Thiên 6 — Chuyện chàng Lệnh Hồ mộng xuống âm phủ

 Tiễn đăng tân thoại (tên sách, nghĩa là "Chuyện mới kể bên đèn khêu bấc"), quyển hai

 Chuyện chàng Lệnh Hồ nằm mộng xuống cõi âm

 Lệnh Hồ Soạn là người cứng cỏi, ngay thẳng. Từ nhỏ ông đã không tin thần linh, tính ngạo nghễ, phóng túng và tự đắc. Hễ ai nói đến chuyện quỷ thần biến hóa, chuyện cõi âm hay quả báo (làm thiện gặp phúc, làm ác gặp họa, trả ở đời này hoặc đời sau), ông đều lớn tiếng bác bỏ.

 Gần nhà ông có lão họ Ô (?) (nguyên văn chép "bên phải", có lẽ là chữ "có" bị chép nhầm), nhà giàu lớn (?) (nguyên văn chép chữ "cung", có lẽ là chữ "giàu"). Lão tham lam vơ vét không biết dừng, dám làm điều bất nghĩa, tiếng hung ác ai cũng biết. Một đêm, lão ốm rồi chết. Chết được ba ngày thì lão sống lại. Người ta hỏi duyên cớ, lão nói: "Sau khi ta chết, người nhà làm nhiều lễ Phật sự (lễ cúng Phật, tụng kinh cầu siêu cho người chết), đốt nhiều tiền giấy (tiền vàng mã đốt cho người cõi âm). Quan cõi âm thích lắm, nhờ thế mà ta được trở về (?) (nguyên văn chép "đi xa", có lẽ là "trở về")."

 Soạn nghe chuyện, càng thêm bất bình, nói: "Trước đây ta cứ tưởng chỉ ở trần gian mới có bọn quan tham lại nhũng nhận tiền mà bẻ cong phép nước: kẻ giàu đút lót thì được tha (?) (nguyên văn chép chữ "khuê", có lẽ là chữ "miễn"), kẻ nghèo không tiền thì phải chịu tội. Nào ngờ âm phủ còn tệ hơn!" Rồi ông làm bài thơ rằng:

 Một xâu tiền giấy là được hồn về ngay, việc công việc tư chỗ nào cũng có cửa lọt!

 Quỷ thần có lòng "tốt" mở đường sống cho kẻ có tiền; còn mặt trời mặt trăng thì chẳng soi tới được cái chậu úp (ví với nỗi oan khuất của người nghèo, như chỗ tối dưới chậu úp ánh sáng không lọt vào được).

 Người nghèo lấy duyên cớ gì mà được nhờ sức Phật? Nhà giàu thì dễ dàng được hưởng ơn trời.

 Sớm biết làm thiện làm ác đều chẳng có báo ứng gì, thì cứ chất thật nhiều vàng để lại cho con cháu!

 Làm thơ xong, ông ngâm to mấy lượt. Đêm ấy, ông thắp đèn (?) ngồi một mình. Bỗng có hai quỷ sứ, mặt mày dữ tợn, đi thẳng tới trước mặt ông, nói: "Âm phủ sai đến bắt ông." Soạn hoảng sợ, toan chối từ né tránh thì một tên đã nắm áo, một tên kéo dây lưng, lùa ông ra khỏi cửa. Chân ông không chạm đất, chỉ một lát đã tới nơi. Ông thấy một tòa quan phủ lớn, giống như các nha môn lớn ở trần gian như đài, tỉnh (tức các cơ quan triều đình trung ương như Ngự sử đài, Trung thư tỉnh).

 Hai quỷ sứ dẫn Soạn vào cửa. Từ xa ông thấy trên điện có một vị vua đội mũ miện (mũ lễ của vua chúa, có tua rủ trước mặt), ngồi tựa án thư. Hai quỷ sứ kẹp Soạn bắt quỳ rạp dưới thềm, rồi lên điện bẩm: "Vâng lệnh bắt Lệnh Hồ Soạn, nay đã giải tới." Liền nghe vị vua quát lớn: "Đã đọc sách nhà Nho mà không biết tự giữ mình, dám làm lời ngông cuồng vu cáo quan phủ của ta! Phải giao cho ngục cày lưỡi (ngục phạt kẻ ăn nói càn bậy, kéo lưỡi ra cho trâu cày)."

 Lập tức mấy tên quỷ tốt xông tới túm tóc lôi ông đi. Soạn sợ lắm, bám chặt lấy lan can, khung cửa không chịu đi. Chốc lát lan can gãy, ông bèn kêu to: "Lệnh Hồ Soạn này là kẻ học trò ở cõi người, không có tội mà phải chịu hình, trời cao có biết, xin soi xét cho!"

