Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (tên bộ kinh, nghĩa là: kinh rộng lớn nói về đức Phật, có muôn hạnh được trang hoàng như kết bằng hoa), Phẩm Hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền, quyển thứ tư. Bồ-tát là bậc tu hành phát nguyện cầu giác ngộ và cứu độ mọi loài, đang trên đường thành Phật. Phổ Hiền là tên một vị Bồ-tát lớn, tượng trưng cho việc tu hành và lời nguyện rộng khắp. Hạnh nguyện là việc làm cùng lời nguyện. Phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền: Đi vào cảnh giới giải thoát không thể nghĩ bàn. Giải thoát là thoát khỏi mọi trói buộc của khổ đau và phiền não. Cảnh giới là phạm vi, thế giới mà một bậc tu chứng trải nghiệm được.
Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi từ lầu gác Thiện Trụ đi ra. Văn-thù-sư-lợi là tên vị Bồ-tát tượng trưng cho trí tuệ. "Đồng tử" nghĩa là chàng trai trẻ, cũng là cách tôn xưng bậc tu hành trong sạch như trẻ thơ. Ngài đi cùng vô số vị đại Bồ-tát đồng hạnh, cùng các vị thần Kim Cương thường theo hầu hộ vệ (thần hộ pháp cầm chày kim cương).
Lại có các vị thần cùng đi:
- Các vị Thân Chúng thần (thần hiện thân theo đoàn), vì khắp thế gian mà hiện uy lực lớn.
- Các vị Túc Hành thần (thần theo hầu bước chân), từ lâu đã phát lời thề bền chắc cúng dường chư Phật. Cúng dường là dâng lễ vật để kính thờ.
- Các vị Chủ Địa thần (thần cai quản đất đai), nhớ lại đại nguyện xưa, ưa nghe chánh pháp nối tiếp không dứt. Chánh pháp là giáo pháp chân chính của Phật.
- Các vị Chủ Thủy thần (thần cai quản nước), lấy lòng đại bi sâu xa trong sạch mà trang hoàng pháp giới và tưới thấm khắp chúng sinh. Đại bi là lòng thương xót lớn, muốn cứu người khỏi khổ. Pháp giới là toàn thể vũ trụ, gồm mọi sự vật hiện tượng. Chúng sinh là mọi loài có sự sống, có cảm giác.
- Các vị Chủ Hỏa thần (thần cai quản lửa), có ánh sáng của uy lực trí tuệ chiếu khắp.
- Các vị Chủ Phong thần (thần cai quản gió), lấy mũ báu ma-ni trang sức trên đầu. Ma-ni là một loại ngọc quý trong suốt, được xem là ngọc như ý.
- Các vị Chủ Phương thần (thần cai quản phương hướng), có ánh sáng chiếu mười phương theo những nghi thức khác nhau. Mười phương là khắp mọi phương: đông, tây, nam, bắc, bốn hướng góc, phương trên và phương dưới.
- Các vị Chủ Dạ thần (thần ban đêm), chuyên cần trừ diệt bóng tối vô minh. Vô minh là sự mê muội, không thấy rõ lẽ thật, là gốc rễ của khổ đau.
- Các vị Chủ Trú thần (thần ban ngày), một lòng mở bày mặt trời trí tuệ của Như Lai. Như Lai là danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc từ chân lý mà đến, tức bậc đã giác ngộ hoàn toàn.
- Các vị Chủ Không thần (thần cai quản hư không), trang hoàng khắp hư không và pháp giới.
- Các vị Chủ Hải thần (thần cai quản biển), siêng năng dùng phương tiện cứu vớt chúng sinh ra khỏi biển sinh tử. Phương tiện là những cách khéo léo để giáo hóa. Sinh tử là vòng chết đi sống lại không ngừng.
- Các vị Chủ Sơn thần (thần cai quản núi), thường siêng tích tụ căn lành vượt ngoài sự đo lường của tâm, như lá cờ thù thắng hướng đến nhất thiết trí. Căn lành là gốc rễ của điều thiện, tức những việc lành đã làm sẽ sinh quả tốt. Nhất thiết trí là trí biết hết thảy, tức trí tuệ của Phật.
- Các vị Chủ Hà thần (thần cai quản sông), phát đại nguyện chở đưa chúng sinh, ngợi khen chư Phật, mạnh mẽ không mỏi.
- Các vị Chủ Thành thần (thần cai quản thành trì), thường siêng giữ gìn thành trì tâm Bồ-đề của hết thảy chúng sinh. Tâm Bồ-đề là tâm cầu giác ngộ.
- Các vị đại Long vương (vua loài rồng, loài thần có sức mạnh ở dưới nước), thường siêng che chở hết thảy chúng sinh.
- Các vua Dạ-xoa (một loài quỷ thần mạnh mẽ, nhanh nhẹn, ở đây làm thần hộ pháp), thường siêng giữ gìn thành nhất thiết trí.
- Các vua Càn-thát-bà (thần âm nhạc của cõi trời, sống nhờ hương thơm), thường khiến chúng sinh thêm vui mừng.
- Các vua Cưu-bàn-trà (một loài quỷ thần thân hình kỳ dị), thường siêng trừ diệt mọi cơn đói khát của tất cả ngạ quỷ. Ngạ quỷ là quỷ đói, loài phải chịu khổ đói khát triền miên.
- Các vua Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng khổng lồ), luôn nguyện cứu vớt hết thảy chúng sinh vượt qua biển sinh tử.
- Các vua A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn nhưng hay ganh ghét, hiếu chiến), nguyện cho chúng sinh đều thành tựu thân sức mạnh của Như Lai, vượt trên mọi thế gian.
- Các vua Ma-hầu-la-già (thần rắn lớn), cúi mình cung kính, ưa thấy đủ loại công đức của chư Phật.
- Các vị Đại Thiên vương (vua các cõi trời), chán sâu sinh tử, thường ưa chiêm ngưỡng tướng hảo của chư Phật. Tướng hảo là những nét tốt đẹp đặc biệt trên thân Phật.
- Các vị Đại Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên, một cõi trời thanh tịnh ở tầng cao), tôn trọng Phật, cung kính cúng dường, ca ngợi tán thán.
Văn-thù-sư-lợi cùng đại chúng Bồ-tát có đủ loại hình sắc, uy đức trang nghiêm như thế, và các vị chủ thế gian, trước sau vây quanh, từ chỗ ở của mình đến chỗ Phật. Ngài đi vòng quanh Như Lai theo chiều bên phải vô số vòng (cách tỏ lòng tôn kính: đi vòng quanh với vai phải hướng về người được kính), rồi dùng các phẩm vật đủ loại để cúng dường. Cúng dường xong, ngài cúi đầu lạy, cáo lui, đi vòng bên phải mà ra, rồi đi về phương Nam.
Bấy giờ tôn giả Xá-lợi-phất nương sức thần của Phật mà thấy Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi. Tôn giả là tiếng gọi bậc đáng tôn kính. Xá-lợi-phất là một trong những đệ tử lớn nhất của Phật Thích-ca, nổi tiếng về trí tuệ. Ngài thấy Văn-thù-sư-lợi cùng các vị đại Bồ-tát như thế, và các vị chủ thế gian, với hội chúng trang nghiêm, đủ loại thần thông, uy đức tự tại, đang thong thả rời rừng Thệ-đa ra đi. Thần thông là năng lực siêu phàm. Rừng Thệ-đa là khu rừng có tinh xá Kỳ Viên, nơi Phật thường ở và giảng pháp, gần thành Xá-vệ. Ngài bèn nghĩ: "Nay ta nên cùng Văn-thù-sư-lợi đi về phương Nam."
Khi ấy Xá-lợi-phất cùng quyến thuộc là sáu mươi vị tỳ-kheo, trước sau vây quanh, rời chỗ ở đến chỗ Phật. Tỳ-kheo là người nam xuất gia đã thọ giới đầy đủ. Đến nơi, ngài cúi đầu lạy, một lòng nhìn Phật, thưa đầy đủ với Thế Tôn. Thế Tôn là danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc được cả thế gian tôn kính. Thế Tôn cho phép. Ngài đi quanh bên phải ba vòng, lạy rồi cáo lui, đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi.
