Thiên 5 — Quyển 5

 Kinh Đại Phương Quảng Phật Hoa Nghiêm (bộ kinh lớn của Phật giáo Đại thừa, ví công hạnh của Phật như muôn hoa trang hoàng), phẩm Hạnh nguyện của Bồ-tát Phổ Hiền (Bồ-tát: người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ mọi chúng sinh; Phổ Hiền là vị Bồ-tát tiêu biểu cho đại hạnh và đại nguyện; hạnh nguyện: việc làm và lời nguyện), quyển thứ năm: phẩm Hạnh nguyện Phổ Hiền đi vào cảnh giới giải thoát bất tư nghị (giải thoát: thoát khỏi mọi trói buộc của phiền não và sinh tử; bất tư nghị: không thể dùng suy nghĩ hay lời nói mà đo lường được).

 Lúc bấy giờ, đồng tử Thiện Tài (cậu bé tên Thiện Tài, nhân vật chính đi cầu đạo trong phẩm kinh này) nghe lời dạy của thiện tri thức (người thầy hiền lành, có đạo hạnh, dẫn dắt mình đi đúng đường tu), một lòng giữ chánh niệm (tâm luôn tỉnh táo, nhớ nghĩ đúng đắn), thuận theo đó mà suy nghĩ về mọi cánh cửa ánh sáng trí tuệ; thuận theo đó mà thông suốt mọi cánh cửa giải thoát sâu xa; thuận theo đó mà ghi nhớ gìn giữ mọi cánh cửa tam-muội (trạng thái tâm định tĩnh, tập trung trọn vẹn vào một đối tượng) tự tại; thuận theo đó mà kính vâng mọi cánh cửa lời dạy trong sạch; thuận theo đó mà quán sát (nhìn kỹ và suy xét sâu) cánh cửa oai đức của chư Phật mình đã thấy; thuận theo đó mà vui thích cánh cửa nơi ở của chư Phật mình đã thấy; thuận theo đó mà hiểu rõ cánh cửa phép tắc của chư Phật mình đã thấy; thuận theo đó mà nhớ nghĩ cánh cửa sự xuất hiện của chư Phật mình đã thấy; thuận theo đó mà đi vào cánh cửa pháp giới (toàn thể mọi sự vật, hiện tượng và chân lý trong vũ trụ) của chư Phật mình đã thấy; thuận theo đó mà an trú trong cánh cửa cảnh giới của chư Phật mình đã thấy.

 Cậu dần dần đi về phương nam, hướng tới nước Hải Môn, đến chỗ tỳ-kheo (người xuất gia nam đã thọ đủ giới luật) Hải Vân, cúi đầu lễ dưới hai chân ngài, đi vòng quanh không biết bao nhiêu vòng, rồi chắp tay đứng trước mặt, thưa rằng: “Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề (tâm cầu đạt giác ngộ cao tột, chân chính và trọn khắp như Phật), muốn đi vào biển trí tuệ sâu xa cao nhất, nhưng chưa biết: Bồ-tát làm sao để có đủ Bồ-tát hạnh (mọi việc làm của Bồ-tát), nuôi lớn hạt giống Bồ-đề (giác ngộ)? Làm sao bỏ được nhà phàm phu (người thường còn mê lầm) để sinh vào nhà Như Lai (một danh hiệu của Phật, nghĩa là bậc đến từ chân như, tức đến từ chân lý)? Làm sao vượt qua biển sinh tử (vòng sống chết luân hồi không dứt) để vào biển trí tuệ của Phật? Làm sao rời được địa vị của kẻ phàm ngu để vào địa vị thù thắng nhất của Phật? Làm sao cắt đứt dòng sinh tử để vào dòng hạnh trong sạch của Phật? Làm sao phá được bánh xe sinh tử để thành tựu bánh xe đại nguyện? Làm sao dẹp tan cảnh giới của ma (những thế lực và phiền não ngăn cản người tu) để bày tỏ cảnh giới của Phật? Làm sao làm cạn biển ái dục để tăng trưởng biển đại bi (lòng thương xót lớn, muốn cứu chúng sinh khỏi khổ)? Làm sao đóng được cửa tam đồ bát nạn (tam đồ: ba đường xấu là địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh; bát nạn: tám hoàn cảnh khó gặp Phật, khó nghe pháp) để mở cửa cõi người, cõi trời và Niết-bàn (cảnh giới tịch diệt, đã dứt hết phiền não và sinh tử)? Làm sao ra khỏi thành trói buộc của tam hữu (ba cõi còn sinh tử: cõi dục, cõi sắc, cõi vô sắc) để vào thành giải thoát của chủng trí (trí tuệ biết rõ mọi loại sự vật một cách tường tận, là trí của Phật)? Làm sao buông bỏ mọi của quý, đồ chơi, vật dụng để làm lợi ích và thu nhận hết thảy chúng sinh? Xin ngài thương xót mà giảng nói cho con.”

 Khi ấy tỳ-kheo Hải Vân bảo Thiện Tài: “Này thiện nam tử (người con trai hiền lành, cách gọi thân mật người nghe pháp), con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi sao?” Thiện Tài thưa: “Vâng, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi.” Hải Vân nói: “Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, chuyện phát tâm Bồ-đề mà còn khó được nghe, huống chi tự mình có thể hết lòng phát tâm mà tiến tới. Này thiện nam tử, nếu chúng sinh chưa từng tu trồng thiện căn (gốc lành, tức những việc thiện đã làm, là gốc rễ sinh ra quả tốt) sâu bền thì không thể phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Vì thế, Bồ-tát phải có ánh sáng thiện căn của cửa phổ môn (cửa mở ra khắp mọi nơi), cảnh giới bình đẳng không ngăn ngại chiếu soi; phải có ánh sáng tam-muội chánh đạo của kho phương tiện khéo léo chân thật chiếu soi; phải có thân được trang nghiêm bằng khối phúc lớn rộng do gom chứa kho biển công đức; phải làm tăng trưởng đủ loại bạch pháp (pháp trắng, tức những điều thiện lành trong sạch), mỗi niệm đều sinh ra không ngừng nghỉ; phải phụng sự thiện tri thức chân chính, hỏi han điều cốt yếu của pháp mà không mỏi mệt chán nản; phải bỏ lòng keo kiệt, không cất giữ tích trữ, không tham đắm thân, mạng và của cải; phải xa lìa kiêu mạn, tâm không cao không thấp, an trụ bất động như mặt đất lớn; phải luôn thương xót, thuận theo chúng sinh, làm lợi ích bình đẳng, không trái nghịch; phải ở trong sinh tử, ở giữa các ác thú (những nẻo tái sinh xấu khổ) mà cứu độ chúng sinh đau khổ, lòng không bỏ rơi; phải luôn quán sát cảnh giới Như Lai, vui mừng tìm cầu và tu tập cho đến tận cùng; phải luôn làm lợi ích và đem an vui cho hết thảy chúng sinh. Như vậy mới có thể phát tâm Bồ-đề.

