Thiên 23 — Phẩm 23: Phạm thiên thỉnh Phật thuyết pháp

 Phẩm thứ hai mươi ba: Phạm thiên khuyên thỉnh thuyết pháp.

 Phật bảo các tỳ-kheo (người xuất gia, sống bằng khất thực để tu đạo): Bấy giờ Như Lai (danh hiệu của Phật) phóng ánh sáng uy thần từ tướng lông trắng giữa hai chân mày. Ánh sáng ấy tên là Chiếu Sinh, khiến trăm vạn Phạm vương (vua cõi trời Phạm thiên thuộc Sắc giới) phát tâm. Ánh sáng ấy chiếu khắp cõi Phật tam thiên đại thiên (một đại thế giới gồm một nghìn triệu thế giới nhỏ, phạm vi giáo hóa của một vị Phật). Khi ấy Phạm vương Thức Can nhận ý thánh, biết đúng như tâm Phật đang nghĩ: Thế Tôn (bậc được cả đời tôn kính) im lặng, không chịu thuyết pháp. Phạm thiên nghĩ: "Nay ta nên đến chỗ Phật, khuyên thỉnh Như Lai chuyển chánh pháp luân (bắt đầu giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe pháp đi khắp nơi)." Bấy giờ Phạm vương Thức Can cùng sáu vạn tám nghìn quyến thuộc Phạm thiên vây quanh, đến chỗ Phật, cúi đầu lạy dưới chân, lui đứng một bên, rồi tiến lên bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, trời đất không còn chỗ nương che, sắp bị hủy hoại. Vì sao vậy? Như Lai, bậc Chí chân (chân thật tột bậc), đã đạt đạo vô thượng chánh chân (đạo giác ngộ cao nhất, chân chính tuyệt đối), là bậc Tối chánh giác (giác ngộ chân chính cao nhất), lại lặng yên trong định, không chịu thuyết pháp. Muôn loài khổ đau chìm đắm trong tam giới (ba cõi luân hồi: Dục giới, Sắc giới, Vô sắc giới). Xin Ngài chuyển pháp luân, dạy dỗ khắp chúng sinh." Rồi nói kệ (bài tụng bằng thơ) rằng:

 Xin đem của báu của bậc hiền thánh làm trong sạch chúng sinh.

 Ai sẽ khuyên dạy cho yên ổn ức triệu dân chúng?

 Xin bố thí bằng trí tuệ, cho hoa sen của sự nghe và giác ngộ (?);

 xin tuyên bày chánh quán (cái nhìn chân chính về thực tại), dẹp trừ mọi giặc nghịch.

 Xin tùy thời đánh lên trống pháp vô lượng,

 nhân đó thổi lên tù và pháp (kèn ốc biển, ví lời pháp vang xa) vô cùng.

 Xin dựng lên cờ pháp cao vời này.

 Ai sẽ dấy lên ánh sáng lớn của pháp?

 Ngài ắt sẽ nổi mây, tuôn mưa pháp lớn.

 Xin cho tòa ngồi của chúng đại thánh thường được truyền rộng (?).

 Xin chữa trị chỗ đau lớn này,

 chỉ mong dập tắt cái nóng của lửa trần lao (phiền não làm nhơ bẩn và mỏi mệt tâm),

 vì họ chỉ bày con đường lặng lẽ,

 nghiệp yên vui, không nóng bức, không lo buồn,

 đạo vô vi (không do nhân duyên tạo thành, tức Niết-bàn), dẫn dắt cảm hóa hướng về chân lý.

 Xin thường dấy lòng thương xót, hòa giải mọi tranh tụng;

 Ngài ắt sẽ mở thông cửa giải thoát,

 nói nghĩa chí thành, không có gốc giận hờn;

 vì người mù tối mà mở mắt cho họ thấy,

 chữa trị khiến trong sạch, được pháp nhãn (con mắt thấy chân lý) cao tột.

 Không phải cõi trời, cõi người, hay cung trời Phạm thiên,

 không phải quỷ, Kiền-đạp (thần âm nhạc của cõi trời), hay dân A-tu-luân (loài thần nóng giận, thường giao chiến với chư thiên),

 có thể chữa dứt bệnh nóng bức của muôn loài;

 chỉ có bậc Thánh tôn, như mặt trời mặt trăng trong loài người.

