Truyện cây đèn hoa mẫu đơn
Hồi họ Phương (Phương Quốc Trân, một thủ lĩnh nổi dậy cuối đời Nguyên) chiếm giữ vùng Chiết Đông, năm nào đến đêm Nguyên tịch (đêm rằm tháng Giêng, tức Tết Nguyên tiêu) cũng cho treo đèn ở Minh Châu (nay là vùng Ninh Ba, tỉnh Chiết Giang) suốt năm đêm liền. Trai gái khắp thành đều được tha hồ đi xem.
Năm Canh Tý niên hiệu Chí Chính (năm 1360), có một thư sinh họ Kiều, nhà ở dưới chân núi Trấn Minh. Chàng mới mất vợ, sống một mình buồn chán, không còn ra ngoài chơi, chỉ đứng tựa cửa mà thôi. Đêm rằm, đã hết canh ba, người đi chơi thưa dần. Chàng thấy một cô hầu gái xách cây đèn hình hai bông mẫu đơn đi trước, một người đẹp theo sau, tuổi chừng mười bảy, mười tám, váy đỏ áo tay xanh biếc, dáng người mảnh mai thướt tha, thong thả đi về phía tây. Dưới ánh trăng, chàng nhìn thấy nàng mặt mày tươi tắn, tuổi còn non trẻ, thật là sắc đẹp nhất nước. Hồn vía chàng lâng lâng, không kìm được mình, bèn đi theo nàng, lúc vượt lên trước, lúc lùi lại sau.
Đi được vài chục bước, người con gái bỗng quay lại, mỉm cười nói: "Vốn chẳng hề có hẹn hò lén lút (nguyên văn "hẹn ở trong ruộng dâu", điển trong Kinh Thi chỉ trai gái hẹn hò vụng trộm), vậy mà lại gặp nhau dưới trăng, xem ra chẳng phải tình cờ." Chàng liền bước tới vái chào, nói: "Nhà tôi ở ngay gần đây, người đẹp có thể ghé qua chăng?" Người con gái không chút ngần ngại, gọi cô hầu: "Kim Liên, xách đèn cùng đi nào." Thế là Kim Liên quay trở lại. Chàng cùng nàng nắm tay về nhà, hết sức vui vầy thân mật, tự cho rằng cuộc gặp gỡ thần nữ núi Vu, thần nữ sông Lạc (hai nữ thần trong truyền thuyết từng ân ái với người trần, ví cuộc tình đẹp như mộng) cũng chẳng hơn được.
Chàng hỏi tên họ và nơi ở, nàng đáp: "Thiếp họ Phù, tên chữ là Lệ Khanh, tên gọi là Thấu Phương, là con gái của quan Châu phán (viên quan phụ tá cho quan đứng đầu một châu) châu Phụng Hóa trước đây. Cha thiếp mất rồi, cơ nghiệp sa sút, đã không có anh em, họ hàng cũng ít, chỉ còn một mình thiếp, nên cùng Kim Liên đến ở nhờ phía tây hồ thôi." Chàng giữ nàng ở lại ngủ. Nàng dáng điệu yêu kiều lộng lẫy, lời nói dịu dàng ngọt ngào; buông màn kề gối, hết mực yêu thương. Trời sáng, nàng từ biệt ra về, đến tối lại tới. Như thế gần nửa tháng.
Ông lão hàng xóm sinh nghi, khoét lỗ vách nhìn trộm, thì thấy một bộ xương người trát phấn ngồi cạnh chàng dưới đèn, ông kinh hãi vô cùng. Sáng hôm sau, ông gặng hỏi, chàng giấu kín không chịu nói. Ông lão bảo: "Ôi! Cậu gặp họa rồi! Con người là khí dương (khí sống, sáng, ấm) thuần khiết, mạnh mẽ nhất; còn ma là thứ âm khí (khí tối tăm, lạnh lẽo của cõi chết) u ám, tà ác dơ bẩn. Nay cậu ở cùng yêu ma cõi âm mà không biết, ngủ chung với vật tà ác dơ bẩn mà không tỉnh ngộ. Một mai chân nguyên (khí lực gốc nuôi sự sống) cạn kiệt, tai họa ập đến, tiếc thay tuổi xuân đang độ mà phải thành người dưới lớp đất vàng, chẳng đáng thương sao!"