 Phát tâm Bồ-đề nghĩa là: vì cứu vớt chúng sinh khổ não nên phát tâm đại bi; vì đem phúc che chở chúng sinh một cách bình đẳng nên phát tâm đại từ (lòng thương lớn, muốn ban vui cho chúng sinh); vì trừ diệt các khối khổ của chúng sinh nên phát tâm an lạc; vì làm dừng tâm bất thiện của chúng sinh nên phát tâm làm lợi ích; vì cứu giúp che chở chúng sinh đang sợ hãi nên phát tâm thương xót; vì lìa bỏ những pháp chấp chặt và ngăn ngại nên phát tâm không dính mắc; vì đi khắp các cõi Phật trong pháp giới nên phát tâm rộng lớn; vì không nơi nào trong cõi hư không mà không đến nên phát tâm vô biên; vì thấy thân sắc tốt đẹp của tất cả chư Phật nên phát tâm không nhơ; vì trí quán sát pháp của tam thế (ba đời: quá khứ, hiện tại, vị lai) không cùng tận nên phát tâm thanh tịnh; vì muốn vào khắp biển sâu của nhất thiết trí trí (trí tuệ cao nhất trong mọi trí tuệ, trí biết hết thảy của Phật) nên phát tâm đại trí. Phát đủ các loại tâm như thế, gọi là Bồ-tát phát tâm Bồ-đề.

 Này thiện nam tử, từ khi ta mới đến ở nước Hải Môn này đã mười hai năm, ta thường lấy mười điều để quán sát biển lớn, làm cảnh giới cho tâm. Đó là: suy nghĩ biển lớn rộng mênh mông khó đo; suy nghĩ biển lớn sâu khó chạm đáy; suy nghĩ biển lớn chỉ cùng một vị mặn; suy nghĩ biển lớn sinh ra nhiều châu báu; suy nghĩ biển lớn nuốt nhận mọi dòng sông; suy nghĩ màu nước biển lớn khác biệt không thể nghĩ bàn; suy nghĩ biển lớn là nơi nương ở của đủ loại chúng sinh; suy nghĩ biển lớn dung chứa vô lượng chúng sinh thân lớn; suy nghĩ biển lớn nhận được hết mưa từ những đám mây lớn đổ xuống; suy nghĩ biển lớn trọn đời luôn đầy, không thêm không bớt. Này thiện nam tử, ta lại suy nghĩ: trong thế gian có thứ gì sâu rộng hơn biển này chăng? Cho đến dung chứa mà thường không thêm bớt, có gì hơn biển này chăng?

 Này thiện nam tử, khi ta suy nghĩ như thế, từ trong biển lớn bỗng hiện ra một đóa sen lớn trang nghiêm bằng nhiều thứ báu: cuống làm bằng ngọc Đế thanh (ngọc xanh biếc quý nhất, tức ngọc bích xanh) vô năng thắng (không gì hơn), ngọc pha-chi-ca (pha lê) và kim cương ma-ni vương (ma-ni: ngọc quý như ý; "vương": loại tốt nhất); đài sen làm bằng ngọc ma-ni vương tỳ-lưu-ly (lưu ly, ngọc màu xanh trong); cánh sen làm bằng vàng diêm-phù-đàn (loại vàng ròng quý nhất, ánh tím đỏ, theo tên con sông dưới rừng cây diêm-phù) không nhơ, trong sạch, lúc nào cũng tỏa thơm; bạch chiên-đàn (gỗ đàn hương trắng), trầm thủy hương (trầm hương nặng chìm trong nước) và báu quý làm bầu nhụy; báu vương mã não màu vàng trong suốt làm tua nhụy; trăm vạn lưới trang nghiêm bằng ngọc ma-ni giăng phủ bên trên. Mọi thứ trang hoàng tròn đầy khắp nơi không bờ bến, ánh sáng rực rỡ chiếu bốn phương, che phủ khắp biển lớn.

 Trăm vạn vua trời Dục giới (các tầng trời thuộc cõi còn ham muốn ngũ dục) rải xuống khắp nơi đủ loại báu trời, hoa trời, tràng hoa trời, hương trời, hương đốt cõi trời, hương xoa cõi trời, hương bột cõi trời, áo đẹp cõi trời, cờ phướn lọng cõi trời, như mây đổ xuống. Trăm vạn Long vương (vua loài rồng, loài thần cai quản mưa và nước) nổi lên mây hương lớn, mưa xuống các thứ nước thơm. Trăm vạn vua Dạ-xoa (loài quỷ thần nhanh nhẹn, có thể bay đi, nhiều vị làm hộ pháp) dâng đủ loại kho báu quý lạ. Trăm vạn vua La-sát (loài quỷ dữ ăn thịt người) đều đem lòng hiền từ chắp tay nhìn ngắm. Trăm vạn vua Càn-thát-bà (thần nhạc của trời, sống bằng hương thơm) dùng âm nhạc hay mà ca vịnh khen ngợi. Trăm vạn vua A-tu-la (loài thần có sức mạnh lớn nhưng hay ghen ghét, thường đánh nhau với chư thiên) nắm giữ cuống sen, khom mình mà đứng. Trăm vạn vua Ca-lâu-la (chim thần cánh vàng, ăn rồng) ngậm các chuỗi anh lạc (chuỗi ngọc đeo trang sức) và dải lụa báu đẹp, rủ xuống bốn phía. Trăm vạn vua Khẩn-na-la (loài thần ca múa, hình giống người mà có sừng) khởi tâm làm lợi ích, vui mừng ưa thích. Trăm vạn vua Ma-hầu-la-già (thần rắn lớn) khởi tâm thanh tịnh, cung kính lễ lạy. Trăm vạn vua người khởi tâm trân trọng, chắp tay ngước nhìn. Trăm vạn Chuyển luân thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thiên hạ bằng chính pháp, có bánh xe báu dẫn đường) đều lấy thất bảo (bảy món báu của Chuyển luân vương) trang nghiêm cúng dường. Trăm vạn Phạm thiên vương (vua trời cõi Phạm thiên, thuộc cõi sắc, đã lìa dục) cúi đầu lễ kính. Trăm vạn chư thiên Tịnh cư (các tầng trời trong sạch nhất ở cõi sắc, nơi bậc thánh không còn trở lại cõi dục sinh sống) cung kính chắp tay. Trăm vạn thần chủ biển cùng lúc hiện ra, cung kính làm lễ. Trăm vạn thần chủ lửa đều cầm đủ loại báu đẹp để trang nghiêm.

 Trăm vạn ngọc ma-ni Vị Quang tỏa ánh sáng chiếu khắp. Trăm vạn ngọc ma-ni Tịnh Phúc rải bày trang nghiêm. Trăm vạn ngọc ma-ni Biến Chiếu làm kho trong sạch. Trăm vạn ngọc ma-ni Ly Cấu Tạng ánh sáng rực rỡ. Trăm vạn ngọc ma-ni Cát Tường Tạng phóng ánh sáng đẹp. Trăm vạn ngọc ma-ni Diệu Tạng ánh sáng chiếu không bờ bến. Trăm vạn ngọc ma-ni Diêm-phù Tràng bày khắp thành hàng lối. Trăm vạn ngọc ma-ni kim cương không thể phá hoại trang nghiêm trong sạch. Trăm vạn ngọc ma-ni Nhật Tạng rộng lớn trong sạch, vầng sáng tròn chiếu khắp. Trăm vạn ngọc ma-ni Khả Ái Lạc hiện ra nhiều màu, trang nghiêm đầy đủ. Trăm vạn ngọc ma-ni Tâm Vương phóng ánh sáng nhiều màu, mưa xuống báu vật không cùng tận.

