Thiên 20 — Truyện người áo xanh

 Truyện người áo xanh

 Triệu Nguyên, người đất Thiên Thủy, cha mẹ mất sớm, chưa có vợ. Trong khoảng niên hiệu Diên Hựu (niên hiệu vua Nhân Tông nhà Nguyên, khoảng năm 1314–1320), chàng đi xa học hành đến Tiền Đường (tức vùng Hàng Châu), ở trọ trên núi Cát Lĩnh bên Tây Hồ. Bên cạnh chỗ ở chính là dinh cũ của Giả Thu Hác (tức Giả Tự Đạo, hiệu Thu Hác, quyền thần làm tể tướng cuối đời nhà Tống).

 Nguyên sống một mình buồn chán, có lần chiều tối đứng thơ thẩn tựa cửa, thấy một cô gái từ phía đông đi lại, mặc áo xanh, tóc búi hai búi, tuổi chừng mười lăm, mười sáu. Tuy không trang điểm lộng lẫy, cô vẫn đẹp hơn người, Nguyên nhìn theo rất lâu. Hôm sau ra cửa lại gặp, như thế mấy lần, cứ chiều tối là cô đến.

 Nguyên đùa hỏi: "Nhà nàng ở đâu mà chiều nào cũng đến đây?" Cô gái cười, cúi chào đáp: "Nhà thiếp là hàng xóm của chàng, chỉ tại chàng không biết đó thôi." Nguyên thử ghẹo, cô vui vẻ đáp lại, rồi ở lại ngủ đêm, hai người rất mực thân thiết. Sáng ra cô từ biệt đi, đêm lại đến. Như thế hơn một tháng, tình yêu rất đằm thắm.

 Nguyên hỏi họ tên và chỗ ở, cô nói: "Chàng chỉ cần được người vợ đẹp là đủ, cần gì cố biết." Hỏi mãi không thôi, cô mới bảo: "Thiếp thường mặc áo xanh, chàng cứ gọi thiếp là người áo xanh là được." Rốt cuộc cô không nói chỗ ở. Nguyên đoán cô là nàng hầu của một nhà quyền quý, đêm lén trốn ra theo trai, có lẽ sợ chuyện bị lộ nên không chịu nói. Chàng tin vậy, không chút ngờ vực, càng yêu thương gắn bó hơn.

 Một tối, Nguyên say rượu, đùa chỉ vào áo cô mà nói: "Thật đúng là câu 'Áo xanh kia ơi, áo xanh xiêm vàng' rồi." (câu trong bài "Lục y" của Kinh Thi, lấy hình ảnh áo màu xanh là màu phụ lại khoác ngoài, xiêm vàng là màu chính lại ở trong, để ví nàng thiếp được sủng ái lấn át vợ cả; ý Nguyên trêu cô là phận nàng hầu). Cô gái có vẻ hổ thẹn, mấy đêm liền không đến. Khi đến lại, Nguyên gặng hỏi, cô mới nói: "Thiếp vốn muốn cùng chàng sống đến bạc đầu, sao chàng lại coi thiếp như phận tôi tớ, nàng hầu, khiến thiếp ngượng ngùng không yên, nên mấy hôm không dám đến hầu bên chàng. Nhưng chàng đã biết rồi thì nay thiếp không giấu nữa, xin được kể hết. Thiếp với chàng vốn là người quen cũ, nay nếu không phải tình sâu cảm động thì đã chẳng được như thế này."

 Nguyên hỏi duyên cớ, cô buồn rầu nói: "Chàng có trách thiếp không? Thiếp thật chẳng phải người đời này, nhưng cũng không phải kẻ đến gây họa cho chàng, chỉ là số mệnh nơi cõi âm định như vậy, duyên nợ từ kiếp trước chưa dứt mà thôi." Nguyên cả kinh nói: "Xin được nghe cho rõ."