Các vị tỳ-kheo này đều do Xá-lợi-phất giáo hóa và độ cho xuất gia. Họ xuất gia chưa lâu và cùng ở với ngài. Đó là các tỳ-kheo Hải Giác, Diệu Đức, Phúc Quang, Đại Bi, Điện Đức, Tịnh Hạnh, Thiên Đức, Thật Tuệ, Phạm Thắng, Tịch Tuệ, cả thảy sáu mươi người như thế.
Trong quá khứ, họ từng cúng dường chư Phật và gieo sâu căn lành. Đối với giáo pháp rất sâu, họ đều hiểu thấu. Họ tin sâu và đi vào chỗ thanh tịnh tột bậc. Chí hướng và việc làm của họ rộng lớn, ngang với cảnh giới của Phật. Đối với giáo pháp của Phật, họ tu hành đúng đắn. Họ đều biết rõ bản tính của mọi pháp, tức mọi sự vật, hiện tượng. Họ có thể làm lợi ích lớn và giúp chúng sinh thành thục, tức chín muồi, đủ điều kiện để giác ngộ. Họ thường ưa siêng năng tìm cầu công đức của chư Phật. Tất cả đều là người được đồng tử Văn-thù-sư-lợi giáo hóa.
Bấy giờ tôn giả Xá-lợi-phất dẫn các tỳ-kheo theo đường mà đi. Ngài nhìn các tỳ-kheo, rồi bảo Hải Giác:
- "Ông hãy nhìn thân của Văn-thù-sư-lợi, được trang nghiêm bằng các tướng hảo thanh tịnh mà chư thiên và loài người không thể nghĩ bàn.
- Ông hãy nhìn vòng hào quang tròn của Văn-thù-sư-lợi chiếu suốt, rọi khắp mười phương, khiến chúng sinh sinh lòng vui mừng.
- Ông hãy nhìn Văn-thù-sư-lợi phóng ra lưới ánh sáng, đẹp đẽ vi diệu, trừ diệt vô lượng khổ não cho chúng sinh.
- Ông hãy nhìn uy đức của hội chúng theo Văn-thù-sư-lợi; tất cả đều do căn lành từ xưa của vị Bồ-tát này thu nhiếp mà có.
- Ông hãy nhìn con đường Văn-thù-sư-lợi đi qua: hai bên trái phải, mỗi bên tám bước, đều sạch sẽ bằng phẳng, có các thứ báu trang hoàng.
- Ông hãy nhìn nơi Văn-thù-sư-lợi dừng lại: chung quanh khắp mười phương thường có đạo tràng hiện ra trang nghiêm, theo ngài mà chuyển. Đạo tràng là nơi tu hành, nơi Phật thành đạo và giảng pháp.
- Ông hãy nhìn con đường Văn-thù-sư-lợi đi qua, đầy đủ vô lượng phước đức trang nghiêm: hai bên trái phải đều có kho báu chôn dưới đất, đủ thứ châu báu tự nhiên trồi lên.
- Ông hãy nhìn Văn-thù-sư-lợi: nhờ căn lành xưa kia cúng dường chư Phật, ngài ở đâu thì ở đó có cây báu đủ loại; giữa những cây ấy, kho báu mở ra, tuôn ra các đồ trang sức.
- Ông hãy nhìn Văn-thù-sư-lợi: ngài ở đâu thì tất cả các vị chủ thế gian ở đó dấy lên những đám mây cúng dường, mưa xuống các phẩm vật, bày khắp chung quanh để cúng dường.
- Ông hãy nhìn Văn-thù-sư-lợi: khi chư Phật mười phương sắp nói pháp, các ngài đều phóng ánh sáng bạch hào đến chiếu vào thân ngài, rồi đi vào từ đỉnh đầu. Bạch hào là sợi lông trắng xoáy tròn giữa hai chân mày của Phật, một trong các tướng tốt của Phật."
Như thế, tôn giả Xá-lợi-phất vì các tỳ-kheo mà ca ngợi, tán thán, mở bày, giảng nói vô lượng công đức đầy đủ trang nghiêm của Văn-thù-sư-lợi.
Các tỳ-kheo nghe lời khen ngợi ấy xong thì tâm ý thanh tịnh, niềm tin và sự hiểu biết bền chắc, nhảy nhót vui mừng không tự kiềm được. Thân thể họ trở nên mềm mại, các căn đều hòa vui; các căn là các giác quan. Mọi nhơ bẩn và chướng ngại đều hết, lo âu khổ sở đều trừ.
- Họ thường thấy chư Phật, luôn nghe chánh pháp.
- Họ hồi hướng để tìm cầu trí của nhất thiết trí. Hồi hướng là đem công đức của mình hướng về một mục đích.
- Họ thành tựu căn lành không chướng ngại của Bồ-tát, đạt được vô lượng sức mạnh của Bồ-tát.
- Họ sinh ra lòng đại bi viên mãn không cùng tận, phát khởi những lời thệ nguyện rộng lớn không bờ bến.
- Họ đi sâu vào các hạnh độ, đến tận bờ bên kia. Các hạnh độ là các pháp tu đưa người vượt qua biển khổ; bờ bên kia là bờ giác ngộ, giải thoát.
- Biển chư Phật mười phương đều hiện ra trước mắt họ. Đối với cảnh giới của Phật, họ sinh lòng tin vui sâu xa.
Họ liền thưa với tôn giả Xá-lợi-phất: "Cúi mong hòa thượng dẫn dắt chúng con đến gần bậc trượng phu thù thắng vi diệu kia." Hòa thượng ở đây là tiếng gọi thầy dạy, thầy truyền giới.
Khi ấy Xá-lợi-phất liền cùng họ đi đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Gặp rồi, ngài cúi đầu lạy và thưa: "Thưa nhân giả, các tỳ-kheo này mong được ra mắt." Nhân giả là cách gọi tôn kính, nghĩa là bậc nhân đức.
Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi đang được vô lượng Bồ-tát có thần thông tự tại vây quanh, cùng đại chúng và đủ loại quyến thuộc. Ngài quay mình như voi chúa quay lại (quay trọn cả thân để nhìn, dáng uy nghi của bậc lớn) mà nhìn các tỳ-kheo.
Các tỳ-kheo cúi đầu chạm chân lạy, cung kính chắp tay, thưa như vầy: "Cúi mong bậc Đại Thánh Văn-thù-sư-lợi, hòa thượng Xá-lợi-phất và Thế Tôn Thích-ca Mâu-ni (đức Phật lịch sử, người sáng lập đạo Phật) đều chứng biết cho chúng con. Nay chúng con được thấy bậc Đại sĩ, bậc trượng phu thù thắng vi diệu; Đại sĩ là bậc người lớn, tức Bồ-tát. Chúng con được ra mắt, chiêm ngưỡng, lễ bái, cung kính và tin vui. Chúng con xin đem tất cả căn lành ấy, cùng căn lành phước đức và trí tuệ đã tích tụ trong quá khứ, mà nguyện rằng: những gì nhân giả có, như sắc thân như thế, tướng hảo như thế, âm thanh như thế, sự tự tại như thế, cùng hết thảy công đức, chúng con đều sẽ có được đầy đủ."
Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi bảo các tỳ-kheo: "Nếu người thiện nam, thiện nữ (người nam, người nữ có lòng lành, tin theo Phật) thành tựu mười pháp hướng đến Đại thừa mà tâm không mỏi chán, thì có thể mau chóng đi sâu vào địa vị rốt ráo của Như Lai, huống gì là các địa vị của Bồ-tát. Đại thừa nghĩa là cỗ xe lớn, tức con đường tu hành vì cứu độ tất cả chúng sinh mà thành Phật. Mười pháp ấy là gì?
1. Thấy chư Như Lai thì đem tâm rộng lớn gần gũi cúng dường, tâm không mỏi chán.
2. Tích tụ và thành tựu hết thảy căn lành, rốt ráo không lui sụt, tâm không mỏi chán.
3. Siêng cầu hết thảy chánh pháp của chư Phật, tâm không mỏi chán.
4. Siêng thực hành hết thảy các ba-la-mật thù thắng của Bồ-tát, tâm không mỏi chán. Ba-la-mật là các pháp tu đưa đến bờ giác ngộ, như bố thí, giữ giới, nhẫn nhục, siêng năng, thiền định, trí tuệ.