 Mọi sự trang nghiêm của đóa sen lớn này đều sinh ra từ những thiện căn xuất thế (vượt khỏi thế gian) rộng lớn mà Như Lai đã tích tập trong quá khứ, khiến các Bồ-tát đều trên đóa hoa này được lòng tin và nguyện trọn vẹn, hiện ra khắp mọi thế giới trong mười phương. Hoa sinh từ nghiệp của Hương Vương (?) quán chiếu muôn pháp như huyễn, vì được trang nghiêm bằng pháp vô sinh (chân lý rằng mọi sự vật vốn không thật có sinh ra); sinh từ pháp lìa tướng quán chiếu như mộng, vì được ấn chứng bằng pháp vô tác (không có kẻ tạo tác, không do cố ý làm ra); sinh từ pháp không nhiễm dính, lìa tranh cãi, vì theo cảnh mà quán sát không chấp vào đâu. Hoa thường phát ra âm thanh đẹp, diễn nói cảnh giới rộng lớn của Như Lai, tiếng vang khắp mọi cõi nước thanh tịnh của chư Phật. Giả sử trải qua vô số trăm nghìn ức kiếp (kiếp: một khoảng thời gian cực kỳ dài) dùng tài biện luận tuyệt diệu mà khen ngợi công đức của hoa này cũng không thể nói hết.

 Này thiện nam tử, lúc ấy ta thấy trên đóa sen có một đức Như Lai ngồi kiết-già (ngồi xếp bằng, hai bàn chân đặt ngửa trên hai đùi), tướng hảo (ba mươi hai tướng tốt và tám mươi vẻ đẹp phụ của thân Phật) đầy đủ, thân hình cao rộng, lên tới tận Hữu Đỉnh (tầng trời cao nhất trong các cõi còn sinh tử). Tòa sen báu Như Lai ngồi không thể nghĩ bàn; hội chúng nơi đạo tràng (nơi Phật thành đạo và thuyết pháp) không thể nghĩ bàn; trí tuệ viên mãn không thể nghĩ bàn; vầng sáng tròn chiếu rọi không thể nghĩ bàn; oai nghi (dáng vẻ cử chỉ trang nghiêm) tùy lúc hiện ra không thể nghĩ bàn; ánh sáng rực rỡ không thể nghĩ bàn; các tướng tốt và vẻ đẹp phụ không thể nghĩ bàn; biến hiện tự tại không thể nghĩ bàn; thần thông điều phục (dạy dỗ, uốn nắn cho thuần thục) không thể nghĩ bàn; sắc thân thanh tịnh tuyệt đẹp không thể nghĩ bàn; tướng vô kiến đỉnh (đỉnh đầu Phật mà không ai nhìn thấy được tới tận cùng) không thể nghĩ bàn; tướng lưỡi rộng dài không thể nghĩ bàn; tài biện luận khéo léo không thể nghĩ bàn; viên âm (một âm thanh tròn đầy của Phật mà mọi loài đều hiểu theo cách của mình) vang khắp không thể nghĩ bàn; sức trí vô lượng không thể nghĩ bàn; vô úy (sự không sợ hãi khi giảng pháp giữa đại chúng) thanh tịnh không thể nghĩ bàn; trí vô ngại giải (trí hiểu biết và diễn nói thông suốt không trở ngại) không thể nghĩ bàn; nhớ lại các hạnh xưa mà đức Phật ấy từng tu không thể nghĩ bàn; sự tự tại trong Bồ-đề không thể nghĩ bàn; sấm pháp gầm vang (lời pháp mạnh mẽ như tiếng sấm thức tỉnh chúng sinh) không thể nghĩ bàn; thị hiện khắp mọi cửa không thể nghĩ bàn; đủ loại trang nghiêm không thể nghĩ bàn; tùy theo người đứng bên trái bên phải mà mỗi người thấy khác nhau không thể nghĩ bàn; làm lợi ích khắp nơi, khiến tất cả đều được thành thục (chín muồi trên đường tu) không thể nghĩ bàn.

 Này thiện nam tử, khi ấy đức Như Lai trên đóa sen liền duỗi tay phải xoa đỉnh đầu ta, giảng cho ta pháp môn Phổ Nhãn (pháp môn "con mắt thấy khắp", thấy suốt mọi pháp; pháp môn: cánh cửa giáo pháp, một con đường tu học). Pháp môn ấy làm hiển bày mọi hạnh của Bồ-tát, mở bày mọi cảnh giới Như Lai, xiển dương mọi pháp mầu của chư Phật, chiếu sáng mọi cõi nước của chư Phật, làm tròn đầy mọi tướng hảo của chư Phật, dẹp tan mọi luận thuyết tà vạy của ngoại đạo (các giáo phái ngoài Phật giáo), làm tan rã mọi đạo quân ma, có thể khiến hết thảy chúng sinh vui mừng, điều phục mọi phiền não của chúng sinh, có thể soi thấy tâm hạnh của mọi chúng sinh, hiểu rõ căn tính (năng lực và khuynh hướng bẩm sinh của mỗi người) của mọi chúng sinh, có thể dùng oai lực mà chuyển bánh xe pháp (thuyết giảng giáo pháp) khắp nơi, tùy tâm chúng sinh mà khiến tất cả đều khai ngộ.

 Ta từ đức Phật ấy được nghe pháp môn Phổ Nhãn này, thọ trì (nhận lấy và gìn giữ), đọc tụng, ghi nhớ, suy nghĩ. Giả sử có người lấy mực nhiều bằng biển lớn, bút chất cao như núi Tu-di (ngọn núi khổng lồ ở trung tâm thế giới theo vũ trụ quan Phật giáo) để chép pháp môn Phổ Nhãn kho biển rộng lớn vô tận này, thì một môn trong một phẩm, một pháp trong một môn, một nghĩa trong một pháp, một câu trong một nghĩa, cho đến một phần nhỏ thôi cũng không thể chép được, huống chi chép trọn đủ cả.

 Này thiện nam tử, ta ở chỗ đức Phật ấy một nghìn hai trăm năm thọ trì pháp môn Phổ Nhãn như thế, nối tiếp không gián đoạn. Mỗi ngày ta thường dùng mười cửa đà-la-ni (năng lực ghi nhớ và gìn giữ trọn vẹn mọi giáo pháp không quên mất) để lãnh thọ ghi nhớ mười vô số phẩm. Đó là: dùng ánh sáng đà-la-ni Văn Trì (nghe là giữ được) để lãnh thọ vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni cửa Tịch Tĩnh để đi vào vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Vô Biên Toàn (xoay chuyển không bờ bến) để vào khắp vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Tùy Địa Quán Sát Phổ Biến Chiếu Diệu để phân biệt vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Đầy Đủ Oai Lực để thu nhiếp khắp vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Liên Hoa Trang Nghiêm để dẫn phát vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Lời Âm Vi Diệu để diễn bày vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Hư Không Tạng để hiển bày vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Quang Tụ Sơn (núi gom ánh sáng) để mở rộng vô số phẩm; dùng ánh sáng đà-la-ni Hải Tạng Phổ Trì (kho biển giữ khắp) để phân tích vô số phẩm.