 Vì thế nay con khuyên thỉnh đấng Pháp vương (vua của chánh pháp, chỉ Phật);

 nay Ngài đã lập nên sự thù thắng hơn tất cả chư thiên.

 Nhờ công đức này, con tự mình khuyên thỉnh Như Lai:

 chỉ mong Ngài chuyển và giảng pháp luân vô thượng.

 Bấy giờ Phật Thế Tôn im lặng nhận lời. Phạm thiên Thức Can thấy Phật im lặng nhận lời, vì thương xót chư thiên, người đời, A-tu-luân, rồng, quỷ thần, muốn cho họ được độ thoát. Phạm thiên vương thấy Phật đã nhận lời, liền rải hương chiên-đàn (gỗ thơm quý) và các thứ hương lên Phật, rồi bỗng biến mất. Lúc ấy thần cây của Phật tên là Pháp Minh, cũng gọi là Pháp Lạc, cũng gọi là Pháp Ý, cũng gọi là Pháp Trì, đến chỗ Phật, tiến lên bạch Phật: "Nay Phật Thế Tôn sẽ chuyển pháp luân ở nước nào?" Phật đáp: "Ở trong vườn Lộc uyển (vườn nai), nơi các tiên nhân ở, thuộc nước Ba-la-nại." Thần cây bạch Phật: "Vườn Lộc uyển, nơi tiên nhân ở thuộc nước Ba-la-nại, dân cư thưa thớt, không thể thuyết pháp." Phật bảo thần cây: "Đừng nói lời ấy. Vì sao vậy? Thuở đời trước, ta đã ở đó lập pháp tế (lễ cúng dường bằng pháp); suốt sáu vạn ức năm, ở đó cúng dường sáu vạn ức đức Phật Thế Tôn; bao loại tiên nhân học đạo cũng du hành, cư ngụ ở đó. Chư thiên, rồng, thần ở nước Ba-la-nại đều cùng khen ngợi pháp lớn vô cùng, cúi đầu quy mạng. Nghìn ức đức Phật đều nghĩ về gốc ngọn, ở giữa rừng cây của thần tiên này mà chuyển pháp luân. Nơi ấy lặng lẽ yên tĩnh, không thấy bọn người không có trí tuệ, tối tăm. Vì thế, ở giữa rừng cây của thần tiên ấy mà chuyển pháp luân."

 Phật bảo các tỳ-kheo: Bấy giờ Thế Tôn việc cần làm đã làm xong, không còn hoạn nạn sót lại, dứt mọi vướng mắc, sạch mọi trần lao, các cấu nhơ đã hết, hàng phục ma oán, thành nhất thiết trí (trí tuệ biết tất cả), thấy khắp mười phương, được mười lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt chỉ Phật mới có), bốn vô sở úy (bốn điều không sợ hãi khi thuyết pháp giữa đại chúng) và mười tám pháp bất cộng của chư Phật (mười tám phẩm chất riêng chỉ Phật mới có), trí tuệ sáng suốt, thông đạt như bậc thánh, không gì vướng ngại. Ngài dùng con mắt đạo của Phật nhìn khắp thế gian: "Nay nên thuyết pháp cho ai trước nhất? Người nào dễ cảm hóa, dễ nhận lời dạy? Nên thuyết pháp trước cho người có dâm dục, giận dữ, si mê mỏng nhẹ." Phật liền nghĩ đến Uất-đầu-lam-phất (vị thầy tu thiền định Bồ-tát từng theo học), người có ba thứ cấu nhơ (tham, giận, si) rất ít: "Nay ông ấy ở đâu?" Phật nghĩ liền biết ông ấy đã qua đời được bảy ngày; vị tiên thầy học thứ hai cũng mệnh chung hôm nay. Khi ấy thần trời trong hư không bạch Phật: "Bạch Thế Tôn, đúng như lời bậc Đại thánh, cả hai đều đã mệnh chung." Phật lại nghĩ: "Xưa kia vua cha sai năm người cùng hầu hạ, bảo vệ ta, trải bao gian khổ, có công lao lớn. Nay ta nên vì họ thuyết kinh pháp trước để khai hóa họ."