5. Tu tập khắp hết thảy các tam-muội rất sâu của Bồ-tát, tâm không mỏi chán. Tam-muội là trạng thái tâm định tĩnh, chuyên chú vào một chỗ.
6. Lần lượt đi vào hết thảy các pháp trôi chuyển trong ba đời, tức quá khứ, hiện tại và vị lai, tâm không mỏi chán.
7. Trang hoàng hết thảy biển cõi trong mười phương, khiến đều thanh tịnh, tâm không mỏi chán. Biển cõi là vô số thế giới, nhiều như nước biển.
8. Giáo hóa, điều phục hết thảy chúng sinh, khiến đều thành thục, tâm không mỏi chán. Điều phục là dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục.
9. Ở trong hết thảy các cõi, thực hành hạnh Bồ-tát trải qua hết thảy các kiếp, tâm không mỏi chán. Kiếp là khoảng thời gian cực kỳ dài.
10. Vì muốn giúp một chúng sinh thành thục mà tu các pháp môn ba-la-mật nhiều như số vi trần của hết thảy các cõi, thành tựu viên mãn một sức của Như Lai; vi trần là hạt bụi cực nhỏ. Lần lượt như thế, vì hết thảy chúng sinh mà thành tựu hết thảy sức trí tuệ của Như Lai, tâm không mỏi chán.
"Này các tỳ-kheo, nên biết: nếu người thiện nam, thiện nữ thành tựu lòng tin sâu và phát mười tâm không mỏi chán này, thì sẽ được những điều sau:
- Có thể nuôi lớn hết thảy căn lành, lìa bỏ mọi sự trôi lăn trong sinh tử, vượt ra khỏi hết thảy thế gian.
- Không rơi vào địa vị Thanh văn và Bích-chi Phật. Thanh văn là người tu nhờ nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, chỉ cầu giải thoát cho riêng mình. Bích-chi Phật là người tự mình giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không giáo hóa người khác.
- Thành tựu mọi dòng giống của Như Lai, làm tròn đại nguyện thanh tịnh của Bồ-tát, tích tụ hết thảy công đức của Như Lai, tu hành hết thảy các hạnh của Bồ-tát.
- Đạt được các sức và các vô sở úy của Như Lai. Vô sở úy là sự không sợ hãi, tự tin hoàn toàn khi giảng pháp.
- Hàng phục các ma và các ngoại đạo. Ma là những thế lực ngăn trở việc tu hành. Ngoại đạo là những học thuyết, tôn giáo ngoài Phật pháp.
- Diệt trừ hết thảy phiền não và tập khí. Phiền não là những tâm trạng xấu làm khổ mình như tham lam, giận dữ, si mê. Tập khí là thói quen, dấu vết còn sót lại của phiền não.
- Vào địa vị Bồ-tát, đến gần địa vị Như Lai."
Các tỳ-kheo nghe pháp này xong, ngay lúc đó cùng chứng được một tam-muội rộng lớn, tên là "Con mắt không chướng ngại thấy cảnh giới của tất cả chư Phật". Nhờ sức uy thần của tam-muội này, họ thấy và biết được những điều sau:
- Thấy chư Phật Như Lai trong hết thảy thế giới mười phương, cùng hội chúng nơi đạo tràng của các ngài.
- Thấy chúng sinh trong hết thảy thế giới ấy, thuộc đủ các loài, các nẻo, mỗi mỗi khác nhau.
- Thấy hết thảy thế giới ấy, chỗ giống nhau, chỗ khác nhau, nơi nhơ, nơi sạch, mỗi mỗi khác nhau.
- Thấy hình tướng của các vi trần cực nhỏ trong hết thảy thế giới ấy, mỗi mỗi khác nhau.
- Thấy cung điện nơi ở của hết thảy chúng sinh trong các thế giới ấy, với đủ kiểu trang hoàng, đủ cách thành tựu, cùng đủ loại đồ dùng mà họ hưởng, mỗi mỗi khác nhau.
- Nghe biển âm thanh của các đức Phật ấy giảng nói các pháp, với đủ loại danh từ, câu văn, lời lẽ, lời giải thích, cùng những điều bí mật về tính và tướng, đều hiểu rõ được. Tính và tướng là bản chất bên trong và hình tướng bên ngoài của sự vật.
- Nhìn thấu tâm hành, căn cơ và mong muốn của hết thảy chúng sinh trong các thế giới ấy, mỗi mỗi khác nhau. Căn cơ là khả năng tiếp nhận giáo pháp của mỗi người.
- Nhớ lại việc của mười đời quá khứ và mười đời vị lai của hết thảy chúng sinh trong các thế giới ấy.
- Nhớ lại việc của mười kiếp quá khứ và mười kiếp vị lai trong các thế giới ấy.
- Nhớ lại của các đức Như Lai ấy: mười chuyện tiền thân (các đời trước khi thành Phật); mười lần thành Chánh giác (thành Phật, giác ngộ hoàn toàn); mười lần chuyển pháp luân (giảng nói giáo pháp, ví như lăn bánh xe của pháp đi khắp nơi); mười loại thần thông; mười loại ký tâm (biết rõ và nói ra tâm ý người khác); mười loại giáo giới (lời răn dạy); mười loại thuyết pháp; mười loại biện tài (tài ăn nói, giảng giải).
Lại nhờ sức tam-muội này, ngay lúc đó họ đạt được mười ngàn tâm Bồ-đề chân thật, thành tựu mười ngàn tam-muội rất sâu, đầy đủ mười ngàn ba-la-mật, viên mãn mười ngàn ánh sáng trí tuệ, phát khởi mười ngàn sức thần tự tại. Vì được trang nghiêm bởi đủ loại uy thần và thế lực không chướng ngại của tam-muội Bồ-tát như thế, thân tâm họ trở nên mềm mại vi diệu, niềm tin vui thêm lớn; họ an trụ nơi tâm Bồ-đề, bền chắc không lay động.
Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi, bậc đầy đủ và an trụ nơi hạnh thù thắng Phổ Hiền với công đức vi diệu, cát tường chân thật, khuyên các tỳ-kheo an trụ nơi hạnh Phổ Hiền thù thắng. Đã an trụ nơi hạnh thù thắng, họ vào biển nguyện rộng lớn rất sâu. Đã vào biển nguyện, họ thành tựu khắp những đại nguyện rất sâu. Nhờ thành tựu biển đại nguyện nên tâm được thanh tịnh. Tâm thanh tịnh nên thân được thanh tịnh. Thân thanh tịnh nên thân được nhẹ nhàng nhanh nhẹn. Thân nhẹ nhàng nhanh nhẹn nên được thần thông rộng lớn không lui sụt. Nhờ được đại thần thông như thế, họ không rời dưới chân Văn-thù-sư-lợi mà vẫn hiện thân khắp nơi chư Như Lai ở trong hết thảy thế giới mười phương, và thành tựu đầy đủ hết thảy Phật pháp.
Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi khuyên các tỳ-kheo phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Đó là tâm cầu quả giác ngộ cao tột, chân chính và trọn vẹn, tức quả vị Phật. Xong việc ấy, ngài dần dần đi về phương Nam, qua các thành ấp, làng xóm của loài người, đến thành Phúc Sinh.
Ở phía đông thành ấy, ngài dừng lại trong rừng sa-la Trang Nghiêm Tràng; sa-la là một loài cây lớn ở Ấn Độ. Nơi đây có ngôi tháp miếu lớn (đền tháp thờ Phật). Đó là chỗ chư Phật thời xưa từng dừng ở để giáo hóa, giúp hết thảy chúng sinh thành thục. Đó cũng là nơi Thế Tôn Tỳ-lô-giá-na, thuở xưa khi còn hành hạnh Bồ-tát, đã bố thí vô lượng thứ khó bỏ. Tỳ-lô-giá-na là danh hiệu của Phật, nghĩa là "chiếu sáng khắp nơi", là thân chân thật của Phật được nói đến trong kinh Hoa Nghiêm. Vì vậy danh tiếng khu rừng này vang khắp vô lượng cõi Phật.