 Cô nói: "Thiếp vốn là thị nữ của Bình chương (chức quan tương đương tể tướng) Thu Hác đời Tống. Thiếp vốn là con nhà tử tế ở Lâm An (kinh đô nhà Nam Tống, tức Hàng Châu), từ nhỏ giỏi đánh cờ, năm mười lăm tuổi được đưa vào phủ hầu làm đồng tử đánh cờ. Mỗi lần Thu Hác chầu triều về, ngồi nghỉ ở nhà Bán Nhàn, ắt gọi thiếp đến hầu cờ, rất được yêu chiều. Bấy giờ chàng là gia nô trong phủ, lo việc nấu trà, thường nhân dịp dâng chén trà mà được vào nhà sau. Chàng khi ấy còn trẻ, dung mạo đẹp, thiếp thấy mà đem lòng thương, từng nhân lúc tối trời ném cho chàng một chiếc túi tiền bằng lụa thêu. Chàng cũng tặng lại thiếp một hộp phấn sáp bằng đồi mồi. Hai bên tuy đều có ý với nhau, nhưng trong ngoài canh giữ nghiêm ngặt, chẳng có dịp nào gần gũi. Sau bị bạn hầu phát giác, gièm với Thu Hác, thế là thiếp cùng chàng đều bị ban chết dưới Cầu Đoạn ở Tây Hồ. Nay chàng đã đầu thai làm người lần nữa, còn thiếp vẫn nằm trong sổ quỷ (sổ ghi tên những hồn ma chưa được đầu thai), há chẳng phải là số mệnh sao?"

 Nói xong, cô nghẹn ngào rơi lệ. Nguyên cũng xúc động. Hồi lâu chàng mới nói: "Nếu quả như vậy thì ta với nàng là nhân duyên hai kiếp, càng phải yêu thương nhau hơn để đền nguyện ước ngày trước." Từ đó cô ở luôn nhà Nguyên, không đi nữa. Nguyên vốn không giỏi cờ, cô dạy chàng đánh, truyền hết chỗ tinh diệu, những người ngày thường nổi tiếng giỏi cờ đều không địch nổi chàng.

 Cô thường kể chuyện cũ của Thu Hác, những việc tận mắt thấy, kể rõ ràng rành mạch. Từng kể rằng: Một hôm Thu Hác tựa lầu ngắm cảnh, các nàng hầu đều đứng hầu, vừa lúc có hai người khăn đen áo trắng đi thuyền nhỏ từ hồ lên bờ. Một nàng hầu nói: "Đẹp thay hai chàng trẻ tuổi!" Thu Hác bảo: "Ngươi muốn lấy họ ư? Ta sẽ bảo họ đem lễ đến hỏi." Nàng hầu cười, không nói gì. Được một lúc, Thu Hác sai người bưng đến một chiếc hộp, gọi các nàng hầu ra trước mặt mà nói: "Vừa rồi người ta đem lễ hỏi nàng ấy đến đây." Mở ra xem thì là đầu của nàng hầu kia, các nàng hầu đều run rẩy lui ra.

 Lại có lần hắn chở mấy trăm thuyền muối đến kinh thành bán. Học trò ở Thái học (trường học cao nhất của triều đình) có bài thơ rằng:

 Đêm qua đầu sông sóng biếc dâng, đầy thuyền chở toàn muối của tướng công;

 Tuy rằng muốn dùng để nêm canh, nêm canh đâu cần dùng nhiều đến thế!

(Xưa ví bậc tể tướng giúp vua cai trị như muối nêm cho nồi canh vừa vị; câu thơ mỉa tể tướng lấy cớ ấy mà buôn muối vơ lợi.)

 Thu Hác nghe được, bèn tống người học trò ấy vào ngục, xử tội phỉ báng. Lại có lần hắn thi hành phép công điền (phép nhà nước mua ép ruộng của dân để làm ruộng công, thu tô) ở vùng Chiết Tây, dân khổ sở vì nó, có người đề thơ bên đường rằng:

 Tương Dương bao năm khốn khổ giữ thành lẻ loi, mà người cứ nuôi thân nơi hồ núi chẳng chịu ra quân.

 Chẳng biết đâu là nơi hiểm yếu như cổ họng, chỉ bày phép công điền hại dân lành vô ích.

