Thiên 17 — Phẩm 15: Bốn nhiếp pháp

 Kinh Bồ Tát Địa Trì, phần Phương tiện xứ (phần nói về các phương pháp tu tập), phẩm thứ mười lăm: Tứ nhiếp (bốn phương pháp thu phục, gắn bó lòng người để dẫn dắt họ: bố thí, ái ngữ, hành lợi, đồng lợi).

 Thế nào là ái ngữ (lời nói dịu dàng, ân cần, đáng yêu) của Bồ Tát (người tu hành phát nguyện thành Phật để cứu độ tất cả chúng sinh)? Nói gọn có chín loại. Một là tự tánh ái ngữ (ái ngữ xét theo bản chất). Hai là nhất thiết ái ngữ (ái ngữ bao gồm mọi loại). Ba là nan ái ngữ (ái ngữ khó làm). Bốn là nhất thiết môn ái ngữ (ái ngữ ở mọi phương diện). Năm là thiện nhân ái ngữ (ái ngữ của bậc người lành). Sáu là nhất thiết hành ái ngữ (ái ngữ trong mọi hạnh). Bảy là trừ não ái ngữ (ái ngữ dứt trừ khổ não). Tám là thử thế tha thế lạc ái ngữ (ái ngữ đem lại an vui đời này và đời sau). Chín là thanh tịnh ái ngữ (ái ngữ trong sạch).

 Thế nào là tự tánh ái ngữ của Bồ Tát? Bồ Tát này nói với chúng sinh những lời đáng ưa thích, chân thật, đúng pháp, đem lại lợi ích. Đó là nói gọn về tự tánh ái ngữ của Bồ Tát.

 Thế nào là nhất thiết ái ngữ của Bồ Tát? Nói gọn có hai loại. Bồ Tát thăm hỏi với nét mặt tươi tỉnh, chủ động lên tiếng trước, nhìn thẳng, sắc mặt hòa nhã, chánh niệm (sự tỉnh thức đúng đắn) hiện tiền, hỏi rằng: "Đường đi có yên ổn không? Tứ đại (bốn yếu tố cấu thành thân thể: đất, nước, lửa, gió, ý nói sức khỏe) có điều hòa không? Ngủ và thức có được an vui không?", rồi khen rằng: "Lành thay, ông đã đến!" Những lời như thế, với tâm bình đẳng mà thăm hỏi, tùy thuận theo lề lối thế gian, khéo dùng lời nói để an ủi hỏi han. Hoặc chúc nguyện cho vợ con, quyến thuộc, tiền của, thóc gạo của họ được tăng trưởng đầy đủ. Thấy người đầy đủ công đức thì khen ngợi lòng tin, giới hạnh, sự bố thí, sự nghe học và trí tuệ của họ, làm cho họ vui mừng. Bồ Tát nói các pháp tương ứng với mọi loại công đức, làm cho chúng sinh an vui, luôn luôn nói, nói một cách bình đẳng những lời đem lại lợi ích thù thắng vi diệu bậc nhất. Đó gọi là nhất thiết ái ngữ của Bồ Tát.

 Ái ngữ của Bồ Tát được phân làm hai loại: lời nói theo lề lối thế gian và lời nói giảng pháp chân chính. Thăm hỏi và khen ngợi gọi là lời nói theo lề lối thế gian. Lời nói đem lại lợi ích thù thắng vi diệu bậc nhất gọi là lời nói giảng pháp chân chính.

 Thế nào là nan ái ngữ của Bồ Tát? Nói gọn có ba loại. Bồ Tát đối với kẻ oán thù, với tâm trong sạch mà suy nghĩ cách an ủi, khơi dậy niềm vui, đem lại lợi ích mà cùng trò chuyện với họ. Đó gọi là nan ái ngữ thứ nhất. Bồ Tát đối với chúng sinh rất mực ngu si, căn tánh chậm lụt, với tâm không chán nản mà suy nghĩ cân nhắc, giảng pháp cho họ, chịu đựng mọi mệt nhọc, dùng pháp thu nhận họ và giảng nói đầy đủ. Đó gọi là nan ái ngữ thứ hai. Bồ Tát đối với chúng sinh dua nịnh, quanh co, gian trá giả dối, lừa dối hòa thượng (thầy truyền giới), a-xà-lê (thầy dạy dỗ, khuôn phép) cùng các bậc đáng tôn trọng và phước điền (người đáng cúng dường, ví như ruộng để gieo phước), hoặc quay lưng với chánh đạo mà hướng theo tà đạo, thì với tâm không làm hại mà khéo léo an ủi, khơi dậy niềm vui, đem lại lợi ích mà giảng pháp cho họ. Đó gọi là nan ái ngữ thứ ba.

