Thiên 22 — Phẩm 22: Thương nhân dâng bột lúa mạch

 Kinh Phổ Diệu, phẩm thứ hai mươi hai: Thương nhân dâng bột lúa rang (có bản ghi là phẩm Tứ thiên vương dâng bát).

 Bấy giờ Đề-vị, Ba-lợi cùng các lái buôn, gồm năm trăm người làm bạn đồng hành. Khi ấy cây cối hoa quả tươi tốt, vang ra tiếng của Phật. Suốt bảy ngày Phật không động không lay. Lúc đó có một vị Phạm thiên (vị trời thuộc cõi Sắc giới) tên là Thức Can, ở cõi trời Phạm thiên, thấy Phật mới đắc đạo, ngồi an vui đã bảy ngày mà chưa có ai dâng thức ăn, liền nghĩ: "Ta nên tìm người dâng cơm lên Phật." Vị ấy liền khiến năm trăm lái buôn đều vấp ngã, không đi được. Thức Can ở đời trước là bạn quen của năm trăm lái buôn ấy, vì muốn độ họ nên mới làm như vậy. Đề-vị, Ba-lợi sợ hãi, quay lại bàn bạc với mọi người. Vị trời liền nói kệ (bài tụng bằng thơ) rằng:

 Như Lai (danh hiệu của Phật) đã thành Phật đạo, điều mong nguyện đã trọn đủ;

 các ngươi hãy dâng thức ăn, nhân đó mà Ngài chuyển pháp luân (bắt đầu giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi).

 Khi ấy năm trăm người đến chỗ thần cây. Phạm thiên hóa làm thần cây, hiện ánh sáng, hình tượng rõ ràng, nói: "Đời nay có Phật, ở trong địa giới nước Câu-lưu, bên bờ sông Ni-liên-thiền, chưa có ai dâng thức ăn. Các ngươi may mắn được đi trước, nếu có lòng tốt thì ắt được phước lớn." Các lái buôn nghe danh Phật đều rất mừng, nói: "Phật ắt là bậc tôn quý lớn nhất, được thần trời kính trọng, không phải hạng tầm thường." Họ liền hòa bột lúa rang với mật, cùng đến dưới cây cúi đầu dâng lên Phật. Phật nghĩ: các đức Phật thời xưa thương xót nhận của người bố thí, theo phép đều dùng bát, không nên như các đạo sĩ khác lấy tay nhận thức ăn. Lúc ấy Tứ thiên vương (bốn vua trời giữ bốn phương) ở trên núi Phả-na có được bốn chiếc bát bằng đá xanh, định dùng để ăn. Khi ấy có một thiên tử tên Chiếu Minh nói với các thiên vương: "Nay có Phật hiệu là Thích-ca Văn, nên dùng những bát này; đây không phải đồ của các ngài. Nay Phật sắp nhận thức ăn, có thể đem đến dâng Ngài." Bốn thiên vương liền cùng thiên tử mang hoa hương, nhạc kỹ, phướn lọng và bát, trong khoảnh khắc co duỗi cánh tay đã cùng xuống đến chỗ Phật. Bốn thiên vương mỗi vị cầm bát của mình cùng dâng lên Phật. Phật nghĩ: nếu nhận một chiếc thì những vị kia không vui, nên nhận hết. Vua Đề-đầu-lại (vua trời phương Đông) dâng bát trước, Phật liền nhận và nói kệ rằng:

 Nay trao đồ dùng cho Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính), sẽ được làm pháp khí tôn quý (người xứng đáng tiếp nhận chánh pháp);

 tự mình được chiếc bát lặng yên, tâm ý không quên mất.

 Khi ấy vua Tỳ-lưu-lặc lại dâng bát, Phật liền nhận và nói kệ rằng:

 Nếu trao đồ dùng cho Như Lai, tâm người ấy chưa từng mê vọng;

 được Tứ thiên vương che chở yên ổn, cho đến khi giác ngộ, đạt cảnh mát mẻ.

 Khi ấy vua Tỳ-lưu-la-xoa lại dâng bát, Phật liền nhận và nói kệ rằng:

 Người bố thí đồ dùng trong sạch, với tâm trong sạch dâng Như Lai,

 thân tâm thường nhẹ nhàng, được trời, rồng, thần khen ngợi.

 Khi ấy vua Tỳ-sa-môn (vua trời phương Bắc) lại dâng bát, Phật liền nhận và nói kệ rằng:

 Giới của Phật không sứt mẻ, rò rỉ; ai dâng đồ dùng bền chắc trọn vẹn,

 lòng tin bố thí không rối loạn, sẽ khiến công đức không thiếu hụt.

