Thiên 25 — Phẩm 25: Mười tám phép biến hóa (độ Ca-diếp)

 Phẩm thứ hai mươi lăm: Mười tám phép biến hóa

 Phật bảo các tỳ-kheo (người nam xuất gia theo Phật, sống bằng khất thực): Như Lai (danh hiệu của Phật, nghĩa là "bậc đến từ chân như") sau khi chuyển pháp luân (bắt đầu giảng dạy giáo pháp, ví như lăn bánh xe chân lý) và hóa độ năm người như Câu-lân (tức Kiều-trần-như, đứng đầu năm người tu khổ hạnh được Phật độ đầu tiên), liền nghĩ: ở vùng này có Ưu-vi Ca-diếp và những người khác rất nổi tiếng, vua chúa và dân chúng đều đến phụng thờ; ông ta sống cùng năm trăm đệ tử. Ta muốn đến đó trước, khai hóa cho họ hiểu đạo pháp; sau đó những người kia sẽ lần lượt quy phục.

 Phật liền đến chỗ ông. Ca-diếp thấy Phật đến, đứng dậy đón và khen: "Bậc đại đạo nhân (người tu đạo lớn), quý hóa thay được ngài đến gặp! Ngài vẫn bình an chứ?" Phật đáp: "Không bệnh là lợi nhất, biết đủ là giàu nhất, có lòng tin là bạn tốt nhất, vô vi (trạng thái lặng yên không còn tạo tác, tức Niết-bàn) là yên ổn nhất." Ca-diếp hỏi: "Ngài có điều gì sai bảo?" Phật nói: "Tôi muốn xin một việc, mong ông đừng giận: phiền ông cho mượn căn nhà thờ lửa để ngủ nhờ một đêm." Ông đáp: "Không phải tôi tiếc, nhưng trong đó có con rồng độc, e nó hại ngài." Phật nói: "Không sao, rồng không hại được ta." Phật xin mượn đến ba lần. Ca-diếp nói: "Ngài cứ vào."

 Phật liền tắm rửa rồi vào nhà thờ lửa, trải đệm xuống đất. Vừa ngồi được giây lát thì rồng nổi giận, trong mình phun khói. Phật cũng phát khói. Rồng giận dữ, khắp mình phun lửa. Phật cũng hiện thần thông, thân phát ánh lửa. Lửa rồng và lửa Phật cùng bốc mạnh, cả gian nhà đá cháy rực, lửa khói tuôn ra như nhà bị cháy. Ca-diếp đêm dậy xem sao, thấy nhà thờ lửa cháy rực, liền kêu: "Chao ôi! Vị đại sa-môn (người xuất gia tu hành) đoan chính này thật đáng tiếc (?), không nghe lời ta nên bị lửa hại rồi!"

 Phật biết ý ông. Ở bên trong, Phật dùng sức đạo hàng phục rồng; rồng kiệt sức thì tự quy phục. Phật bảo rồng: "Nếu ngươi đã chịu phục thì hãy vào trong bát." Rồng liền vào bát, Phật để nó ở trong bát. Ca-diếp hoảng sợ, sai năm trăm đệ tử mỗi người mang một bình nước đến dập lửa; nhưng cứ dội một bình nước vào thì lửa lại bùng thêm. Thầy trò càng sợ, đều kêu: "Chao ôi! Vị đại sa-môn này chết hẳn rồi!"

 Sáng hôm sau, Phật cầm bát đựng rồng bước ra. Ca-diếp rất mừng: "Đại đạo nhân vẫn còn sống ư! Trong bát là gì vậy?" Phật nói: "Phải, ta vẫn bình an. Trong bát này là con rồng độc mà ông bảo sẽ hại người. Nay ta đã hàng phục nó; nó đã chịu phục và ta đã cho nó thọ giới (nhận giữ các điều răn của đạo)." Ca-diếp tự cho mình đã đắc đạo, quay lại bảo đệ tử: "Vị đại sa-môn này tuy có thần thông nhưng không bằng ta, vì ta đã đắc đạo La-hán (quả vị A-la-hán, bậc đã dứt hết phiền não, không còn tái sinh)."

 Phật lại dời đến gần chỗ Ca-diếp, ngồi dưới một gốc cây. Ban đêm, Tứ Thiên vương (bốn vị vua trời trấn giữ bốn phương) xuống nghe kinh; ánh sáng của bốn vị sáng như lửa lớn. Ca-diếp đêm dậy xem điềm, thấy lửa. Sáng hôm sau ông đến chỗ Phật hỏi: "Ngài cũng thờ lửa sao?" Phật nói: "Không. Đêm qua bốn vị Thiên vương tự xuống nghe kinh, đó là ánh sáng của họ."