 Thế nào là nhất thiết môn ái ngữ của Bồ Tát? Nói gọn có bốn loại. Một là đối với người đã dứt bỏ các cái (những thứ che lấp tâm, gồm năm thứ: tham dục, sân hận, tâm mờ mịt buồn ngủ, xao động hối hận, nghi ngờ) và hướng về đường lành, thì giảng những pháp cần làm lúc ban đầu. Hai là đối với người đã dứt bỏ các cái, lòng thật thà tiến lên, thì giảng pháp tương ứng với tứ chân đế (bốn sự thật: khổ, nguyên nhân của khổ, sự diệt khổ, con đường diệt khổ). Ba là thấy chúng sinh tại gia hay xuất gia buông lung, thì với tâm bình đẳng mà quở trách, khiến họ lìa bỏ buông lung, an trụ trong sự không buông lung. Bốn là đối với người đã khởi nghi ngờ thì có thể giải tỏa cho họ, hoặc bằng cách giảng pháp, hoặc bằng lý luận quyết đoán.

 Thế nào là thiện nhân ái ngữ của Bồ Tát? Nói gọn có năm loại. Một là Bồ Tát này giảng pháp điều phục có nhân chân chính của chư Phật và Bồ Tát. Hai là chánh xuất (ra khỏi lỗi một cách đúng đắn). Ba là chánh y (chỗ nương tựa đúng đắn). Bốn là chánh độ (vượt qua đúng đắn). Năm là chánh thị hiện (chỉ bày đúng đắn).

 Tùy theo nơi chốn và nhân duyên mà đặt ra giới luật, vì thế pháp này gọi là chánh nhân. Đối với giới đã thọ mà có chỗ vi phạm thì dạy cho trở lại trong sạch, vì thế pháp này gọi là chánh xuất. Giảng giáo pháp và giới luật không sai lệch được thu gồm trong tứ y (bốn chỗ nương: nương pháp không nương người, nương nghĩa không nương lời, nương trí tuệ không nương sự hiểu biết thông thường, nương kinh nói rõ nghĩa rốt ráo không nương kinh chưa nói rõ nghĩa), là con đường đưa đến đích (?), vì thế pháp này gọi là chánh y. Chỉ bày con đường ra khỏi mọi khổ đau và không còn quay trở lại, vì thế pháp này gọi là chánh độ. Ba loại thị hiện (thần thông, đọc biết tâm người, và dạy bảo răn nhắc) trong mọi lời nói đều không chướng ngại, vì thế pháp này gọi là chánh thị hiện.

 Thế nào là nhất thiết hành ái ngữ của Bồ Tát? Đó là sáu loại và bảy loại, nói gọn là mười ba loại: ái ngữ cho phép những pháp nên cho phép; ái ngữ ngăn cấm những pháp nên ngăn cấm; ái ngữ chỉ bày các kinh pháp; ái ngữ chỉ bày tướng trạng các pháp; ái ngữ chỉ bày không sai lệch tên gọi các pháp; ái ngữ phân biệt đủ cách các câu văn của pháp; ái ngữ an ủi; ái ngữ khơi dậy niềm vui; ái ngữ để người tùy ý, an ủi, dùng các thứ cần dùng thay họ làm việc, nhận lãnh mọi điều một cách rộng rãi (?); ái ngữ ban sự an ổn khi có đủ loại sợ hãi; ái ngữ thu nhận bằng cách giảng pháp đầy đủ; ái ngữ khai mở cho thấy pháp bất thiện, thiết lập pháp thiện, đối với lỗi do thấy, nghe, nghi mà nêu tội để uốn nắn chế phục; ái ngữ khuyến khích người có khả năng giảng pháp. Mười ba loại như thế gọi là nhất thiết hành ái ngữ.