(Tương Dương bị quân Nguyên vây nhiều năm, là cửa ngõ trọng yếu của nhà Tống.)

 Thu Hác thấy thơ, bắt được người làm, đày đi thật xa. Lại có lần hắn đãi cơm chay cho một nghìn vị tăng đạo vân du, số người đã đủ, cuối cùng có một đạo sĩ áo quần rách rưới đến cửa xin ăn. Người coi việc vì đã đủ số nên không chịu dẫn vào; đạo sĩ cứ cố xin không đi, bất đắc dĩ phải cho ăn ở bên cửa. Ăn xong, đạo sĩ úp cái bát lên bàn rồi đi. Mọi người dốc sức nhấc lên mà không nhúc nhích. Báo lên Thu Hác, hắn tự đến nhấc, thì thấy có hai câu thơ: "Được lúc nên thôi thì hãy thôi, thu hoa kết quả ở Chương Châu." Lúc ấy mới biết là chân tiên giáng trần mà không nhận ra. Nhưng rốt cuộc hắn vẫn không hiểu ý chữ "Chương Châu". Than ôi! Ai ngờ sau này có tai họa ở am Mộc Miên đất Chương Châu! (Giả Tự Đạo về sau bị cách chức, đày đi, bị giết tại am Mộc Miên ở Chương Châu.)

 Lại có lần một người lái đò đậu thuyền ở đê Tô, khi ấy đang giữa mùa nóng, nằm ở đuôi thuyền, suốt đêm không ngủ được, thấy ba người cao chưa đầy một thước tụ lại bên bãi cát. Một người nói: "Ông Trương đến rồi, biết làm thế nào?" Một người nói: "Giả Bình chương không phải người nhân từ, quyết không tha cho đâu!" Một người nói: "Ta thì thôi rồi, còn các ông sẽ kịp thấy hắn thất bại!" Rồi cùng khóc mà xuống nước. Hôm sau, ông Trương đánh cá bắt được một con ba ba, rộng hơn hai thước, đem nộp vào phủ. Chưa đầy ba năm thì tai họa ập đến. Thì ra loài vật cũng biết trước, số mệnh không thể trốn được.

 Nguyên nói: "Ta nay gặp nàng, há chẳng phải cũng là số sao?" Cô đáp: "Đúng là không sai!" Nguyên hỏi: "Hồn phách của nàng có thể ở lâu trên đời được không?" Cô đáp: "Hết số thì tan." Nguyên hỏi: "Vậy đến bao giờ?" Cô đáp: "Ba năm thôi." Nguyên vẫn không tin.

 Đến kỳ hạn, cô ốm nằm liệt không dậy. Nguyên định mời thầy thuốc, cô không muốn, nói: "Trước đây thiếp đã nói với chàng rồi, mối nhân duyên, tình vợ chồng, đến đây là hết." Rồi nắm cánh tay Nguyên mà từ biệt: "Thiếp là thân ma cõi âm, được hầu hạ chàng, đội ơn chàng không ruồng bỏ, gắn bó bấy lâu. Ngày trước chỉ vì một chút tình riêng mà cả hai cùng mắc tai họa khôn lường; nhưng dù biển cạn đá mòn, mối hận ấy khó tiêu, dù đất già trời cỗi, tình này vẫn không phai! Nay may được nối lại mối tình kiếp trước, giữ trọn lời thề đời trước, đến nay đã ba năm, nguyện ước đã thỏa, xin từ đây cáo biệt, chàng đừng thương nhớ nữa!"

 Nói xong, cô quay mặt vào tường mà nằm, gọi không thưa nữa. Nguyên vô cùng đau xót, sắm quan quách khâm liệm cho cô. Sắp chôn, lấy làm lạ vì quan tài rất nhẹ, mở ra xem thì chỉ còn quần áo, chăn đệm, trâm và hoa tai mà thôi. Bèn chôn quan tài không ở chân núi Bắc Sơn. Nguyên cảm tình nghĩa của cô, không lấy vợ nữa, vào chùa Linh Ẩn xuất gia làm sư, trọn đời như thế.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video