 Phật bảo các tỳ-kheo: Bấy giờ Thế Tôn đứng dậy từ dưới gốc cây, liền cất tiếng báo khắp cõi tam thiên đại thiên, khiến tất cả đều biết; rồi lần lượt đi đến vườn Lộc uyển của thần tiên ở Ba-la-nại, đến chỗ năm người. Lúc ấy năm người từ xa thấy Phật đến, bảo nhau: "Các anh có thấy sa-môn (người xuất gia tu hành) Cù-đàm (họ của Phật Thích-ca) từ xa đi lại không? Ông ấy mê lạc, không kiên định, chí hướng không đạt, không giữ kinh giới, đã ăn uống bồi dưỡng nhiều (?), quên mất đạo nghiệp. Nếu ông ấy đến, cẩn thận đừng đứng dậy, cũng đừng ra đón." Khi năm người ấy thấy Phật đến gần, nhìn uy thần cao vời của Như Lai thì không chịu nổi; trước đức thánh vô thượng, họ không ngồi yên được, ai nấy đều đứng dậy khỏi chỗ, tiến lên đón rước, miệng đều nói: "Lành thay bậc Thánh tôn đã đến!" Có người cầm pháp y (áo của người tu), có người đỡ bát, có người trải tòa trước mặt, cúi đầu làm lễ, có người lấy nước rửa chân. Khi ấy Phật hỏi năm người: "Các ông giữ ý sao không bền vững? Vì ta mà các ông suốt thời gian dài không yên, chịu bao cực khổ; nay ta sẽ đền công. Năm ông hãy biết: ta đã thành Chánh giác (giác ngộ chân chính, trọn vẹn), đạt nhất thiết trí, thấy khắp mười phương, được niềm vui mát mẻ, không còn các lậu (phiền não rỉ chảy làm tâm ô nhiễm), đi lại tự tại, đối với mọi pháp không gì vướng ngại. Ta sẽ thuyết pháp cho các ông để vượt qua sinh, già, bệnh, chết." Bấy giờ năm người cúi đầu lạy dưới chân Phật, sám hối, tự trách: "Chúng con ngu tối, không nhận ra bậc chân chính, kiêu mạn không chịu khuất phục." Họ cung kính gieo mình xuống, hết sức tự trách. Bấy giờ Thế Tôn phóng ánh lửa sáng từ thân, ánh sáng chiếu khắp cõi tam thiên đại thiên của chư Phật, không nơi nào không đến. Ánh sáng ấy tự nhiên vang lên bài kệ này:

 Ngài từ thân ở cõi trời Đâu-thuật (cõi trời Đâu-suất, nơi Bồ-tát ở trước khi giáng sinh) xuống giáng vào thai mẹ;

 ở dưới cây vườn Lâm-vi-ni (vườn Lâm-tỳ-ni, nơi Phật đản sinh), sinh ra liền đi bảy bước,

 liền rống tiếng sư tử (lời tuyên bố dõng dạc, không sợ hãi); Tứ thiên vương (bốn vua trời giữ bốn phương) và Đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi) đón đỡ.

 Tiếng Ngài vượt hơn Phạm thiên, là bậc tôn quý nhất trong ba đời (quá khứ, hiện tại, vị lai).

 Ngài tiêu diệt các đường ác (địa ngục, ngạ quỷ, súc sinh), xuất gia tu học đạo,

 thực hành khổ hạnh, đến dưới cây Phật (cây bồ-đề, nơi thành đạo),

 hàng phục thế lực oán thù của ma, đạt vô thượng chánh giác.

 Nay ở nơi tiên nhân ở, Ngài sẽ chuyển chánh pháp luân.

 Phạm thiên thương xót khuyên thỉnh, xin tuyên giảng pháp điển vô thượng;

 bậc Năng Nhân (bậc có năng lực nhân từ, tức Phật Thích-ca) đã nhận lời, vì thương xót tất cả,

 lập lời thề vững chắc: ở vườn Lộc uyển nước Ba-la-nại

 sẽ chuyển đại pháp luân, cao nhất, không ai thắng nổi.

 Ai muốn nghe pháp, đời trước đã tích đức ức năm,

 hãy mau đến đó, kịp thời nghe kinh điển.