 Này thiện nam tử, lúc ấy ở mọi thế giới trong mười phương, mỗi nơi đều có vô lượng chúng sinh vì muốn nghe pháp mà đến chỗ ta, gồm: vua trời, Long vương, vua Dạ-xoa, vua Càn-thát-bà, vua A-tu-la, vua Ca-lâu-la, vua Khẩn-na-la, vua Ma-hầu-la-già, vua người, Phạm vương. Các vị vua như thế cùng quyến thuộc (người thân và kẻ tùy tùng) đến chỗ ta hỏi pháp. Ta đều theo thứ lớp mở bày, phân biệt giải nói cho họ, khiến ai nấy vui mừng, lòng sinh ưa thích, tin sâu mà đi vào, tỏ ngộ thành tựu, an trụ trong pháp môn Phổ Nhãn – hạnh mầu ánh sáng của chư Phật và Bồ-tát – này.

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Phổ Nhãn này. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát (Bồ-tát lớn, bậc Bồ-tát có đạo hạnh cao) thì đi sâu vào biển mọi hạnh Bồ-tát, vì tùy sức nguyện mà tất cả đều thanh tịnh; đi sâu vào biển mọi đại nguyện rộng lớn, vì ở lại thế gian suốt mọi kiếp; đi sâu vào biển mọi chúng sinh, vì tùy tâm hạnh của họ mà làm lợi ích khắp; đi sâu vào biển tâm của mọi chúng sinh, vì sinh ra trí thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có) không ngăn ngại; đi sâu vào biển căn tính của mọi chúng sinh, vì tùy thời điều phục khiến họ thành thục; đi sâu vào biển mọi cõi nước giống nhau và khác nhau, vì muốn trọn bản nguyện (lời nguyện ban đầu) mà trang nghiêm làm sạch tất cả; đi sâu vào biển chư Phật vô tận, vì luôn nguyện phụng sự và dâng cúng dường; đi sâu vào biển pháp của bậc Chánh giác (bậc giác ngộ chân chính, tức Phật), vì có thể dùng trí tuệ mà ngộ nhập tất cả; đi sâu vào biển mọi công đức của Phật, vì tu đầy đủ trên con đường chân thật; đi sâu vào biển mọi lời nói, vì đi khắp mọi cõi mà chuyển bánh xe pháp. Còn ta làm sao biết được, nói được những công đức và hạnh ấy?

 Này thiện nam tử, từ đây đi về phương nam sáu mươi do-tuần (đơn vị đo đường dài của Ấn Độ xưa, mỗi do-tuần khoảng mười mấy cây số), bên con đường Lăng-già có một xóm làng tên là Hải Ngạn (Bờ Biển). Ở đó có vị tỳ-kheo tên là Diệu Trụ. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm sao để hạnh Bồ-tát mau được thanh tịnh?” Bấy giờ đồng tử Thiện Tài lạy dưới chân Hải Vân, đi vòng quanh về phía bên phải (cách tỏ lòng tôn kính), ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.

 Lúc bấy giờ, đồng tử Thiện Tài thuận theo lời dạy của thiện tri thức mà suy nghĩ, chuyên tâm nhớ nghĩ pháp môn Phổ Nhãn, chuyên niệm oai lực thần biến của Như Lai, ghi nhớ đám mây thân các câu pháp vi diệu, đi vào biển giáo pháp các pháp môn vô biên, quán sát oai nghi và phép tắc của bạn lành, bơi trong xoáy nước của biển pháp sâu thẳm, đi vào khắp pháp giới như hư không, gột sạch mọi màng che của mắt pháp, nhặt nhạnh những báu pháp mà bạn lành đã gom góp. Để tâm như thế, cậu dần dần đi về phương nam, đến xóm Hải Ngạn bên đường Lăng-già, nhìn khắp mười phương, đi khắp nơi tìm tỳ-kheo Diệu Trụ.

 Cậu thấy vị tỳ-kheo ấy đang kinh hành (đi qua đi lại chậm rãi để giữ tâm định tĩnh) giữa hư không. Số lượng không thể nghĩ bàn chư thiên Tịnh cư cùng với cung điện của mình ở giữa hư không cung kính chắp tay, phát lời thề nguyện rộng lớn để cúng dường. Số lượng không thể nghĩ bàn các Phạm thiên vương khom mình chắp tay, phát ra tiếng hay, dùng cách của cõi người mà khen ngợi để cúng dường. Vô số nghìn vạn chư thiên cõi Dục giới cùng các vua trời cung kính vây quanh, đầy khắp hư không, giăng mây hoa trời, mưa hoa trời, trổi nhạc trời, phát ra tiếng hay; vô số lụa là, cờ báu, phướn, lọng, đủ loại đồ trang sức phủ khắp hư không để cúng dường. Lại có vô số đại Long vương ở giữa hư không nổi lên mây hương trầm thủy không thể nghĩ bàn, phủ khắp hư không, sấm rền chớp giật để cúng dường. Vô lượng không thể nghĩ bàn vua Dạ-xoa, mỗi vị cùng quyến thuộc vây quanh khắp bốn phía, cung kính giữ gìn để cúng dường. Vô lượng không thể nghĩ bàn vua La-sát cùng quyến thuộc, thân hình to lớn, rất đáng sợ hãi, đều khởi lòng hiền từ đến gần ngước nhìn để cúng dường. Vô lượng vua A-tu-la nổi lên mây ngọc ma-ni không thể nghĩ bàn, phóng ánh sáng lớn đầy khắp hư không, mưa xuống đủ loại báu, trang nghiêm rực rỡ để cúng dường. Vô số vua Ca-lâu-la hiện hình đồng tử, có các thể nữ xinh đẹp vây quanh, khởi lòng đại từ thương xót, không còn tâm sát hại, cung kính chắp tay để cúng dường. Vô số vua Khẩn-na-la gõ đánh các nhạc khí, phát ra đủ loại âm thanh vi diệu, lại dùng đủ thứ lời hợp với pháp mà ca vịnh khen ngợi để cúng dường. Vô số vua Ma-hầu-la-già cầm những y phục cõi trời tốt đẹp mỏng mịn không thể nghĩ bàn, đến gần đi theo, bày xếp vòng quanh để cúng dường. Vô lượng thần chủ biển trổi các thứ nhạc, hòa tiếng hát êm tao nhã để cúng dường.

 Đồng tử Thiện Tài thấy vị tỳ-kheo này kinh hành tự tại giữa hư không, lại có những việc cúng dường như thế đầy khắp hư không, thì vui mừng hớn hở không tự kìm được, gieo năm vóc xuống đất (hai đầu gối, hai khuỷu tay và trán chạm đất – cách lạy kính cẩn nhất), một lòng kính lễ, rất lâu mới đứng dậy, chắp tay thưa: “Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết: Bồ-tát làm sao siêng cầu Phật pháp? Làm sao tích tập Phật pháp? Làm sao làm đầy đủ Phật pháp? Làm sao huân tập (thấm nhuần dần dần như hương ướp vào áo) Phật pháp? Làm sao tu hành Phật pháp? Làm sao làm thanh tịnh Phật pháp? Làm sao thuận theo pháp mà Phật đã thực hành? Làm sao thông suốt pháp tính đếm của Phật? Làm sao tăng trưởng pháp phổ biến của Phật? Làm sao làm thanh tịnh pháp rốt ráo của Phật? Làm sao thâu tóm pháp công đức của Phật? Làm sao vào được pháp tùy thuận của Phật?