 Thế nào là trừ não ái ngữ của Bồ Tát? Nói gọn có tám loại. Bồ Tát này nương vào bốn điều trong sạch của lời nói và tám loại lời nói của bậc thánh, đó gọi là trừ não ái ngữ. Bốn điều trong sạch của lời nói là: lìa nói dối, lìa nói hai lưỡi (nói đâm thọc gây chia rẽ), lìa nói lời độc ác, lìa nói lời thêu dệt vô ích. Tám loại lời nói của bậc thánh là: thấy thì nói thấy, nghe thì nói nghe, cảm biết thì nói cảm biết, hiểu biết thì nói hiểu biết; không thấy thì nói không thấy, không nghe thì nói không nghe, không cảm biết thì nói không cảm biết, không hiểu biết thì nói không hiểu biết.

 Thế nào là thử thế tha thế lạc ái ngữ của Bồ Tát? Nói gọn có chín loại. Một là vì dứt nỗi lo khổ do tai nạn về thân thuộc mà dùng ái ngữ giảng pháp. Hai là vì dứt nỗi lo khổ do tai nạn về của cải mà dùng ái ngữ giảng pháp. Ba là vì dứt nỗi lo khổ do tai nạn bệnh tật mà dùng ái ngữ giảng pháp. Bốn là vì dứt nỗi lo khổ do tai nạn về giới (giới hạnh bị hư hỏng) mà dùng ái ngữ giảng pháp. Năm là vì dứt nỗi lo khổ do tai nạn về kiến (cách nhìn nhận sai lầm) mà dùng ái ngữ giảng pháp. Lại vì làm cho đầy đủ giới, đầy đủ chánh kiến, đầy đủ uy nghi (phong thái, cử chỉ đúng phép), đầy đủ chánh mạng (cách sống, mưu sinh chân chính) mà dùng ái ngữ giảng pháp.

 Thế nào là thanh tịnh ái ngữ của Bồ Tát? Nên biết có hai mươi loại giảng pháp, như đã nói trong phẩm Lực chủng tánh ở trước.

 Thế nào là hành lợi (làm những việc đem lại lợi ích cho chúng sinh) của Bồ Tát? Hành lợi ấy cũng như ái ngữ; những chỗ khác biệt của hành lợi nay sẽ nói rộng. Tức là mọi loại ái ngữ của Bồ Tát, theo ý nghĩa đã nói mà làm lợi ích và an vui cho chúng sinh.

 Thế nào là tự tánh hành lợi của Bồ Tát? Đem ái ngữ đầy đủ ấy chỉ bày cho chúng sinh, theo những điều họ nên học mà khiến họ thực hành pháp thứ pháp hướng (thực hành đúng theo giáo pháp, từ pháp lớn đến pháp nhỏ theo thứ lớp, hướng đến giải thoát); an trụ trong lòng bi (thương xót, muốn cứu khổ), tâm không tham đắm; khuyên bảo, dẫn dắt, dạy dỗ, điều phục và giúp họ đứng vững. Đó là nói gọn về tự tánh hành lợi.

 Thế nào là nhất thiết hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có hai loại: chúng sinh nào chưa thành thục thì tìm cách làm cho thành thục, chúng sinh nào đã thành thục thì làm cho đạt đến giải thoát. Lại nói có ba loại: một là đem lại lợi ích đời này, hai là đem lại lợi ích đời sau, ba là đem lại lợi ích cả đời này lẫn đời sau.

 Khuyên chúng sinh làm nghề nghiệp đúng pháp (?), có được của cải lớn, giữ gìn và làm tăng thêm, đó là đem lại lợi ích an vui đời này; vì ngay ở đời này họ được danh tiếng lớn và được an vui với đủ các thứ cần dùng. Thu nhận và giúp họ đứng vững, khuyên họ bỏ của cải lớn, rời nhà xuất gia, đi xin ăn để sống, đó là đem lại lợi ích an vui đời sau; vì đời sau chắc chắn có được, còn ở đời này thì không chắc. Khuyên người tại gia và xuất gia theo thứ lớp lìa bỏ dục lạc, đó gọi là lợi ích an vui cả đời này lẫn đời sau; vì ngay ở đời này thân tâm được lắng dừng, an ổn, sống vui; đời sau thì sinh lên cõi trời thanh tịnh tốt đẹp, và nhập Niết-bàn (sự giải thoát hoàn toàn, dứt hết khổ đau và sinh tử) trong cõi Vô dư Niết-bàn (Niết-bàn trọn vẹn, không còn sót lại thân xác và mọi khổ quả).