Nơi này thường được trời, rồng, dạ-xoa, càn-thát-bà, a-tu-la, ca-lâu-la, khẩn-na-la, ma-hầu-la-già, người và phi nhân cung kính cúng dường. Khẩn-na-la là thần âm nhạc, hình giống người mà có sừng. Phi nhân là các loài không phải người, như quỷ thần.
Văn-thù-sư-lợi cùng các quyến thuộc đến rừng này rồi, liền ngồi trên tòa sư tử ngay tại đó. Tòa sư tử là tòa ngồi giảng pháp của Phật, Bồ-tát, ví như sư tử là vua các loài thú. Ngài nói một bộ tu-đa-la (kinh, lời Phật dạy) tên là "Ánh sáng viên mãn chiếu khắp pháp giới", có trăm vạn ức na-do-tha bộ kinh khác đi kèm. Na-do-tha là một đơn vị số cực lớn.
Khi ngài nói kinh này, có vô lượng trăm ngàn ức na-do-tha vị đại Long vương cùng quyến thuộc đến nghe. Nghe pháp xong, họ tự chán thân loài rồng, sinh lòng yêu thích sâu xa đối với công đức Phật, nên đều bỏ thân rồng, sinh vào cõi người, cõi trời. Một vạn con rồng được bất thoái chuyển đối với quả A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề; bất thoái chuyển là không còn lui sụt. Lại có vô lượng vô số chúng sinh, trong ba thừa, mỗi người đều được thành thục. Ba thừa là ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác (tức Bích-chi Phật) và Bồ-tát.
Khi ấy người thành Phúc nghe tin Văn-thù-sư-lợi đang dừng ở chỗ tháp miếu lớn trong rừng sa-la Trang Nghiêm Tràng, liền từ trong thành kéo ra, đến chỗ ngài.
Có vị ưu-bà-tắc tên là Đại Tuệ cùng quyến thuộc năm trăm người. Ưu-bà-tắc là người nam tu tại gia, đã quy y Phật và giữ năm giới. Trong số đó có các ưu-bà-tắc Tu-đạt-đa, Bảo Đức, Viên Quang, Danh Xưng Thiên, Nguyệt Cát Tường, Nguyệt Hỷ, Nguyệt Trí, Đại Trí, Hiền Hộ, Hiền Cát Tường. Chúng như thế trước sau vây quanh, đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Đến nơi, họ lạy dưới chân ngài, đi quanh bên phải ba vòng, rồi lui ngồi một bên.
Lại có vị ưu-bà-di tên là Đại Tuệ cùng quyến thuộc năm trăm người. Ưu-bà-di là người nữ tu tại gia, đã quy y Phật và giữ năm giới. Trong số đó có các ưu-bà-di Diệu Viên Quang, Phạm Đức, Cát Tường, Diệu Tý, Hiền Quang, Hiền Cát Tường, Nguyệt Quang, Tinh Tú Quang, Hiền Đức, Diệu Nhãn. Chúng như thế trước sau vây quanh, đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Đến nơi, họ lạy dưới chân ngài, đi quanh bên phải ba vòng, rồi lui ngồi một bên.
Lại có đồng tử tên là Thiện Tài cùng quyến thuộc năm trăm người. Trong số đó có các đồng tử Thiện Cấm, Thiện Giới, Thiện Uy Nghi, Thiện Hạnh, Thiện Tư Duy, Thiện Trí, Thiện Tuệ, Thiện Nhãn, Thiện Tý, Thiện Quang. Chúng như thế trước sau vây quanh, đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Đến nơi, họ lạy dưới chân ngài, đi quanh bên phải ba vòng, rồi lui ngồi một bên.
Lại có đồng nữ tên là Diệu Hiền cùng quyến thuộc năm trăm người. Trong số đó có các đồng nữ Đại Tuệ, Thiện Hiền, Đoan Nghiêm Diện, Kiên Thiện Tuệ, Cát Tường Hiền, Cát Tường Trí, Cúng Dường Đức, Cát Tường Viên Quang, Diệu Giác. Chúng như thế trước sau vây quanh, đến chỗ đồng tử Văn-thù-sư-lợi. Đến nơi, họ lạy dưới chân ngài, đi quanh bên phải ba vòng, rồi lui ngồi một bên.
Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi biết người thành Phúc đã đến họp đủ, bèn nhìn khắp cả. Tùy theo lòng ưa thích của họ, ngài liền dùng sức thần hiện thân tự tại, ánh sáng uy nghi rực rỡ, che lấp cả đại chúng.
- Ngài dùng sức đại từ khiến hội chúng đều được an ổn, mát mẻ, vui sướng. Đại từ là lòng thương yêu lớn, muốn ban niềm vui cho người.
- Ngài dùng sức đại bi khởi lên tâm thuyết pháp, thành tựu khắp cả.
- Ngài dùng sức đại trí khiến họ khai ngộ, diệt trừ hết thảy cấu bẩn phiền não trong tâm.
- Ngài dùng biện tài không ngăn ngại, sắp nói Phật pháp rộng lớn rất sâu.
Cũng lúc ấy, ngài xét xem Thiện Tài vì nhân duyên gì mà có tên này. Ngài biết rằng khi đứa trẻ này mới vào thai, trong nhà tự nhiên hiện ra một lầu gác làm bằng bảy thứ báu. Dưới lầu gác ấy có bảy kho báu ngầm. Trên các kho ấy mọc lên mầm của bảy thứ báu, đó là: vàng, bạc, lưu ly (ngọc màu xanh biếc), pha lê, ngọc đỏ, xà cừ (vỏ một loài sò lớn, trắng bóng) và mã não.
Đồng tử Thiện Tài ở trong thai mười tháng rồi ra đời, hình thể đoan chính, tay chân đầy đủ. Bảy kho báu ngầm kia, mỗi kho bề dọc, bề ngang, chiều cao, chiều sâu đều bảy khuỷu tay; khuỷu là đơn vị đo bằng chiều dài từ khuỷu tay đến đầu ngón tay, khoảng nửa mét. Các kho ấy bỗng tự mở ra, ánh sáng chiếu rực, họ hàng trong ngoài nhìn mãi không chán.
Lại trong nhà tự nhiên có năm trăm đồ đựng bằng báu, cái nào cũng đầy châu báu quý lạ:
- Đồ bằng kim cương đựng đầy các thứ hương.
- Đồ đựng hương thì đựng đủ loại y phục.
- Đồ bằng ngọc đẹp đựng đầy đồ ăn thức uống.
- Đồ bằng ngọc ma-ni đựng đầy các thứ báu.
- Đồ bằng vàng ròng đựng đầy hạt bạc.
- Đồ bằng bạc trắng đựng đầy hạt vàng.
- Đồ bằng vàng bạc đựng đầy lưu ly.
- Đồ bằng lưu ly đựng đầy vàng bạc và ngọc ma-ni.
- Đồ bằng pha lê đựng đầy xà cừ.
- Đồ bằng xà cừ đựng đầy pha lê.
- Đồ bằng mã não đựng đầy ngọc đỏ.
- Đồ bằng ngọc đỏ đựng đầy mã não.
- Đồ bằng ngọc ma-ni Tinh Tràng (loại ma-ni có ánh như cờ sao) đựng đầy ngọc ma-ni thủy tinh (loại ma-ni trong như nước).
- Đồ bằng ngọc ma-ni thủy tinh đựng đầy ngọc ma-ni Tinh Tràng.
Năm trăm đồ báu như thế tự nhiên hiện ra.
Lại trong nhà mưa xuống khắp nơi đủ loại châu báu, của cải và đồ dùng, khiến hết thảy kho tàng đều đầy ắp. Vì việc này, cha mẹ, họ hàng và thầy xem tướng giỏi cùng gọi đứa bé là Thiện Tài, nghĩa là "của cải tốt lành".