 Thân người rất khó được, gặp đời có Phật cũng khó,

 pháp tôn quý không dễ gặp, khó thoát được tám nạn (tám hoàn cảnh khiến không thể gặp Phật nghe pháp tu đạo).

 Hôm nay chính là lúc mở lòng tin, gặp Phật ra đời;

 hãy bỏ mọi hoạn nạn, nghe nhận lời dạy của pháp tôn quý.

 Ức năm kiếp không được nghe, hiếm khi gặp được pháp này;

 hôm nay sẽ được nghe, chớ buông lung lười biếng.

 Phật bảo các tỳ-kheo: Thần đất cất tiếng nói lên ý thánh của Phật: "Hãy dựng tòa cao lớn, Phật sẽ chuyển pháp luân." Đức Phật đại thánh tự miệng tuyên rằng: "Ta là bậc tôn quý nhất, đứng đầu mười phương, đã hàng phục binh ma, dứt hết nguồn gốc mọi khổ ở dưới cây Phật." Bấy giờ bậc Năng Nhân tôn quý, đạo đức lặng lẽ, phá tan giặc trần lao, điều nguyện đã trọn đủ, không còn kết buộc (dây trói buộc của phiền não) sót lại. Hạnh tu trăm kiếp là muốn độ chúng sinh; pháp luân Ngài chuyển không vì mong cầu, ham thích điều gì. Ngài an trú trong ánh sáng, khuyến hóa nghìn ức cõi Phật, cùng với sức uy thần và thần túc (thần thông đi lại, biến hóa tự tại) của vô số trăm nghìn người con chân thật của chư Phật, những điều mà bao đức Phật đã tạo dựng, cảm hóa (?). Ngài hiện ra âm thanh Như Lai rất mềm mỏng, công đức chí chân, khuyến trợ lòng đại bi thương nghĩ dân chúng.

 Nhìn uy quang của Ngài, xét các phương tiện; suốt trăm nghìn kiếp vang tiếng sấm lớn, vì chúng sinh mưa xuống nước tám vị (nước có tám đức tính tốt), dập tắt mọi thứ thọ nhận (?); (dạy) căn, lực, giác ý (năm căn, năm lực, bảy phần giác ngộ — các pháp tu dẫn đến giác ngộ), thiền định, cửa giải thoát, định ý chánh thọ (tâm định nhận lãnh đúng đắn), làm tăng thêm bản tính đạo. Từ vô số kiếp, đúng như pháp đã nghe, tự thân lập hạnh, tích lũy đạo pháp; phân biệt các loại thuốc, hiểu rõ nghiệp của chúng sinh; người bệnh ấy thì phải chữa trị cho yên; trần lao lâu đời đều khiến không còn vọng tưởng. Phật là thầy thuốc pháp, độ thoát chúng sinh; nhờ chuyển pháp luân mà độ người vô cùng. Trong đó thần túc từ xưa đã trải bao năm; pháp đạo phẩm (các phần tu tập dẫn đến giác ngộ) rộng khắp, đến chỗ vi diệu; mọi đức hạnh, tích điều lành, bố thí pháp; hiểu rõ thuốc men, làm đầy vô hạn ước nguyện.

 Dù ở trong cảnh nghèo thiếu, Ngài không tham thích của cải theo sự điên đảo. Các đức Phật Đạo sư (bậc thầy dẫn đường) thường chuyển pháp luân, không có ý nghĩ về tài lợi, vàng bạc, ưa cỗ xe thanh tịnh. Hoa thơm, hương trộn, hương bột, con yêu trong cung, ngay cả thân mình Ngài cũng không ham, không lấy đó làm vui; bỏ ham muốn trên trời dưới đất, chí cầu Phật đạo, chuyển pháp luân. Ngài bố thí cứu muôn loài, giữ giới không phạm, khéo gìn giữ cấm giới không sứt mẻ; trong trăm kiếp thường tu nhẫn nhục; tinh tấn siêng tu, không mang lòng nhút nhát, không tăng không giảm; chí để vào thiền định, quán thần thông; trí tuệ hưng thịnh, đầy đủ ước nguyện; chuyển pháp luân để tiêu trừ phiền não nóng bức, như vậy mới đúng với đạo pháp.

