn thọ sinh tự tại của các bồ-tát mười phương. Này thiện nam tử! Lúc bồ-tát từ cõi trời Đâu-suất sắp giáng thần (giáng xuống đầu thai), có các chúng bồ-tát nhiều như số bụi nhỏ nhất của mười cõi Phật, đều cùng bồ-tát đồng nguyện, đồng hạnh, đồng thiện căn, đồng trang nghiêm, đồng giải thoát, đồng trí tuệ, đồng trụ địa (cấp bậc tu chứng), đồng thần thông, đồng xuất hiện, đồng uy lực, đồng pháp thân thanh tịnh, đồng uy đức sắc thân, cho đến hạnh nguyện công đức Phổ Hiền đều bằng nhau. Các bồ-tát ấy trước sau vây quanh. Lại có tám vạn vua rồng lớn, đứng đầu là vua rồng Ta-kiệt-la (vua rồng biển cả), cùng các vị chủ thế gian, mỗi vị ngồi trên lầu gác ma-ni đủ loại, cùng đến gần gũi hầu hạ cúng dường bồ-tát.

 Bấy giờ bồ-tát dùng sức thần thông, cùng các bồ-tát hiện ra khắp mọi cung trời Đâu-suất; trong mỗi cung đều hiện bóng hình thọ sinh trong cõi Diêm-phù-đề của mọi thế giới mười phương và đủ thứ thần biến không thể nghĩ bàn, giáo hóa điều phục vô lượng chúng sinh, khiến họ giác ngộ, không buông lung, lìa mọi biếng nhác, không bám chấp. Lại dùng sức thần thông phóng ánh sáng lớn chiếu khắp thế gian, phá tan mọi tối tăm, diệt trừ mọi khổ não, thoát khỏi mọi cảnh dục, khiến các chúng sinh đều biết được nghiệp hạnh đời trước của mình, vĩnh viễn ra khỏi đường ác. Lại vì cứu giúp che chở mọi chúng sinh mà hiện ra khắp trước mặt họ, làm các thần biến. Hiện những việc kỳ lạ như thế xong, bồ-tát cùng quyến thuộc từ cung trời đi xuống, vào thân ta.

 Các bồ-tát ấy ở trong bụng ta hiện thần thông lớn, đi lại tự tại: hoặc lấy ba nghìn đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ gộp lại) làm một bước, cho đến hoặc lấy số thế giới nhiều như bụi nhỏ nhất của vô số không thể nói hết các cõi Phật làm một bước. Lại trong từng niệm, chúng hội bồ-tát ở chỗ các Như Lai trong các thế giới mười phương nhiều như bụi nhỏ nhất của vô số không thể nói hết các cõi Phật, cùng Tứ Thiên Vương (bốn vị vua trời giữ bốn phương), trời Ba mươi ba (tức cõi trời Đao-lợi), trời Tu-dạ-ma, trời Đâu-suất-đà, trời Hóa Lạc, trời Tha Hóa Tự Tại, cho đến các vua trời Phạm thiên ở sắc giới (cõi trời có hình sắc vi tế, đã lìa dục vọng), đều cùng đến, muốn thấy thần biến lớn của bồ-tát khi ở trong thai, để cung kính cúng dường, nghe nhận chánh pháp, và đều vào trong thân ta. Tuy trong bụng ta chứa được hết các chúng hội như thế, mà thân ta không lớn ra, cũng không chật hẹp. Các bồ-tát ấy, mỗi vị đều thấy mình ở trong đạo tràng của chúng hội mình, thanh tịnh, trang hoàng đẹp đẽ.

 Này thiện nam tử! Như ở cõi Diêm-phù-đề thuộc bốn thiên hạ này (bốn châu lục lớn bao quanh núi Tu-di, hợp thành một thế giới nhỏ), bồ-tát thọ sinh, ta làm mẹ; thì ở các cõi Diêm-phù-đề của trăm ức bốn thiên hạ trong ba nghìn đại thiên thế giới cũng đều như thế. Nhưng thân ta đây vốn không phải hai, cũng chẳng phải một, không ở một chỗ, cũng không ở nhiều chỗ. Vì sao vậy? Vì đã tu cửa giải thoát Bồ-tát đại nguyện trí huyễn trang nghiêm. Này thiện nam tử! Như nay ta làm mẹ của Thế Tôn (bậc được cả thế gian tôn kính, tức Phật) Tỳ-lô-giá-na, thì vô lượng đức Phật thuở xưa, ta cũng đều làm mẹ như thế.

 Này thiện nam tử! Thuở xưa ta từng làm thần ao sen; khi ấy có một bồ-tát bỗng hóa sinh trong gương sen, ta liền nâng đỡ, chăm sóc nuôi nấng; mọi người thế gian đều gọi ta là mẹ bồ-tát. Lại thuở xưa ta làm thần đạo tràng bồ-đề (nơi Phật ngồi thành đạo); khi ấy có một bồ-tát bỗng hóa sinh trong lòng ta; người đời cũng gọi ta là mẹ bồ-tát. Này thiện nam tử! Vô lượng bồ-tát như thế, ở thân cuối cùng, tại thế giới này dùng đủ thứ phương tiện thị hiện thần biến lớn thọ sinh, ta đều làm mẹ. Này thiện nam tử! Như trong Hiền kiếp (kiếp hiện tại — kiếp: khoảng thời gian cực dài; Hiền kiếp là kiếp có nghìn đức Phật ra đời) của thế giới này, khi Như Lai Câu-lưu-tôn xuất hiện đầu tiên, rồi Như Lai Câu-na-hàm Mâu-ni, Như Lai Ca-diếp (ba đức Phật ra đời trước Phật Thích-ca trong Hiền kiếp), và nay là Thế Tôn Như Lai Thích-ca Mâu-ni, khi các ngài hiện ra thọ sinh, ta đều làm mẹ."

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video