Văn-thù-sư-lợi lại biết đồng tử này đã từng cúng dường chư Phật quá khứ, gieo sâu căn lành, có lòng tin và sự hiểu biết rộng lớn. Cậu thường ưa gần gũi các thiện tri thức, tức những bậc thầy, bạn hiền dẫn dắt mình trên đường tu. Việc làm của thân, lời nói và ý nghĩ của cậu đều không lỗi lầm. Cậu mạnh mẽ, tinh tấn (siêng năng không lười), làm trong sạch con đường Bồ-tát, cầu nhất thiết trí. Cậu đã thành đồ đựng Phật pháp, tức người đủ khả năng tiếp nhận Phật pháp. Tâm hạnh của cậu thanh tịnh như hư không.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi quan sát tướng thù thắng của đồng tử Thiện Tài như thế xong, vui vẻ mỉm cười, an ủi, chỉ bảo, rồi giảng rộng hết thảy Phật pháp cho cậu. Ngài giảng mười pháp của hết thảy chư Phật:
1. Pháp tích tụ.
2. Pháp nối tiếp.
3. Pháp lần lượt đi sâu vào.
4. Pháp hội chúng thanh tịnh.
5. Pháp dùng bánh xe pháp để giáo hóa, dẫn dắt.
6. Pháp sắc thân với tướng hảo thanh tịnh.
7. Pháp pháp thân thành tựu cùng khắp; pháp thân là thân chân thật của Phật, tức chính chân lý.
8. Pháp biện tài không ngăn ngại.
9. Pháp trang nghiêm viên mãn.
10. Pháp bình đẳng không hai.
Bấy giờ đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói pháp này cho đồng tử Thiện Tài và đại chúng xong, lại dùng đủ loại phương tiện khéo léo ân cần khuyên bảo. Ngài khiến họ khai mở giác ngộ, thêm lớn sức mạnh, sinh lòng vui mừng lớn, và phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Ngài lại khiến Thiện Tài nhớ lại căn lành đã gieo trong quá khứ. Rồi ngài vì hết thảy người thành Phúc, tùy theo căn cơ và mong muốn của họ, hiện thần thông, theo chỗ đáng độ mà nói pháp rộng rãi, sau đó mới đi.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài đã nghe đồng tử Văn-thù-sư-lợi nói về những công đức thù thắng vi diệu và uy lực lớn của chư Phật như thế. Cậu siêng năng tìm cầu và yêu thích quả A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề. Cậu đi theo Văn-thù-sư-lợi, chiêm ngưỡng quyến luyến không rời, một lòng hướng về ngài, chắp tay nhìn kỹ, rồi nói kệ rằng (kệ là bài thơ, lời tụng có vần):
Bậc có trí tuệ lớn, có sức uy thần, thực hành hạnh Bồ-đề (hạnh cầu giác ngộ) làm lợi chúng sinh,
Con thề sẽ cầu vô lượng cảnh giới ấy; cúi mong bậc nhân tôn (bậc nhân đức đáng tôn kính) thương xót cho phép.
Nước ái (lòng tham luyến) sâu thẳm làm ao hào, kiêu mạn (tự cao khinh người) cao ngất làm tường vách,
Các nẻo tái sinh ra vào làm cửa ngõ, ba cõi khó vượt làm thành quách. Ba cõi là cõi Dục, cõi Sắc và cõi Vô sắc, ba tầng thế giới nơi chúng sinh còn sinh tử.
Si mê tăm tối, vô minh thường che phủ; lửa tham lam, giận dữ bừng bừng luôn thiêu đốt;
Ma vương (vua của các ma) tự tại ở trong ấy, những kẻ trẻ dại, phàm phu (người thường chưa giác ngộ) nương ở nơi đó.
Dua nịnh, dối trá, giận hờn, oán hận, mê loạn, đùa giỡn; bị tham dục trói buộc như mắc thòng lọng;
Bị nghi ngờ che lấp như kẻ mù từ lúc sinh ra, luôn đi trên các nẻo hiểm và các đường tà.
Thường bị keo kiệt, ganh ghét trói buộc, rơi vào ba đường ác và tám nạn. Ba đường ác là địa ngục, ngạ quỷ và súc sinh. Tám nạn là tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp.
Luân hồi trong năm nẻo (trời, người, địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh) mà không hay biết, luôn chịu khổ sinh, già, bệnh, chết.
Ngài là mặt trời đại bi thanh tịnh diệt trừ mê lầm, là vầng tròn viên mãn với ánh sáng trí tuệ chiếu khắp,
Có thể làm cạn biển phiền não sinh tử; nguyện ngài rủ ánh sáng từ bi đoái nhìn con chút ít.
Ngài là vầng trăng đại từ viên mãn thanh tịnh, là vầng tròn không nhơ với ánh sáng phước đức,
Ban an vui cho hết thảy chúng sinh; nguyện ngài ban sự mát mẻ, đoái nhìn con chút ít.
Ngài là vua công đức của toàn pháp giới, lấy nghiệp lành thành tựu làm bánh xe báu. Nghiệp lành là những việc làm trong sạch. Bánh xe báu vốn là báu vật của Chuyển Luân Thánh Vương, vị vua lý tưởng cai trị thiên hạ bằng chánh pháp; bánh xe ấy lăn đến đâu thì nơi đó quy phục.
Ngài đi đến đâu thì dẫn đường phía trước, không gì ngăn ngại; nguyện ngài theo lòng con mà ban lời chỉ dạy.
Ngài là bậc đại thương chủ, phước đức và trí tuệ rộng lớn, mạnh mẽ không lui, cầu Bồ-đề. Đại thương chủ là người đứng đầu đoàn buôn, dẫn cả đoàn vượt qua nơi hiểm trở.
Ngài làm lợi khắp hết thảy chúng sinh; cúi mong ngài rủ lòng thương cứu vớt con.
Thân ngài mặc áo giáp nhẫn nhục tối thắng, tay cầm gươm trí tuệ sáng bén,
Thường tự tại phá tan quân ma; nguyện bậc hùng mạnh che chở con.
Ngài an trụ trên đỉnh núi Tu-di của diệu pháp, có các tam-muội vây quanh như những thiên nữ. Tu-di là ngọn núi cao nhất ở trung tâm thế giới theo quan niệm Phật giáo, trên đỉnh có cõi trời của Đế Thích.
Ngài dẹp tan loài a-tu-la là nghiệp và mê lầm; ngài là Đế Thích chân thật, nguyện ngài đoái nhìn con. Đế Thích là vua cõi trời trên đỉnh núi Tu-di, thường giao chiến với a-tu-la.
Ba cõi là căn nhà tối tăm của kẻ phàm ngu; phiền não là nguyên nhân khiến luân hồi trong các nẻo (?).
Nhân tôn đã diệt sạch hẳn, không còn sót lại; ngài là ngọn đèn thật soi thế gian, xin chỉ đường cho con.
Ngài đã trừ bỏ những việc làm dẫn chúng sinh vào nẻo ác, sửa sang đường lành, khiến thảy đều thanh tịnh;
Ngài là chiếc cầu đưa người qua biển các cõi còn sinh tử; xin chỉ cho con cửa giải thoát của cỗ xe chân thật.
Những ý tưởng điên đảo cho rằng thế gian là thường còn, là vui, là có cái ta, là trong sạch, cùng sự chấp tà dày nặng, luôn che lấp khiến mê mờ;
Mắt trí tuệ sáng bén của ngài có thể trừ sạch tất cả; xin mở cho con con đường giải thoát của cỗ xe chân thật.
Ngài khéo hiểu rõ chân lý, không mê lầm; đối với các pháp, ngài không chút sợ hãi.
Bậc tự tại điều phục chúng sinh, nguyện chỉ cho con con đường Bồ-đề.
Ngài an trụ nơi đất chánh kiến (sự thấy biết đúng đắn) của Như Lai, làm lớn cây công đức của chư Phật,
Mưa xuống hoa diệu pháp của hết thảy chư Phật; nguyện ngài mau chỉ cho con con đường Bồ-đề.
Hết thảy chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại xuất hiện ở thế gian như ánh mặt trời,
Vì chúng sinh mà mở cửa cam lồ; nguyện ngài tuyên nói con đường các ngài đã chứng. Cam lồ vốn là nước bất tử của cõi trời, ở đây ví cho giáo pháp đưa đến giải thoát.
Ngài khéo cởi bỏ mọi trói buộc của nghiệp, khéo chuyển bánh xe diệu pháp của các thừa;
Bậc tự tại với trí tuệ quyết đoán rõ ràng, xin chỉ cho con Ma-ha-diễn với ngọn lửa sáng khắp. Ma-ha-diễn là tên gọi khác của Đại thừa.