 Thế nào là nan hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có ba loại. Nếu đối với chúng sinh xưa nay không tu nhân lành mà vẫn làm lợi ích được, đó gọi là nan hành lợi thứ nhất, vì khuyên dạy họ rất khó khăn. Nếu đối với người vốn tu thiện căn (gốc lành), có được của báu lớn, sinh lòng tham đắm sâu nặng, mà vẫn làm lợi ích được, đó gọi là nan hành lợi thứ hai, vì họ ở trong hoàn cảnh rất dễ buông lung. Đối với người theo ngoại đạo (các tôn giáo, học thuyết ngoài Phật giáo) đắm chấp vào tà kiến vốn có mà vẫn làm lợi ích được, đó gọi là nan hành lợi thứ ba, vì họ ngu si, rất trái nghịch với chánh pháp.

 Thế nào là nhất thiết môn hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có bốn loại. Một là Bồ Tát này đối với người không có lòng tin thì khuyên cho sinh lòng tin, cho đến giúp họ đứng vững. Hai là đối với người giữ giới xấu thì khuyên tu giới trong sạch. Ba là đối với người có trí tuệ sai lầm thì khuyên tu trí tuệ chân chính. Bốn là đối với người keo kiệt thì khuyên tu bố thí, cho đến giúp họ đứng vững.

 Thế nào là thiện nhân hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có năm loại. Một là Bồ Tát này đem lại cho chúng sinh lợi ích chân thật. Hai là đem lại đúng thời. Ba là đem lại lợi ích thật sự. Bốn là đem lại một cách mềm mỏng. Năm là đem lại bằng lòng từ.

 Thế nào là nhất thiết hành hành lợi của Bồ Tát? Đó là sáu loại và bảy loại, nói gọn là mười ba loại. Bồ Tát này đối với người nên thu nhận thì thu nhận đều khắp, đối với người nên chế phục thì chế phục đều khắp; đối với kẻ chống trái Phật pháp thì trừ bỏ chướng ngại cho họ; đối với chúng sinh ở thế trung lập (?) thì đưa họ vào giáo pháp và giới luật; người đã vào thì dùng pháp tam thừa (ba cỗ xe, tức ba con đường tu: Thanh văn, Duyên giác, Bồ Tát) mà làm cho thành thục; người đã thành thục thì làm cho đạt giải thoát; dùng các thứ cần dùng mà che chở nuôi dưỡng, khuyên bảo dẫn dắt cho thành thục, tức là khuyên bỏ tiểu thừa (con đường tu chỉ cầu giải thoát cho riêng mình) mà giữ gìn đại thừa (con đường tu cầu giác ngộ để cứu độ tất cả). Cũng như dùng các thứ cần dùng mà che chở nuôi dưỡng, Bồ Tát cũng giúp họ ở một mình nơi vắng lặng, chuyên nhất tâm ý, làm sạch các chướng ngại, khuyên họ ghi nhớ và tu tập cho đến thành tựu. Người có chủng tánh (căn tánh bẩm sinh) Thanh văn (người tu nghe lời Phật dạy mà tự giải thoát) hay Duyên giác (người tự giác ngộ nhờ quán xét nhân duyên) thì dùng thừa Thanh văn, Duyên giác mà làm cho thành tựu. Người có chủng tánh Như Lai (danh hiệu của Phật) thì dùng vô thượng bồ đề (sự giác ngộ cao nhất, không gì hơn) mà làm cho thành tựu.

 Thế nào là trừ não hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có tám loại. Nếu chúng sinh nào ở chỗ đáng hổ thẹn mà không biết hổ thẹn, thì làm cho họ bỏ được triền (sự trói buộc của phiền não) vô tàm (không biết tự hổ thẹn), nhờ đó được tỉnh ngộ. Như đối với triền vô tàm, thì đối với triền vô quý (không biết thẹn với người), triền thùy (tâm mờ mịt nặng nề), triền miên (buồn ngủ), triền trạo (tâm xao động), triền hối (hối tiếc bứt rứt), triền xan (keo kiệt), triền tật (ganh ghét), cũng đều làm cho họ được nghe pháp mà tỉnh ngộ như vậy.

 Thế nào là thử thế tha thế lạc hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có chín loại. Làm cho thân nghiệp (hành động của thân) của khắp chúng sinh được trong sạch, tức là trao cho họ: mọi cách không sát sinh, mọi cách không trộm cắp, mọi cách không tà dâm, mọi cách không uống rượu. Làm cho khẩu nghiệp (hành động của lời nói) của khắp chúng sinh được trong sạch, tức là trao cho họ: mọi cách không nói dối, mọi cách không nói hai lưỡi (đâm thọc gây chia rẽ), mọi cách không nói lời độc ác, mọi cách không nói lời thêu dệt vô ích. Làm cho ý nghiệp (hành động của tâm ý) của khắp chúng sinh được trong sạch, tức là trao cho họ: không tham, không giận, chánh kiến (cách nhìn nhận đúng đắn).