 Phật vẫn ở dưới cây. Bấy giờ Thiên đế Thích (vua cõi trời Đao-lợi, vị chúa tể các vị trời ở tầng thấp) lại xuống nghe kinh; ánh sáng của Đế Thích còn sáng hơn trước. Ca-diếp xem điềm thấy ánh sáng càng lớn, trong lòng nghĩ: "Vị sa-môn này vẫn tiếp tục thờ lửa." Hôm sau ông hỏi: "Ngài không phải là thờ lửa đấy chứ?" Phật nói: "Không. Hôm qua Thiên đế Thích xuống nghe kinh, đó là ánh sáng của ngài ấy."

 Đêm sau, Phạm thiên (vị vua trời cõi Sắc giới, ở tầng trời cao hơn Đế Thích) lại xuống nghe kinh; ánh sáng của Phạm thiên gấp bội Đế Thích. Ca-diếp xem điềm thấy ánh sáng chói lọi. Hôm sau ông hỏi: "Tôi nghĩ ngài cũng thờ lửa đấy." Phật nói: "Không. Đêm qua Phạm thiên xuống nghe kinh, đó là ánh sáng của ngài ấy."

 Năm trăm đệ tử của Ca-diếp mỗi người thờ ba đống lửa, cộng lại là một nghìn năm trăm đống lửa. Sáng hôm sau họ nhóm lửa thì lửa hoàn toàn không cháy. Lấy làm lạ, họ thưa với thầy. Thầy nói: "Đây là việc làm của vị đại sa-môn." Ông liền đến hỏi Phật: "Lửa tôi thờ nay nhóm mà không cháy." Phật nói: "Ông muốn cho nó cháy chăng?" Đáp: "Xin cho nó cháy." Phật nói: "Sẽ cháy." Lửa liền cháy. Lửa cháy rồi, Ca-diếp muốn dập mà không dập được; năm trăm đệ tử cùng giúp dập cũng không tắt. Ông nghĩ: "Đây lại là việc làm của sa-môn." Ông liền đến hỏi: "Lửa đã cháy rồi, nay không dập được." Phật nói: "Muốn cho tắt chăng?" Đáp: "Xin cho tắt." Phật nói: "Sẽ tắt." Lập tức lửa tắt.

 Ca-diếp thưa Phật: "Mong ngài để tâm ở lại, không cần đi xa; tôi sẽ tự lo cơm nước." Ông về bảo người nhà bày biện cỗ bàn, rồi nói sẽ đến giờ thì sang mời Phật. Phật nói: "Ông cứ đi, ta sẽ theo sau." Ca-diếp vừa đi, Phật dùng thần túc (thần thông đi lại tự tại, muốn đến đâu liền đến đó) lên cõi trời Đao-lợi (tầng trời thứ hai của cõi Dục, trên đỉnh núi Tu-di, nơi Đế Thích cai quản), hái quả trú-độ (một loại quả ở cõi trời); lại dùng thần túc đến cõi Đông Phất-vu-đãi (châu lục phía đông trong bốn châu lớn quanh núi Tu-di) cách xa mấy nghìn vạn dặm, hái quả diêm-bức (?); phía nam đến cõi Diêm-phù-đề (châu phía nam, nơi loài người chúng ta ở), hái quả ha-lê-lặc (một loại quả dùng làm thuốc); phía tây đến cõi Câu-da-ni (châu phía tây), hái quả a-ma-lặc (một loại quả chua dùng làm thuốc); phía bắc đến đất Uất-đan-việt (châu phía bắc), lấy gạo tẻ mọc tự nhiên; mỗi thứ đầy một bát rồi trở về. Lần nào Phật cũng về trước Ca-diếp và ngồi trên giường của ông. Ca-diếp thưa: "Ngài đi đường nào đến?" Phật nói: "Mỗi lần ông đi rồi, ta đến bốn phương và lên cõi trời Đao-lợi, lấy những quả và gạo thơm ngon ăn được này. Ông có thể ăn."

 Hôm sau Phật tự đến nhà Ca-diếp nhận cơm cúng rồi về. Ăn xong ở chỗ khuất, Phật muốn súc miệng rửa tay. Đế Thích biết ý Phật, liền xuống lấy tay chỉ xuống đất; nước tuôn ra thành ao cho Phật dùng. Chiều đến, Ca-diếp đi dạo trong làng, thấy nước, lấy làm lạ không hiểu do đâu có ao này. Phật nói: "Sáng nay ta ăn xong muốn súc miệng rửa tay, Đế Thích chỉ tay xuống đất làm nước tuôn ra. Ông hãy gọi đây là ao Chỉ Địa (ao có được nhờ chỉ tay xuống đất)."