 Phật nhận bát xong, chồng các bát lên lòng bàn tay trái, lấy tay phải đè lên trên, liền hợp lại thành một, hiện rõ bốn vành mép. Ngài lại khen rằng:

 Đời trước ta đã bố thí bát, nên nay có quả báo này,

 nay được bốn chiếc bát, do thần lực của bốn thiên vương đem đến.

 Phật nói kệ khen xong, liền dùng bát nhận bột lúa rang trộn mật của các lái buôn, rồi chú nguyện cho họ: "Nay các ngươi bố thí, mong người ăn được đầy đủ sức lực; lại khiến nhà bố thí đời đời được như nguyện, được sống lâu, được dung sắc đẹp, được sức mạnh, được sung túc, được vui vẻ, yên ổn khỏe mạnh không bệnh tật, được tài biện luận và trí tuệ, trọn hưởng tuổi thọ; các quỷ dữ tà ác không thể quấy nhiễu đến gần. Vì có lòng tốt, lập gốc công đức, nên các quỷ thần lành sẽ thường che chở, chỉ bày con đường đạo, được lợi lộc hanh thông, không gặp trắc trở, không còn hoạn nạn. Người có cái thấy chân chính, với lòng tin vui vẻ kính trọng, trong sạch không hối tiếc, bố thí cho người có đạo đức, thì phước đức che trùm cả trời, những gì đạt được ngày càng thù thắng, tốt lành, không gì không lợi. Mặt trời, mặt trăng, ngũ tinh (năm hành tinh: Kim, Mộc, Thủy, Hỏa, Thổ), nhị thập bát tú (hai mươi tám chòm sao trên đường đi của mặt trăng), thần trời và vua quỷ thường theo che chở giúp đỡ. Bốn vị đại thiên vương ban thưởng và phân biệt người lành: phương Đông là Đề-đầu-lại, phương Nam là Duy-thiểm-văn, phương Tây là Duy-lưu-lặc-xoa, phương Bắc là Câu-câu-la, sẽ che chở các ngươi, khiến không gặp tai họa bất ngờ. Ai có ý trí tuệ, chuyên tâm học hỏi, kính Phật, Pháp và Tăng chúng, bỏ mọi điều ác, không tự buông thả, thì trọn đời được điều cát tường. Gieo phước được phước, hành đạo được đạo. Các ngươi đã được thấy Phật trước tiên, một lòng vâng thờ, nên từ đó sẽ được phước bậc nhất; đời này được che chở, mau hiểu và thấy được chân lý; thường hưởng giàu vui, tự mình đạt đến Nê-hoàn (Niết-bàn, cảnh giới dứt sạch khổ đau và sinh tử)."

 Nghe lời chú nguyện xong, họ đều phát tâm đạo vô thượng chánh chân (tâm cầu đạo giác ngộ cao nhất, chân chính tuyệt đối, tức quả vị Phật). Phật ăn xong, ném bát lên hư không. Có một thiên tử tên Thiện Phạm liền đón lấy, không vướng ngại gì, mang bát lên cõi trời Phạm thiên. Nghìn ức Phạm thiên đều cùng cúng dường, đi vòng bên phải để phụng sự. Bấy giờ Thế Tôn, bậc có đức không ai sánh bằng, khen công đức của họ: "Nhờ gốc công đức này, ở đời vị lai, các lái buôn ấy sẽ được thành Phật, hiệu là Mật Thành Như Lai, Chí Chân (chân thật tột bậc), Đẳng Chánh Giác (giác ngộ chân chính, bình đẳng trọn vẹn), Minh Hạnh Thành (trí tuệ và đức hạnh đều trọn đủ), Thiện Thệ (khéo đi đến cõi giải thoát), Thế Gian Giải (hiểu rõ thế gian), Vô Thượng Sĩ (bậc không ai hơn), Đạo Pháp Ngự (bậc điều phục, dẫn dắt người bằng đạo pháp), Thiên Nhân Sư (thầy của trời và người), là Phật Thế Tôn."

 Bấy giờ bậc Đạo sư (bậc thầy dẫn đường) trao lời thọ ký (lời báo trước sẽ thành Phật) vô hạn, sau đó cảm hóa vô số Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh); những ai được thọ ký đều ở trong Phật đạo mà không thối lui. Nghe Phật thọ ký, họ vui mừng nhảy nhót. Khi ấy hai anh em (Đề-vị, Ba-lợi) chắp tay tự quy y, cùng đem thân mạng dâng lên Như Lai.