 Thế nào là thanh tịnh hành lợi của Bồ Tát? Nói gọn có mười loại: năm loại trong sạch bên ngoài và năm loại trong sạch bên trong.

 Năm loại trong sạch bên ngoài là: một là không tội lỗi, hai là không chiều theo, ba là theo thứ lớp, bốn là cho tất cả, năm là đúng theo chỗ thích hợp. Đối với người làm việc ác xen tạp, người trước kia làm ác, người hoàn toàn làm ác, đều dùng pháp lành mà giúp họ thành tựu; đó gọi là làm lợi ích an vui cho chúng sinh không tội lỗi. Đối với người ưa giải thoát thì khuyên cho được giải thoát; đó gọi là làm lợi ích an vui cho chúng sinh không chiều theo (lòng ham muốn thế gian của họ). Đối với chúng sinh còn non dại thì trước hết giảng pháp đơn giản, dạy răn những điều dễ và gần gũi để tùy thuận họ; đối với người có trí bậc trung thì giảng pháp bậc trung, dạy răn bậc trung để tùy thuận họ; đối với người có trí tuệ cao thì giảng pháp sâu xa, dạy răn những điều vi tế để tùy thuận họ, khiến họ theo thứ lớp dần dần đạt được pháp lành; đó gọi là làm lợi ích an vui cho chúng sinh theo thứ lớp. Đối với bốn giai cấp (bốn tầng lớp xã hội ở Ấn Độ xưa) cho đến tất cả chúng sinh ở cõi trời, cõi người, tùy khả năng, tùy sức mà làm lợi ích an vui; đó gọi là làm lợi ích an vui cho tất cả chúng sinh. Đối với người có thiện căn bậc thấp, bậc trung, bậc cao, tùy chỗ thích hợp mà khéo léo làm lợi ích an vui; đó gọi là đúng theo chỗ thích hợp. Đó gọi là năm loại hành lợi trong sạch bên ngoài.

 Năm loại trong sạch bên trong là: Bồ Tát này an trụ rộng khắp trong lòng bi mà làm lợi ích an vui cho chúng sinh. Bồ Tát này chịu đựng mọi khổ cực mà không biếng mỏi, tâm luôn vui vẻ mà làm lợi ích an vui cho chúng sinh. Bồ Tát này dù thân phận tự tại (có địa vị, quyền thế) mà vẫn khiêm nhường, nhẫn nhục, tự hạ mình như kẻ tôi tớ, như người con hiếu thảo, như con của người chiên-đà-la (giai cấp thấp hèn nhất, bị khinh rẻ ở Ấn Độ xưa), lìa mọi kiêu mạn mà làm lợi ích an vui cho chúng sinh. Bồ Tát này lìa sự cầu lợi lộc cúng dường, tâm không giả dối, lòng hướng về điều thù thắng vi diệu mà làm lợi ích an vui cho chúng sinh. Bồ Tát này cho đến chỗ rốt ráo vẫn quyết không thối lui, luôn dùng lòng từ mà làm lợi ích an vui cho chúng sinh. Đó gọi là năm loại trong sạch bên trong của Bồ Tát. Năm loại trong sạch bên trong và bên ngoài như thế gọi là mười loại thanh tịnh làm lợi ích an vui cho chúng sinh.

 Thế nào là đồng lợi (cùng làm, cùng sống theo điều lành như mình khuyên chúng sinh) của Bồ Tát? Bồ Tát này đem điều lợi ích này, điều lành này, ngang bằng hoặc hơn, trao cho chúng sinh, mà chính mình cũng giữ đúng như vậy. Đó gọi là Bồ Tát cùng chung lợi ích với chúng sinh. Bồ Tát nhờ có được đồng lợi này mà điều phục chúng sinh một cách bền chắc, quyết định, họ trọn không thối lui đối với pháp lành được khuyên trao. Vì sao vậy? Vì họ nghĩ rằng: "Bồ Tát này cùng chung lợi ích với ta, chắc chắn có thể làm cho ta an ổn, vui sướng, bởi những gì Bồ Tát này trao cho ta thì chính ngài cũng tự tu hành, mà không ai lại tự tu hành điều không phải là nhân của an vui." Nếu dùng đồng lợi để dạy bảo chúng sinh thì họ trọn không nói rằng: "Chính ông không làm, sao lại khuyên dạy răn nhắc người khác? Ông nên đến chỗ người khác mà thưa hỏi, nhận lời dạy răn."