 Bấy giờ có một Bồ-tát (người phát tâm cầu thành Phật để cứu độ chúng sinh) tên Phát Ý, khen ngợi pháp chuyển pháp luân này: vượt hơn mọi của báu thế tục; trong mọi của báu, của báu đạo là trên hết, rất đẹp, cao vời, trang nghiêm, trong sạch; nghìn tia sáng của nó chiếu khắp thiên hạ. (Mọi người) tự lấy lời thề cốt yếu, dâng hoa hương, cờ phướn, cùng chắp tay; màn trướng màu vàng tía; bình đầy nước thơm, với thệ nguyện lớn mà tắm gội, lòng trong sạch khỏi mọi cấu nhơ, tạo lập điều cát tường.

 Bấy giờ Thế Tôn liền chuyển pháp luân, (Bồ-tát Phát Ý) khuyến trợ, lại chắp tay cúng dường Thế Tôn, nói kệ khen rằng:

 Như Lai Định Quang (vị Phật thời quá khứ) đã trao lời thọ ký (lời báo trước sẽ thành Phật) thánh thiện, trong sạch:

 "Ngươi sẽ đạt ý Phật đạo, làm bậc Sư tử tôn quý trong loài người."

 Ở đó Ngài lập nguyện, thực hành pháp, có sắc tướng như thế này.

 Khi đã thành Phật đạo, nhân đó khuyến trợ đạo pháp;

 đi vào bao loại nghiệp, luôn luôn vì tất cả;

 ở giữa các loài chúng sinh, cứu độ người mười phương đến hội;

 khuyến trợ các dòng tộc, tuyên bày pháp luân của đạo.

 Con chắp tay tự phụng sự, gieo mình cúi đầu làm lễ.

 Ở dưới cây Phật, chư thiên và người trong sạch,

 nếu làm nghiệp trong trắng, cúng dường bậc Năng Nhân tối thượng,

 thì tất cả đều đứng dậy, thỉnh Ngài giảng đại pháp luân.

 Ngài đầy đủ hơn hết mọi người, khen đức Ngài không thể hết.

 Ba nghìn đại thiên thế giới, khắp trong hư không,

 chư thiên, A-tu-luân, người trong thiên hạ đều cúi đầu.

 Tiếng chư thiên vượt lên (?), trong chốc lát không ai tin (?);

 tất cả đều vui mừng, đều chiêm ngưỡng bậc tôn Như Lai.

 Phạm thiên được tự tại, vang tiếng như sấm mưa;

 trăm nghìn cự ức năm, tất cả đều cùng đến hội;

 trong vô số ức kiếp, họ đã khéo làm nghiệp chánh chân.

 Bấy giờ Phật Thích-ca Văn cùng Câu-luân (Kiều-trần-như, người đứng đầu trong năm người bạn tu) đàm luận:

 khổ, không, chẳng phải là ta có; nói rằng mắt là vô thường,

 tai, mũi không thể lâu bền, tự nhiên là mờ ảo;

 đầu cũng tự nhiên như vậy, các căn (các giác quan) là khối vô thường.

 Người quán xét như thế thì thấy không có ta, không có thọ mạng.

 Tất cả các pháp này đều từ nhân duyên mà sinh.

 Nếu lìa các kiến chấp ấy, thấy chúng như hư không:

 không thấy, không tạo tác, cũng không thấy có chúng sinh.

 Duyên trong sạch hay không trong sạch cũng không thể bỏ lìa (?).

 Năm ấm (năm yếu tố hợp thành thân tâm: sắc, thọ, tưởng, hành, thức) không có chỗ khởi; nếu khởi lên thì là khổ hoạn lớn;

 dấy lên bùn nhơ ân ái, hạnh nghiệp bèn thêm bớt đổi thay.

 Người quán bình đẳng được nghĩa đạo chánh chân,

 đạt đến pháp dứt sạch rốt ráo, liền giác ngộ được sự dứt hết.

 (Khổ) là từ khởi lên tư tưởng niệm, không thận trọng mà đưa đến;

 hãy thường tu hạnh trí tuệ sáng suốt, theo đạo như thế mà làm.

 Ở trong hạnh nhân duyên mà không tạo lập điều gì;

 dù ở trong thần thức, cũng không hợp với nhân duyên.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video