 Phật trở về dưới gốc cây, dọc đường thấy tấm áo rách bị vứt bỏ, muốn nhặt lấy đem giặt. Đế Thích biết ý, liền đến núi Pha-na lấy một tảng đá tốt vuông vức đã đẽo sẵn dâng Phật để giặt áo. Phật muốn phơi áo, Đế Thích lại đi lấy tảng đá sáu mặt vuông (?) đem đến cho Phật phơi áo. Ca-diếp thấy bên ao có hai tảng đá đẹp, hỏi Phật: "Làm sao có được đá này?" Phật nói: "Ta muốn giặt áo và phơi áo, Đế Thích dâng lên cho ta dùng, vì thế mà có."

 Sau đó Phật xuống ao Chỉ Địa tắm; tắm xong muốn lên mà không có chỗ vịn. Trên bờ ao có cây ca-hòa (tên một loài cây) tự nhiên cong cành xuống sát Phật; Phật nắm lấy mà lên được. Ca-diếp thấy cây cong xuống, rủ cành, lấy làm lạ hỏi Phật. Phật nói: "Ta xuống ao tắm, lên không có chỗ bám, vì thế thần cây cong cành xuống cho ta."

 Bấy giờ vua nước Ma-kiệt (Magadha, một vương quốc lớn ở miền trung Ấn Độ) cùng các quan và dân chúng nhân dịp lễ hội mang lễ vật đến chỗ Ca-diếp vui chơi suốt bảy ngày. Ca-diếp nghĩ: "Phật là bậc thánh thông đạt hơn ta; mọi người thấy ngài ắt sẽ bỏ ta mà cùng đến thờ ngài. Giá ngài đừng xuất hiện thì hay biết mấy!" Phật biết ý ông, liền ẩn đi không hiện. Mọi người về rồi, Ca-diếp nghĩ: "Ta còn nhiều đồ ăn thừa của lễ hội, mời được vị đại sa-môn đến ăn thì hay biết mấy!" Phật liền biết, đến chỗ Ca-diếp. Ca-diếp vừa kinh ngạc vừa mừng: "Ngài đến thật đúng lúc! Sao mấy hôm nay không thấy ngài?" Phật nói: "Vì nghĩ cho ông." Ông hỏi: "Sao lại nghĩ cho tôi?" Phật nói: "Trước đây ông nghĩ: vị đại sa-môn này đạo đức cao vời, tướng hảo (các nét tướng tốt đẹp trên thân Phật) sắc vàng tía, muôn dân thấy ắt sẽ bỏ ta mà cùng phụng thờ ngài. Vì thế ta không xuất hiện. Nay ông lại nghĩ đến ta, nên ta trở lại."

 Lúc ấy năm trăm đệ tử của Ca-diếp đang cùng chẻ củi; ai nấy giơ rìu lên mà không bổ xuống được. Hoảng sợ, họ thưa với thầy. Thầy nói: "Lại là việc làm của vị đại sa-môn." Ông liền đến hỏi Phật: "Các đệ tử tôi vừa cùng chẻ củi, rìu đều giơ lên mà không bổ xuống được." Phật nói: "Sẽ xuống." Theo tiếng nói, rìu liền bổ xuống. Bổ xuống rồi thì rìu đều dính chặt vào củi, không nhấc lên được. Ông lại đến hỏi Phật. Phật nói: "Cứ đi đi, tự khắc sẽ nhấc được." Liền nhấc lên dùng được.

 Bấy giờ nước sông Ni-liên-thiền (con sông gần nơi Phật thành đạo) dâng cao, chảy xiết. Phật dùng thần thông chặn dòng nước cho đứng lại, khiến nước dựng lên cao quá đầu người, đáy sông tung bụi, Phật đi giữa lòng sông. Ca-diếp thấy, sợ Phật bị nước cuốn, liền cùng đệ tử đi thuyền tìm Phật. Họ thấy nước bị chia cắt, ở giữa bụi bay, Phật đang đi trong đó. Ca-diếp gọi: "Đại đạo nhân vẫn còn đó chăng?" Phật nói: "Phải, ta vẫn ở đây." Ông lại hỏi: "Phật có muốn lên thuyền không?" Phật nói: "Rất tốt." Phật nghĩ: "Nay nên hiển hiện đạo lực khiến người này tâm phục." Ngài liền từ dưới nước xuyên qua đáy thuyền mà vào, không để lại vết thủng. Những phép biến hóa như thế cả thảy mười tám lần.