 Có Bồ Tát cùng chung lợi ích với người, nhưng không bày ra cho người thấy sự đồng lợi ấy. Có Bồ Tát không cùng chung lợi ích, nhưng bày ra như là đồng lợi. Có Bồ Tát cùng chung lợi ích và cũng bày ra sự đồng lợi. Có Bồ Tát không cùng chung lợi ích và cũng không bày ra đồng lợi cho người.

 Trường hợp thứ nhất: đối với các Bồ Tát có công đức ngang mình, những người trụ trong đạo Bồ Tát có công đức ngang nhau, Bồ Tát che giấu công đức thật của mình, không bày ra. Trường hợp thứ hai: chúng sinh thấp kém sợ hãi pháp sâu xa, Bồ Tát suy nghĩ phương cách điều phục, hiện ra giống như pháp của họ, như người chiên-đà-la (?), để họ mau được lợi ích, dứt khổ não và được điều phục; vì thế hiện ra giống như họ. Trường hợp thứ ba: vì điều phục những chúng sinh có thiện căn còn dao động, Bồ Tát vì đã an trụ trong thiện căn, hoặc thiện căn bậc cao, nên bày ra sự đồng lợi. Trường hợp thứ tư: tâm tự buông lung, bỏ mặc lợi ích của người khác.

 Từ các loại bố thí như đã nói ở trước, như đã nói rộng trong phần giới, cho đến đồng lợi: các ba-la-mật (pháp tu đạt mức trọn vẹn, đưa người từ bờ khổ sang bờ giải thoát) ấy làm thành thục Phật pháp nơi chính mình, còn các nhiếp sự (các phương pháp thu phục lòng người) thì làm thành thục (chúng sinh). Đó là nói gọn về nghiệp pháp lành của Bồ Tát.

 Từ các loại bố thí cho đến đồng lợi, vô lượng pháp lành đủ loại này là phần bồ đề (những yếu tố đưa đến giác ngộ); nên biết có ba loại hành, hai (?) loại thắng, ba loại tịnh. Ba loại là hành của thân, miệng, ý trong sạch; nên biết hành ấy là thượng diệu (cao quý tốt đẹp). Không nhiễm, nên biết là thù thắng vô thượng. Ba sự bình đẳng không ai sánh được là: chúng sinh bình đẳng, sự việc bình đẳng, thời gian bình đẳng; đó gọi là thượng diệu.

 Chúng sinh bình đẳng là: Bồ Tát này vì tất cả chúng sinh mà làm các thiện căn như bố thí, không phải vì riêng mình. Sự việc bình đẳng là: Bồ Tát này làm mọi loại thiện căn như bố thí. Thời gian bình đẳng là: Bồ Tát này không lìa sự nỗ lực trong mọi thời tiết ngày đêm, đời này đời sau, luôn tu các thiện căn như bố thí, tâm không ngơi nghỉ.

 Không nhiễm có bốn loại. Bồ Tát này tu tập pháp lành với tâm vui mừng, không vì thế mà sinh lo khổ, hối hận. Bồ Tát này không làm phiền não người khác, không chấp vào các kiến chấp (quan điểm sai lầm), không xen lẫn việc ác khi làm các thiện căn như bố thí. Bồ Tát này đối với mọi công đức của chính mình đều chuyên chú làm hiển lộ, bền chắc làm hiển lộ, vắng lặng quyết định, không do người khác thúc đẩy mà làm các pháp lành như bố thí, giữ giới. Bồ Tát này không cầu quả báo nơi các pháp lành như bố thí: như làm Chuyển luân Thánh vương (vị vua lý tưởng cai trị cả thế giới bằng chánh pháp), Đế Thích (vua cõi trời Đao Lợi), Ma vương (vua cõi trời cao nhất của Dục giới), Phạm thiên (vua cõi trời Sắc giới); không cầu người khác báo đáp; không nương vào những việc ấy để cầu danh, lợi, thân mạng. Đối với những hạnh ấy, có cả sự trong sạch lẫn niềm vui, không làm phiền loạn người khác, chuyên chú, không nương dựa, từ bố thí cho đến đồng lợi, thực hành các pháp lành. Đó gọi là không nhiễm.