Đại bi làm bầu bánh xe, hạnh nguyện làm bánh xe, lòng tin sâu chắc làm chốt khóa bánh, nhẫn nại bền bỉ làm trục xe;
Báu công đức thanh tịnh làm càng xe chân thật; xin cho con được ngồi trên cỗ xe Bồ-đề này.
Hết thảy tổng trì làm thùng xe đầy đủ, lòng từ thương xót che khắp làm mui lọng trang nghiêm. Tổng trì là khả năng ghi nhớ và giữ gìn trọn vẹn mọi giáo pháp, không quên mất.
Tiếng biện tài vi diệu làm chuông vang dội; xin cho con được ngồi trên cỗ xe tối thượng này.
Giới hạnh thanh tịnh làm nệm lót, các tam-muội vi diệu làm thể nữ hầu hạ;
Tiếng trống pháp vang lớn thức tỉnh các loài hữu tình (chúng sinh có tình cảm, tâm thức); xin cho con được ngồi trên cỗ xe Đại thừa này.
Đầy đủ kho vô tận của bốn nhiếp pháp, lấy báu công đức làm chuỗi ngọc trang nghiêm. Bốn nhiếp pháp là bốn cách thu phục lòng người để dẫn dắt: bố thí, nói lời yêu thương, làm việc lợi ích, và cùng làm việc với họ.
Biết hổ thẹn với mình và với người làm dây cương, ách cổ; xin cho con được ngồi trên cỗ xe vô thượng này.
Thường phóng ánh sáng viên mãn của đại xả (sự buông bỏ lớn, tâm bình đẳng không vướng mắc), luôn xoa hương thơm chân thật của giới thanh tịnh;
Ngài là bậc diệt hẳn mụn nhọt phiền não; xin cho con được ngồi trên cỗ xe tối thắng này.
Ba nghiệp (việc làm của thân, lời nói, ý nghĩ) được điều phục làm bánh xe không lui; sáu căn (mắt, tai, mũi, lưỡi, thân, ý) lặng yên làm thùng xe tam-muội;
Trí tuệ và phương tiện tối thắng làm ách xe; xin cho con được ngồi trên cỗ xe diệu pháp này.
Đại nguyện hồi hướng làm người đánh xe giỏi, tổng trì mọi pháp làm sức bền chắc,
Trí tuệ xoay vần, thường lăn khắp nơi; xin cho con được ngồi trên cỗ xe mau chóng này.
Lưới các hạnh Phổ Hiền đan xen, lòng bi rộng lớn vận hành, có thể lăn đi thong thả;
Đi đâu cũng không sợ hãi, được an nhiên thong thả; xin cho con được ngồi trên cỗ xe vô thượng này.
Nâng đỡ và giữ gìn bền chắc như kim cương, trí tuệ vi diệu khéo tạo thành như việc huyễn hóa;
Hết thảy chướng ngại đều có thể cắt đứt; xin cho con mau được ngồi trên cỗ xe Phổ Hiền.
Đại từ không nhơ, bình đẳng với mọi loài, ban khắp cho thế gian niềm vui của bậc hiền thánh;
Trí trong sạch như hư không, chiếu khắp pháp giới; nguyện ngài mau cho con được ngồi trên cỗ xe này.
Có thể làm sạch hết thảy bụi bặm của nghiệp và mê lầm, cũng dứt được khổ trôi lăn của thế gian;
Hàng phục các ma và ngoại đạo; xin cho con được ngồi trên cỗ xe diệu pháp này.
Cảnh giới trí tuệ ngang bằng hư không, sức tu hành trang nghiêm khắp pháp giới;
Làm thỏa khắp mọi ước muốn của chúng sinh; nguyện ngài mau cho con được ngồi trên cỗ xe này.
Chí nguyện thanh tịnh khó đo lường cho hết; vô minh, ái dục và tà kiến đều trừ sạch;
Tâm làm lợi ích cho hết thảy không cùng tận; nguyện ngài mau cho con được ngồi trên cỗ xe này.
Sức nguyện như gió, đi mau chóng; tâm định an trụ, luôn không lay động;
Chở khắp hết thảy các loài có tâm thức; nguyện ngài mau cho con được ngồi trên cỗ xe này.
Lời thề bền chắc như đất, không bao giờ nghiêng; đại bi như nước, luôn làm lợi ích;
Mạnh mẽ gánh vác không mỏi mệt; nguyện ngài mau cho con được ngồi trên cỗ xe này.
Mặt trời trí tuệ chiếu khắp chúng sinh, vầng tròn viên mãn với ánh sáng của bốn nhiếp pháp;
Cùng ánh sáng thanh tịnh thù diệu của tổng trì; nguyện ngài chỉ cho con, khiến con được thấy.
Có thể trong biển kiếp siêng năng tu học, đó là nhân viên mãn của nhất thiết chủng trí. Nhất thiết chủng trí là trí tuệ biết rõ mọi mặt của mọi pháp, tức trí của Phật.
Phá tan thành trì hữu vi bị chấp chặt; xin ban cho con trí kim cương như thế. Hữu vi là các pháp do nhân duyên tạo thành, có sinh có diệt.
Nhân tôn ở trong biển đại trí của chư Phật, đã được biển trí ấy rộng lớn không bờ;
Hết thảy công đức của Phật, không gì không đầy đủ; lành thay, bậc Đại Thánh, xin hãy tuyên nói.
Ngài đã vào thành diệu pháp của Pháp vương, đã đội mũ đại trí của vua trí tuệ. Pháp vương là vua của giáo pháp, tức Phật.
Ngài đã được buộc dải lụa lìa nhơ của chư Phật; nguyện con mắt trí tuệ tối thắng ấy đoái nhìn con. Dải lụa này là dải lụa buộc trên đầu khi được phong làm thái tử nối ngôi, ví cho việc được chư Phật trao cho ngôi vị kế thừa.
Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi quay mình như voi chúa quay lại, nhìn Thiện Tài và nói: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử (người con trai có lòng lành), ngươi đã phát được tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, lại muốn gần gũi các thiện tri thức, thực hành hạnh Bồ-tát, và hỏi về con đường các Bồ-tát đã đi. Này thiện nam tử, gần gũi và cúng dường các thiện tri thức là nhân duyên đầu tiên để tích tụ nhất thiết trí. Nhờ ưa gần gũi thiện tri thức mà nhất thiết trí mau được thành tựu đầy đủ. Vì thế, ở việc này chớ sinh lòng mỏi chán."
Thiện Tài thưa: "Bạch Thánh giả, cúi mong ngài từ bi giảng rộng cho con:
- Con nên học hạnh Bồ-tát thế nào? Nên tu hạnh Bồ-tát thế nào? Nên khởi hạnh Bồ-tát thế nào? Nên làm hạnh Bồ-tát thế nào?
- Nên làm tròn hạnh Bồ-tát thế nào? Nên làm thanh tịnh hạnh Bồ-tát thế nào? Nên chuyển hạnh Bồ-tát thế nào? Nên đi sâu vào hạnh Bồ-tát thế nào?
- Nên sinh ra hạnh Bồ-tát thế nào? Nên quan sát hạnh Bồ-tát thế nào? Nên mở rộng hạnh Bồ-tát thế nào? Nên thành tựu hạnh Bồ-tát thế nào?
- Nên làm thế nào để hạnh Phổ Hiền mau được viên mãn?"
Bấy giờ Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi vì đồng tử Thiện Tài mà nói kệ rằng:
Lành thay, biển công đức thanh tịnh! Người con Phật đã đến được chỗ ta,
Phát khởi tâm đại bi rộng lớn, mạnh mẽ dốc chí cầu giác ngộ vô thượng.
Vì muốn cứu các loài hữu tình thoát khỏi khổ trôi lăn trong hết thảy thế gian,
Ngươi đã phát đại nguyện sâu như biển, siêng tu hết thảy hạnh Bồ-tát.
Nếu có Bồ-tát tâm bền chắc, ở lâu trong sinh tử mà không mỏi chán,
Người ấy sẽ đầy đủ hạnh Phổ Hiền, được công đức của Phật không gì phá nổi.
Hỡi người có ánh sáng uy nghi của phước đức, là ngôi sao phước đức, là nơi sinh ra phước đức, là biển phước đức!