 Con nghe bậc thánh khéo dẫn dắt dạy bảo, xin ngài từ bi giảng cho con: Bồ-tát làm sao thường thấy chư Phật, nghe pháp siêng tu mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn cùng chung thiện căn với tất cả Bồ-tát mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn dùng trí tuệ chứng nghiệm các pháp của Phật mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn dùng đại nguyện làm lợi ích chúng sinh mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn tu mọi sự nghiệp của Bồ-tát mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn ở trong biển kiếp tu hành không chán mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn ở trong biển cõi nước trang nghiêm khắp nơi mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn nương sức Phật mà biết thấy được mọi thần biến của chư Phật mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn tự tại thọ sinh trong lục thú (sáu nẻo luân hồi: trời, người, a-tu-la, súc sinh, ngạ quỷ, địa ngục), trụ nơi con đường không chỗ trụ (không chấp dính vào đâu) mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn nhận lấy mưa mây chánh pháp của chư Phật, ghi nhớ trọn vẹn mà không lìa bỏ? Bồ-tát làm sao luôn phát ánh sáng trí tuệ chiếu khắp những nơi chư Phật ba đời đã đi qua mà không lìa bỏ? Xin ngài thương xót mở bày cho con.”

 Lúc bấy giờ tỳ-kheo Diệu Trụ bảo Thiện Tài: “Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, con đã phát được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nay lại quyết chí tìm cầu pháp nhất thiết trí (trí biết hết thảy của Phật) và pháp tự giác ngộ. Này thiện nam tử, con phát tâm, tin sâu ưa thích, tha thiết không bỏ mà hỏi ta, con hãy lắng nghe kỹ, nay ta sẽ nói cho con.

 Này thiện nam tử, ta đã đạt được cửa giải thoát của Bồ-tát gọi là “Khắp nơi, mau chóng, dũng mãnh, không uổng công, cúng dường chư Phật, làm chúng sinh thành thục”. Ta luôn ở nơi cửa này, khi đi khi đứng đều tu tập suy nghĩ, khi vào khi ra đều thuận theo quán sát, liền ngay đó được ánh sáng trí tuệ tên là “Chiếu khắp các pháp, rốt ráo không ngăn ngại”. Nhờ được ánh sáng trí tuệ như thế, ta biết tâm hạnh đủ loại của chúng sinh mà không vướng mắc; biết đủ cách chết đi sinh lại của chúng sinh mà không vướng mắc; biết việc đời trước của chúng sinh mà không vướng mắc; biết việc các kiếp vị lai của chúng sinh mà không vướng mắc; biết việc đời hiện tại của chúng sinh mà không vướng mắc; biết đủ loại tiếng nói khác nhau theo phong tục của chúng sinh mà không vướng mắc; biết đủ loại lưới nghi của chúng sinh và giải quyết dứt khoát cho họ mà không vướng mắc; biết đủ loại căn tính và sự tiếp nhận pháp khác nhau của chúng sinh mà không vướng mắc; biết lúc nào chúng sinh nên được giáo hóa thì đều đến điều phục mà không vướng mắc; biết các phần thời gian – sát-na (khoảnh khắc ngắn nhất), lạp-phược (khoảng thời gian bằng nhiều sát-na), mâu-hô-lật-đa (khoảng thời gian chừng bốn mươi tám phút), ngày đêm, năm, kiếp – dài ngắn lồng vào nhau mà không vướng mắc; biết thứ lớp trôi chảy nối tiếp của các pháp trong biển ba đời mà không vướng mắc; biết sự khác biệt vô lượng của các cõi Phật, có thể dùng thân mình đi khắp mười phương mà không vướng mắc. Vì sao vậy? Vì đã được sức thần thông không trụ, không tạo tác, không đi.

 Này thiện nam tử, nhờ được sức thần thông này, ta ở giữa hư không hoặc đi hoặc đứng, hoặc ngồi hoặc nằm, cho đến hiện ra đủ loại oai nghi, ẩn hiện tự tại. Hoặc từ một thân chia thành nhiều thân, hoặc gom nhiều thân hợp lại một thân; hoặc thân đi lại ra vào xuyên qua vách đá mà không trở ngại; hoặc ngồi kiết-già giữa không trung, tự tại qua lại như chim bay; vào đất như vào nước, đi trên nước như đi trên đất; khắp thân trên dưới tỏa ra khói lửa, ánh sáng rực rỡ như đống lửa lớn; có lúc làm rung chuyển cả mặt đất; có lúc lấy tay sờ chạm mặt trời mặt trăng; hoặc hiện oai đức vượt hơn trời Tự Tại (vị trời đứng đầu cõi Dục giới); hoặc hiện thân lớn hơn cả cõi Phạm thế (thế giới của Phạm thiên); hoặc dùng sức thần thông biến hóa tự tại; hoặc hiện mây hương đốt cuộn tròn như lọng, che khắp mười phương; hoặc hiện mây lửa báu, ánh sáng rực rỡ chiếu khắp tất cả; hoặc hiện mây biến hóa, thân tùy theo từng loài mà nhiều bằng cõi chúng sinh; hoặc hiện mây lưới ánh sáng, đủ mọi màu, chiếu suốt không ngăn ngại.

 Hoặc hiện thân mình trong khoảng một niệm vượt qua ở phương đông một thế giới, mười thế giới, trăm thế giới, nghìn thế giới, trăm nghìn thế giới, ức thế giới, trăm ức thế giới, nghìn ức thế giới, trăm nghìn ức thế giới, trăm nghìn ức na-do-tha (một con số cực lớn của Ấn Độ xưa) thế giới, cho đến vô số thế giới, vô lượng thế giới, vô biên thế giới, vô đẳng (không gì sánh) thế giới, không thể nghĩ thế giới, không thể lường thế giới, không thể cân thế giới, không thể nói thế giới, không thể nói không thể nói thế giới; cho đến hoặc vượt qua số thế giới nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của cõi Diêm-phù-đề (châu lục phía nam núi Tu-di, nơi loài người chúng ta sống), cho đến vượt qua số thế giới nhiều như số hạt bụi cực nhỏ của không thể nói không thể nói cõi Phật.

 Trong tất cả các biển thế giới như thế – trong sự sinh ra của mọi thế giới, trong phương hướng nơi chốn của mọi thế giới, trong sự xoay chuyển của mọi thế giới, trong sự trải khắp của mọi thế giới, trong sự biến hóa của mọi thế giới, trong tên gọi của mọi thế giới, trong pháp môn của mọi thế giới, trong thời kiếp của mọi thế giới, trong chỗ vi tế của mọi thế giới, trong đạo tràng Bồ-đề của mọi thế giới, trong đồ trang nghiêm của mọi thế giới, trong đại hội chúng của mọi thế giới – tất cả các loại thế giới như thế, mọi cõi nước ở trong đó đều có Như Lai hiện thành Chánh giác. Mỗi một đức Như Lai ấy lại hiện ra những thân khác nhau trong các đại hội chúng nhiều như số bụi cực nhỏ của mọi cõi Phật.