 Rực sáng, bất động, khoái tịnh (trong sạch trọn vẹn), đó gọi là thanh tịnh. Bồ Tát vào tịnh tâm địa (địa vị tâm đã thanh tịnh, bắt đầu chứng ngộ chân lý), mọi thiện căn đều rực sáng; đó là rực sáng ở tịnh tâm địa. Bồ Tát đối với mọi pháp lành không cần suy nghĩ mà tự khởi lên; đó là bất động ở tịnh tâm địa. Bồ Tát đối với pháp lành đã được, đã tu thì không thối lui, ở đời vị lai chắc chắn không thối lui, ngày đêm tăng trưởng; như mặt trăng trong nửa tháng sáng ngày đêm tròn dần, pháp lành ngày đêm tăng trưởng không thối lui cũng như thế. Bồ Tát an trụ ở cứu cánh Bồ Tát địa (địa vị rốt ráo cuối cùng của Bồ Tát), chỉ còn một đời tiếp nối, hoặc ở thân cuối cùng, thiện căn có được khi ấy gọi là khoái tịnh, vì trên đó không còn tịnh địa nào của Bồ Tát nữa. Đó gọi là ba loại hành lành, ba loại thắng, ba loại tịnh.

 Nên biết, từ đàn ba-la-mật (sự hoàn hảo của bố thí) cho đến đồng lợi: tu tập thanh tịnh tất cả bố thí v.v. cho đến tất cả đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai đầy đủ trọn vẹn thân kim cương bền chắc của vô thượng bồ đề, chánh pháp tồn tại lâu dài. Tu tập thanh tịnh nan thí (bố thí khó làm) cho đến nan đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai thành tựu những pháp kỳ đặc chưa từng có, bình đẳng. Tu tập thanh tịnh nhất thiết môn thí cho đến nhất thiết môn đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai là bậc tối thắng trong tất cả chúng sinh, được trời và người cúng dường. Tu tập thanh tịnh thiện nhân thí cho đến thiện nhân đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai là bậc tối thượng trong tất cả chúng sinh: loài không chân, loài hai chân, loài bốn chân, loài nhiều chân, loài có hình sắc, loài không hình sắc, loài có tư tưởng, loài không tư tưởng, loài chẳng phải có tư tưởng chẳng phải không tư tưởng. Tu tập thanh tịnh nhất thiết hành thí cho đến nhất thiết hành đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai có thân được thu nhận đủ loại vô lượng công đức, đầy đủ ba mươi hai tướng đại nhân (ba mươi hai đặc điểm tốt đẹp nổi bật trên thân Phật) và tám mươi vẻ đẹp tùy hình (tám mươi nét đẹp phụ đi kèm). Tu tập thanh tịnh trừ não thí cho đến trừ não đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai ngồi dưới cây bồ đề, mọi ma oán không thể lay động. Tu tập thanh tịnh thử thế tha thế lạc thí cho đến thử thế tha thế lạc đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai an vui tối thắng trong thiền định, giải thoát, tam-muội (trạng thái tâm định, chuyên chú) và chánh thọ (sự nhập định chân chính). Tu tập thanh tịnh thanh tịnh thí cho đến thanh tịnh đồng lợi, thì sinh ra quả báo Như Lai thanh tịnh về mọi mặt, tức là bốn sự thanh tịnh: thân thanh tịnh, đối tượng nhận biết thanh tịnh, tâm thanh tịnh, trí thanh tịnh; và sinh ra quả báo thanh tịnh của tam bất hộ (ba điều Phật không cần che giấu, vì thân, miệng, ý đều không lỗi lầm), thập lực (mười năng lực trí tuệ đặc biệt của Phật), tứ vô úy (bốn điều không sợ hãi khi giảng pháp), tam niệm xứ (ba sự an trụ tâm bình thản của Phật trước người kính, kẻ chê, hay cả hai), và tất cả các pháp bất cộng (những phẩm chất riêng chỉ Phật mới có) của Phật.

 Đó gọi là quả báo vô thượng của các pháp lành như bố thí v.v. của Bồ Tát, do vô lượng hạnh không tội lỗi của Bồ Tát sinh ra.

◄ Trước Sau ►

Quay lại danh sách thiên · Giỏ video