Ngươi có thể vì khắp chúng sinh mà thề tu hạnh thanh tịnh Phổ Hiền.
Ngươi sẽ thấy vô biên cõi Phật, cùng hết thảy chư Phật quá khứ, vị lai, hiện tại,
Cũng nghe bánh xe diệu pháp các ngài chuyển, dùng sức nhớ mà ghi giữ không quên mất.
Ngươi ở hết thảy cõi trong mười phương, thấy khắp vô lượng Như Lai,
Biển nguyện thanh tịnh thảy đều thành tựu, đầy đủ các hạnh Bồ-tát nhiều như cát bụi.
Ngươi vào biển pháp lớn của phương tiện, an trụ nơi đất công đức của Như Lai;
Hạnh thù thắng của bậc Đạo sư, ngươi nên tu theo, rồi sẽ thành tựu hết thảy trí vô sư. Đạo sư là người dẫn đường, chỉ Phật. Trí vô sư là trí tự mình chứng được, không do thầy dạy.
Ngươi ở trong hết thảy cõi rộng lớn, trải qua số kiếp nhiều như vi trần của các cõi ấy,
Ở trong đó tu tập hạnh Phổ Hiền, thành tựu đạo Bồ-đề tối thắng.
Ngươi ở trong biển kiếp vô biên, đi khắp hết thảy các cõi mười phương,
Vì muốn làm tròn các đại nguyện, mà tu hành các diệu hạnh Phổ Hiền.
Vô lượng chúng sinh ở đây nghe nguyện của ngươi đều vui mừng,
Thảy đều phát tâm Bồ-đề rộng lớn, chuyên tâm nguyện học cỗ xe Phổ Hiền.
Bồ-tát Văn-thù-sư-lợi nói kệ ấy xong, bảo đồng tử Thiện Tài: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, nếu có chúng sinh phát được tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, việc ấy đã là khó. Đã phát tâm rồi lại muốn siêng cầu thực hành hạnh Bồ-tát, việc ấy càng khó gấp bội.
"Này thiện nam tử, nay ngươi phát tâm cầu đạo Bồ-tát, vì muốn thành tựu trí của nhất thiết trí, thì nên siêng cầu thiện tri thức chân thật.
- Tìm thiện tri thức thì chớ sinh lòng mỏi mệt, biếng nhác.
- Gặp thiện tri thức thì chớ sinh lòng chán đủ.
- Mọi lời dạy bảo của thiện tri thức, nên ghi nhớ và làm theo, không nên trái nghịch.
- Đối với những phương tiện khéo léo của thiện tri thức, chỉ nên cung kính, chớ nhìn ra lỗi lầm.
"Này thiện nam tử, ở phương Nam có một nước tên là Thắng Lạc. Nước ấy có núi tên là Diệu Phong. Ở đó có vị tỳ-kheo tên là Cát Tường Vân. Ngươi hãy đến hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào? Bồ-tát tu hạnh Bồ-tát thế nào? cho đến: Bồ-tát làm thế nào để mau được viên mãn hạnh Phổ Hiền? Này thiện nam tử, vị thiện tri thức ấy sẽ nói cho ngươi về hạnh nguyện Phổ Hiền đầy đủ viên mãn."
Đồng tử Thiện Tài nghe lời ấy xong, lòng sinh vui mừng, hớn hở vô cùng. Cậu khát khao ngưỡng mộ sâu xa vị tỳ-kheo kia, lại ân cần quyến luyến Văn-thù-sư-lợi. Cậu cúi lạy hai chân ngài, đi quanh vô số vòng, rồi khóc lóc rơi lệ, cáo từ ra đi.
Bấy giờ đồng tử Thiện Tài dần dần đi về phương Nam, đến nước Thắng Lạc, lên núi Diệu Phong. Trên núi ấy, cậu tìm khắp phương đông, tây, nam, bắc, bốn hướng góc, phương trên, phương dưới, trải qua bảy ngày mà vẫn không gặp được. Vì siêng cầu thiện tri thức, cậu bỏ cả thân mạng, không nghĩ đến đói khát. Cậu giữ chánh niệm (tâm tỉnh táo, luôn nhớ đúng điều cần nhớ) mà quan sát, lòng an định không thối lui.
Qua bảy ngày, cậu thấy vị tỳ-kheo kia đang thong thả đi kinh hành trên một ngọn núi khác. Kinh hành là đi qua đi lại chậm rãi để giữ tâm định tĩnh. Cậu liền đến trước, cúi lạy hai chân, đi quanh bên phải ba vòng, chắp tay đứng thưa: "Bạch Thánh giả, con đã phát tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề từ trước, nhưng chưa biết Bồ-tát học hạnh Bồ-tát thế nào, tu hạnh Bồ-tát thế nào, khởi hạnh Bồ-tát thế nào, làm hạnh Bồ-tát thế nào, cho đến làm thế nào để mau được viên mãn hạnh Phổ Hiền. Con nghe Thánh giả khéo dẫn dắt dạy bảo; cúi mong ngài từ bi thương xót, nói cho con biết: Bồ-tát làm thế nào để mau thành tựu A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề?"
Khi ấy tỳ-kheo Cát Tường Vân bảo Thiện Tài: "Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, ngươi đã phát được tâm A-nậu-đa-la Tam-miệu Tam-bồ-đề, việc ấy đã là khó. Lại còn biết thưa hỏi về việc thực hành hạnh Bồ-tát, thì đó là khó trong cái khó. Đó là:
- Siêng cầu đạo Bồ-tát.
- Siêng cầu cảnh giới Bồ-tát.
- Siêng cầu hạnh thanh tịnh rộng lớn của Bồ-tát.
- Siêng cầu sự xuất hiện thần biến (biến hóa thần diệu) của Bồ-tát.
- Siêng cầu các cửa giải thoát rộng lớn mà Bồ-tát chỉ bày.
- Siêng cầu đủ loại việc làm ở thế gian mà Bồ-tát thị hiện.
- Siêng cầu việc Bồ-tát thuận theo đủ loại tâm hành của chúng sinh.
- Siêng cầu việc Bồ-tát thị hiện vào ra sinh tử và Niết-bàn. Niết-bàn là trạng thái tịch diệt, chấm dứt hoàn toàn khổ đau và sinh tử.
- Siêng cầu việc Bồ-tát không vướng mắc vào hữu vi hay vô vi. Vô vi là cái không do nhân duyên tạo thành, không sinh không diệt.
- Siêng cầu việc Bồ-tát trừ dứt đủ loại phiền não và lỗi lầm nhỏ nhiệm của chúng sinh.
"Này thiện nam tử, ta đã đạt được sức hiểu biết quyết định và tự tại. Mắt tin của ta trong sạch, việc làm của trí tuệ ta rực rỡ, mắt thấy khắp của ta sáng suốt, ta đầy đủ hạnh thanh tịnh. Mắt tuệ của ta nhìn khắp mọi cảnh giới, phương tiện khéo léo của ta lìa mọi chướng ngại.
- Ta dùng thân thanh tịnh đến khắp hết thảy cõi nước mười phương, cung kính cúng dường hết thảy chư Phật.
- Ta dùng sức tin hiểu thường nhớ nghĩ hết thảy chư Phật mười phương.
- Ta dùng sức tổng trì thọ nhận và giữ gìn hết thảy Phật pháp mười phương.
- Ta dùng mắt trí tuệ thường thấy hết thảy chư Phật mười phương.
"Nghĩa là ở phương Đông, ta thấy một đức Phật, hai đức Phật, mười đức Phật, trăm đức Phật, ngàn đức Phật, trăm ngàn đức Phật; ức đức Phật, trăm ức đức Phật, ngàn ức đức Phật, trăm ngàn ức đức Phật; na-do-tha ức đức Phật, trăm na-do-tha ức đức Phật, ngàn na-do-tha ức đức Phật, trăm ngàn na-do-tha ức đức Phật. Cho đến thấy số đức Phật vô số, vô lượng, vô biên, không gì sánh được, không thể đếm, không thể cân, không thể nghĩ, không thể lường, không thể nói, nhiều đến không thể nói hết được.