 Ta ở chỗ tất cả các đức Phật ấy đều hiện thân khắp, mỗi một thân lại mưa xuống khắp những đám mây cúng dường nhiều như số bụi cực nhỏ của mọi biển cõi Phật, tức là: mây đủ loại hoa, mây đủ loại hương, mây đủ loại tràng hoa, mây đủ loại lọng, mây đủ loại cờ, mây đủ loại phướn, mây đủ loại màn trướng, mây đủ loại lưới, mây đủ loại hương bột, mây đủ loại hương xoa, mây đủ loại y phục. Mỗi thân đều cầm những mây đồ cúng như thế mà cúng dường. Bánh xe pháp do mỗi đức Như Lai chuyển với đủ cách giảng nói – tức là nói rộng, nói tóm lược, nói để khen, nói để chê, nói rõ ràng, nói kín đáo, nói còn dư nghĩa, nói không dư nghĩa, nói chưa quyết định, nói quyết định – ta đều tỏ ngộ, ghi nhớ thọ trì. Mọi sự trang nghiêm của từng cõi nước, từng biển cõi Phật, ta đều ghi nhớ không hề quên mất. Như ở phương đông, thì phương nam, tây, bắc, bốn phương góc (đông nam, tây nam, tây bắc, đông bắc), phương trên, phương dưới cũng đều như thế.

 Này thiện nam tử, trong tất cả các thế giới như thế, chúng sinh nào hoặc nghe tên ta, hoặc thấy thân ta, hoặc nhìn thấy nơi ta kinh hành và dừng ở, hoặc một lòng lễ lạy cúng dường, hoặc có lúc tâm tán loạn ngờ vực không tin – tất cả những người như thế đều quyết định đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề được bất thoái chuyển (không còn lùi bước, chắc chắn sẽ đạt tới giác ngộ). Ta thấy rõ hết thảy chúng sinh trong các thế giới ấy, tùy theo họ lớn hay nhỏ, hơn hay kém, khổ hay vui mà thị hiện hình dạng giống như họ, tùy chỗ đáng độ mà giáo hóa điều phục, làm cho họ thành thục. Chúng sinh nào gần gũi ta, ta đều khiến họ an trụ trong pháp môn như thế.

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết cửa giải thoát không ngăn ngại “Khắp nơi, mau chóng, dũng mãnh, không uổng công, cúng dường chư Phật, làm chúng sinh thành thục” này. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì thọ trì trọn đủ: giới (giới luật, những điều răn dạy để giữ thân tâm trong sạch) đại từ bi, giới ba-la-mật (các hạnh tu đưa người qua bờ giải thoát), giới an trụ Đại thừa (giáo pháp cỗ xe lớn, chủ trương tự giác ngộ và cứu độ mọi chúng sinh), giới không rời đạo Bồ-tát, giới không dính mắc mọi pháp, giới không bỏ tâm Bồ-đề, giới không rơi vào địa vị nhị thừa (hai cỗ xe nhỏ: Thanh văn và Duyên giác, chỉ lo giải thoát cho riêng mình), giới luôn lấy Phật pháp làm chỗ nương của tâm, giới tâm luôn nhớ nghĩ nhất thiết trí, giới chí nguyện rộng bằng hư không, giới không nương tựa vào bất cứ gì trong thế gian, giới không sứt mẻ rò rỉ, giới không vẩn đục rối loạn, giới không bỏ sót, giới không xen tạp nhiễm ô, giới không hối hận, giới không chán lười, giới thanh tịnh, giới lìa bụi trần, giới không nhơ. Công đức giữ giới của những Bồ-tát như thế vô lượng vô biên, ta làm sao biết được, nói được?

 Này thiện nam tử, từ đây về phương nam có một đất nước tên là Đạt-la-tỳ-sất (?), trong nước có một thành tên là Kim Cương Tầng, trong thành có một vị đại sĩ (bậc người lớn, cách gọi tôn kính Bồ-tát) tên là Di-già. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm sao học hạnh Bồ-tát? Làm sao tu đạo Bồ-tát?” Bấy giờ đồng tử Thiện Tài lạy dưới chân Diệu Trụ, đi vòng quanh về phía bên phải, ngước nhìn, rồi từ biệt ra đi.

 Lúc bấy giờ đồng tử Thiện Tài một lòng thuận theo lời dạy của thiện tri thức, giữ chánh niệm quán sát cánh cửa ánh sáng pháp ấy, dùng tâm thanh tịnh tin sâu mà đi vào; nhớ oai lực của pháp, thuận theo hạnh Phật đã làm, chuyên tâm ghi nhớ, nối tiếp dòng giống Tam bảo (ba ngôi báu: Phật, Pháp, Tăng); khen ngợi tính lìa dục, nhớ thiện tri thức, quán sát khắp nơi, soi sáng ba đời; nhớ đại nguyện ban đầu, thuận theo đó tu hành; dùng tâm không ngăn ngại mà vào cõi chúng sinh, luôn siêng năng để tâm cứu giúp che chở thế gian; đối với các pháp hữu vi (những sự vật do nhân duyên hợp thành, có sinh có diệt) tâm không nương dựa dính mắc; quán sát tự tính gốc rễ của mọi pháp, mỗi niệm đều chảy vào biển nhất thiết trí; trang nghiêm làm sạch khắp mọi cõi Phật; đối với hội chúng nơi đạo tràng của chư Như Lai, tâm không bám trụ. Quán sát như thế, cậu dần dần đi về phương nam, đến nước Đạt-la-tỳ-tra (?), vào thành Kim Cương Tầng, đi khắp nơi tìm đại sĩ Di-già.

 Cậu thấy vị ấy ở giữa chợ, ngồi trên tòa sư tử (tòa ngồi cao quý của người thuyết pháp, ví như sư tử là chúa muôn thú) trên một đài cao, có mười nghìn người vây quanh, đang giảng rộng pháp môn Luân Tự Trang Nghiêm (pháp môn về bánh xe chữ cái: các âm, các chữ xếp vòng như bánh xe, mỗi chữ mở ra một nghĩa pháp). Thiện Tài đến nơi, cúi đầu lễ dưới chân, đi vòng quanh vô số vòng, cung kính chắp tay thưa: “Bậc thánh! Con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề, nhưng chưa biết: Bồ-tát làm sao học hạnh Bồ-tát? Làm sao tu đạo Bồ-tát? Làm sao trôi lăn trong các nẻo luân hồi mà vẫn không quên mất tâm Bồ-đề? Làm sao giữ tâm vững chắc, siêng cầu Phật pháp không chán mỏi? Làm sao có được tâm khiêm nhường trong sạch mà không ai phá nổi? Làm sao có được sức mạnh của tâm đại bi, luôn ở trong sinh tử mà không ngại nhọc nhằn? Làm sao có được sức đà-la-ni, tự tại thâu giữ, làm thanh tịnh mọi cánh cửa? Làm sao phát sinh ánh sáng trí tuệ rộng lớn, lìa mọi màng che? Làm sao có được tài biện luận tuyệt diệu, khéo léo phân định kho pháp sâu xa? Làm sao có được sức chánh niệm, ghi nhớ mọi bánh xe pháp của chư Phật? Làm sao có được sức làm sạch các nẻo, diễn nói mọi pháp, làm thanh tịnh khắp các nẻo? Làm sao thành tựu sức trí phổ biến của Bồ-tát, đối với mọi pháp phân biệt đủ cách đều quyết định được, hiểu rõ nghĩa chân thật? Xin ngài thương xót giảng nói cho con.”