Bấy giờ chàng mới sợ hãi, kể lại đầu đuôi. Ông lão nói: "Cô ta bảo ở nhờ phía tây hồ, cậu nên đến đó dò tìm thì sẽ rõ." Chàng làm theo lời, đi thẳng đến phía tây hồ Nguyệt, đi đi lại lại trên con đê dài, dưới cây cầu cao, hỏi dân ở đó, hỏi khách qua đường, ai cũng nói không có. Trời sắp tối, chàng vào chùa Hồ Tâm nghỉ chân một chút. Đi hết hành lang phía đông, lại sang hành lang phía tây, đến cuối hành lang thấy một gian phòng tối, trong có cỗ quan tài gửi tạm (quan tài người chết nơi đất khách, gửi ở chùa chờ đưa về quê chôn), trên dán tờ giấy trắng đề: "Linh cữu của Lệ Khanh, con gái quan Châu phán họ Phù ở Phụng Hóa trước đây." Trước quan tài treo một cây đèn hình hai bông mẫu đơn, dưới đèn đứng một hình nộm cô hầu gái làm đồ minh khí (đồ vật làm bằng giấy, tre, gỗ… chôn theo người chết), trên lưng có hai chữ "Kim Liên". Chàng trông thấy, tóc gáy dựng đứng, lạnh run khắp người, chạy vội ra khỏi chùa, không dám ngoảnh lại.
Đêm ấy chàng ngủ nhờ nhà ông lão hàng xóm, vẻ lo sợ hiện rõ trên mặt. Ông lão nói: "Pháp sư (đạo sĩ có phép thuật) họ Ngụy ở đạo quán Huyền Diệu, là đệ tử của Khai phủ Vương chân nhân (bậc cao đạo họ Vương được triều đình ban danh hiệu tôn quý "Khai phủ"), phép bùa chú giỏi nhất đời nay, cậu nên mau đến cầu xin ông ấy." Sáng hôm sau, chàng đến đạo quán. Pháp sư vừa trông thấy chàng đến đã kinh ngạc nói: "Yêu khí nặng lắm, cậu đến đây làm gì?" Chàng quỳ lạy dưới tòa, kể rõ sự việc. Pháp sư đưa cho chàng hai đạo bùa vẽ bằng son đỏ, dặn một đạo dán ở cửa, một đạo dán ở giường, lại răn không được đến chùa Hồ Tâm nữa. Chàng nhận bùa về, làm đúng như lời dặn, từ đó quả nhiên nàng không đến nữa.
Hơn một tháng sau, chàng đến cầu Cổn Tú thăm bạn, được giữ lại uống rượu đến say, quên hết lời răn của pháp sư, đi thẳng theo đường qua chùa Hồ Tâm mà về. Sắp tới cổng chùa thì thấy Kim Liên ra đón, vái trước mặt chàng, nói: "Nương tử đợi đã lâu, sao chàng lại bạc tình đến thế!" Rồi cùng chàng đi vào hành lang phía tây, thẳng đến trong gian phòng. Người con gái vẫn ngồi đó như xưa, trách chàng: "Thiếp với chàng vốn chẳng quen biết, tình cờ gặp nhau dưới đèn, cảm tấm lòng chàng mà đem cả thân này hầu hạ chàng, tối đến sáng về, đối với chàng nào có bạc bẽo. Cớ sao chàng nghe lời lão đạo sĩ yêu quái, vội sinh nghi ngờ, định dứt tình mãi mãi? Bạc tình như vậy, thiếp hận chàng sâu lắm! Nay may được gặp lại, lẽ nào lại buông tha!" Rồi nắm tay chàng đến trước quan tài. Quan tài bỗng tự mở ra, nàng ôm chàng cùng vào, rồi nắp đóng lại ngay. Chàng thế là chết trong quan tài.
Ông lão hàng xóm lấy làm lạ vì chàng không về, đi hỏi tìm khắp gần xa. Đến gian phòng để quan tài trong chùa, thấy vạt áo của chàng thò ra ngoài quan tài một chút, bèn xin sư trong chùa mở ra, thì chàng đã chết lâu rồi, nằm trong đó cùng xác người con gái, một sấp một ngửa; dung mạo người con gái vẫn như còn sống. Nhà sư than: "Đây là con gái quan Châu phán họ Phù ở Phụng Hóa, chết năm mười bảy tuổi, tạm gửi quan tài ở đây; cả nhà lên phương bắc, rồi bặt tin luôn, đến nay đã mười hai năm. Không ngờ lại gây quái như thế!" Bèn đem quan tài người con gái cùng xác chàng đi chôn ngoài cửa tây.