 Phật bảo các tỳ-kheo (người xuất gia, sống bằng khất thực để tu đạo): Như Lai đã thành Chánh giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn) đầy đủ rồi, liền dùng thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại) dời chỗ ngồi vào một thạch thất (hang đá). Ngài tự nhớ lại bản nguyện xưa là muốn độ chúng sinh, liền suy nghĩ: gốc của sinh tử là từ mười hai nhân duyên (mười hai khâu nối tiếp nhau làm thành vòng luân hồi). Duyên từ pháp mà khởi, thì có sinh tử; pháp diệt thì sinh tử mới hết. Vì tự mình làm ra điều ấy nên tự mình nhận lấy điều ấy; nếu không làm điều ấy thì điều ấy liền dừng nghỉ. Mọi chúng sinh lấy ý làm tinh thần; tinh thần mịt mờ, phảng phất, không có hình dạng, tự khởi lên tưởng và thức, theo việc làm mà nhận lấy thân. Thân không có chủ thường còn, thần thức không có hình dạng cố định. Tâm thần biến đổi, khô nóng đục ngầu khó làm trong, tự sinh tự diệt chưa từng ngừng nghỉ; một niệm đi thì một niệm đến, như cỏ cây trôi theo dòng nước, như bọt trong nước, một bọt vừa tan thì một bọt khác lại nổi.

 Cho đến ba cõi Dục, Sắc, Vô sắc, chín chỗ ở của thần thức (chín cõi nơi chúng sinh trú ngụ), đều bị trói buộc vào thức, không thoát được khổ. Mờ mịt tối tăm mà không tự biết, nên gọi là si; không biết con đường cốt yếu. Đạo thì cực kỳ vi diệu, trống rỗng lặng lẽ, không có ý niệm, không thể dùng ý nghĩ thế gian tầm thường mà biết được. Thế gian có chín mươi sáu thứ đạo thuật (các phái ngoại đạo ở Ấn Độ thời bấy giờ), ai cũng tin vào điều mình thờ, nào biết đó là mê lầm. Ai cũng thích sống, cầu yên ổn, tham dục, ham mùi vị, ưa âm thanh sắc đẹp, nên không thể ưa thích Phật đạo. Phật đạo thì trong sạch, không có gì cả; xét thân mình và muôn vật đều không thể thường còn. Nếu nói cho họ rằng trời đất vô thường, thế gian đều khổ, thân không phải là của ta, trống rỗng không có gì, thì ai có thể tin? Ngài muốn im lặng, không vì thế gian mà thuyết pháp, liền nhập định.

 Ánh sáng giữa hai mày Phật chiếu lên Thiên Đế (vua trời Đế Thích). Thiên Đế biết Phật không muốn giảng kinh, thương xót ba cõi sẽ mãi suy tàn, vì không được biết con đường vượt thoát thế gian, chết rồi sẽ rơi vào tam ác đạo (ba đường ác: địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), bao giờ mới thoát được? Thiên hạ lâu xa lắm mới có Phật ra đời; Phật khó được gặp như hoa linh thụy (hoa ưu-đàm, theo truyền thuyết ba nghìn năm mới nở một lần). "Nay ta nên vì người trong thiên hạ mà xin mệnh, cầu Phật thương xót giảng kinh pháp." Thiên Đế liền dẫn Ban-già-thức (vị thần âm nhạc hầu cận Đế Thích) xuống thạch thất. Phật vừa ra khỏi định (?), Thiên Đế bảo Ban-già-thức gảy đàn, ca ngợi công đức bản nguyện của Phật, khen rằng:

 Xin nghe tôi ca ngợi bậc Mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), đã bỏ ấm cái (các phiền não che lấp tâm), lặng yên trong thiền định;

 ánh sáng chiếu thấu bảy tầng trời, hương đức ví như gỗ chiên-đàn (loại gỗ thơm quý).

 Vua trời thần diệu đến đây, khen ngợi, ngưỡng mộ, muốn thấy bậc Tôn;

 Phạm thiên, Đế Thích mang lòng kính, cúi đầu mong được nghe.

 Hạnh nguyện xưa của Phật, tinh tấn siêng năng trăm kiếp;

 tu tứ đẳng (bốn tâm rộng lớn bình đẳng: từ, bi, hỷ, xả), bố thí lớn, mười phương nhận ơn rộng.

 Giữ giới trong sạch không nhơ, từ ái mềm mỏng che chở chúng sinh;

 dũng mãnh, trí tuệ, vào thiền định và trí; lòng đại bi bày ra kinh pháp độ người.

 Khổ hạnh tích chứa vô số, công đức thành tựu đến hôm nay.

 Nhờ sức giới, nhẫn, định, tuệ, làm động đất, ma bị hàng phục.

 Đức che khắp trời đất, trí thần thông vượt cả các vua thần linh;

 tướng tốt đặc biệt không ai sánh, tám thứ tiếng (tám đặc tính tốt đẹp của giọng nói Phật) vang khắp mười phương.

 Chí cao hơn núi Tu-di (ngọn núi lớn ở trung tâm thế giới), trong sáng vi diệu không ai bằng;

 mãi lìa dâm dục, giận dữ, si mê, không còn nỗi khổ già chết.