 Bấy giờ Di-già bảo Thiện Tài: “Này thiện nam tử, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi sao?” Thiện Tài thưa: “Vâng, thưa đại sĩ, con đã phát tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề rồi.” Di-già lập tức bước xuống tòa sư tử. Vì tôn trọng tâm Bồ-đề, ngài gieo năm vóc xuống đất trước mặt Thiện Tài, một lòng lễ kính. Đứng dậy rồi, ngài rải hoa vàng hoa bạc, ngọc báu vô giá và bột chiên-đàn thượng hạng, lại lấy vô lượng áo báu nhiều màu phủ lên trên, lại rải vô số hoa thơm thù thắng sáng sạch đẹp lòng cùng nhiều đồ cúng tuyệt đẹp để cúng dường. Sau đó ngài chắp tay, dùng giọng dịu dàng khen ngợi:

 “Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, con mà phát được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề! Này thiện nam tử, nếu ai phát được tâm A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề thì người ấy là siêng cầu nhất thiết trí trí, không làm dứt giống Phật; là vĩnh viễn rời bỏ dòng giống phàm phu của mọi thế gian; là trang nghiêm làm sạch mọi cõi nước của chư Phật; là điều phục mọi chúng sinh khiến họ thành thục; là giác ngộ tính chất thật của mọi pháp, ra khỏi biển sinh tử; là soi hiểu mọi hạt giống nghiệp (hành động thiện ác để lại sức đẩy dẫn đến quả báo) mà không nương dính; là siêng tu mọi hạnh mầu của Bồ-tát; là đã phát mọi đại nguyện không hề đứt đoạn; là thuận theo chỗ hành trì lìa dục của chủng trí; là có được dòng giống vững chắc của mọi Bồ-tát; là đã được oai lực gia trì (sức Phật che chở, tiếp thêm sức) của chư Phật; thì có thể thấy rõ mọi sự khác biệt trong ba đời; thì được tất cả Như Lai mười phương cùng hộ niệm (che chở và nhớ nghĩ tới); thì có chí nguyện bình đẳng với tất cả Bồ-tát trong pháp giới; thì được tất cả hiền thánh cùng khen ngợi; thì được tất cả Phạm vương một lòng lễ bái; thì được tất cả vua trời cung kính cúng dường; thì được tất cả vua Dạ-xoa luôn siêng năng giữ gìn; thì được tất cả vua La-sát đi theo hộ vệ; thì được tất cả đại Long vương đón tiếp phụng sự; thì được tất cả vua Khẩn-na-la ca vịnh khen ngợi; thì được tất cả các chúa tể thế gian đồng lòng vui mừng; thì khiến mọi cõi chúng sinh đều được yên ổn.

 Ấy là: vì khiến dứt sự trôi lăn trong mọi đường ác; vì khiến bỏ được mọi chốn khổ nạn; vì khiến dừng mọi gốc rễ nghèo khổ; vì khiến sinh mọi niềm vui ở cõi người cõi trời; vì khiến được gần gũi cúng dường mọi thiện tri thức; vì khiến được nghe và thọ trì pháp rộng lớn của chư Phật; vì có thể khiến tu tập mọi pháp Bồ-đề phần (các phần pháp giúp đạt đến giác ngộ) của Bồ-tát; vì có thể khiến tăng trưởng mầm rễ của mọi công đức và pháp lành; vì có thể khiến hun đúc nảy nở hạt giống trí vô lậu (trí tuệ không còn rò rỉ phiền não, hoàn toàn trong sạch) của mọi Bồ-tát; vì có thể khiến ánh sáng trí tuệ chiếu khắp mọi con đường trí phân biệt; vì có thể khiến rốt ráo an trụ nơi địa vị trí chân thật của Bồ-tát.

 Này thiện nam tử, Bồ-tát như thế khó xuất hiện ở đời, cũng khó gặp được; mọi việc làm của ngài khó nhận biết, khó hiểu thấu; ngài có thể vì chúng sinh làm những việc rất khó; nếu được gặp ngài thì càng khó hơn gấp bội. Vì sao vậy? Vì Bồ-tát ra đời đem lợi ích lớn cho chúng sinh: như cha mẹ, vì nuôi lớn an ủi khiến họ nên người; như chuỗi anh lạc, vì trang điểm cho mọi trời người; như người lái thuyền, vì chở chúng sinh qua biển sinh tử; như nhà cửa, vì che chở mọi thế gian; như người chủ đoàn buôn, vì dẫn dắt chúng sinh đến nơi có của báu; như mặt trời chói lọi, vì ánh sáng trí tuệ chiếu khắp; như vua chúa, vì được tự tại trong thành giác ngộ chân lý; như lửa mạnh, vì đốt được củi lòng yêu mình của chúng sinh; như mây lớn, vì đổ khắp mưa cam lộ (nước ngọt bất tử của cõi trời, ví cho giáo pháp) không bờ bến; như mưa đúng mùa, vì làm lớn mầm thiện căn như lòng tin…; như thuyền bè, vì chở chúng sinh đến bờ bên kia (bờ giải thoát); như cầu, vì đưa chúng sinh vượt qua sinh tử; như bến đò, vì chỉ bày mọi con đường thiết yếu để thoát ra; như phong luân (tầng gió khổng lồ nâng đỡ thế giới, theo vũ trụ quan Phật giáo), vì giữ chúng sinh không để rơi vào ba đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh); như mặt đất lớn, vì làm tăng trưởng thiện căn của mọi chúng sinh; như biển lớn, vì đầy đủ kho công đức phúc và trí vô tận; như trăng tròn, vì phóng khắp ánh sáng trí tuệ phá tan bóng tối phiền não, ban sự mát mẻ; như vị tướng dũng mãnh, vì dẹp tan mọi đạo quân ma khiến chúng tan chạy; như núi Tu-di, vì thiện căn và trí tuệ thù thắng vượt lên khỏi biển sinh tử sâu rộng.”

 Bấy giờ Di-già vì Thiện Tài khen ngợi rộng rãi và chỉ bày sức công đức lớn của việc phát tâm Bồ-đề, khiến cả hội chúng đều vui mừng, đồng thanh nói: “Lành thay, lành thay! Này thiện nam tử, nay hội chúng chúng tôi nhờ thấy người ưu việt mà được nghe hạnh nguyện công đức của Bồ-tát, mừng rỡ hớn hở không tự kìm được.”