Từ đó về sau, những ngày mây u ám, những đêm không trăng tối đen, người ta thường thấy chàng cùng người con gái nắm tay đi với nhau, một cô hầu xách đèn hình hai bông mẫu đơn đi trước. Ai gặp phải liền mắc bệnh nặng, lúc rét lúc sốt; phải làm lễ cầu siêu (làm việc thiện, tụng kinh để hồi hướng phúc cho người chết), cúng tế bằng thịt súc vật và rượu ngọt thì may ra mới khỏi, không thì chết. Dân trong vùng rất sợ, tranh nhau đến đạo quán Huyền Diệu yết kiến pháp sư họ Ngụy mà kêu cứu. Pháp sư nói: "Bùa chú của ta chỉ trị được khi tai họa chưa xảy ra; nay con ma đã thành hình gây họa rồi, không phải việc ta lo được. Nghe nói có vị đạo nhân Thiết Quan (đạo nhân đội mũ sắt) ở trên đỉnh núi Tứ Minh, có phép tra xét và trị tội quỷ thần, phép thuật rất linh nghiệm, các người nên đến cầu ông ấy."
Mọi người bèn lên núi, bám dây leo cỏ rậm, vượt khe suối, lên thẳng đỉnh cao nhất. Quả có một am cỏ, đạo nhân đang ngồi tựa ghế, xem một chú tiểu luyện chim hạc. Mọi người quỳ lạy vây quanh dưới am, kể rõ lý do đến. Đạo nhân nói: "Ta là kẻ ở ẩn chốn núi rừng, sớm tối sắp chết đến nơi, làm gì có phép lạ! Các người nghe lầm rồi." Ông từ chối rất cứng rắn. Mọi người nói: "Chúng tôi vốn không biết, chính là thầy Ngụy ở Huyền Diệu chỉ bảo đấy ạ." Ông mới dịu lại, nói: "Lão phu không xuống núi đã sáu mươi năm, thằng nhỏ ấy lắm mồm, làm phiền ta phải đi một chuyến."
Ông liền cùng chú tiểu xuống núi, bước chân nhẹ nhàng nhanh nhẹn, đi thẳng ra ngoài cửa tây, dựng một cái đàn vuông mỗi bề một trượng (khoảng hơn ba mét), ngồi ngay ngắn trên chiếu, viết bùa rồi đốt đi. Bỗng thấy mấy vị phù lại (thần tướng, quan lại cõi trời được triệu đến nhờ lá bùa), chít khăn vàng, mặc áo gấm, mình mặc giáp vàng, tay cầm giáo chạm khắc, ai cũng cao hơn một trượng, đứng sừng sững dưới đàn, khom mình xin lệnh, dáng vẻ rất cung kính nghiêm trang. Đạo nhân nói: "Ở đây có ma tà gây họa, làm kinh động dân lành, các ngươi lẽ nào không biết? Mau đi bắt chúng đến đây." Các thần nhận lệnh đi, chẳng bao lâu đã dùng gông xiềng giải người con gái, chàng thư sinh và Kim Liên cùng đến, roi gậy quất đánh, máu chảy đầm đìa. Đạo nhân quát mắng hồi lâu, bắt chúng khai cung. Các thần tướng đưa giấy bút, thế là mỗi kẻ khai vài trăm chữ. Nay chép đại lược ra đây.
Thư sinh họ Kiều khai rằng:
Kính nghĩ, kẻ này mất vợ ở một mình, tựa cửa đứng trơ trọi, phạm vào lời răn về sắc dục, động lòng theo đuổi ham muốn. Không biết làm như Tôn Thúc Ngao thấy rắn hai đầu mà quyết đoán giết đi (người xưa tin ai thấy rắn hai đầu sẽ chết; Tôn Thúc Ngao giết rắn chôn đi để người khác khỏi gặp họa), lại đến nỗi như chàng Trịnh gặp hồ ly chín đuôi mà đem lòng yêu thương (truyện chàng Trịnh đời Đường say mê một con hồ ly hóa thành người đẹp). Việc đã không thể vãn hồi, hối hận nào còn kịp!
Cô gái họ Phù khai rằng:
Kính nghĩ, kẻ này tuổi xuân đã lìa đời, giữa ban ngày cũng không có láng giềng, sáu phách (?) (các phần hồn gắn với thể xác, theo quan niệm xưa) tuy đã rời đi nhưng một chút linh hồn vẫn chưa tan. Dưới đèn dưới trăng, gặp oan gia duyên nợ từ năm trăm năm trước; ở chốn nhân gian, thành câu chuyện phong lưu cho nghìn vạn người kể. Mê muội không biết quay đầu, tội lỗi sao trốn được!