 Ông thấy trên điện có một người mặc áo bào xanh, cầm hốt (thẻ dài bằng ngà hoặc gỗ, quan cầm khi chầu), xưng là Minh Pháp (chức quan coi việc pháp luật), bẩm với vua: "Kẻ này ưa vạch lỗi người khác. Nếu vội gia tội thì hắn ắt không chịu phục. Chi bằng bắt hắn khai rõ việc mình đã phạm, định tội cho minh bạch, thì hắn sẽ không còn gì để cãi." Vua nói: "Phải!" Thế là có một viên lại cầm giấy bút đặt trước mặt Soạn, ép ông viết tờ khai.

 Soạn một mực nói mình không có tội, chẳng biết khai gì. Bỗng nghe trên điện hỏi: "Ngươi bảo không có tội, vậy câu 'Một xâu tiền giấy là được hồn về ngay, việc công việc tư chỗ nào cũng có cửa lọt' là ai làm ra?" Soạn mới vỡ lẽ, liền cầm bút viết chữ to, khai rằng:

 Kính nghĩ: hai khí âm dương lúc còn hỗn mang, mới chia ra thành hình trời đất; tam tài (ba ngôi lớn của vũ trụ là trời, đất, người) dù cao thấp khác nhau, cũng chẳng hề có loài quỷ thần trong số đó. Từ thời trung cổ trở về sau, mới bày ra lắm chuyện: đốt tiền đốt lụa để thông với thần, tụng kinh để nịnh Phật. Thế là núi nổi tiếng, đầm lớn đều có thần thiêng; miếu cổ, đền rừng cũng lắm kẻ làm chủ.

 Ấy là bởi chúng sinh u mê, muôn loài ngu tối: có kẻ cứ làm ác mãi không chịu sửa, có kẻ làm điều hung dữ mà tự tung tự tác; lấy mạnh hiếp yếu, cậy giàu khinh nghèo; trên thì bất hiếu với vua và cha mẹ, dưới thì bất hòa với họ hàng làng xóm; tham của trái nghĩa, thấy lợi quên ơn. Cửa trời cao vời, chín tầng trời (nơi Thượng đế ở) chẳng biết đến; âm phủ sâu thẳm, nên mới bày ra mười điện (mười tòa xử án ở âm phủ, mỗi tòa do một vị Diêm vương cai quản). Đặt ra các cực hình chặt, đốt, giã, xay; định đủ các điều luân hồi (chết rồi lại đầu thai sang kiếp khác) và báo ứng; khiến người làm thiện được khuyến khích mà càng chăm, kẻ làm ác bị trừng phạt mà biết răn. Có thể nói phép là cực kỳ chặt chẽ, đạo là cực kỳ công bằng.

 Thế nhưng uy lệnh thi hành thì trước sau chẳng nhất quán (?); tai mắt soi xét thì lại thấy việc nhỏ mà bỏ sót việc lớn. Người nghèo vào ngục phải chịu tai ương, kẻ giàu (?) (nguyên văn chép chữ "cung", có lẽ là chữ "giàu") nhờ tụng kinh mà được tha tội (?) (nguyên văn chép chữ "thỏ", có lẽ là chữ "miễn"). Chỉ bắt được con chim đã sợ cung (ví kẻ yếu vốn đã khốn khổ), mà thường để lọt con cá lớn nuốt được cả thuyền (ví kẻ đại gian đại ác). Điều lệ thưởng phạt không nên như thế.

 Còn như Soạn này: là kẻ hèn mọn ba kiếp, một gã học trò nghèo. Xoay xở chật vật bên này bên kia mà vẫn không tránh được cảnh con khóc vợ than; viết lách lặt vặt chỗ này chỗ nọ mà chẳng cứu nổi số phận lận đận, thời vận trái ngang. Chỉ vì gặp chuyện bất bình mà lên tiếng, liền mắc tội lắm lời. Hối thì như muốn cắn rốn mình mà không với tới (tức hối hận cũng không kịp nữa); nhưng lại thấy nhục nếu phải vẫy đuôi như chó để xin thương xót. Nay bị hạch hỏi tội danh, bị ép viết tờ khai nhận tội. Đã dám chạm vào vảy ngược của rồng, thò tay xuống dưới cằm rồng đen để lấy ngọc (?) (nguyên văn chép "cằm vưu", có lẽ là "cằm rồng đen"; cả hai ví việc liều chạm vào chỗ nguy hiểm, nói thẳng đụng đến bề trên), thì đâu dám cầu sống; đã vuốt đầu hổ, tết râu hổ (ví việc trêu vào kẻ hung dữ), thì vốn biết sẽ gặp họa. Lời khai chỉ có thế, cúi xin soi xét!

 Vua đọc xong, phê rằng: "Lệnh Hồ Soạn lập luận khá chính đáng, khó mà gia tội; giữ chí không đổi, không thể lấy uy mà khuất phục được. Nay xem những điều hắn trình bày, thật là có lý, nên đặc cách tha cho về, để nêu rõ một người ngay thẳng còn giữ được nếp người xưa." Vua lại ra lệnh bắt lão họ Ô trở lại, tống vào ngục, và sai hai quỷ sứ đưa Soạn về nhà.