 Khi ấy Di-già trở lên tòa ngồi cũ, từ khuôn mặt phóng ra đủ loại ánh sáng, chiếu khắp tam thiên đại thiên thế giới (một nghìn triệu thế giới nhỏ hợp thành, là phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Lúc ấy trong thế giới này, các đại Phạm vương, trời, rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và chẳng phải người, các vị vua như thế cùng quyến thuộc, được ánh sáng chiếu tới, không ai là không đến tụ họp. Bấy giờ đại sĩ quán sát tâm đại chúng, thấy ai nấy đều sinh lòng cung kính, lìa mọi sự xiểm nịnh và kiêu mạn, tâm lặng lẽ, ý chí mềm mỏng hiền hòa; ngài bèn tùy theo điều họ ưa muốn mà phân biệt, chỉ bày, giải thích rộng rãi pháp môn Luân Tự Cú Phẩm Trang Nghiêm (các câu, các phẩm theo bánh xe chữ cái). Chúng sinh ấy nghe pháp này xong, tin theo và tỏ ngộ, đều được bất thoái chuyển đối với A-nậu-đa-la tam-miệu tam-bồ-đề.

 Làm xong những việc nên làm, ngài bảo Thiện Tài: “Này thiện nam tử, ta đã thành tựu pháp môn Ánh Sáng Đà-la-ni Diệu Âm (âm thanh tuyệt diệu). Trong một niệm, ta có thể phân biệt biết được những chỗ khác biệt và bí mật trong lời nói của các trời cõi Dục và cõi Sắc (cõi của những vị đã lìa ham muốn nhưng vẫn còn thân hình) trong tam thiên đại thiên thế giới; những chỗ khác biệt và bí mật trong lời nói của các loài rồng, Dạ-xoa, Càn-thát-bà, A-tu-la, Ca-lâu-la, Khẩn-na-la, Ma-hầu-la-già, người và chẳng phải người; cũng biết những chỗ khác biệt và bí mật trong ý nghĩ và đủ loại ưa muốn của từng chúng sinh. Nghĩa là: biết rõ những chỗ khác biệt và bí mật trong lòng ưa thích của các Phạm vương và các Phạm chúng ở cõi Sắc; cũng biết những chỗ khác biệt và bí mật trong lòng ưa thích của các đại thiên vương, thiên tử, thiên nữ ở cõi Dục; cũng biết những chỗ khác biệt và bí mật trong lòng ưa thích của nam nữ quyến thuộc các loài rồng… người và chẳng phải người.

 Ta cũng biết, trong tam thiên đại thiên thế giới này, tất cả Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà giác ngộ, cầu giải thoát cho riêng mình) và Bích-chi Phật (người tự giác ngộ nhờ quán xét lẽ nhân duyên, không có thầy chỉ dạy) với các bậc hướng và quả (hướng: đang tu tiến tới một quả vị; quả: đã chứng đắc quả vị ấy) mà mỗi vị tu tập; những ý hướng vi tế, những chỗ khác biệt và bí mật trong hạnh nguyện và địa vị mà mỗi vị Bồ-tát tu tập; cùng mọi lời nói của họ, ta đều phân biệt giải thích, biện rõ văn nghĩa, không gì không tỏ tường. Ta cũng biết rõ những ý hướng bí mật trong đủ loại lời nói khi chư Phật ba đời vì chúng sinh diễn nói biển pháp sâu xa.

 Như trong một niệm ta biết những chỗ khác biệt vi tế bí mật về lời nói, ý nghĩ, hạnh nguyện, địa vị của mọi chúng sinh và các bậc hiền thánh trong thế giới này, ta cũng biết những chỗ vi tế bí mật về lời nói, ý nghĩ, hạnh nguyện, địa vị của mọi chúng sinh và các bậc hiền thánh trong các thế giới ở phương đông nhiều tới một, mười, trăm, nghìn, vạn, ức, na-do-tha, vô số, vô lượng, vô biên, vô đẳng, không thể đếm, không thể cân, không thể nghĩ, không thể lường, không thể nói, không thể nói không thể nói. Phương nam, tây, bắc, bốn phương góc, phương trên, phương dưới, mỗi phương đều tới tận không thể nói không thể nói thế giới, những chỗ khác biệt vi tế bí mật về lời nói, ý nghĩ, hạnh nguyện, địa vị của mọi chúng sinh và các bậc hiền thánh trong đó, tất cả như thế ta đều biết rõ, không gì không thông suốt.

 Này thiện nam tử, ta chỉ biết pháp môn Ánh Sáng Đà-la-ni Diệu Âm này. Còn như các vị Bồ-tát ma-ha-tát thì có thể theo vào khắp biển quyến thuộc của đủ loại ý nghĩ và hành vi của mọi chúng sinh; có thể theo vào khắp biển của đủ loại sự lập ra và đặt bày của mọi chúng sinh; có thể theo vào khắp biển của đủ loại cách xưng hô và tên gọi của mọi chúng sinh; có thể theo vào khắp biển của đủ loại tiếng nói theo phong tục từng vùng của mọi chúng sinh; có thể theo vào khắp biển câu pháp bí mật sâu xa của chư Phật; có thể theo vào khắp biển câu pháp rốt ráo cao tột của chư Phật; có thể theo vào khắp biển câu pháp mà chư Phật trong một đối tượng của tâm nói ra mọi đối tượng của ba đời; có thể theo vào khắp biển câu pháp mà chư Phật trong mọi lời nói diễn nói mọi pháp tăng thượng (pháp có sức mạnh vượt trội, giúp tiến lên); có thể theo vào khắp biển câu pháp mà chư Phật trong mọi lời nói diễn nói mọi pháp cao hơn cả bậc cao; có thể theo vào khắp biển câu pháp mà chư Phật trong mọi lời nói diễn nói những sự khác biệt rộng lớn; có thể theo vào khắp biển câu pháp mà chư Phật trong mọi lời nói diễn nói mọi cách điều phục khéo léo khác nhau; có thể theo vào khắp biển bí mật của những lời chú thuật khác nhau mà chư Phật diễn nói trong mọi thế giới; có thể theo vào khắp tận cùng âm thanh và lời nói của đủ loại chúng sinh trong mọi thế giới; có thể theo vào khắp tận cùng sự trang nghiêm tròn đầy của bánh xe pháp thanh tịnh của chư Phật; có thể theo vào khắp đủ loại bánh xe chữ cái của mọi thế gian, đến tận cùng chỗ sinh ra và hiển bày khắp các pháp. Công đức về hạnh và trí của những Bồ-tát như thế, ta làm sao biết được, nói được?

 Này thiện nam tử, từ đây về phương nam có một xóm làng tên là Trụ Lâm. Ở đó có vị trưởng giả (người giàu có, có đức, được kính trọng trong làng xóm) tên là Trụ Giải Thoát. Con hãy đến đó hỏi: Bồ-tát làm sao tu tập đạo Bồ-tát? Bồ-tát làm sao sinh ra đức của Bồ-tát? Bồ-tát làm sao thành tựu hạnh Bồ-tát? Bồ-tát làm sao suy nghĩ về pháp Bồ-tát?”

 Bấy giờ đồng tử Thiện Tài được thiện tri thức hết lòng dạy dỗ dẫn dắt, đối với pháp nhất thiết trí càng sinh lòng tôn trọng sâu xa, đối với mọi thiện căn càng thêm lòng tin ưa, đối với mọi Phật pháp càng tinh tấn gấp bội, đối với lời dạy của mọi thiện tri thức đều hết lòng tuân theo. Cậu lạy dưới chân Di-già, khóc thương rơi lệ, đi vòng quanh vô lượng vòng, quyến luyến ngước nhìn, rồi từ biệt đi về phương nam.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video