"Cho đến ta thấy số đức Phật nhiều như số vi trần của châu Diêm-phù-đề, châu lục ở phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta ở. Ta thấy số đức Phật nhiều như số vi trần của bốn thiên hạ, tức bốn châu lục quanh núi Tu-di hợp thành một thế giới nhỏ. Ta thấy số đức Phật nhiều như số vi trần của một tiểu thiên thế giới (một ngàn thế giới nhỏ gộp lại), của một trung thiên thế giới (một ngàn tiểu thiên thế giới), của một đại thiên thế giới (một ngàn trung thiên thế giới). Ta thấy số đức Phật nhiều như số vi trần của mười cõi Phật, trăm cõi Phật, ngàn cõi Phật, trăm ngàn cõi Phật, ức cõi Phật, trăm ức cõi Phật, ngàn ức cõi Phật, trăm ngàn ức cõi Phật, na-do-tha ức cõi Phật. Cho đến ta thấy số đức Phật nhiều như số vi trần của số cõi Phật nhiều đến không thể nói hết được.
"Như thấy hết thảy chư Phật ở phương Đông thế nào, thì ở phương Nam, Tây, Bắc, bốn hướng góc, phương trên, phương dưới, chư Phật được thấy cũng như thế. Trong mỗi phương mà ta thấy, các đức Phật có đủ loại sắc tướng, đủ loại hình dáng, đủ loại thần thông, đủ loại việc thọ dụng, đủ loại du hý (sự tự tại thong dong khi giáo hóa). Các ngài có đủ loại hội chúng trang nghiêm nơi đạo tràng, đủ loại ánh sáng chiếu rọi vô biên, đủ loại cung điện trang nghiêm cõi nước, đủ loại thọ mạng, khi hiện dài khi hiện ngắn. Tùy theo đủ loại lòng ưa thích của chúng sinh, các ngài thị hiện đủ loại cách thành Chánh giác. Ở giữa đại chúng, các ngài hiện thần biến rộng khắp, rống tiếng sư tử (lời thuyết pháp oai hùng, không sợ hãi) để cứu thoát chúng sinh.
"Này thiện nam tử, ta chỉ đạt được pháp môn trí tuệ không chướng ngại, thấy khắp, nhớ nghĩ cảnh giới bình đẳng của hết thảy chư Phật này mà thôi. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn) với các pháp môn tu hành thanh tịnh, đầy đủ viên mãn vô lượng trí tuệ, thì ta làm sao biết được chỗ tận cùng của các ngài? Đó là các niệm Phật môn sau đây (niệm Phật môn là pháp môn nhớ nghĩ, quán tưởng Phật):
- Niệm Phật môn ánh sáng trí tuệ chiếu khắp các cảnh giới sai khác: vì thường thấy cõi nước và cung điện trang nghiêm đủ loại của chư Phật đều hiện ra trước mắt.
- Niệm Phật môn khiến an trụ nơi đủ loại ý nguyện tăng thượng (chí nguyện mạnh mẽ vượt trội): vì tùy theo lòng ưa thích của chúng sinh mà khiến họ đều thấy Phật và được thanh tịnh.
- Niệm Phật môn khiến an trụ nơi sức rốt ráo của Phật: vì khiến chúng sinh vào trong mười sức của Như Lai mà tu hành thuận theo. Mười sức là mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có, như biết rõ điều hợp lẽ và trái lẽ, biết rõ nghiệp báo của chúng sinh.
- Niệm Phật môn khiến an trụ nơi đủ loại chánh pháp rốt ráo của Như Lai: vì thấy hết thảy chư Phật giảng nói chánh pháp và đều được nghe.
- Niệm Phật môn kho tàng chiếu khắp mười phương không sai khác: vì thấy khắp biển chư Phật bình đẳng không sai khác trong hết thảy thế giới.
- Niệm Phật môn đi vào chỗ cực nhỏ không thể thấy: vì thấy suốt việc thần biến tự tại của Như Lai trong hết thảy cảnh giới nhỏ nhiệm.
- Niệm Phật môn an trụ nơi đủ loại kiếp: vì trong hết thảy kiếp thường thấy chư Phật làm Phật sự (việc giáo hóa của Phật) và đều được gần gũi.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy thời: vì trong hết thảy thời thường được thấy Phật, ở cùng Phật, không lìa nhau.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy cõi: vì trong hết thảy cõi nước đều thấy thân Phật vượt hơn thế gian, không gì sánh bằng.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy đời: vì tùy theo ý muốn của tâm mình mà thấy khắp chư Như Lai trong ba đời.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy cảnh giới: vì thấy khắp trong mọi cảnh giới chư Phật nối tiếp nhau xuất hiện.
- Niệm Phật môn an trụ nơi tính tịch diệt của hết thảy: vì trong từng niệm (từng khoảnh khắc tâm) thấy hết thảy chư Phật ở hết thảy cõi thị hiện Niết-bàn.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy thời gian và nơi chốn: vì trong một ngày thấy hết thảy chư Phật từ chỗ ở của mình đi đến các nơi để giáo hóa.
- Niệm Phật môn rộng lớn an trụ nơi hết thảy cảnh giới: vì thấy hết thảy chư Phật ngồi kiết-già, mỗi thân Phật đều đầy khắp pháp giới. Kiết-già là ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt lên hai đùi.
- Niệm Phật môn nhỏ nhiệm an trụ nơi hết thảy pháp: vì trong một lỗ chân lông thấy vô số chư Phật xuất hiện, và đều đến chỗ các ngài mà phụng sự.
- Niệm Phật môn trang nghiêm an trụ nơi từng sát-na (khoảnh khắc cực ngắn): vì trong một niệm thấy ở hết thảy cõi đều có chư Phật thành Chánh giác và hiện thần biến.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy pháp: vì thấy hết thảy chư Phật ra đời, dùng ánh sáng trí tuệ chuyển bánh xe pháp.
- Niệm Phật môn an trụ nơi tâm tự tại: vì tùy theo ý muốn của tâm mình, hết thảy Như Lai đều hiện hình bóng, và đều được thấy.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy nghiệp: vì có thể tùy theo nghiệp tu hành của hết thảy chúng sinh trong pháp giới mà hiện thân khiến họ giác ngộ.
- Niệm Phật môn an trụ nơi hết thảy thần biến: vì thấy hết thảy chư Phật ở trong biển hương thủy rộng lớn, ngồi trên đài hoa sen, hiện thần biến khắp nơi, đầy cả mười phương. Biển hương thủy là biển nước thơm, theo vũ trụ quan trong kinh Hoa Nghiêm, nơi mọc lên hoa sen lớn nâng đỡ các thế giới.
- Niệm Phật môn an trụ ngang bằng cõi hư không: vì quan sát những đám mây thân do Như Lai hiện ra trang nghiêm khắp pháp giới và cõi hư không.
"Vô lượng vô số niệm Phật môn như thế, ta làm sao biết được, nói được công đức và hạnh của các vị ấy?
"Này thiện nam tử, ở phương Nam có một nước tên là Hải Môn. Nơi ấy có vị tỳ-kheo tên là Hải Vân. Ngươi hãy đến đó hỏi: Bồ-tát học hạnh Bồ-tát và tu đạo Bồ-tát thế nào? Tỳ-kheo Hải Vân có thể khéo phân biệt và mở bày nhân duyên của căn lành rộng lớn. Vị ấy sẽ:
- khiến ngươi vào địa vị trợ đạo rộng lớn (các pháp hỗ trợ cho việc thành đạo);
- khiến ngươi thành tựu sức căn lành rộng lớn;
- nói cho ngươi nhân của việc phát tâm Bồ-đề;
- khiến ngươi sinh ra ánh sáng của cỗ xe rộng lớn;
- khiến ngươi đạt được ba-la-mật rộng lớn;
- khiến ngươi vào biển các hạnh rộng lớn;
- khiến ngươi chuyển bánh xe thệ nguyện rộng lớn;
- khiến ngươi làm thanh tịnh cửa trang nghiêm rộng lớn;
- khiến ngươi khởi lên sức từ bi rộng lớn."
Khi ấy đồng tử Thiện Tài lạy dưới chân tỳ-kheo Cát Tường Vân, đi quanh vô số vòng, ân cần chiêm ngưỡng, rồi quyến luyến ra đi.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video