 Ca-diếp lại nghĩ: "Vị đại sa-môn này thần thông thì thật là thần thông, nhưng không bằng ta đã đắc quả La-hán." Phật bảo Ca-diếp: "Ông không phải La-hán, không biết thế nào là chứng đạo. Sao lại mặt dày không biết xấu hổ, dối trá tự xưng mình có đạo đức?" Bấy giờ Ca-diếp kinh hãi, sởn cả tóc gáy, hổ thẹn không còn mặt mũi, tự biết mình không có đạo. Ông liền khể thủ (cúi đầu sát đất, cách lễ kính cao nhất) mà nói: "Nay đại đạo nhân thật là bậc thần thánh nhiệm mầu, biết được ý tôi. Xin cho tôi được theo đại đạo nhân nhận kinh và giới, làm sa-môn."

 Phật nói: "Hãy về báo cho các đệ tử của ông, mọi người cùng đồng lòng thì càng tốt. Ông là bậc lão thành được cả nước kính trọng, nay kính cẩn học đạo, lẽ nào chỉ một mình ông biết?" Ca-diếp vâng lời, bảo các đệ tử: "Các ngươi biết không? Chính ta đã tận mắt thấy, lòng mới tin hiểu. Ta sẽ cạo bỏ râu tóc, mặc pháp y (áo của người xuất gia), nhận giới cấm của Phật mà làm sa-môn. Các ngươi muốn theo đường nào?" Các đệ tử thưa: "Những gì chúng con biết đều nhờ ơn đại sư. Điều thầy tôn kính tin theo ắt không hư dối. Chúng con nguyện đều theo thầy làm sa-môn."

 Thế rồi thầy trò cởi áo da, áo vải thô, cùng bình nước, giày da và tất cả đồ thờ lửa đều ném xuống nước, rồi cùng đến chỗ Phật, cúi đầu thưa: "Nay năm trăm người chúng con đều có lòng tin, nguyện rời nhà, cạo bỏ râu tóc làm sa-môn." Phật nói: "Lành thay! Hãy đến đây, các sa-môn!" Năm trăm người của Ca-diếp râu tóc tự rụng, đều thành sa-môn.

 Ưu-vi Ca-diếp có hai người em: người kế tên Na-đề, người út tên Kiệt-di. Mỗi người có hai trăm năm mươi đệ tử, chỗ ở cũ ở bên sông. Họ thấy áo quần, đồ dùng và đồ thờ lửa của các phạm chí (người tu theo đạo Bà-la-môn) trôi theo dòng nước xuống. Hai người em kinh ngạc, sợ anh cùng năm trăm người bị kẻ ác làm hại hoặc bị nước lớn cuốn trôi, liền họp năm trăm đệ tử ngược dòng đi lên. Thấy thầy trò của anh đều đã làm sa-môn, họ lấy làm lạ, hỏi anh cả: "Anh đã một trăm hai mươi tuổi, trí tuệ cao xa, vua quan và dân chúng đều tôn thờ. Chúng em vẫn tưởng anh là bậc La-hán. Nay sao anh lại bỏ nghề phạm chí mà học phép sa-môn? Đạo của Phật lẽ nào riêng lớn lao hơn cả sao?"

 Ca-diếp đáp: "Đạo Phật tôn quý nhất, pháp của ngài vô lượng. Anh tuy được đời tôn kính nhưng chưa hề đắc đạo. Thần trí như Phật, pháp của ngài trong sạch. Anh thấy ngài có lòng từ, độ người không cùng tận, dùng ba việc để giáo hóa: một là định đạo và thần túc biến hóa tự nhiên; hai là trí tuệ biết rõ ý thầm kín của người; ba là tùy bệnh cho thuốc (tùy căn cơ từng người mà dạy pháp thích hợp)."

 Hai người em đều quay lại hỏi đệ tử: "Các ngươi muốn theo đường nào?" Năm trăm người đồng thanh nói: "Nguyện được như đại sư." Liền đều cúi đầu xin làm sa-môn. Phật nói: "Tỳ-kheo, hãy đến đây!" Hai người em và năm trăm đệ tử râu tóc tự rụng, áo cà-sa (áo của người xuất gia) tự khoác lên thân, liền theo sau Phật thành sa-môn. Thế là Phật có một nghìn sa-môn, cùng đến ngồi dưới rừng cây ở huyện Ba-la-nại-di (?). Các đệ tử đều vốn là phạm chí. Phật vì các đệ tử hiện thần thông biến hóa: một là bay đi; hai là giảng kinh; ba là răn dạy. Các đệ tử thấy uy thần biến hóa của Phật, không ai không vui mừng, đều thành La-hán.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video