 Soạn nài nỉ hai quỷ sứ: "Tôi ở cõi người theo nghề học Nho, tuy có nghe chuyện địa ngục nhưng không tin là thật. Nay đã tới đây, có thể xem qua một chút được không?" Hai quỷ sứ đáp: "Muốn xem cũng chẳng khó, chỉ cần bẩm cho quan Lục sự ở Hình tào (viên quan coi giấy tờ ở ty phụ trách hình án) biết là được." Rồi họ dẫn Soạn men theo hành lang phía tây mà đi, tới một gian sảnh khác. Ở đó sổ sách chất cao như núi, quan Lục sự ngồi chính giữa. Hai quỷ sứ dẫn Soạn vào bẩm, quan Lục sự lấy bút son phê vào một tờ thiếp giao cho họ; chữ viết giống lối chữ triện, chữ trứu (các lối chữ cổ ngoằn ngoèo, rất khó đọc), không sao nhận ra được.

 Soạn ra khỏi cửa phủ, đi về phía bắc hơn một dặm, thấy một tòa thành sắt cao ngất, sương đen mịt mù ngút trời, người canh giữ rất đông, thảy đều đầu trâu mặt quỷ (?), thân xanh, tóc màu xanh tía, mỗi tên cầm giáo, kích, có tên ngồi, có tên đứng hai bên cổng. Hai quỷ sứ đưa tờ thiếp đã phê ra, bọn canh liền cho vào.

 Bên trong có vô số tội nhân, kẻ bị lột da, chích máu, kẻ bị khoét tim, móc mắt, kêu gào oán than đau đớn, quằn quại lăn lộn, tiếng rên la thảm khốc vang động mặt đất. Đến một chỗ, ông thấy hai cột đồng, trên đó trói một người đàn ông và một người đàn bà. Có quỷ dạ xoa (loài quỷ dữ hầu việc ở địa ngục) lấy dao mổ ngực họ, ruột gan tuôn ra, rồi dội nước sôi vào, gọi là "rửa sạch". Soạn hỏi duyên cớ. Quỷ sứ đáp: "Người đàn ông này lúc sống làm thầy thuốc, nhân chữa bệnh cho chồng người đàn bà này mà tư thông với bà ta. Sau đó người chồng ốm chết. Tuy không phải hai người này giết, nhưng xét đến cái bụng của họ mà định tội thì cũng như giết người, cho nên phải chịu quả báo này."

 Lại đến một chỗ, thấy các nhà sư, ni cô trần truồng, lũ quỷ lấy da trâu da ngựa trùm lên người họ, ai nấy đều biến thành súc vật. Kẻ nào chần chừ không chịu thì bị roi sắt quất, máu chảy đầm đìa. Soạn lại hỏi duyên cớ. Quỷ sứ đáp: "Bọn này lúc sống không cày mà có ăn, không dệt mà có mặc, vậy mà lại không giữ giới luật (những điều răn cấm người tu hành phải giữ), tham dâm, ăn thịt cá, cho nên bắt hóa làm loài khác, ra sức làm lụng để đền đáp người đời."

 Cuối cùng đến một chỗ có treo biển đề: "Cửa của kẻ làm hại nước". Thấy mấy chục người ngồi trên giường sắt, thân mình đều bị gông cùm xiềng xích, lại có tấm đá xanh làm gông đè lên. Hai quỷ sứ chỉ một người cho Soạn xem, nói: "Đây chính là Tần Cối đời Tống (tể tướng nhà Nam Tống, kẻ chủ hòa, hãm hại danh tướng Nhạc Phi). Hắn mưu hại người trung lương, làm mê hoặc, lầm lạc vua mình, nên phải chịu tội nặng. Những kẻ còn lại cũng đều là bề tôi làm hại nước qua các đời. Mỗi khi một triều đại đổi ngôi, chúng lại bị lùa ra, cho rắn độc cắn thịt, chim ưng đói mổ tủy, đến khi xương thịt nát nhừ hết sạch, lại lấy nước thần rảy lên, cho gió nghiệp (ngọn gió ở địa ngục sinh ra từ nghiệp ác của tội nhân) thổi vào, chúng lại trở về hình dạng cũ. Bọn này dù trải qua ức vạn kiếp (kiếp: khoảng thời gian dài vô cùng theo cách tính của nhà Phật) cũng không thể ra đời làm người được nữa."

 Soạn xem xong, xin về. Hai quỷ sứ đưa ông về đến nhà. Soạn ngoảnh lại nói: "Làm phiền các ông đưa tiễn, tôi chẳng có gì để đền đáp." Hai quỷ sứ cười: "Đền đáp thì chẳng dám mong, chỉ xin ông đừng làm thơ nữa để liên lụy đến chúng tôi." Soạn cũng cười lớn. Ông vươn vai ngáp một cái rồi tỉnh dậy, hóa ra là một giấc mộng. Đến sáng, ông gõ cửa nhà lão họ Ô hỏi thăm, thì lão đã chết vào canh ba đêm ấy.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video