 Xin thương xót mà ra khỏi định, xót thương chư thiên và loài người;

 ban cho kho báu pháp, bày ra ngọc quý cam lộ (nước ngọt bất tử, ví Niết-bàn) của trí tuệ;

 khiến họ thoát khỏi lo sợ, nguy khốn được yên ổn;

 kẻ mê lầm thấy chánh đạo, kẻ tà nghi thấy lời chân thật.

 Tất cả đều mong mỏi vui mừng, muốn nghe nhận không chán;

 xin mở pháp bất tử, rủ lòng giáo hóa đến vô cùng.

 Bấy giờ Thế Tôn theo tập tục thế gian, trong lòng tự nghĩ: "Pháp này rất sâu, chỗ đi vào không giới hạn; thành Tối chánh giác (giác ngộ chân chính cao nhất) là lặng lẽ, vi diệu, khó đạt, khó biết; không phải tâm có thể nghĩ tới, không phải lời có thể diễn bày, không phải phàm phu hay thánh nhân (thông thường) có thể đạt tới. Mọi lời dạy dỗ cũng không thể học tập mà có được. Giữ lấy cội gốc ban đầu cho đến diệt độ (dứt sạch phiền não, ra khỏi sinh tử). Đối với mọi điều gặp phải đều hoàn toàn không chấp trước; cho đến chốn mát mẻ, không sinh, không cùng tận; không có nơi chốn, hoàn toàn không có gì; vượt qua sáu giới (sáu yếu tố cấu thành: đất, nước, lửa, gió, hư không, thức); vô tưởng (không bám vào hình tướng), vô nguyện (không mong cầu gì), không đạt được gì, không lời nói, không âm thanh, không có giáo huấn, không có sự tụ hợp cũng không có sự không tụ hợp (?); lặng diệt mọi hành, đến nghiệp không đoạn dứt, vô vi (không do nhân duyên tạo thành)."

 "Nếu ta giảng gốc ngọn của nghĩa này: muôn vật vô thường, có thân đều khổ, thân không phải là thân, trống rỗng không có gì — mọi người không hiểu, chỉ uổng công khổ nhọc. Mọi thân thích, gia quyến đều không phải là của mình. Lời chân chính nghe như trái ngược, ai chịu tin? Chi bằng im lặng thì hơn." Bấy giờ Thế Tôn liền nói kệ rằng:

 Sâu xa, lặng lẽ yên tĩnh, sáng rỡ không nhơ;

 ta đã đạt được điều này: cam lộ vô vi.

 Nay nếu ta nói ra, mọi người không hiểu;

 như ta hôm nay, chẳng bằng im lặng.

 Trừ bỏ lời nói, không suy nghĩ, không đạt được gì;

 tự nhiên như thế, giống như hư không.

 Tâm suy nghĩ ý của pháp, thần thức đã giải thoát;

 không niệm là bậc nhất, biết được (tâm) người khác.

 Điều này không thể dùng văn tự mà nói ra.

 Đã vào nghĩa lý của đạo thì không còn vào chỗ chuyên chú (?).

 Chư Phật quá khứ đều vì chúng sinh;

 sự hiểu biết ấy đều theo nhân duyên của nó.

 Xét kỹ việc này, hoàn toàn không có pháp nào;

 cái kia cũng không có, dù là có hay không,

 đều theo nhân duyên mà sinh ra sinh và già.

 Cái kia cũng không nghĩ là có hay là không.

 Trăm nghìn ức kiếp, không thể kể xiết;

 đời trước của ta, theo học chư Phật,

 chưa từng đạt được pháp nhẫn (sự an trú vững vàng, chấp nhận trọn vẹn chân lý các pháp vốn không sinh không diệt) như thế này.

 Không có ta, không có người, cũng không có thọ mạng.

 Giả sử đã đạt được pháp nhẫn ấy,

 thì cũng không có sinh, chúng sinh không có mạng sống;

 ấy gọi là vốn trong sạch, pháp không có cái ta.

 Thuở ấy Phật Định Quang (vị Phật thời quá khứ đã thọ ký cho Phật Thích-ca) trao cho ta trí tuệ này.

 Khi ấy ta thương xót chúng sinh vô hạn,

 không để chúng sinh đến khuyên thỉnh ta;

 nay vì chúng sinh, ta làm cảm động Phạm thiên,

 khiến vị ấy khuyên ta, rồi mới chuyển pháp luân.

 Nay ta như thế, với chánh pháp trong sạch,

 Phạm thiên sẽ xuống để khuyên giúp,

 chuyển chánh pháp vi diệu lìa mọi cấu nhơ;

 chúng sinh nhờ đó mà giác ngộ, mới giải thoát được thần thức.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video