Kim Liên khai rằng:
Kính nghĩ, kẻ này lấy tre hơ lửa làm xương, nhuộm lụa trắng làm thân, bị chôn giấu nơi mồ mả — ai là người đầu tiên bày ra việc làm hình nộm chôn theo người chết đây? Mặt mũi có máy móc cử động, so với người thì đủ hình hài chỉ nhỏ hơn mà thôi. Đã có tên gọi, lẽ nào lại thiếu được cái linh thiêng kỳ lạ! Chỉ vì thế mà được dịp, đâu dám làm yêu quái!
Khai xong, thần tướng cầm lên trình. Đạo nhân cầm bút lớn phán rằng:
Từng nghe vua Vũ đúc đỉnh (vua Vũ nhà Hạ đúc chín cái vạc lớn khắc hình mọi loài quái vật để dân biết mà tránh), nên mọi yêu quái gian tà, ma quỷ ẩn kín không thể giấu được hình; Ôn Kiệu đốt sừng tê (Ôn Kiệu đời Tấn đốt sừng tê giác soi xuống nước, thấy rõ các loài quái vật dưới nước), nên phủ dưới nước, cung rồng đều hiện rõ hình trạng. Bởi cõi sáng (cõi người sống) và cõi tối (cõi người chết) khác đường, nên quái dị mới lắm vẻ. Gặp chúng thì bất lợi cho người, đụng chúng thì có hại cho vật. Cho nên con quỷ dữ lớn vào cửa mà Tấn Cảnh công chết (Tấn Cảnh công nằm mơ thấy quỷ dữ phá cửa xông vào, rồi lâm bệnh mà chết); con lợn yêu kêu ngoài đồng mà Tề Tương công mất mạng (Tề Tương công đi săn thấy con lợn lớn đứng lên kêu như người, sau đó bị giết). Chúng giáng họa làm yêu, gây tai gây nghiệt. Vì vậy chín tầng trời đặt sứ giả chém tà, mười tầng đất bày quan ty phạt ác, khiến cho yêu quái núi rừng sông nước không có chỗ dung thân để làm điều gian, quỷ dạ xoa, la sát (các loài quỷ dữ ăn thịt người) không được tha hồ hung bạo.
Huống chi đang lúc đời thái bình, thời yên ổn, vậy mà chúng lại biến hóa hình thể, nương náu vào cỏ cây; những đêm trời âm u mưa ẩm, những sáng trăng lặn sao Sâm nằm ngang (lúc gần sáng), rú trên xà nhà thì có tiếng, nhìn vào phòng thì chẳng thấy gì; lăng xăng như ruồi, đê tiện như chó, hung tợn như trâu, tham lam như sói, nhanh như gió lốc, dữ như lửa mạnh. Chàng trai nhà họ Kiều lúc sống còn không tỉnh ngộ, chết rồi thì có gì đáng thương. Cô gái họ Phù chết rồi còn ham dâm, lúc sống thế nào cũng đủ biết! Huống chi Kim Liên quái gở, mượn thân đồ minh khí mà dối trá lừa người. Mê hoặc người đời, lừa gạt dân chúng, trái điều luật, phạm phép nước. Như con hồ ly lững thững đi tìm bạn mà buông thả, như chim cun cút chạy theo đôi mà chẳng tốt lành (hai hình ảnh trong Kinh Thi, chê kẻ dâm loạn, vô hạnh). Tội ác đã chất đầy, tội danh không thể tha. Hố hại người từ nay lấp đầy, trận mê hồn từ đây phá tan. Đốt hủy cây đèn hai bông, giải xuống ngục Cửu U (ngục chín tầng tối tăm dưới âm phủ). Lời phán đã xong, người phụ trách phải thi hành ngay, mau mau như luật lệnh (câu chốt quen dùng trong bùa chú của Đạo giáo, nghĩa là phải làm ngay như tuân theo pháp lệnh).
Liền thấy ba kẻ khóc lóc thảm thiết, giãy giụa không chịu đi, bị các thần tướng xô kéo mà đi. Đạo nhân phẩy tay áo trở về núi. Hôm sau, mọi người lên tạ ơn thì không còn thấy ông đâu nữa, chỉ còn lại cái am cỏ. Họ vội đến đạo quán Huyền Diệu tìm pháp sư họ Ngụy để hỏi cho rõ, thì ông đã bị câm, không nói được nữa.
◄ Trước
Sau ►
Quay lại danh sách thiên · Giỏ video